Agendabundel

Vanuit de gemeentelijke voorbeeldfunctie en eigen verantwoordelijkheid, willen we:  in 2035 als gemeentelijke organisatie klimaatneutraal zijn; en  uiterlijk in 2050 een klimaatneutrale gemeente zijn.

Ontwikkelingen en trends In een dynamische uitvoeringsagenda wordt vormgegeven aan de volgende drie gezondheidsthema’s: 1. Gezond opgroeien 2. Gezond ouder worden 3. Gezonde leefomgeving Duurzaamheid Verduurzaming, energietransitie en warmtetransitie zijn opgaven die onderdeel zijn van de Omgevingsvisie. Om integraliteit te bevorderen is een Programma Duurzaamheid opgesteld. Verder was er in 2022 aandacht voor de uitvoering van de plannen uit de Regionale Energie Strategie. Aan een onderdeel daarvan, namelijk het opstellen van een Plan van Aanpak zonne-energie wordt gewerkt. Samen met inwoners per wijk werken aan energiebesparing, verduurzamen van woningen en aardgasvrij waren in 2022 speerpunten. Een nieuw aandachtspunt was de aanpak van energiearmoede. In 2022 is gestart met een project om mensen te ondersteunen met energiebesparende maatregelen om daarmee de energierekening structureel omlaag te brengen. Dit project loopt door in 2023.

Verbonden partijen De beoogde maatschappelijke effecten worden nagestreefd met behulp van de inzet van verbonden partijen.  GGD; De GGD voert voor de gemeente de JGZ 4-19 jarigen uit en verzorgt de monitoring en evaluatie bij doelstellingen met betrekking tot gezondheid.  Regionale samenwerking met de overige Noord-Veluwse; begeleiden en ondersteunen regionale duurzaamheidsprojecten  In regionaal verband wordt kennis en ervaring uitgewisseld en waar mogelijk samengewerkt op de vakgebieden: openbare werken, riolering en verkeer en afvalinzameling. Verder is de SNV vooralsnog opdrachtgever voor de basismobiliteit.  Icare; Icare voert voor de gemeente de JGZ 0-4 jarigen uit, zij doet dit vanuit het Centrum Jeugd en Gezin (CJG).  Stichting Jeugd Noord Veluwe (SJNV); De SJNV is verantwoordelijk voor het basisteam Jeugd. Het basisteam Jeugd vormt samen met Icare JGZ en GGD JGZ het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG)  Stichting WIEL; Levert door middel van combinatiefunctionarissen en buurtsportcoaches een bijdrage bij de uitvoering van een gezonde leefstijl voor jongeren en ouderen.

45

Jaarverslag 2022



 



Regionale samenwerking: in regionaal verband wordt kennis en ervaring uitgewisseld en waar mogelijk samengewerkt op de vakgebieden: duurzaamheid, openbare werken, riolering en verkeer en afvalinzameling. Verder is de SNV vooralsnog opdrachtgever voor de basismobiliteit. Afvalwaterketenteam Nunspeet, Elburg en Waterschap. In kringverband wordt casussen die spelen besproken, wordt beleid opgesteld en worden zaken gezamenlijk aanbesteed waar dit mogelijk is. Omrin; De SNV is sinds kort aandeelhouder van de afvalverwerker Omrin. Hier wordt het gemeentelijk restafval verwerkt. Er wordt momenteel ook onderzoek gedaan naar een verdere samenwerking op gebied van inzameling en de realisatie van een grondstoffenstation. Omgevingsdienst Noord Veluwe (ODNV); uitvoeren gemandateerde Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTHtaken).

Taakvelden Taakveld Volksgezondheid Portefeuillehouder wethouder S.W. Krooneman – domein Samen leven Tot dit taakveld behoren maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Doelstellingen Het sportklimaat en de sportfaciliteiten in de gemeente Elburg zijn en blijven van een goede kwaliteit. De kernen behouden ten minste één binnensportaccommodatie.

Activiteiten

Investeren in het begeleiden en ondersteunen van verenigingen op het thema alcoholmatiging.

Bevorderen van gezonde scholen en kantines.

Waar nodig een gemeentelijke steun in de rug aan jongeren om op een positieve wijze te groeien naar volwassenheid. Een gemeentelijke bijdrage aan het bevorderen van een gezonde leefstijl onder jongeren.

Projecten als jongeren op gezond gewicht voortzetten en intensiveren.

Ontmoedigen (overmatig) alcoholgebruik.

Blijvend inzetten op een centrale positie voor het CJG.

Lokaal Preventieakkoord.

In samenspraak met diverse partners een lokaal Preventieakkoord opstellen.

Realisatie Alcoholmatiging is een speerpunt binnen meerdere programma's en projecten. Denk hierbij aan Team:Fit onder de JOGG-aanpak, OKO en het sport- en preventieakkoord. Sportverenigingen en dorps- en gemeenschapshuizen hebben het alcoholconvenant ondertekend. Alcoholgebruik gaat over gedrag. Dit vraagt om een cultuuromslag en is een kwestie van lange adem. Met de JOGGaanpak en de mogelijkheid voor advies en ondersteuning van de GGD blijven we inzetten op het bevorderen van gezonde scholen en kantines. De JOGG aanpak is geborgd in beleid en structureel opgenomen in de begroting. In 2022 heeft de raad ingestemd met het implementeren van de OKO-aanpak (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving). Hiermee zetten we in op afname van alcoholgebruik onder jongeren en het bevorderen van mentaal welbevinden. Het CJG is aanwezig op verschillende vindplekken van jongeren zoals (onderwijs, kinderopvang en huisartsen). Op afroep zijn zij ook aanwezig bij verenigingen en/of kerken. De intentie is om dit gedurende het komende jaar verder te gaan uitbreiden. Het personeelstekort is hierbij wel een uitdaging. De thema's roken, alcohol en overgewicht hebben in 2022 een plek gekregen in het lokale sport- en preventieakkoord. Hierin werkt de gemeente nauw samen met partijen uit onderwijs sport, zorg en welzijn.

Taakveld Riolering Portefeuillehouder wethouder H. Wessel – domein ruimte Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken ten aanzien van afvalwater en de waterhuishouding. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Doelstellingen

Voldoen aan de zorgplicht riolering door een doelmatige afvoer van riool en hemelwater.

Activiteiten Naast regulier onderhoud gaan we bij reconstructies zoveel mogelijk hemelwater afkoppelen en afvoeren volgens de trits vasthouden, bergen en afvoeren. Hierbij anticiperen op de klimaatverandering. In samenwerking met de omliggende gemeenten wordt gewerkt aan de actualisatie van het afvalwaterketenplan.

Realisatie

Onderhoudswerkzaamheden zijn uitgevoerd conform het beheerplan rioleringen. Het afvalwaterketenplan is inmiddels vastgesteld onder de naam beleidsplan water en riolering.

46

Jaarverslag 2022

Doelstellingen

Activiteiten

Voorkomen van wateroverlast in woonwijken.

Realiseren van extra berging zowel bovengronds als ondergronds.

Toename oppervlakte (ha) verharding waar regen- en afvalwater wordt gescheiden.

Het afkoppelen van verhardoppervlak en voorzijde woningen.

Realisatie Het project "herinrichting Oostendorp” is afgerond waarbij een berging van ca. 1200 (m3) is gerealiseerd. Tijdens regulier onderhoud worden waar mogelijk wadi’s aangelegd. Binnen projecten in de openbare ruimte wordt het verhard oppervlak afgekoppeld en aan de eigenaren van woningen wordt gratis het afkoppelen van de voorzijde woningen aangeboden. Door het instellen van de tegeltaxi en de stimuleringsmaatregel worden particulieren financieel gestimuleerd tot het nemen van klimaatmaatregelen.

Taakveld Afval Portefeuillehouder wethouder H. Wessel – domein ruimte Tot dit taakveld behoren de inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Doelstellingen Realisatie van de landelijke doelstellingen Van Afval Naar Grondstof (VANG), oftewel 75% afvalscheiding en 100 kg huishoudelijk restafval per inwoner per jaar. Een optimale combinatie van bron- en nascheiding waarbij het gemak voor de burger is gekoppeld aan maximale recycling.

Activiteiten

Realisatie

Blijven inzetten op een combinatie van bron- en nascheiding. Invoeren van een tariefprikkel op restafval. De noodzakelijke infrastructuur voor een goede afvalscheiding op orde brengen (w.o. een milieustraat voor het aanleveren van grondstoffen).

In verband met het ingestelde beroep tegen de aanleg van een milieustraat is de invoering van een tariefprikkel op restafval eveneens uitgesteld. Er wordt vooralsnog ingezet op invoering per 1-12024

Taakveld Milieubeheer Portefeuillehouder wethouder A.C. Sneevliet – domein ruimte Portefeuillehouder wethouder B. Jeensma (duurzaamheid) - domein ruimte Tot dit taakveld behoren gemeentelijke taken ter bescherming van het milieu. Doelstellingen

Activiteiten

Overlast vliegveld Lelystad onder controle.

Geluidseffecten van Lelystad Airport monitoren vanaf 2019.

Realisatie De gemeente Elburg wil samen met de gemeenten Oldebroek, Hattem, Heerde, Epe en Voorst voorkomen dat de opening van Lelystad Airport negatieve milieueffecten heeft voor de NoordVeluwe. Dit samenwerkingsverband volgt de besluitvorming over Lelystad Airport. Indien nodig en wenselijk sturen de gemeenten brieven naar de minister en/of de (vaste commissie) van de Tweede Kamer over dit onderwerp. In 2022 hebben er drie in het oog springende activiteiten plaatsgevonden. Begin februari is een brief aangeboden aan de voorzitter van de vaste commissie infrastructuur en waterstaat in Den Haag. Een journalist van de lokale omroep uit Oldebroek is meegereisd en heeft een mooie reportage gemaakt, welke breed is gedeeld. Hierna zijn drie burgemeesters ontvangen bij Minister Harbers, aan wie de zorgen zijn overgebracht over de situatie rondom Lelystad Airport. Later in het jaar is stevig gereageerd op de informatie dat de Schiphol Group stikstofrechten uit de Veluwe zou kopen, om zo de benodigde rechten te verwerven voor de natuurvergunning voor Lelystad Airport.

De gemeente heeft een belangrijke rol in het ondersteunen van de inwoners bij de overstap naar schone energie, qua informatievoorziening, bewustwording en samenwerking tussen inwoners, bedrijven en organisaties.

Inwoners om hun energiegebruik te veranderen. Hiervoor wordt het energieloket Veluwe Duurzaam ingezet.

Bijna 1500 huurwoningen en bijna 2000 koopwoningen zijn bereikt vanuit de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen. Er is een duurzaamheidsmarkt georganiseerd met ongeveer 600 bezoekers. Er zijn tijdens klusbezoeken energiebesparende maatregelen getroffen bij huishoudens die geraakt worden door de hoge energieprijzen.

Een klimaatneutrale gemeentelijke organisatie.

Uitvoeren van de implementatieplannen gericht op planmatige uitvoering van maatregelen.

In 2022 is een actualisatieonderzoek uitgevoerd naar de maatregelen om de gebouwen in gemeentelijk eigendom te verduurzamen.

47

Jaarverslag 2022

Doelstellingen

Activiteiten

Opstellen Regionale Energiestrategie met realisatieopgave voor hernieuwbare energie.

Opstellen wijkplannen. Een klimaatneutrale gemeente uiterlijk in 2050. Verstrekken duurzaamheidsleningen: - voor woningeigenaren - voor maatschappelijk vastgoed/scholen

Uitvoeren projecten uit (regionaal) werkplan duurzaamheid gericht op duurzame energie.

Realisatie In de regio zijn inmiddels meerdere zonneparken gerealiseerd en/of aangevraagd. Ook voor windmolens lopen procedures. Gezamenlijk onderzoeken we de mogelijkheden van Smart Energy Hubs als een oplossing voor de problemen op het elektriciteitsnetwerk. In Oostendorp is een traject afgerond waarbij met een groep koplopers kennis en ervaring is opgedaan met het overstappen op een aardgasvrije oplossing. Deze aanpak wordt opgeschaald. Daarnaast is wijkbreed ingezet op inspireren en informeren door middel van een wijkavond en duurzaamheidsmarkt. In de Vesting is een gestart met een verkenning naar de verschillende mogelijkheden om de Vesting duurzaam te verwarmen. Er zijn 45 Toekomstbestendig Wonen Leningen verstrekt Er is 1 lening verstrekt voor verduurzamen maatschappelijk vastgoed Uitgevoerde projecten, voor zover niet bovenstaand al genoemd: Opstellen Programma Duurzaamheid Opstellen Regionaal Programma Duurzaamheid Begeleiding duurzame opwekproject Opstellen en uitvoeren Laadpalenvisie Zon op schooldaken

Taakveld Begraafplaatsen Portefeuillehouder wethouder H. Wessel – domein ruimte Tot dit taakveld behoren gemeentelijke taken op het terrein van de lijkbezorging. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Doelstellingen

Activiteiten

Realisatie

Lage gemeentelijke lasten voor de groep net boven de minima.

De tarieven begraafrechten deze coalitieperiode bevriezen op het prijsniveau van 2018.

De tarieven zijn in de periode van 2018 tot en met 2022 gelijk gebleven en niet geïndexeerd.

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Omvang huishoudelijk restafval

kg per inwoner

Hernieuwbare elektriciteit

%

Jaar

Elburg

Gelderlan d

Nederland

2018

223

123

172*

2019 2020 2021

219 227 -

111 106 102

163* 170 169

2017

7,5

8,1

16,3*

2018 2019 2020

10,0 12,8* 18,1

9,2 10,8* 16,3

17,5 20,0 26,8

Begroot totaal 2022 1.329 1.082 695 1.388 132 808 105

Werkelijk lasten 2022 1.292 1.692 2.168 1.343 516 7.011 22

Bron CBS

Klimaatmonitor

Omschrijving Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.

Duurzaam opgewekte energie uit zon, wind, water, biomassa.

*= Wijziging t.o.v. voorgaande publicatie

Middelen Taakveld Bedrag x € 1.000 Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Saldo van baten en lasten Reserves

Werkelijk totaal 2021 1.262 1.116 83 848 165 912 758

N V N N V N N

N V V N V N V

Werkelijk baten 2022 22 2.826 2.736 282 571 6.436 221

Werkelijk totaal 2022 1.270 1.134 567 1.061 54 575 199

N V V N V N V

Verschil Begroot Werkelijk 60 52 128 327 78 233 94

V V N V N V V

48

Jaarverslag 2022

Gerealiseerd resultaat

154

Programmaverantwoording Taakveld Bedrag x € 1.000 Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Saldo van baten en lasten Reserves Gerealiseerd resultaat

Lasten 1.283 1.475 2.013 895 491 6.157 22 6.179

Primitief Baten 2 2.516 2.739 5 543 5804 77 5.881

N

703

N

7.033

6.657

Na wijziging Lasten Baten Saldo 1.331 2 1.329 1.477 2.559 -1.082 2.013 2.708 -695 1.392 5 1.388 510 643 -132 6.724 5.917 808 22 127 -105 6.746 6.044 703

Saldo 1.281 -1.041 -726 890 -52 353 -55 298

376

327

N

Werkelijk Lasten Baten 1.292 22 1.692 2.826 2.168 2.736 1.343 282 516 571 7.011 6.436 22 221 7.033 6.657

Saldo 1.270 -1.134 -567 1.061 -54 575 -199 376

V

V/N 60 52 128 327 78 233 94 327

V V N V N V V V

Verschillenverklaring Taakveld

Goederen Bedragen x € 1.000

en diensten 26

V/N

Kapitaal -

V/N

lasten

Salari s

V/N

Saldo

V/N

Reserv e

V/N

Verschi l

V/N

7.1

Volksgezondheid

N

0

V

86

V

60

V

0

V

60

7.2

Riolering

69

N

148

V

27

N

52

V

9

V

61

V

7.3

Afval

130

N

1

N

3

V

128

N

100

V

28

N

7.4

Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal

311

V

7

V

9

V

327

V

6

N

322

V

99

N

9

V

12

V

78

N

9

N

87

N

-13

N

163

V

83

V

233

V

94

V

327

V

7.5

V

Toelichting Hieronder wordt een toelichting gegeven op de taakvelden waar eind 2022 (na mutaties reserves) een verschil groter dan € 25.000 resteerde. Taakveld 7.1 Volksgezondheid (€ 60.000 voordelig) Het voordeel van € 60.000 op het taakveld Volksgezondheid wordt met name verklaard door een voordeel op de salarissen (€ 86.000). Tegenover dit voordeel staat een nadeel op de verstrekte subsidies aan jeugdgezondheidszorg uniform (JGZ) en Centrum Jeugd en Gezin (CJG). In totaal is € 22.000 meer aan subsidies verstrekt dan begroot. Het resterende nadeel van € 4.000 betreft overige verschillen. Taakveld 7.2 Riolering (€ 61.000 voordelig) In 2022 bedraagt het voordeel op het taakveld riolering in totaal € 61.000. Dit wordt met name verklaard doordat er diverse kosten op andere taakvelden gedekt zijn uit de voorziening riolering. De egalisatie uit de voorziening komt volledig ten gunste van het taakveld 7.2, terwijl een deel van de rioleringslasten en –baten op taakvelden als 2.1 Verkeer en vervoer en 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie geboekt zijn en op die plekken nadelen geven. Per saldo heeft dit dus geen effect in 2022. Taakveld 7.3 Afval (€ 28.000 nadelig) Het taakveld afval wordt in 2022 per saldo afgesloten met een nadeel van € 28.000.

Dit wordt met name verklaard doordat er diverse kosten op andere taakvelden gedekt zijn uit de bestemmingsreserve reinigingsheffingen. De egalisatie uit de reserve komt volledig ten gunste van het taakveld 7.3, terwijl een deel van de afvallasten en –baten op taakvelden als 2.1 Verkeer en vervoer en 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie geboekt zijn en op die plekken voordelen geven. Per saldo heeft dit dus geen effect in 2022. Taakveld 7.4 Milieubeheer (€ 322.000 voordelig) Op het taakveld milieubeheer is in 2022 per saldo een voordeel ontstaan van € 322.000. Hiervan wordt in deze jaarrekening verzocht een bedrag van € 223.000 over te hevelen naar 2023. € 197.000 hiervan betreft een benodigd budget voor de uitvoering van duurzaamheidsbeleid en € 26.000 is nodig voor de uitvoering van stikstofbeleid. Het resterende voordeel komt voornamelijk uit het voordeel in de jaarrekening van de Omgevingsdienst Noord-Veluwe (ODNV) voor zowel 2021 als 2022. Taakveld 7.5 Begraafplaatsen en crematoria (€ 87.000 nadelig) Het nadeel op het taakveld begraafplaatsen en crematoria bedraagt in 2022 € 87.000. Dit komt met name door lager dan verwachte opbrengsten uit begraafrechten. Waar rekening werd gehouden met inkomsten van € 643.000, werd er € 571.000 ontvangen. Dit betreft dus een nadeel van € 72.000.

Aangezien de raad het dekkingspercentage heeft vastgesteld op 85%, vindt er een onttrekking aan de reserve begraafrechten plaats van € 68.000 (geboekt op taakveld 0.10 Mutaties reserves). Zie voor een toelichting hierop de paragraaf lokale heffingen.

49

Jaarverslag 2022

Programma 8

Volkshuisvesting, R.O. en stedelijke vernieuwing In de nota grondbeleid is opgenomen dat de gemeente Elburg een situationele grondpolitiek voert, uitgaande van een voorkeur voor een actieve grondpolitiek. Indicaties voor hetzij een actieve, hetzij een faciliterende politiek voor een concrete locatie zijn in ieder geval:  De omvang van de financiële risico’s voor de gemeente  De grootte van het belang c.q. de mate van noodzakelijkheid van de ontwikkeling  Zijn de eigenaren bereid en in staat de ontwikkeling zelf te realiseren? De gemeente heeft een voorkeur voor actieve grondpolitiek om zo veel mogelijk zeggenschap te hebben over een concrete ontwikkeling mits de financiële risico’s acceptabel zijn.

Visie De gemeente Elburg kiest voor inrichting van een duurzame leefomgeving, waarbij wonen, werken, recreatie en verkeer worden afgestemd op de behoeften van de samenleving. Een integrale afweging en de daaruit volgende keuzes, inclusief de daarbij behorende gevolgen dragen bij aan die duurzame leefomgeving. Binnen die duurzame leefomgeving zijn voldoende woningen voor alle doelgroepen, een en ander afgestemd met de lokale en regionale partners. De op 30 januari 2019 door de gemeenteraad vastgestelde Omgevingsvisie Elburg geeft als visie en missie tot 2030: Samen naar een gezonde, veilige en duurzame balans tussen mens, ruimte en gebruik. Met de visie zijn de strategische beleidsthema’s voor de fysieke leefomgeving vastgelegd. De thema’s zijn:  Leefbare, vitale kernen met een actieve, gezonde samenleving  Aantrekkelijke omgevingskwaliteit en identiteit  Vitaal economisch klimaat  Duurzaam, energieneutraal en klimaatbestendig  Bereikbaar, nabij en toegankelijk

Ontwikkelingen en trends Volkshuisvesting:  De Rijksoverheid en provincies nemen meer regie op de woningbouw. In de Nationale Woon- en Bouwagenda zijn in 2022 de doelstellingen voor de komende jaren geschetst.  Per woningmarktregio wordt gewerkt aan een woondeal tussen het Rijk, provincie en de woningmarktregio. Daarin worden afspraken gemaakt tussen de partijen over aantallen, betaalbaarheid en welke randvoorwaarden er nodig zijn voor realisatie.  De Gebiedsverkenning van de Kop van de Veluwe is opgeleverd, waarna een start is gemaakt met het werken aan een samenwerkingsagenda.  Demografische ontwikkeling en bevolkingsprognoses wijzen op een toenemende vergrijzing van de bevolking. Verschillende locaties gericht op seniorenhuisvesting zijn in ontwikkeling of inmiddels afgerond. Tevens zijn financiële instrumenten als subsidie Gewoon Gemak en de Toekomstbestendig Wonen Lening geactualiseerd/ingevoerd. Dit continueren we de komende jaren.  Het college zet zich lokaal en op regionaal niveau via Regio Zwolle en Kop van de Veluwe in om de komende jaren een groot aantal nieuwbouwwoningen te mogen bouwen, waaronder ook sociale huurwoningen.  Door hoge huizenprijzen, stijgende rentetarieven en strengere hypotheekregels is het voor jongeren/starters steeds moeilijker om een koopwoning te bemachtigen.

De voorwaarden voor een starterslening zijn daarom verruimd om zo meer starters in de gemeente een kans te geven om de koopwoningmarkt te betreden.  Er is sprake van een blijvende druk op de (sociale huur) woningmarkt. Het aantal actief (regulier) woningzoekenden en urgentietoewijzingen blijft hoog ten opzichte van de bestaande sociale huurwoningvoorraad. De slaagkansen voor een sociale huurwoning staan voortdurend onder druk.  Als gevolg van de taakstelling vergunninghouders, instroom van arbeidsmigranten, benodigde uitstroom uit tijdelijke instellingen, extramuralisering, beleid rondom vitale vakantieparken en de stijging van het aantal urgentietoewijzingen en ‘overige spoedzoekers’ is er veel vraag naar alternatieve/kleine/goedkope woonvormen voor 1- en 2-persoonshuishoudens. Tijdelijke huisvesting kan daarin een belangrijke rol spelenen wordt nader onderzocht.  In september 2021 is het (gewijzigde) Doelgroepenbeleid vastgesteld met afspraken over aantallen, criteria en potentiële locaties voor huisvesting van deze specifieke doelgroepen. In 2022 is gewerkt aan een voorstel om dit beleid op diverse onderdelen aan te scherpen (een en ander als gevolg van de motie die hiervoor is aangenomen in september 2021).

50

Jaarverslag 2022





Duurzaamheid, energieneutraliteit, aardgasloos bouwen komen steeds meer onder de aandacht bij nieuwbouwontwikkeling. Alle nieuwbouw moet aardgasloos worden uitgevoerd. Maar ook de energietransitie in de bestaande woningvoorraad (regionale energiestrategie, lokale warmtevisie) is een belangrijk speerpunt. De onduidelijkheid over de inzet van stikstofruimte, een tekort aan ambtelijke capaciteit en toegenomen druk op het elekticiteitsnet geven onzekerheid over het halen van doelstellingen voor de komende jaren.

Ruimtelijke ordening:  Door de Raad van State is op 29 mei 2019 uitgesproken dat het PAS (Programma Aanpak Stikstof) niet gebruikt mag worden om ontwikkelingen toe te staan die significant effect hebben op stikstofgevoelige habitats. Deze uitspraak heeft tot gevolg dat vergunningen voor woningen en/of bestemmingsplannen waarbinnen ontwikkelingen mogelijk gemaakt worden, niet zonder meer vergund of vastgesteld kunnen worden. Ontwikkelingen mogen op dit moment geen stikstofdepositie veroorzaken. Alleen dan kan op grond van de Wet natuurbescherming vergunning verleend worden. Bij nieuwe plannen of bij vergunningaanvragen dient hier rekening mee gehouden te worden. Ook binnen de gemeente Elburg heeft de uitspraak consequenties voor nieuwe woningbouwprojecten (bijvoorbeeld Horstkamp en Petraschool).  De woningbouwlocatie Vossenakker-Zuid (hoek Oostelijke rondweg / Kruidenlaan) is in een afrondend stadium gekomen. De laatste 6 kavels langs de Kruidenlaan zijn teruggekocht door de gemeente. De geplande tweekapper naast de speeltuin komt te vervallen. Het onderzoeken van de alternatieve invulling van het speelterrein en de laatste woningbouwkavels is opgestart, evenals de voorbereiding van de planologische procedure, inclusief participatietraject.  De nieuwe woningbouwlocatie De Dijkjes is voltooid en afgerond.

 In verband met de behoefte aan nieuwe bedrijfsterreinen wordt Broeklanden fase 2 ontwikkeld. De procedures van het uitwerkingsplan en exploitatieplan zijn afgerond en de voorbereiding voor de aanleg en de uitgifte van de gronden zijn in gang. Er is veel belangstelling voor de bedrijfskavels.  Naast de plannen met een grotere omvang zijn er ook diverse plannen met minder grote aantallen woningen die aandacht vragen. Het gaat dan veelal om vrijvallende locaties binnen al bestaande woonwijken. Met het herontwikkelen van binnenstedelijke locaties (inbreiding en transformatie) kan veelal een belangrijke verbeterslag worden gemaakt om de ruimtelijke kwaliteit te verhogen. Bij deze projecten is het streven er ook op gericht om gelijktijdig in te spelen op de nieuwste ontwikkelingen ten aanzien van duurzaam bouwen en het duurzaam inrichten van de omgeving. Wanneer een dergelijk project niet past binnen het ter plekke vigerende bestemmingsplan dan wordt hiervoor de meest geëigende planologische procedure doorlopen.  Voor de Randmeerkust is een bestemmingsplan voorbereid, waarbij de bestaande (verblijfs)recreatieve voorzieningen op een passende wijze worden bestemd. Dit is mogelijk door natuurcompensatie. Er zijn in 2022 extra rietlanden aangelegd in de Korte Waarden en er worden gronden bestemd en ontwikkeld voor natuurdoeleinden.

Het ontwerpbestemmingsplan gaat voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet in procedure.  Het college zet in op meer bouwen. Het coronavirus en de eerdere ontwikkelingen ten aanzien van de stikstof uitstoot geven een grote mate van onzekerheid over de economische ontwikkelingen in de nabije toekomst. Ook voor de bouw en de werkgelegenheid in de bouwsector is een onzekere tijd aangebroken. Voorjaar 2020 heeft het college daarom besloten te laten onderzoeken of er versneld woningbouwprojecten mogelijk kunnen worden gemaakt. Hiermee kan een bijdrage worden geleverd die een gunstige doorwerking heeft op de economie. Het college besloot om in te zetten op een mogelijke versnelling van De Dijkjes, (versnelde uitvoering fase 3), afronding Vossenakker – Zuid, versnelde start Vossenakker – Noord en Kopse waard. Ook is voorgesteld om een stedenbouwkundig plan voor Gerichtenweg in Hoge Enk en de uitbreiding Waterlanden II in Doornspijk versneld in voorbereiding te brengen. Dit is in 2022 gebeurd. Waterlanden II is al in procedure genomen, voor Gerichtenweg Hoge Enk is de procedure in voorbereiding. In ’t Harde richt zich de gewenste bouw op de locaties Heidezoom, Petraschool en de Hokseberg, waarvan de Heidezoom inmiddels gerealiseerd is. In Elburg is het bestemmingsplan voor de Kopse Waard in procedure gebracht en hiertegen is bezwaar ingediend.

Na uitspraak van de RvS is het bestemmingsplan dit jaar onherroepelijk geworden. Het besluit om te locatie toe te voegen aan de bebouwde kom is door de RvS te niet gedaan. Het plan Horstkamp is ook versneld opgepakt en wordt samen met de ontwikkelaars, welke tevens grondpositie hebben in het gebied, voorbereid. In 2023 vindt besluitvorming plaats over het vervolgproces: het opstellen van een stedenbouwkundig plan en de kaders/uitgangspunten die daarbij leidend zijn. Na positieve besluitvorming wordt het ontwerpproces, inclusief uitvoerig participatietraject, opgestart.  In de tweede helft van 2022 startten we met de actualisatie van de omgevingsvisie 2019. Dit was een inventarisatie en analyse van het huidige beleid, de trends en ontwikkelingen. Dit proces loopt door in 2023 (missie, visie, doelen, afwegingskader) en 2024 (procedure). Een kernteam is nauw betrokken bij het proces en een grote interne projectgroep levert advies voor de inhoud. Advies voor de inhoud wordt ook geleverd door externe deskundigen, bijvoorbeeld ketenpartners en buurgemeenten. Een uitgebreid participatietraject komt aan de orde in 2023. Hierin worden belangenpartijen en Elburgers gevraagd input te leveren voor verschillende onderdelen van de visie. Een extern bureau ondersteunt bij het te doorlopen proces en het opstellen van de inhoud.

Het project heeft een eigen krediet dat uit het krediet Implementatie Omgevingswet komt.  Het omgevingsplan Elburg wordt - na inwerkingtreding van de Omgevingswet - gebiedsgewijs gewijzigd. De eerste wijziging voor het dorp Doornspijk is bijna zo ver gevorderd dat het de formele procedure in kan. Het uitstel van de Omgevingswet naar 1-1-2024 heeft dit opgeschort. Actualisatie van het plan van aanpak voor het omgevingsplan is nu eerst aan de orde. Dit is belangrijk omdat de wettelijke einddatum voor het omgevingsplan (31-12-2029) niet verschuift. Daarbij nemen we 51

Jaarverslag 2022



onderdelen als de vertaling van de gemeentelijke verordeningen en de bruidsschat naar het omgevingsplan mee. Voor die laatste hebben we ook nadrukkelijk externe partijen nodig, vooral de omgevingsdienst. Voor het vervolg wordt een projectteam geformeerd dat nauw betrokken is bij de inhoud van het opstellen van het omgevingsplan. Een extern bureau is nu al bezig met “Doornspijk”. Ook voor de vervolguitwerkingen is een extern bureau noodzakelijk, omdat intern onvoldoende capaciteit en kennis aanwezig is. We leren al doende. Het externe bureau wordt aangetrokken via een aanbestedingstraject (exacte vorm nog onbekend). Het project heeft een eigen krediet dat uit het krediet Implementatie Omgevingswet komt. Programma implementatie Omgevingswet. De inwerkingtredingsdatum voor de Omgevingswet (Ow) staat nu op 1 januari 2024. De delen van het programma die af of ver gevorderd zijn, zijn overgegaan naar ‘de lijn’ (dus regulier werk). Voorbeelden daarvan zijn het opzetten van de verschillende werkprocessen bij de nieuwe instrumenten omgevingsplan en omgevingsvergunning voor buitenplanse omgevingsplanactiviteit. De nog volgende acties vanuit het programma zijn tijdig afgerond. De periode tot 1 januari 2024 staat vooral in het teken van het maken van afspraken met de ketenpartners en het oefenen met de nieuwe manier van werken.

Daarbij horen de intaketafel en omgevingstafel en de procedures van de buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) en de wijziging van het omgevingsplan Elburg. Ook staan er nog enkele (herhaal)trainingen op stapel. Het kost dus nog wel inspanning van de organisatie, maar minder dan voorheen.

Verbonden partijen Beoogde maatschappelijke effecten op regionaal niveau worden gecoördineerd nagestreefd vanuit het Portefeuillehouders overleg RO en Wonen Noord-Veluwe. Met woningbouwcorporaties en categorale instellingen zijn de jaarlijks Prestatieafspraken gemaakt. Het Huurportaal Noord-Veluwe, de Urgentiecommissie en Bezwarencommissie Woonruimteverdeling Noord-Veluwe en de Centrale Uitgang zijn verbonden aan de woonruimteverdeling van sociale huurwoningen. Met de (project)ontwikkelaars worden afspraken gemaakt over de woningbouwopgave. Een goede uitvoering van de Omgevingswet vraagt afstemming met veel ketenpartners, waaronder de Omgevingsdienst Noord Veluwe. Het is onderdeel van de implementatie van de Ow om hierover met de ketenpartners invulling aan te geven en hiermee te oefenen. Onderdelen hiervan zijn de actualisatie van onze omgevingsvisie en het opzetten van ons omgevingsplan Elburg.

Taakvelden Taakveld Ruimtelijke ordening Portefeuillehouder wethouder A.C. Sneevliet – domein ruimte Tot dit taakveld behoren taken op grond van de wet Ruimtelijke Ordening. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Doelstellingen

Activiteiten

Realisatie De omgevingsplanwijziging voor Doornspijk is grotendeels afgerond. Voor het vervolg is gestart met aanpassing van het plan van

Actueel maken en houden van de ruimtelijke plannen.

Wijziging van het tijdelijke omgevingsplan naar

aanpak omgevingsplan Elburg. Dit i.v.m. de

het nieuwe omgevingsplan vindt gebiedsgewijs

nieuwe inwerkingtredingsdatum van 1-1-2024.

plaats.

De wettelijke deadline voor het omgevingsplan blijft 31-12-2029. De termijn voor het opzetten van het omgevingsplan wordt dus korter. In 2022 is hiervoor opdracht gegund aan BügelHajema. Intern is opdracht verstrekt op

Actualisatie van de omgevingsvisie voor Elburg

basis van het plan van aanpak voor dit

van 2019 naar een versie 2.0

project. Fase A (inventarisatie beleid, trends en ontwikkelingen) is inmiddels afgerond. Fase B start is begin 2023 gestart. Alle bekende woningbouwlocaties uit het programma worden inmiddels opgepakt en

Inzetten op een versnelling van nieuwe woningbouwprojecten, zowel

Voorbereiden van plannen gericht op nieuwe

van uitbreidingen als ook van

woningbouwprojecten.

inbreidingen.

meer. Verdere in- en uitbreiding zal worden bezien als onderdeel van een bredere afweging over het gebruik van de schaarse ruimte. Dit heeft een plek in het proces voor de nieuwe omgevingsvisie.

Bestuur en organisatie kunnen bij

Het traject tot implementatie van de

Veel programmaonderdelen zijn afgerond.

inwerkingtreding werken volgens de

Omgevingswet wordt voor inwerkingtreding van

Werkprocessen staan op papier.

Omgevingswet, waarbij de inwoners

de Omgevingswet. Dit aan de hand van het

Gemeentelijke verordeningen zijn aangepast

52

Jaarverslag 2022

Doelstellingen

Activiteiten

Realisatie

minimaal dezelfde dienstverlening

implementatieprogramma, strategie en

aan de Omgevingswet en (binnenkort)

geboden kan worden dan nu het

planning.

vastgesteld. Opleidingen en trainingen zijn en

geval is. Na inwerkingtreding van de

worden gevolgd, de webinars van de VNG zijn

Omgevingswet continu aandacht voor

daar ook onderdeel van. We oefenen met de

verbetering van het werken onder de

intaketafel en omgevingstafel. Mede als gevolg

Omgevingswet (o.a. dienstverlening

daarvan zijn bepaalde programmaonderdelen

en burgerparticipatie).

verschoven naar ‘de lijn’ en inmiddels regulier werk.

Taakveld Grondexploitatie Portefeuillehouder wethouder A.C. Sneevliet – domein ruimte Tot dit taakveld behoren activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitatie. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Doelstellingen Activiteiten

Realisatie

Het voeren van een grondbeleid dat bijdraagt aan het bereiken van de ruimtelijke doelstellingen, grip en

Eind 2019 is de nota grondbeleid vastgesteld.

overzicht houdt op de

Om de vier jaar dient de gemeente een nieuwe

grondexploitaties en tevens

nota grondbeleid vast te stellen.

voldoende mogelijkheden geeft voor

In 2022 is bij diverse plannen uitvoering gegeven aan het in de nota grondbeleid opgenomen situationele met een voorkeur voor actief vastgestelde grondbeleid.

kostenverhaal.

Taakveld Wonen en bouwen Portefeuillehouder wethouder A.C. Sneevliet – domein ruimte/domein dienstverlening Tot dit taakveld behoren gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening. Speerpunten en bestuurlijke prioriteiten Doelstellingen Activiteiten

Beschikbaar en betaalbaar wonen; duurzaam wonen; wonen met zorg en ondersteuning; aandacht voor specifieke doelgroepen

Ouderen en zorgbehoevenden kunnen zo lang mogelijk thuis blijven wonen.

Realisatie

Tot 2030 circa 810 woningen toevoegen aan de woningvoorraad, met oog voor de kleinere huishoudens (alleenstaanden, starters en senioren) nieuwbouwwoningen aardgasvrij bouwen; bestaande gebouwen verduurzamen; het bieden van woonruimte aan personen die uitstromen uit maatschappelijke opvang of een beschermde woonvorm; inspelen op de behoefte aan meer en verschillende vormen van geclusterd wonen met én zonder zorg.

Voor alle genoemde aantallen zijn locaties op het oog. Voor de periode 2020-2030 zitten momenteel zelfs meer dan 1100 woningen in het programma, waarvan zo'n 375 al zijn gerealiseerd. Veel nog uit te voeren projecten lopen momenteel vertraging op door met name stikstof.

In regionaal verband en in overleg met de provincie een nieuwe regionale woonagenda ontwikkelen met een verdeling van de kwantitatieve woningbouwopgave en afstemming ten aanzien van de kwalitatieve aspecten. Uitvoering geven aan de regionale woonagenda op basis van een jaarlijks vast te stellen regionale uitvoeringsagenda.

Door de toenemende opgaven vanuit het Rijk en de provincie wordt de samenwerking in regionaal verband inmiddels anders vormgegeven om op die manier goed in te spelen wat het Rijk en provincie van ons vraagt. In de woondeal Noord Veluwe, waarin door de regio afspraken worden gemaakt over de woningbouw tot 2030, is aangeven dat 1/3 van het programma betaalbaar en 1/3 als sociale huur wordt gebouwd de komende jaren.

Onderzoeken van de beleidsmatige mogelijkheden van het wonen van ouders bij kinderen door een bij te bouwen zelfstandige kleine woning en indien mogelijk beleid hiervoor op- en vaststellen aanvullende aan of ter vervanging van het reeds bestaande prémantelzorgbeleid. Dit onderwerp wordt meegenomen bij de verdere planvorming (omgevingsvisie en omgevingsplan) van de omgevingswet. Tot dat moment worden aanvragen op dit terrein met de ‘ja, mits’ houding bekeken. Daar waar mogelijk wordt medewerking verleend.

Door uitstel van de omgevingswet dit is nog niet ingebed in beleid. Bestaande aanvragen worden met een 'ja,mits'-houding bekeken, maar voor goede medewerking is aanpassing of opstellen van nieuw beleid noodzakelijk.

53

Jaarverslag 2022

Doelstellingen

Activiteiten

Realisatie

Voor senioren zijn naast appartementen ook grondgebonden woningen beschikbaar.

Faciliteren van woningaanpassingen in de bestaande woningvoorraad als gevolg van een zorgvraag of het levensloopbestendig maken van de woning, waaronder continueren Gewoon Gemak, aanbieden van de Toekomstbestendig Wonen Lening. In elke kern nieuwbouw van betaalbare woningen voor starters en senioren, zie hierboven.

Meer flitsvergunningen

Samen met de bouwondernemers/adviesbureaus geven we verder invulling aan het verbeteren van ons proces ten aanzien van de Wabo vergunningen bouw. Dit levert een betere samenwerking met de bouwondernemers op, kortere doorlooptijden en legt de focus op de gerealiseerde kwaliteit van het bouwwerk. De aanpak van vergunningverlening, toezicht en handhaving is risicogestuurd. We houden toezicht en handhaven waar nodig, maar doen dit waar mogelijk vanuit ‘de bedoeling van de regels’.

Momenteel staan er in elke kern woningbouwprojecten op het programma waarbij blijvend aandacht is voor seniorenhuisvesting. De afgelopen tijd zijn er ook verscheidene seniorenwoningen/appartementen opgeleverd. Door de toegenomen huizenprijzen is doorstroming een steeds belangrijker middel om starters en senioren aan geschikte woonruimte te helpen. In de regio is daarvoor een pilot gestart voor de inzet van een verhuiscoach voor ouderen. Eenvoudige aanvragen voor de activiteit 'bouw' worden verleend met de zgn. flitsvergunning. Als de aanvraag voldoet aan de eisen wordt de vergunning binnen 5 werkdagen verleend. Het afgelopen jaar zijn weinig aanvragen ingekomen die met de flits-procedure verleend konden worden. Eén van de voornaamste redenen is dat onze bestemmingsplannen gedetailleerd zijn. Bouwplannen wijken dan af van de regels van het bestemmingsplan, zodat ook een vergunning nodig is voor de activiteit 'planologisch afwijkend gebruik'. Er zijn nu procedureafspraken gemaakt om zo snel mogelijk te besluiten op aanvragen om vergunning.

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Gemiddelde WOZ waarde

Duizend euro

Nieuw gebouwde woningen

Demografische druk

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Elburg

Gelderla nd

Nederla nd

2019

250

246*

250*

2020 2021 2022

269* 287 307

263* 281 310

271* 290 317

Per 1.000 woningen

2018

3,1

10,0

8,6

2019 2020 2021 2022

9,2 24,2 17,1 1,3

9,8 10,3 8,0 8,4

9,2* 8,9* 8,9 9,3

%

2018 2019

81,7 82,0

73,1 73,4

69,6 69,8

2020 2021 2022

81,3 80,3 80,0

73,6 73,7 74,0

70,0 70,1 70,3

2020 2021 2022

643 572 739

712 740* 847

700 733* 823

2020 2021 2022

721 659 828

779 800* 914

773 810* 905

In Euro’s

In Euro’s

Jaar

Bron

Omschrijving

CBS

De gemiddelde WOZ waarde in duizenden euro’s.

BAG/ABF

Het aantal nieuwbouwwoningen.

CBS

Het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 20 tot 65 jaar*

COELO

COELO

Het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

*= Wijziging t.o.v. voorgaande publicatie

Middelen Taakveld Bedrag x € 1.000 Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Saldo van baten en lasten Reserves Gerealiseerd resultaat

Werkelijk totaal 2021 988 1.955 579 388 296 685

N V N V V V

Begroot totaal 2022 1.341 0 518 1.860 584 1.276

N V N N V N

Werkelijk lasten 2022 987 249 1.815 3.051 1 3.052

Werkelijk baten 2022 34 0 639 673 358 1.031

Werkelijk totaal 2022 953 249 1.176 2.379 357 2.022

N N N N V N

Verschil Begroot Werkelijk 388 249 658 519 226 745

V N N N N N

54

Jaarverslag 2022

Programmaverantwoording Taakveld Bedrag x € 1.000 Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet-bedrijven) Wonen en bouwen Saldo van baten en lasten Reserves Gerealiseerd resultaat

Lasten 719 404 1.031 2.054 1 2.055

Primitief Baten 404 581 984 95 1.079

Saldo 719 0 450 1.069 -64 1.005

Na wijziging Lasten Baten Saldo 1.341 0 1.341 404 404 0 1.099 581 518 4.279 5.827 -1.860 326 908 -584 4.605 6.735 1.276

Lasten 987 249 1.815 3.051 1 3.052

Werkelijk Baten 34 0 639 673 358 1.031

Salari s

Reserv e

Saldo 953 29 1.176 2.379 -357 2.022

V/N 388 249 658 519 226 745

V N N N N N

Verschillenverklaring Taakveld Bedragen x € 1.000

Goederen en diensten 400

V/N

V/N

lasten

8.1

Ruimtelijke ordening

8.2

Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)

8.3

Wonen en bouwen

435

N

Totaal

-437

N

401

Kapitaal -

V/N

Saldo

V/N

V/N

Verschi l

V/N

V

0

V

12

N

388

V

488

N

100

N

N

1

N

153

V

249

N

194

V

55

N

3

V

225

N

658

N

69

V

589

N

2

V

-83

N

-519

N

-226

N

-745

N

Toelichting Hieronder wordt een toelichting gegeven op de taakvelden waar eind 2022 (na mutaties reserves) een verschil groter dan € 25.000 resteerde. Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening (€ 100.000 nadelig) Het nadeel op taakveld Ruimtelijke ordening bedraagt, exclusief reservemutaties, € 100.000. Het nadeel wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door € 184.000 hogere salaris- en inhuurkosten, waarvan € 63.000 meerkosten gerelateerd zijn aan het bestemmingsplan Randmeerkust. Hiertegenover staan voordelen op externe advieskosten (€ 40.000), kosten voor planologische procedures en gegevensregistratie (€ 22.000) en diverse goederen en diensten (€ 21.000). Het nadeel op de reservemutaties van € 488.000 is voor € 441.000 gerelateerd aan de Omgevingswet. Het project is nog niet afgerond en de kosten die in 2022 zijn gemaakt hebben we laten dekken door de decentralisatie-uitkering uit het gemeentefonds. De onttrekking aan de reserve is daardoor niet gedaan, waarmee het bedrag van € 441.000 nog steeds in de algemene bestemmingsreserve aanwezig is. De ontvangen uitkering van het Rijk bedroeg € 260.000 (zie najaarsrapportage 2022), waarvan in 2022 uiteindelijk € 201.000 is ingezet. Verzocht wordt in deze jaarrekening om het restant van € 59.000 over te hevelen naar 2023, zodat dit geld alsnog besteed kan worden aan de Omgevingswet.

Taakveld 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) (€ 55.000 nadelig) Het taakveld grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) eindigt 2022 met een nadeel van € 249.000. Hiervan wordt € 194.000 verrekend met de reserve bouwgrondexploitatie: € 111.000 als verliesvoorziening op Vossenakker Zuid, € 55.000 als verliesvoorziening voor het project Petraschool en het restant ter dekking voor nagekomen kosten van afgesloten grondexploitaties en De Dijkjes. Het resterende nadeel bedraagt € 55.000. Dit betreft loonkosten die naar verwachting toegerekend konden worden aan de diverse grondexploitaties, maar in de werkelijkheid niet zijn toe te rekenen. De uitgaven en inkomsten, de genomen winsten en getroffen voorzieningen worden toegelicht in hoofdstuk 5.2 toelichting op de balans. Daar wordt per complex de mutatie in de boekwaarde uiteengezet. Taakveld 8.3 Wonen en bouwen (€ 589.000 nadelig) Het nadeel van € 589.000 wordt met name veroorzaakt door hogere salaris- en inhuurkosten. Voor de omgevingsvergunningen gaat dit om een overschrijding van € 695.000. Het nadeel op de personeelskosten wordt gedeeltelijk gecompenseerd door hogere ontvangsten uit leges, wat een voordeel geeft van € 66.000. Ook op de uitvoeringskosten Wet Kwaliteitsborging Bouw (WKB) resteert een voordeel, ter hoogte van € 43.000.

In deze jaarrekening wordt voorgesteld dit budget over te hevelen naar 2023, zodat de gelden alsnog ingezet kunnen worden ten behoeve van de WKB.

55

Jaarverslag 2022

Programma

Algemene (dekkings)middelen Conform artikel 8 van het BBV bevat het programmaplan onder meer een:  een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen;  een overzicht van de kosten van overhead;  het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting, en  het bedrag voor onvoorzien.

Algemene dekkingsmiddelen De gemeente kent in principe twee inkomstenstromen namelijk:  Inkomsten die direct zijn onder te brengen onder een programma vanwege de directe relatie, gedacht kan hierbij worden aan de rioolrechten en afvalstoffenheffing.  Inkomsten met een algemeen karakter die niet direct zijn toe te wijzen aan een programma maar die wel van substantieel belang zijn voor het in stand kunnen houden van ons voorzieningenniveau. Er is geen sprake van een direct bestedingsdoel. Deze laatste categorie wordt opgenomen als voorgeschreven programmaonderdeel onder de naam ‘Algemene dekkingsmiddelen’.

Overhead Onder overhead worden de volgende kosten verstaan: “Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces”

Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de belastingplicht in de Vennootschapsbelasting (VPB) uitgebreid voor ondernemingen van publiekrechtelijke lichamen en daarmee ook voor gemeenten. De wijziging in de VPB beoogt niet alle activiteiten van een gemeente in de belastingheffing te betrekken maar slechts die activiteiten waarmee de gemeente via een (materiële) onderneming deelneemt aan het economische verkeer en in concurrentie treedt met de private sector. Voor een zeer groot aantal activiteiten van de gemeente geldt dat niet voldaan wordt aan de ondernemingscriteria en deze daardoor niet worden geraakt door de VPB. Voor de activiteiten waar geen aangifteplicht voor geldt hoeft geen fiscale administratie ingericht en gevoerd te worden. Voor de activiteiten waar wel een aangifteplicht voor geldt zal een fiscale administratie ingericht en gevoerd moeten worden. De gemeente Elburg is in ieder geval belastingplichtig voor de volgende activiteiten: grondexploitaties, haven en vrachtwagenparkeerplaats Doornspijk.

Onvoorzien Het bedrag voor onvoorzien wordt in onze gemeente in zijn geheel op één programma geraamd.

56

Jaarverslag 2022

Jaarverslag Paragrafen

57

Jaarverslag 2022

Paragraaf 1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de relatie weer tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (in hoeverre beschikt de gemeente over middelen en mogelijkheden om niet begrote kosten te dekken) en de benodigde weerstandscapaciteit (risicoprofiel). De mate waarin de beschikbare weerstandscapaciteit schade en verliezen als gevolg van risico’s kan opvangen geeft een indruk van de financiële positie van de gemeente. Het weerstandsvermogen wordt vertaald in een (incidentele en structurele) ratio waarbij de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald. Bij de beoordeling van de ratio wordt het voorbeeld van de provincie Gelderland gebruikt: Ratio

Betekenis

>= 2,0 1,4 < 2,0

Uitstekend Ruim voldoende

1,0 < 1,4 0,8 < 1,0

Voldoende Matig

0,6 < 0,8 < 0,6

Onvoldoende Ruim onvoldoende

 Bepaling weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt bepaald uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s. Omschrijving

Beschikbare weerstands capaciteit

Benodigde weerstands capaciteit

Ratio

1,74

Incidenteel weerstandsvermogen algemene dienst

Incidenteel

14.018.000

8.038.401

weerstandsvermogen bouwgrondexploitatie

incidenteel

4.320.000

3.261.000

1,32

18.338.000

11.299.401

1,62

252.000

480.000

0,53

Totaal Structureel weerstandsvermogen algemene dienst

structureel

Het incidentele weerstandsvermogen algemene dienst en het incidentele weerstandsvermogen bouwgrondexploitatie vormen voor de gemeente in de praktijk uiteindelijk één geheel. Wanneer beide ratio’s worden samengevoegd komt de ratio uit op 1,62 wat ruim voldoende is om de niet gekwantificeerde risico’s op te vangen. Het structurele weerstandsvermogen is met een ratio van 0,53 als onvoldoende te classificeren. De financiële risico’s op het onderdeel Wmo en jeugdzorg zorgen voor deze kwalificatie. De toekomst zal moeten uitwijzen in welke mate de structurele tekorten binnen de gemeentebegroting opgevangen kunnen worden. Bij de berekening is geen rekening gehouden met de aanwezige risicoreserve. Het daadwerkelijke financiële risico zal in de eerste jaren naar verwachting nog volledig gedekt kunnen worden door de reserve sociaal domein De beschikbare weerstandscapaciteit is in deze een noodzakelijke buffer om mogelijke financiële nadelen op te kunnen vangen. Bij de Nota reserves en voorzieningen 2019 is besloten om in de algemene reserve een minimumbedrag aan te houden van € 7.500.000 ter dekking van risico’s. Voor wat betreft de reserve bouwgrondexploitatie is een minimumbedrag van € 2.500.000 aangehouden ter dekking van de risico’s. Tevens kent deze reserve een maximum van € 5.000.000.

De beschikbare weerstandscapaciteit is in deze een noodzakelijke buffer om mogelijke financiële nadelen op te kunnen vangen. Bovenstaande berekening betreft een momentopname. Bij een goedwerkende beheersorganisatie hoeven er geen problemen te ontstaan. Uiteindelijk kan de gemeente maatregelen treffen als risico’s zich daadwerkelijk voordoen.

Risicobeheersing  Toepassen risicobeheersing Risicobeheersing wordt toegepast om de nadelige gevolgen van risico’s te beheersen. Het geeft ons inzicht in wat er kan gebeuren. Als tweede stelt het ons in staat prioriteiten toe te kennen zodat risico’s beter vergelijkbaar zijn, er geen ad hoc acties volgen, maar bewuste en vooraf bepaalde maatregelen genomen worden. Ten derde maakt risicobeheersing een betere (financiële) afweging mogelijk bij de besluitvorming om maatregelen te treffen en de gevolgen van voorvallen op te vangen.

58

Jaarverslag 2022

Ten slotte is er nog het argument dat risicobeheersing ons in staat stelt de genomen beslissingen over het al dan niet accepteren van risico’s te verantwoorden.  Beheersmaatregelen Beheersmaatregelen op het gebied van de administratieve organisatie en interne controle (onder andere rechtmatigheid) aangevuld met deugdelijke managementrapportages ten behoeve van beheersing van risico’s zijn onderdeel van de vastgelegde werkprocessen en behoren tot de dagelijkse werkzaamheden. Deze maatregelen zijn ter opvang van organisatierisico’s die de gemeente loopt, zowel intern als extern.

Risico-inventarisatie Een risico is de onzekerheid (kans) dat een gebeurtenis met (negatieve) gevolgen (effect) zich voordoet.  Risico = kans x effect De hoogte van het risico wordt bepaald door de kans of waarschijnlijkheid dat iets gebeurt en de gevolgen of impact van die gebeurtenis. Het beoordelen van risico’s kan zowel kwalitatief ook kwantitatief gedaan worden. Bij de kwalitatieve beoordeling worden de geïnventariseerde risico’s onderverdeeld in algemene, concrete of specifieke risico’s en wordt de kans dat een risico zich daadwerkelijk voordoet ingeschat. De kwantitatieve beoordeling wordt mede gestimuleerd door het BBV-voorschrift om het weerstandsvermogen te bepalen. Kwantificeren betekent het in geld uitdrukken van de mogelijke gevolgen van geïnventariseerde risico’s. Naast de bepaling van het weerstandsvermogen heeft het kwantificeren ook tot doel om ordening aan te brengen ten bate van sturing en beheersing. De impact van risico’s is vaak afhankelijk van de omvang van het risico en de mate van waarschijnlijkheid dat het risico zich daadwerkelijk voor zal doen. Het kwantificeren van risico’s vindt periodiek plaats. Tweemaal per jaar, bij de begroting en de jaarrekening, wordt in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing de incidentele en structurele risico’s berekend. Bedragen beneden de € 25.000 worden daarbij niet meegenomen.

Op deze wijze wordt het risico dan gemonitord en niet “uit het oog verloren”.  Risico-inventarisatie De risico’s van de gemeente worden ingedeeld in drie categorieën: algemeen, concreet en specifiek. Uitgangspunt bij het bepalen van de risico’s is het gegeven dat de gebeurtenissen nooit allemaal tegelijk en volledig zullen optreden. In een risicoprofiel van meerdere risico’s is het niet waarschijnlijk dat ze tegelijk in één jaar zullen optreden. Sommige risico’s zullen zich nooit voordoen, terwijl andere daarentegen zich in hun maximale omvang manifesteren. Voor het kwantificeren van de risico’s worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: Algemene risico’s Algemene risico’s zijn voor de gemeente aan te merken als normale risico’s. De algemene risico’s worden onderstaand benoemd omdat deze risico’s in de toekomst voor de gemeente Elburg specifieke risico’s kunnen worden. Voorbeelden van algemene risico’s zijn:  Economische conjunctuur  Renteontwikkelingen  Algemene uitkering Gemeentefonds  Open einde regelingen  Organisatierisico’s  Samenwerkingstrajecten  Deelnemingen  Verbonden partijen Algemene risico’s zijn niet direct te kwantificeren. Het geheel van algemene risico’s geeft wel aanleiding voor het vormen of in standhouden van een minimaal algemeen weerstandsvermogen.

Als richtlijn wordt 5% van de totale uitgaven (exclusief stortingen in de reserves) van het begrotingsjaar als risicobedrag opgevoerd. Afgerond komt dit neer op een gekwantificeerd risico van ruim € 3 miljoen. Concrete risico’s Voor concrete risico’s, bij een kans van optreden > 60%, worden bestemmingsreserves en/of voorzieningen ingesteld. De hoogte van de voorzieningen en bestemmingsreserves dekken de gesignaleerde concrete risico’s in financiële zin voldoende af. Het te kwantificeren restrisico bedraagt hiermee dan ook nihil.

59

Jaarverslag 2022

Specifieke risico’s Ter bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit kwantificeert het college de risico’s door het gevolg (impact/omvang bedrag) en de daarbij behorende kans (verwachting dat het risico zich voordoet/risicoprofiel) te vermenigvuldigen. Het risicoprofiel vertaalt zich in een bandbreedte van 0% tot en met 60%. Geïnventariseerde risico’s worden op basis van kennis en ervaring ingeschaald binnen deze bandbreedte. Voor enkele risico’s is de inschaling reeds bepaald: 1.] Voor garanties geldleningen zijn de volgende risicoprofielen in overleg met de auditcommissie bepaald: 1. Eigen woningen particulieren 5,0% 2. WEW - Nationale Hypotheek Garantie 2,5% 3. WSW – woningcorporaties 0,0% 4. Overige stichtingen en bedrijven 5,0% Omdat de vier categorieën garantstellingen verschillen qua (financieel) risico is het verantwoord om ook het risicoprofiel per categorie te bepalen. Voor de garantstellingen waarbij de gemeente alleen garant staat wordt het huidige profiel van 5% gehanteerd. De zekerheidsstructuur van het WEW verlaagt het risico nadrukkelijk en is slechts zeer gering. Toch wordt bij NHG voorgesteld voorzichtigheidshalve te kiezen voor een risicoprofiel van 2,5%. Tenslotte is de zekerheidsstructuur van het WSW dusdanig goed vormgegeven dat hiervoor het risicoprofiel op nihil gezet kan worden. 2.] Voor verstrekte geldleningen met een publiek belang (o.a.

sportaccommodaties, dorps- en gemeenschapshuizen) geldt een risicoprofiel van 5,0%. 3.] Voor de grondcomplexen in exploitatie wordt jaarlijks een risicoanalyse gemaakt. Het totale berekende risico wordt als vast gegeven meegenomen. Voor nog niet in exploitatie genomen complexen bouwgrondexploitatie werd doorgaans een risicoprofiel gehanteerd van 10%, voor in exploitatie genomen complexen hanteren we een profiel van 50%. Door gewijzigde regelgeving worden niet in exploitatie genomen gronden omgezet naar strategische gronden. De strategische gronden worden gewaardeerd op basis van verkrijgingsprijs of de lagere marktwaarde. De stelselwijziging zorgt ervoor dat afwaarderingen en verliesvoorzieningen voor deze gronden niet langer als risicopost wordt opgenomen.

Risicokwalificatie en -kwantificatie Omschrijving

Grondslag

Risico profiel

Benodigde capaciteit

635.000

5%

32.000

178.500.000

2,5%

4.462.500

40.566.000

0%

0

427.837

5%

21.392

1.115.000

5%

55.750

Eventuele opmerkingen

risico

Garantie geldleningen woningen particulieren Garanties WEW (Waarborgfonds Eigen Woningen) Garanties WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw) Garantie geldleningen met publiek belang Verstrekte geldleningen met publiek belang

Bodemverontreinigingen Onbekend Algemene risico’s

69.335.177

Totaal incidenteel algemene dienst

0

5%

290.579.014

3.466.759

Totaal incidenteel bouwgrond

2.718.000

Dit is het risicobedrag o.b.v. risicokaarten per complex en de mogelijke gevolgen van de marktwaardetoets

2.718.000

20-25%

544.000

O.b.v. winstverwachting in de toekomst

10.488.000

3.261.000

Risicoprofiel

Benodigde capaciteit

Eventuele opmerkingen

Uitvoering Wmo

500.000

50%

250.000

Uitvoering jeugdwet

460.000

50%

230.000

Totaal structureel algemene dienst

960.0000

5% van de uitgaven in het begrotingsjaar

div.

Grondslag risico

Onbekend

Aan verenigingen en stichtingen zijn geldleningen verstrekt voor het realiseren van nieuw- en verbouw van (sport-) accommodaties. Er is een redelijk beeld van de (potentieel) verontreinigde locaties in de gemeente. Financiële risico’s zijn niet te kwantificeren.

7.770.000

Omschrijving

Invoering Omgevingswet

Het risicoprofiel van de WEW is voorzichtigheidshalve ingeschat op 2,5%. Het risicoprofiel van de WSW is ingeschat op nihil, omdat bij ingebrekestelling leningen worden gevraagd. Dit betreft garanties aan overige stichtingen/ bedrijven.

8.038.401

Grondexploitatie complexen

Vennootschapsbelasting

Er komen geen nieuwe garanties bij zodat het risico jaarlijks afneemt.

Het beroep op Wmo begeleiding neemt door verschillende oorzaken toe. In 2022 wordt rekening gehouden met een extra uitname uit de reserve sociaal domein van ruim € 500.000. Onduidelijk is nog in welke mate dit een structureel karakter kent. Mede door kortingen op de rijksbijdrage jeugdhulo ontstaat er een structureel tekort van ruim € 460.000,Het is onduidelijk in welke mate voor deze taak in de toekomst structurele middelen beschikbaar gesteld moeten worden.

480.000

60

Jaarverslag 2022

Algemene dienst De grondslag voor de berekening van de totaal gekwantificeerde incidentele risico’s vormt een bedrag van bijna € 291 miljoen. De gekwantificeerde risico’s zijn gebaseerd op het maximum te betalen bedrag. Het risicoprofiel geeft aan in welke mate het risico wordt meegenomen voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Het totale kwantificeerbare risico bedraagt € 8.038.401 (incidenteel). Bouwgrondexploitatie De grondslag voor de berekening van het totaal aan gekwantificeerde risico’s voor de bouwgrondexploitatie bedraagt € 10,4 miljoen. Ten aanzien van het risico van de gronden is het risicoprofiel divers. In totaal komt het risico op € 3.261.000. Structurele weerstandscapaciteit Bovenstaande structurele risico’s zijn beperkt gekwantificeerd vanwege de langere termijn van het mogelijk optreden van het risico. De grondslag voor de berekening van de totaal gekwantificeerde structurele risico’s vormt een bedrag van € 960.000. Het risicoprofiel geeft aan in welke mate het risico wordt meegenomen voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Het totale kwantificeerbare risico bedraagt € 480.000 (structureel).

Weerstandscapaciteit De omvang van de weerstandscapaciteit is van belang voor de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De weerstandscapaciteit omvat de mogelijkheden voor een gemeente om financiële tegenvallers (risico’s) op te kunnen vangen.  Beschikbare weerstandscapaciteit Wat niet wordt meegenomen zijn de stille reserves en de bestemmingsreserves. Stille reserves worden gevormd door bezittingen die wel aanwezig zijn maar waarvan de waarde niet uit de balans blijkt. Een algemeen kenmerk is dat men er niet direct over kan beschikken. Om deze reden worden de stille reserves niet tot de beschikbare weerstandscapaciteit gerekend. Theoretisch is het mogelijk om bestemmingsreserves in te zetten voor berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. In de vastgestelde nota reserves en voorzieningen 2019 zijn de bestemmingsreserves (op bestaansrecht) doorgelicht. Vandaar dat deze categorie niet meegenomen wordt ter bepaling van de beschikbare weerstandscapaciteit.  Inventarisatie De weerstandscapaciteit bestaat uit drie onderdelen. 1. Algemene (weerstands-) reserves 2. Ruimte in de begroting 3. Onbenutte belastingcapaciteit 1. Algemene (weerstands-)reserves Voor de bepaling van de weerstandscapaciteit is de hoogte van het vrije deel van de volgende reserves van belang. Omschrijving

Vrij besteedbaar saldo

Algemene reserve

13.750.000

Algemene reserve bouwgrondexploitatie