Agendabundel

2. Beperkt doorzicht vanaf het parkeerterrein Schootsvelden richting de vesting. De kerktoren als baken.

en de park Beperkt zicht vanaf de sportvelden

eerplaats naar de vesting

4. Zicht over het open veenweidelandschap vanaf de Paterijstraat op de heldere grens van de Kamperdijk en de lintbebouwing langs de Kamperweg.

Vrij uitzicht over het open weideland vanaf de Paterijstraat en Kamperdijk

21

Huidig gebruik

HUIDIG RUIMTELIJK BELEID Het bestemmingsplan geeft een goed beeld van het huidige gebruik van het beschermd stadsgezicht en toont ook waar de ontwikkelingen in het gebied hebben plaatsgevonden. Aan de hand van een beeldver-

11

slag op de volgende pagina’s worden de belangrijkste huidige ruimtelijke kwaliteiten en opgaven benoemd.

9

10

8

7

6 12

1 5

2

3

4

Bestemmingsplankaart, de nummers verwijzen naar de foto’s op de volgende pagina’s 22

Tuinderij met theekoepel

1. Sportcomplex met voetbal, korfbal en tennis. Het terrein wordt intensief gebruikt en kent een grote gebruikswaarde. Ruimtelijk is het stevig ingepast met opgaande beplanting. Toch wordt het beeld op veel plekken gedomineerd door hekwerken, lichtmasten, reclameborden en verenigingsgebouwen. Er is vaak zicht op achterkanten, het gebied ‘toont zich niet’. De sportverenigingen willen graag uitbreiden.

Sportcomplex

Langs de sportvelden liggen ‘overtuinen’ deze vormen een mooie overgangs zone tussen wonen en bijvoorbeeld sportvelden of bedrijven

3. Braakliggend terrein, voormalig tuinbouwgebied. Zicht op de nog aanwezige kas. Een nieuwe invulling is nodig om het terrein weer betekenis te geven en de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren.

Tuinbouw

2. Restant van een historisch tuinencomplex aan de Zwolscheweg. Het terrein is grotendeels braakliggend en overgroeid. De grenzen zijn niet meer herkenbaar, evenals de historische onderverdeling in tuinen (hagen). Op één van de tuinen staat, aan de Puttenerbeek een historische theekoepel. Vroeger hebben hier meer theekoepels gestaan. Ontwikkelruimte/herbestemming van dit complex is nodig om het op te kunnen knappen en weer betekenis te geven.

Tuinderij met theekoepel

Langs de sportvelden liggen ‘overtuinen’ deze vormen een mooie overgangs zone tussen wonen en bijvoorbeeld sportvelden of bedrijven 4. Molenweg met lintbebouwing en richting de Zuiderzeestraatweg Oost tuinbouwactiviteiten, inclusief kas. Wens vanuit de eigenaren/bewoners om de lintbebouwing uit te breiden. 23

UIDIG GEBRUIK VAN HET BESCHERMD STADSGEZICHT 5. In het groene vizier tussen Bagijnedijkje en Nunspeterweg is op de voormalige locatie van een school een villawijkje ontwikkeld. Deze verkleint deze groene ruimte en verkort de zichtlijnen en doet daarmee afbreuk aan de ruimtelijke ervaring van dit gebied, waar het landschap nog écht de vesting raakt.

7. Tuincomplex Breede Gang. Historisch tuincomplex langs de eerste ontginningsas van Elburg (Ellestraat). Het complex wordt recreatief gebruikt met op plaatsen een wildgroei aan bebouwing.

IJsbaan 24

6. De ijsbaan, gelegen in het open landschap aan de westzijde van de vesting. Hoewel deze onbebouwd is, doen de hekwerken, lichtmasten en bebouwing afbreuk aan de ruimtelijke beleving en de landschappelijke, luwe sfeer van dit gebied. De afgelopen jaren is de ijbaan weinig gebruikt.

IJsbaan

8. Parkeerterrein Oude Vos, deels ingericht als overloopparkeerterrein. Op dit moment spelen hier problemen met de sociale veiligheid en ervaren omwonenden hier overlast van.

Parkeerterrein Oude Vos

Pa

Weidelandschap

Klompenpaden

8.De wasserij in het historisch tuinencomplex aan de Kamperweg. Het tuinencomplex is deels braakliggend en overgroeid. Hier is nieuwe ontwikkeling nodig om de kwaliteiten te kunnen behouden/herstellen. De wasserij staat te koop, er wordt ingezet op herontwikkeling van het terrein.

9. Het noordelijk veenweidegebied is toegankelijk middels klompenpaden. Er zijn twee routes die door het gebied voeren. Het gebied is in agrarisch gebruik, in delen is dit intensief te noemen waarbij veel mest wordt uitgereden. Er zijn ook delen waar veel weidevogels voorkomen.

10. Recent is er langs de Hellebeekstraat een nieuw stukje natuur ontwikkeld. De ontwikkeling wordt gewaardeerd, maar er zijn wel zorgen over het voorkomen van opgaande beplanting. Het beheer dient hierop afgestemd te worden. Het is een geïsoleerde ontwikkeling, ecologische verbindingen ontbreken.

11. De entree van Elburg vanaf de Zwolscheweg wordt gedomineerd door verkeer en parkeren. Aan weerszijden liggen parkeerterrein. Ook is er nog een overloopparkeerterrein waar vaak auto’s staan. Het is geen hoogwaardige entree voor de vesting.

Gebieden die wachten op een bestemming Weidelandschap

Nieuwe Natuur

Klompenpaden

Parkeerterrein Schootsveld

25

Waardering bewoners

Deelgebied 2

de IJsbaan W A A R D E RisI Nde G mening BEWON E Rbewoners S – D e e l g e b i Rondom ed 3 Met een inwonerpanel van “Moet beschermd worden”: 59% over het beschermd stadsgezicht gepolst. Opvallend “Mag gewijzigd worden”: 44% is dat veel mensen goed weten te omschrijven wat

Kijk eens vanaf de wal naar het Veluwemeer!

ze waarderen en waarom. Dit biedt houvast voor deuitzicht Laag houden gebiedsvisie. Hieronder staat een greep uit de reacties per deelgebied.

Afblijven

zoals het is! totLaten Hellebeekstraat D e e l g e b iNoordzijde ed 2a “Moet beschermd worden”: 77%

Tijdelijke parkeerplaats “Mag gewijzigd worden”:bij 24%

maal niets

open en wijds/weids laten.

Laag houden ten behoeve van het uitzicht;

Bestemmingsplan

Afblijven; Laten zoals het is; Gebied is al te veel

Het beschermd stadsgezicht is in 1967 door het Rijk

aangetast; Niks doen en zeker niet bouwen

aangewezen, maar de bescherming wordt via het heeft hierin een toetsende rol en de Rijksdienst van

ijsbaan kan veel efficienter benut worden; Meer

De huidige functies vormen in het bestemmingsplan

segment.

De huidige ijsbaan kan veel efficiënter benut worden plaats bij evenementen; Meer Vooral open envariatie in natuur; Deelgebied 3 wijds/weide laten! Betaalbare tiny houses het sportcomplex tot wonen in betaalbaar segment – D enatuur e l g e ben i Rondom e dmogelijkheden 1 aten zoals het is. het W A A R D E R I N G B E W O N E R S Meer “Moet beschermd worden”: 52% het enige vrije Deelgebied 1b tzicht “Mag gewijzigd worden”: 48% van Hellebeekstraat D e e l g e b iTen e d noorden 2b (Biologische) tuinbouw “Moet beschermd worden”: 52%

Variatie in natuur zou het gebied Stadgezicht zo laten “Mag gewijzigd worden”: ehoud wat nooit meernog te herstellen zou24% zijn! maken meer aantrekkelijk n, het is

■ Reacties gericht op behoud: Stadsgezicht zo laten;

■ Reacties gericht op behoud: Niets, afblijven; Behoud Meer sport wat nooit meer te herstellen zou zijn!; Wees er

Geen enkele bebouwingop Beperkte woningbouw zuinig op het is uniek; Agrarische activiteiten zonv.m. boerenerf Hotel nabij de Zuiderzeestraatweg der bijbehorende gebouwen; Weidelandschap.

op.

Geen wijzigingen in dit gebied.

Sportvelden, recreatieve doeleinden

■ Reacties gericht op ontwikkeling: Meer sport; Een

het Cultureel Erfgoed kan om advies gevraagd worden. het uitgangspunt: per type gebruik zijn regels opgesteld. Deze regels zijn in algemene zin gericht op het beperken van ruimtelijke ontwikkelingen, die het beeld van het stadsgezicht kunnen aantasten. Los van de verschillen in beleid, die voortkomen uit de huidige functievormen, wordt het beschermd stadsgezicht als één gebied beschouwd met hetzelfde beschermingsregime, er wordt niet gedifferentieerd per deelgebied. Landschapsontwikkelingsplan In het landschapsontwikkelingsplan van de gemeente (LOP) worden de verschillende landschapstypen

moderne sportcampus; Sportvelden en recreatie-

benoemd en wordt ingezet op het versterken van de

sportjonge ve doeleinden; Tijdelijke woningbouw voor

onderscheidende kwaliteiten hiervan. Zo wordt in

mensen; Natuur, bossen, boomgaard, vogel- en Wandelgebied, ■ Reacties gericht op ontwikkeling: Leg hier de sportEen leuke kinderboerderij zou enorm welkom zijn!! natuurpad, wet insectentuinen; Biologische tuinbouw; Een leuke Niets, velden neer,afblijven parkeren bij groter festiviteiten, beSport uitbreiden lands, vlonderpaden kinderboerderij zou welkom zijn; Ruimte voor perkte woningbouw op voormalige boerenerven; kleinschalige andere woonvormen; Hotel nabij de wandelgebied, natuur, wetlands, vlonderpaden; Ruimte voor kleinschalige andere woonvormen Zuiderzeestraatweg Oost Een moderne sportcampus winkels, maatschappelijke voorzieningen. Parkeren bij grotere festiviteiten 26

gemeentelijk bestemmingsplan geborgd. De provincie

Gebied is al te veel aangetast park; Een mooie evenemententerrein van maken

natuur en mogelijkheden totzeker wonen in bouwen betaalbaar Niks doen en niet

■ Reacties gericht op ontwikkeling: Tijdelijke parkeer-

veaus, die relevant zijn voor de gebiedsvisie uitgelicht (het is geen volledig overzicht).

Eenenige mooi vrije evenementen terrein van maken en zoals het is, het is het uitzicht; Alleen en uitbreiding parkeerplaatsen; De huidige uitbereidinginparkeerplaatsen weidegebied; De kerkepaden ere houden; Vooral Betaalbare Tiny houses

invulling gegeven aan de gestelde ambities. Hieronder

De oudste! weg van Elburg: Brede Gang pen; eens vanafen deopknappen. wal naar het Veluwemeer! in Kijk ere herstellen

■ Reacties gericht op ontwikkeling: Aanleggen wandel-

■ Reacties gericht op behoud: Helemaal niets; Laten

dende ruimtelijk beleid en wordt zoveel mogelijk

burg, Breede Gang, in ere herstellen en opknap-

Aanleggen wandelpark

evenementen

Met deze gebiedsvisie wordt aangesloten op het gel-

wordt een aantal aspecten uit verschillende beleidsni-

■ Reacties gericht op behoud: De oudste! weg van El-

Deelgebied 1a

Beleid en ontwikkelingen

sport

Geen wijzigingen in dit gebied

het veenweidegebied ingezet op behoud van de openheid, waarbij specifiek het beschermd stadsgezicht/ schootsveld aan de noordzijde van de stad als bijzondere kwaliteit wordt benoemd. Ook wordt ingezet op het realiseren van landschappelijke verbindingen. Op grote schaal gaat dit om de gradiënt van hoog

(Veluwe) naar laag (Veluwemeer). Specifiek wordt de

Initiatieven

landschappelijke verbinding tussen het kampenland-

Er is sprake van een grote programmatische druk

schap en het veenweidelandschap benoemd en de

rondom de vesting. Er zijn veel initiatieven en ideeën

verbinding langs het Veluwemeer rondom Kruisma-

voor nieuwe ontwikkelingen. Deze ruimtelijke dyna-

ten. Ook worden de grenzen van het bebouwd gebied

miek is belangrijk voor de toekomstbestendigheid,

als beeldbepalende ruimtelijke elementen aangehaald

gebruikswaarde en leefbaarheid van het beschermd

en worden voorstellen gedaan om deze te versterken,

stadsgezicht. Waar passend wordt ruimte geboden,

bijvoorbeeld door de rand van Kruismaten groener in

maar de vraag lijkt op voorhand groter dan de be-

te passen.

schikbare ruimte, soms letterlijk, soms in relatie tot de aanwezige waarden die behouden moeten worden.

Conclusies

Ongenuanceerde bescherming stadsgezicht

Het LOP sluit aan op het landschapsbeleid van de provincie. Ook hierin wordt ingezet op het voortbouwen

Het gaat onder andere om een vijfde en op termijn

op de verschillende landschapstypen en het verster-

mogelijk een zesde voetbalveld, padelbanen tennis,

ken van verbindingen. In het provinciaal beleid wordt

volleybalhal, ontwikkelmogelijkheden tuinderijen

specifiek de grote mate van openheid van polder Oos-

gericht op economische vitaliteit, zorgboerderij, voed-

terwolde aan de noordzijde van Elburg benoemd als

selbos, woningbouw, evenemententerrein, skeeler-

bijzondere kwaliteit. Ook worden voorstellen gedaan

baan, ruimte voor parkeren, camperplekken, bestem-

om de relatie tussen Elburg en het water te verster-

ming voor braakliggende terreinen.

Spanning behoud openheid <-> ontwikkelingen

ken.

Programmatische druk, veel initiatieven

Ambitie: landschappelijke verbindingen, Landschapsontwikkelingsplan met aanduiding van de te behouden openheid en het aanzetten van de landschappelijke verschillen

Landschapsontwikkelingsplan met aanduiding van de gewenste landschappelijke verbindingen

heldere grenzen 27

4. Ruimtelijke visie Behoud door ontwikkeling

Ruimtelijk concept

Uit de cultuurhistorische analyse blijkt dat vestingstad

In het ruimtelijk concept voor deze gebiedsvisie wordt

Elburg een zeer hoge cultuurhistorische waarde heeft.

vestingstad Elburg verbeeld als een ‘snoepje’ - het

Het landschap om de vesting en de zichtrelaties tus-

koesteren waard met twee ‘wikkels’ daaromheen die

sen de vesting en haar omgeving dragen hier in grote

het ‘beschermen’.

mate aan bij. De landschappelijke ligging is uniek in

De groen getekende wikkels/

vergelijking met andere vestingsteden. Het nog open

sluitstukken zijn de twee gebieden, waar nog het meest het

landschap wordt door de bewoners/gebruikers erg gewaardeerd en het draagt sterk bij aan het (econo-

Historische Vesting

historische landschap zicht-

misch) vestigingsklimaat. Dit alles is het koesteren

baar is. Deze nog open gebie-

waard.

den laten de vesting tot haar recht komen. Hier wordt ingeHoofdkoers: behoud

stadsgezicht zijn waarde ook in de toekomst te kunnen laten behouden, maar elke ontwikkeling moet wel

De oranje getekende wikkels/

passen binnen de cultuurhistorische- en landschap-

sluitstukken vormen de twee

pelijke kwaliteit en tot meerwaarde leiden: behoud

hoofdentrees van Elburg. Dit

28

Ruimtelijk concept Schootsvelden Elburg

zijn gebieden die de afgelopen Historische Vesting

jaren al sterk zijn ontwikkeld/

Om passende ruimte te kunnen bieden, geven de

veranderd en waar ruimtelijke

verschillen tussen de vier deelgebieden binnen de

opgaven liggen. In deze gebie-

schootsvelden uitkomst. Alle vier de deelgebieden

den wordt ingezet op integrale

vragen om een eigen aanpak, wat leidt tot een ander

2

heid en zichtrelaties tussen vesting en omgeving.

kader. Ontwikkeling is nodig om het beschermd

door ontwikkeling.

3

zet op het behoud van open-

Tegelijkertijd staat het gebied onder druk. Er komen veel initiatieven op af en er is nood aan een helder

1

4

Hoofdkoers: ontwikkeling

gebiedsontwikkeling gericht

beschermingsregime en dus ook andere ontwikke-

op het realiseren van nieuwe

lingsmogelijkheden. Het ruimtelijk concept voor deze

ruimtelijke kwaliteiten, pas-

gebiedsvisie bestaat daarom uit vier kwadranten, die

send bij de cultuurhistorisch/

overeenkomen met de vier deelgebieden.

landschappelijke waarde.

1. Mheengronden 2. Weerens 3. Molenkamp 4. Haven & Oude Vos

Aansluiten bij de indeling in deelgebieden

siteit in hap

en eren

Ruimtelijk kader Op basis van het ruimtelijk concept is een ruimtelijk kader getekend voor het beschermd stadsgezicht, waarbinnen ontwikkelingen een plek kunnen vinden. Dit kader is opgebouwd rondom zes uitgangspunten, die hierna worden toegelicht:

1. Zichten koesteren Zichten koesteren

Grenzen verhelderen

Intensiveren / ontlasten

Verscheidenheid in gebruik

(Bio)diversiteit in landschap

Verbindingen maken Verbindingen

2. Grenzen verhelderen

Zichten koesteren

3. Intensiveren vs ontlasten 4. Divers en meervoudig ruimtegebruik Meervoudig gecombineerd

5.ruimtegebruik (Bio)diversiteit in landschap vergroten 6. Verbindingen maken ?

maken (infrastructuureel)

1. Zichten koesteren Het beschermd stadsgezicht is in de eerste plaats een beeldbescherming, gericht op het goed tot haar recht laten komen van de vesting in haar omgeving. De zichtrelaties tussen de vesting en haar omgeving worden in deze gebiedsvisie daarom gekoesterd. De zichtrelaties zijn allemaal anders: weids/ver of juist kort, laag of juist hoog, maar bieden allemaal een waardevolle relatie tussen vesting en ommeland. Een aantal zichten is in de loop der jaren verloren gegaan of dusdanig verwaterd dat we er afscheid van nemen. Anderen zijn nog intact of er liggen kansen om ze weer te herstellen. We versterken de contrasten tussen open en beslotenheid. 29

Grenzen verhelderen

30

Intensiveren / ontlasten

2. Grenzen verhelderen

3. Intensiveren vs ontlasten

Om de nog open landschappen en de zichtrelaties tussen vesting en ommeland

Binnen het beschermd stadsgezicht als geheel wordt ingezet op differentiatie.

te kunnen behouden en beschermen is het belangrijk dat er heldere grenzen zijn.

In een aantal delen wordt ingezet op het behoud van het aanwezige landschap,

Als een grens duidelijk is, ga je er niet overheen. In de visie wordt daarom ingezet

deze gebieden worden ‘ontlast’. In andere gebieden wordt juist ruimte geboden

op het verhelderen van de grenzen langs de ‘groen’ te houden gebieden. Sommi-

aan nieuwe ontwikkelingen en kan het gebruik geïntensiveerd worden, ook met

ge grenzen zijn al heel duidelijk, die worden behouden en gekoesterd. Anderen

‘rode’ functies, zoals wonen, parkeren en sport. Op deze manier worden de ruim-

zijn diffuser. Op die plekken wordt ontwikkelruimte geboden, gericht op het

telijke verschillen versterkt, grenzen verhelderd en ontstaat ruimte voor ontwik-

realiseren van een nieuwe, heldere grens voor de toekomst.

keling, terwijl waardevolle landschappelijke kwaliteiten behouden blijven.

Verscheidenheid in gebruik

Meervoudig gecombineerd ruimtegebruik

Verbindingen maken

?

(Bio)diversiteit in landschap

4. Divers en meervoudig ruimtegebruik

5. (Bio)diversiteit in landschap

Er wordt ingezet op een mix aan functies en aan meervoudig ruimtegebruik,

Karakteristiek voor Elburg is de ligging op een kruispunt aan landschappen. Deze

waarbij functies waar mogelijk worden gecombineerd en gestapeld. Zo kan effi-

landschappelijke verschillen koesteren we en zetten we verder aan. Zo veranke-

ciënt met de beschikbare ruimte worden omgegaan en ontstaat een gedifferenti-

ren we Elburg in haar omgeving: het veenweidelandschap aan de noordzijde, het

eerd gebruik. Van oudsher is er een sterke functionele/economische relatie tussen

kampenlandschap met landgoederenzone overgaand in de bossen van de Veluwe

de vesting en het ommeland, dit zetten we naar de toekomst toe door.

aan de zuid-oostzijde en het Veluwemeer aan de westzijde. Binnen deze drie grote landschappelijke eenheden is ruimte voor een kleinschaligere diversiteit aan groen, waarbij altijd wordt ingezet op het realiseren van meerwaarde voor biodiversiteit. 31

Gebiedsvisiekaart Op de gebiedsvisiekaart komen de zes hoofduitgangspunten in verbinding met elkaar samen voor het beschermd stadsgezicht als geheel. In hoofdstuk 5 wordt de visie per deelgebied verder uitgewerkt en geconcretiseerd. De hoofdkeuzes staan hieronder toegelicht.

Verbindingen maken (infrastructuureel)

Deelgebied 1 Mheengronden Dit deelgebied omvat de nog open weilanden ten noordoosten van de vesting. Het deel ten zuiden van de Hellebeekstraat is onderdeel van het beschermd stadsgezicht. Het deel ten noorden daarvan valt erbuiten, maar is voor de ruimtelijke beleving niet minder van belang. Deze grote mate van openheid met lange vergezichten en de scherpe overgang met de stedelijkheid van de vesting is uniek te noemen. Er wordt hier maximaal ingezet op behoud van het open landschap en het versterken van de heldere grenzen met het bebouwd gebied. Deelgebied 2. Weerens Dit deelgebied omvat de grotendeels nog open landschappen ten zuidwesten van de vesting. Het uitzicht over het Veluwemeer is een bijzondere kwaliteit. Het gebied is deels verrommeld en de grenzen tussen het open landschap en bebouwd gebied zijn niet overal helder. In dit gebied staat het behoud én herstel van het open landschap met ecologische, agrarische en recreatieve waar-

6. Verbindingen maken

de en de zichtrelaties met de vesting centraal. Grenzen

Naast landschappelijke verbindingen wordt ingezet op het realiseren van nieu-

worden verhelderd.

we infrastructurele verbindingen om Elburg toegankelijk en goed beleefbaar te maken. In de eerste plaats wordt ingezet op langzaamverkeer door de aanleg van

Deelgebied 3. Molenkamp

aantrekkelijke fiets/wandelroutes. Het netwerk ligt er grotendeels al, ontbreken-

Deelgebied Molenkamp ligt ten zuidoosten van de vesting

de schakels worden aangevuld. Ook voor autoverkeer ontstaan nieuwe kansen,

in het van oudsher besloten kampenlandschap. Sinds de

door de aanleg van een aantal nieuwe verbindingen in het wegennetwerk.

jaren ‘70 is het gebied sterk ontwikkeld met o.a. wonen, sport en tuinbouw. Er is nog relatief veel ongebruikte

32

ruimte en het gebied kent momenteel weinig struc-

vering van het huidige gebruik met ruimte voor ‘rode’

tuur en samenhang. Het is momenteel geen hoog-

functies, zoals sport, wonen en parkeren.

waardige entree van de vestingstad. Er zijn veel initiatieven in het gebied. Er wordt ingezet op een integrale

Deelgebied 4. Haven & Oude Vos

gebiedsontwikkeling, met behoud van de aanwezige

In dit deelgebied ligt de historische haven met bijbe-

waarden zoals de Puttenerbeek, het historisch

horende bebouwing en visserij gerelateerde functies

tuinencomplex met theekoepel en laanstructuren. Een

én recentere ontwikkelingen, zoals bedrijvigheid bij

stevige landschappelijk raamwerk vormt het kader

Kruismaten en parkeren bij de Oude Vos. Het is een

voor een nieuwe mix aan groen ingepaste functies en

gebied waar ruimtelijke ontwikkelingen gepland zijn.

verbindt het gebied met het omliggende kampenland-

In de gebiedsvisie wordt deze lijn voortgezet. Er wordt

schap en de Veluwe. Er wordt onderscheid gemaakt

ingezet op verdere stedelijke verdichting met meer

in een oostelijk deel, waar de landschappelijke ver-

ruimte voor wonen, naast werken en recreëren. Het

binding met het kampenlandschap centraal staat. In

gebied kan zich ontwikkelen tot een hoogwaardige

dit deel is hier nog ruimte voor. Anders is dat in het

entree van Elburg, waarbij de relatie met het water een

westelijk deel, dat door de jaren heen veel sterker

belangrijke kwaliteit is die kan worden versterkt.

ontwikkeld is. Hier wordt juist ingezet op een intensi-

Karakteristieke Elburgse elementen Voor de ruimtelijke uitwerking van deze kaders benutten we een aantal voor Elburg zeer karakteristieke ruimtelijke elementen. Deze hebben allemaal cultuurhistorische waarde en vertellen een deel van het verhaal van Elburg. Maar ook nu zijn het - al dan niet met een moderne interpretatie - kansrijke ruimtelijke bouwstenen voor nieuwe ontwikkeling. Door deze bouwstenen toe te passen kunnen we ‘des Elburgs’ verder bouwen. Eenzijdige lintbebouwing Vaak hoger gelegen in het landschap. Vormen heldere grenzen met het open gebied. Bieden stedelijke ontwikkelruimte.

Legenda gebiedsvisiekaart Vesting Historisch tuincomplex Theekoepel Botterhaven en visserij gerelateerde functies Landgoed Old Putten Zichtlijnen (Historische) éénzijdige linten

Zichten koesteren

Stevige groene rand Lanen, bomensingels

Grenzen verhelderen

Kamperdijk Tuinderijen Enclave onderverdeeld in tuinen. Door de jaren heen op verschillende manieren gebruikt: voedselvoorziening, recreatie, gezondheid. Bieden ook in de huidige tijd ruimte aan een mix aan groene functies.

Tippe Driehoekige, open en groene ruimte. In moderne vorm multifunctioneel te benutten, als park, marktplaats, evenemententerrein, overloopparkeren etc.

Ontwikkelruimte, intensiveren Ontwikkelruimte tuincomplex Zichten Kampenlandschap koesteren

(Bio)diversiteit in landschap

Intensiveren / ontlasten

Verscheidenheid in gebruik

Meervoudig gecombineerd ruimtegebruik

Verbindingen maken

?

Open veenweidelandschap Buitendijksgebied Intensiveren <-> ontlasten

Grenzen verhelderen

Veluwemeer

(Bio)diversiteit in landschap

Puttenerbeek, natuurlijke oever Theekoepel Bijzondere accenten in het landschap. In moderne vorm ook wel paviljoens, tiny houses etc.

Landgoederen Samenhangend ensemble zowel ruimtelijk als economisch-functioneel met bossen, lanen, waterpartijen, bebouwing en agrarische gronden/ natuur. Model voor groen ingepaste stedelijke ontwikkeling.

Nieuwe langzaamverkeersroutes Hoofdinfrastructuur Wandelpaden

Verbindingen maken (infrastructuureel)

33

34

Gebiedsvisiekaart

6. Uitwerking deelgebieden Op basis van de landschappelijke ligging, ontstaansgeschiedenis, cultuurhistorische waarde, huidige beleving/gebruik en ruimtelijke ambities is het gebied ingedeeld in vier deelgebieden. Elk deelgebied kent andere kwaliteiten en opgaven en daarmee ontwikkelingsmogelijkheden. In dit hoofdstuk wordt de ruimtelijke visie voor het beschermd stadsgezicht per deelgebied verder uitgewerkt volgens onderstaand stramien:

Kruismaten

■ Hoofdkoers: beschrijving in één zin van de beoogde ontwikkelrichting voor dit deelgebied. ■ Vaste waarden: de kernkwaliteiten die altijd be-

Mheengronden

houden dienen te blijven. ■ Ruimtelijke uitgangspunten: de ruimtelijke hoofdkaders voor alle ontwikkelingen.

Haven & Oude Vos

■ Ontwikkelkansen: uitwerking van concrete locaties binnen het deelgebied. Beschrijving van mogelijke ontwikkelingen, die invulling geven aan de Oosthoek

gestelde ambities. Per ontwikkelkans worden de ruimtelijke uitgangspunten toegelicht én voorbeelden getoond van mogelijke invullingen van de geboden ontwikkelruimte, ter verduidelijking en

Weerens

inspiratie.

Molenkamp De vier deelgebieden, achtereenvolgens aan bod: 1.

Mheengronden

2.

Weerens

3.

Molenkamp

4.

Haven & Oude Vos

Molendorp

35

1. Mheengronden

Deelgebied 1. Mheengronden Hoofdkoers Behoud van het open weidelandschap met lange vergezichten van en naar de vesting.

Vaste waarden Onderstaande vaste waarden vormen de huidige kernkwaliteiten voor dit deelgebied en dienen bij elke ontwikkeling behouden te blijven.

■ Open veenweidelandschap met grotendeels historisch verkavelingspatroon ■ Zichtrelaties tussen vesting en ommeland ■ Vergezicht richting Kampen ■ Scherpe overgang tussen vesting en open landschap ■ Heldere grenzen van de Kamperdijk en Paterijstraat ■ Hoger gelegen, éénzijdige bebouwingslinten ■ Historisch tuincomplex ■ Klompenpaden

Vaste waardenkaart deelgebied 1 Mheengronden 36

1

1. Mheengronden

Ruimtelijke uitgangspunten Onderstaande ruimtelijke uitgangspunten zijn leidend voor alle ontwikkelingen binnen dit deelgebied.

■ Het gebied is open, onbebouwd en groen. ■ Er is geen ruimte voor ‘rode functies’ in welke vorm dan ook, ook niet als tijdelijk gebruik. ■ Er is geen ruimte voor hoog opgaand groen. ■ Behoud/herstel van het historische verkavelingspatroon. ■ Behoud van de aanwezige klompenpaden. ■ Behoud van de scherpe overgang tussen vesting en open landschap. ■ Behoud en verhelderen van de grenzen van het open landschap, gevormd door de Kamperdijk en Paterijstraat. Op deze plekken is wel ruimte voor bebouwing en opgaand groen, zie ontwikkelkansen. ■ De zorgboerderij en de Middelbare school worden als incidenten beschouwd. Er is geen ruimte voor verdere uitbreiding. Indien de huidige maatschappelijke functie komt te vervallen is geen nieuwe ontwikkeling mogelijk, maar wordt het gebied weer vrijgespeeld als onderdeel van het open landschap. ■ Behoud van het historisch tuincomplex als kleinschalig, groen tuinenrijk.

Ruimtelijke uitgangspunten deelgebied 1 Mheengronden 37

1. Mheengronden

Ontwikkelkansen Om invulling te geven aan de gestelde ruimtelijke kaders van de gebiedsvisie en uitgangspunten voor dit deelgebied is een aantal ontwikkelkansen benoemd. De ruimtelijke principes zijn per ontwikkelkans uitgewerkt en een mogelijke invulling daarvan is verbeeld.

Vernatten

Versterken natuurwaarden (Bio)diversiteit in landschap

■ Vergroten biodiversiteit en ecologische

(Bio)diversiteit in

landschap ■ In overleg met het waterschap opzetten van

waarden, door het agrarisch gebruik te ex-

het waterpeil van het gebied om zo de ro-

tensiveren en meer natuurlijke, kruiden- en

buustheid van het watersysteem te vergroten

bloemrijke graslanden te ontwikkelen. ■ Aanleg van natuurlijke slootkanten en daar-

en bodemdaling te verminderen. Vergroten

Natuurgebied Hellebeek

natuurwaarden.

mee de recent aangelegde natuur rondom de Hellenbeek beter inbedden in het gebied. ■ Verken de mogelijkheid het gebied formeel als weidevogelgebied aan te wijzen. De in-

Ecologische verbindingen langs de hoofdwaterlopen

richting en het beheer daarop optimaliseren. ■ Het gebied dient herkenbaar te blijven als open weide/grasland. Er is geen ruimte voor opgaande begroeiing. Dit behoeft aandacht bij aanleg en beheer.

Kruidenrijk grasland, extensief agrarisch gebruik 38

Extensivering agrarisch gebruik, ontwikkelen natuurnetwerk

Ontwikkeling als waardevol weidevogelgebied

Natte graslanden

Vergroten recreatieve betekenis ■ Aanleg van nieuwe schakels in het klompenpadennetwerk ■ Aanleg van aantrekkelijke rustpunten en

Een interessante referentie voor de Mheengronden is de Bossche Broek in Den Bosch. Het is één van de weinige plekken waar open

heldere bebording. Situeer de rustpunten

landschap van formaat zo dicht tot aan de ves-

zorgvuldig op de plekken met mooie verge-

tingstad raakt. De Bossche Broek is zeer geliefd

zichten op de vesting en ommeland.

in Den Bosch. Het is een gewaardeerd natuur-

■ Aansluiten op routes in de omgeving: onderdeel van ‘rondje Elburg’.

1. Mheengronden

Referentie: Bossche Broek Den Bosch Verbindingen maken (infrastructuureel)

gebied met recreatief medegebruik. Verdere extensivering en vernatuurlijking van de Mheengronden biedt kansen om het gebied van eenzelfde betekenis voor Elburg te laten zijn als

Zicht op de vesting en kerk van Den Bosch

de Bossche Broek is voor Den Bosch.

Het gebied is recreatief goed toegankelijk

Versterken toegankelijkheid middels klompenpaden

Referentie natuurgebied Bossche Broek, Den Bosch

Het gebied heeft hoge natuurwaarden 39

1. Mheengronden

Nieuwe heldere grens ‘de Vrijheid’ ■ Realiseren van een nieuwe heldere grens richting het open veenweidelandschap door de Paterijstraat door

Houd afstand tot de historische Mheen.

Tempelweg

te trekken richting de Tempelweg en aan te sluiten op

Grenzen verhelderen

Intensiveren / ontlasten

de Rondweg. Verkeerskundig onderzoek is nodig om te

Oostelijke rondwe

g

bepalen of deze verbinding de verkeerssituatie verbe-

Verbindingen maken (infrastructuureel)

tert en of deze weg voor auto’s wel of niet (volledig) toegankelijk wordt.

Nieuwe verkeersaansluiting rondweg

■ Ruimte voor woningbouw tussen de nieuwe weg en de achterliggende nieuwe parkzone. Bebouwing langs de weg oriënteert zich op het open landschap en sluit qua schaal, maat en ritmiek aan op de bebouwing langs de Paterijstraat en vormt zo een goede afronding hiervan. Aanleg éénzijdige laanbeplanting langs de nieuwe weg,

Groene verbindingen met de achterliggende wijk

Bieden van stedelijke ontwikkelruimte, de bebouwing langs de nieuwe weg oriënteert zich op het landschap

Weg de Vrijheid omvormen tot fietspad en realiseren van een groene parkzone tussen oude en nieuwe bebouwing.

in aansluiting op de beplanting langs de Paterijstraat. ■ De weg ‘de Vrijheid’ omvormen tot aantrekkelijke

op het landschap en hebben hier geen direct zicht op. Wel vormen de groene dwarsverbindingen belangrijke zichtlijnen richting het ommeland. Behoud deze als verbinding tussen de oude wijk, de nieuwe bebouwing en het landschap.

Principe profiel: nieuwe randweg en woningbouw als scherpe grens 40

RUIMTELIJKE PRINCIPES

at

■ De woningen in dit deelgebied staan niet georiënteerd

tra

bouwing.

Realiseren van een nieuwe heldere grens naar het open landschap. Aanleg nieuwe weg als heldere bocht tussen Paterijstraat en Tempelweg. Doorzetten laanbeplanting.

rijs

parkzone als buffer tussen de huidige en nieuwe be-

te Pa

langzaamverkeersroute met omliggende groene

s

■ Verken de mogelijk om De Mheen sterker als

n re eg

uw

e

Ni

1. Mheengronden

Collectieve Mheengronden collectief Elburgs gebied te benutten en te beheren, bijvoorbeeld zoals het Goor. Denk aan gebruik als natuur/weidegebied met ruimte voor extensieve recreatie en productie van hoogwaardige Elburgse nicheproducten.

eid

Aanduiding locatie ontwikkelveld in raamwerk

d

s

iet

f et

Variant 1, woonhof

d pa

h rij eV

De verkaveling van het gebied opheffen, zodat het weer als eenheid herkenbaar wordt.

em

on kz

r Pa

s

n re

g we

eu

Ni

eid

et

Variant 2, woonblok in het groen

em

ad

sp

t fie

h rij eV

d

on kz

r Pa

VOORBEELDUITWERKING MOGELIJKE INVULLING

Referentiebeeld woningbouw verlengde Paterijstraat Hilberinkbosch Architecten, de Boemerang Goirle

Referentiebeeld het Goor

41

Deelgebied 2. Weerens 2 Hoofdkoers Behoud én herstel als open, groen landschap met zichtrelaties tussen vesting en ommeland, in het bijzonder het Veluwemeer.

2. Weerens

Vaste waarden Onderstaande vaste waarden vormen de huidige kernkwaliteiten voor dit deelgebied en dienen bij elke ontwikkeling behouden te blijven. ■ Open, groen landschap met zichtrelaties tussen vesting en omgeving ■ Zicht vanaf het Neerlandsbergje over het Veluwemeer ■ Eenzijdige, historische linten. Hoger gelegen, groen ingepast en met uitzicht over het open landschap ■ Historische theekoepels ■ Open, groen vizier tussen de historische linten met zichtrelaties tussen vesting en omgeving: de Tippe van Arend van Liep ■ Dijk als herkenbare groene lijn in het landschap ■ Historisch tuinencomplex ■ Breede Gang als historisch lijnelement waarlangs Elburg is ontstaan 42

Vaste waardenkaart deelgebied 2 Weerens

Ruimtelijke uitgangspunten Onderstaande ruimtelijke uitgangspunten zijn leidend voor alle ontwikkeling binnen dit deelgebied.

■ Het gebied kent een open, groen, landschappelijk en luw karakter, er is geen ruimte voor ‘rode’ ontwikkelingen. ■ Behoud/versterk heldere grenzen tussen bebouwd gebied en het landschap. ■ Behoud van het open, groene vizier tussen de historische, eenzijdig bebouwde linten Bagijnedijkje en Nunspeterweg met zicht op de vesting en het ommeland. De ontwikkeling

2. Weerens

bij de Wildemaet/Wildebras wordt als een incident gezien, er is geen ruimte voor verdere uitbreiding. ■ Behoud van de theekoepels en binnen de cultuurhistorische waarde passende ontwikkelruimte geven om deze ook naar te toekomst toe in stand te kunnen houden. ■ Behoud/versterk het vergezicht vanaf de vesting en specifiek het Neerlandsbergje over het Veluwemeer en het zicht vanaf de omgeving op de vesting. ■ Behoud/versterk de dijk als herkenbare groene lijn in het landschap en vergroot de recreatieve en ecologische betekenis. ■ De ijsbaan wordt als incident gezien in het verder open en natuurlijke landschap. Geen ruimte voor ontwikkeling op de ijsbaan die de openheid en het groene/landschappelijke en luwe karakter aantast. ■ Indien de huidige functie van de Wildemaet, Wildebras of de ijsbaan ooit komt te vervallen is er geen nieuwe ontwikkeling mogelijk, maar wordt het gebied weer vrijgespeeld als onderdeel van het open landschap.

Ruimtelijke uitgangspunten deelgebied 2 Weerens

43

Ontwikkelkansen Om invulling te geven aan de gestelde ruimtelijke kaders van de gebiedsvisie en uitgangspunten voor dit deelgebied is een aantal ontwikkelkansen benoemd. De ruimtelijke principes zijn per ontwikkelkans uitgewerkt en een mogelijke invulling daarvan is verbeeld.

Versterken zichtrelaties en herstel van het landschap Zichten koesteren

■ Herstel uitzicht vanaf het Neerlands Bergje als historisch uitkijkpunt voor de terugkomst van

Grenzen verhelderen

de botters, op het Veluwemeer. De vesting beter

2. Weerens

tot uitdrukking laten komen door de hoekpunt als vooruitgeschoven post in het landschap weer

Nieuwe grens

vrij te leggen. En creëren van een nieuwe heldere grens met het open landschap, door: - Beplanting en gebruik als overloopparkeerterrein van het zuidelijk deel Oude Vos opheffen en omvormen tot open, groen landschap. - Beplanting langs dit deel van de Flevoweg verwijderen, welke het zicht op het Veluwemeer belemmert: de weg doorsnijdt als een autonome lijn het open landschap.

g

in

t es r-v

ee

uw

em

la

tre

h ic

Z

Huidige situatie met belemmerd uitzicht vanaf de vesting 44

Ruimtelijke uitgangspunten

s tie

l Ve

Culturele betekenis van het Neerlands Bergje vergroten: vertel het verhaal Verwijderen beplanting

Contrast binnen-buitendijks versterken

(Bio)diversiteit in landschap

■ Versterken van het contrast tussen binnen-

Versterken van de recreatieve en ecologische waarde van de dijk

refbeeld

en buitendijks gebied.

Kruismaten

■ Bermen met hoge biodiversiteit, door

(Bio)diversiteit in landschap

Verbindingen maken (infrastructuureel)

inzaaien met inheems kruidenrijk gras en

■ Buitendijks inzetten op verhogen van de

afgestemd maaibeheer

natuurwaarden, in aansluiting op het ecolint langs het Veluwemeer. Extensiveren agra-

■ Maak de kruin recreatief toegankelijk in

risch gebruik, natte graslanden, kruidenrijk

aansluiting op routes in de omgeving.

■ Binnendijks behoud van het extensieve agrarisch gebruik. ■ De Flevoweg loopt als een autonome lijn door het landschap en is onbeplant, met uitzicht

Flevoweg als autonome, lijn door het landschap, onbeplant

2. Weerens

grasland.

Dijk als heldere grens

over het gebied aan weerszijden. ■ De dijk vormt een heldere grens tussen bin-

Natuur buitendijks

nen- en buitendijks gebied Agrarisch gebruik binnendijks Ruimtelijke uitgangspunten

Agrarisch gebruik binnendijks

Referentiebeeld natuur buitendijks, natte graslanden

Referentiebeeld bloemrijke dijktaluds 45

Tuincomplex Breede Gang Behoud en uitbouwen wandelroutenetwerk

■ Behoud van het historisch tuincomplex. Het kleinschalige, groene karakter met beperkte bebouwde componenten is leidend. De tuinen

Behoud (historische) lintbebouwing Kerkhofsweg

Zichten koesteren

Kamperdijk als doorgaande groene lijn in het landschap Intensiveren

blijven in gebruik als volks/nutstuin.

<-> ontlasten

(Bio)diversiteit in landschap

Verscheidenheid in gebruik

Meervoudig gecombineerd ruimtegebruik

Grenzen verhelderen

Verbindingen maken

?

■ Zet in op een kwaliteitslag van het terrein. Realiseer meer openheid vanaf de Breede Gang naar de aanpalende kavels. Erfafscheidingen zijn uitgevoerd als lage hagen. Handhaaf het geldende stane omvang van bebouwde componenten. Om

2. Weerens

de gebruiksmogelijkheden binnen de huidige

Gang

Behoud en uitbouwen doorsteekjes

deze kwaliteitsslag te bereiken is verruiming van

Meer openheid van de Breede Gang naar de aanpalende kavels

Breede

bestemmingsplan met betrekking tot de toege-

Kwaliteitsslag van het terrein, handhaven geldende bestemmingplan t.b.v. behoud groene karakter met beperkte bebouwde componenten.

Behoud (historische) lintbebouwing en theekoepels Bagijnedijkje

ruimtelijke kaders in beperkte mate denkbaar. ■ Behoud en uitbouwen van de doorsteekjes tussen Bagijnedijkje/Kerkhofsweg en de tuinderijEllestra

en, zodat het gebied toegankelijk en beleefbaar is.

at

■ De Breede Gang blijft, ook bij eventuele verruiming van de gebruiksmogelijkheden, een wandelpad, alleen zeer incidenteel toegankelijk

Verbinding Breede Gang en Ellestraat over de vestinggracht (Mozesbrug of trekpontje)

RUIMTELIJKE PRINCIPES

voor auto’s. ■ De oorspronkelijke ontginningsas van het dorp Elburg herkenbaar maken door de Breede Gang te verbinden met de Ellestraat. Aanleg van een brug over de vestinggracht. Deze brug komt visueel niet boven de waterlijn uit om de zichtlijnen over de vestinggracht niet te verstoren. Alternatief is een trekpontje. Dit vergroot de openbaarheid van het tuincomplex. Referentiebeeld Mozesbrug, Ro&Ad Architecten, Fort de Roovere 46

Breede Gang: erfafscheidingen vergroenen, zichtrelaties herstellen

Deelgebied 3. Molenkamp

3

Hoofdkoers Integrale gebiedsontwikkeling gericht op het realiseren van passende nieuwe ruimtelijke kwaliteiten. Landschappelijke verbinding met het kampenlandschap.

Vaste waarden Onderstaande vaste waarden vormen de huidige kernkwaliteiten voor dit deelgebied en dienen bij elke ontwikkeling behouden te blijven.

■ Puttenerbeek

3. Molenkamp

■ Theekoepel ■ Historische tuinderijencomplex ■ Laanbeplanting Zuiderzeestraatweg en Zwolscheweg ■ Open groene ruimte: Tippe van Van Olst ■ Wandelroute langs de Puttenerbeek en Vestinggracht

Vaste waardenkaart deelgebied 3 Molenkamp 47

Ruimtelijke uitgangspunten Het gebied bestaat uit een westelijk en een oostelijk deel, waar deels andere ruimtelijke uitgangspunten gelden.

Gehele deelgebied ■ Er wordt landschappelijk aangesloten op het kleinschalige, meer besloten kampenlandschap met korte zichtrelaties met de vesting. Er wordt afscheid genomen van ‘openheid’ als doel op zich. ■ Aanleg van een stevig landschappelijk raamwerk als samenhangend kader voor beoogde ontwikkeling, zie volgende pagina. Daarbij hoort het ruimte geven aan de Puttenerbeek en benutten als verbindende ruimtelijke, landschappelijke en ecologische structuur op grotere schaal. ■ Het gebied is zoveel mogelijk openbaar toegankelijk en dooraderd met wandel/fietspaden.

3. Molenkamp

■ Ontwikkelingen staan niet op zichzelf, maar wor-

karakter met beperkte bebouwde componenten. ■ Hoogwaardige inrichting van het gebied als aantrekkelijke entree via de Zwolscheweg en de langzaamverkeersroutes naar de vestingstad. Het visitekaartje van Elburg. ■ Herkenbaar houden en nieuwe betekenis geven aan het historisch tuinencomplex. ■ Hernieuwde betekenis en ontwikkelruimte geven aan de gebieden die momenteel wachten op een bestemming.

■ In dit deel is ruimte voor intensivering van het gebruik met ‘rode’ ontwikkelingen, waaronder parkeren, sport en woningbouw. Er zijn drie deelgebieden te onderscheiden met andere uitgangspunten, die bij de ontwikkelkansen nader worden toegelicht:

gericht op het realiseren van meerwaarde voor het

- Het gebied ten noorden van de Puttenerbeek,

■ Verhelder de grens tussen beide deelgebieden en zet deze ruimtelijk aan, bijvoorbeeld met een nieuwe, beplante noord-zuid verbinding tussen vesting en ommeland, Molenkamplaan.

Oostelijk deel: ■ Het gebied vormt de landschappelijke verbinding tussen de vesting en het achterliggende kampenlandschap.

1

Westelijk deel:

den op elkaar afgestemd en met elkaar verbonden, gebied als geheel: geen ‘postzegelplannen’.

48

■ Het gebied heeft een groen, landschappelijk

entree van de stad - Het huidige sportcomplex - Het gebied tussen de Molenweg en de Zuiderzeestraatweg Oost

Ruimtelijke uitgangspunten deelgebied 3 Molenkamp

Landschappelijk raamwerk Het landschappelijk raamwerk vormt een stevig,

Centrale openbare ruimte Nieuwe laan, langzaamverkeer

verbindend kader voor toekomstige ontwikkelingen. Het bestaat uit de landschappelijke elementen van

Haag en bomenrij, inpassing parkeren

het (historisch) kampenlandschap, waaronder lanen, beplante kavelranden (bomensingels, hagen), kleinschalige boscomplexen, beken. Het raamwerk sluit

Tippe: gras en boomgroepen

aan op groen/blauwe structuren in de omgeving en draagt bij aan de biodiversiteit van het gebied.

Beek met natuurlijke oeverzone Haag en watergang rondom historisch tuinencomplex Principe profiel Molenkamplaan

Groene geleding langs historische verkavelingspatroon. Houtwal, elzensingel of laan

3. Molenkamp

Bomensingel

Principe profiel Puttenerbeek met natuurlijke oevers

Principe profiel bomensingel

Referentiebeeld Molenkamplaan

Referentiebeeld elzensingel 49

Ontwikkelkansen Om invulling te geven aan de gestelde ruimtelijke kaders van de gebiedsvisie en uitgangspunten voor dit deelgebied is er een aantal ontwikkelkansen benoemd. De ruimtelijke principes zijn per ontwikkelkans uitgewerkt en soms is ook een mogelijke invulling daarvan, ter inspiratie, verbeeld. Onderstaande kaart toont het overzicht aan ontwikkelkansen.

Hoogwaardige entree van Elburg: herinrichting parkeerterrein schootsvelden

Uitbreiding sportcomplex

Natuurlijke oevers Puttenerbeek Herinrichting omgeving korfbal

3. Molenkamp

Ontwikkeling historisch tuinencomplex Ontwikkeling ‘kassenlocatie’

Woningbouwontwikkeling Molenweg

Verbinding buitengebied Verbetering ontsluiting

50

Hoogwaardige entree van Elburg: herinrichting parkeerterrein

Groene inpassing parkeerterrein. Uitbreiding naar het westen Zichten koesteren

■ Versterken van de ruimtelijke belevingswaarde van de

Aantrekkelijke doorgaande wandelroutes, rondje Elburg

entree van Elburg: het visitekaartje van de stad. ■ Met hagen en bomen stevig inpassen van de aanwezige

Geen verdere uitbreiding bebouwing tramremise dan reeds vergund

parkeerterreinen ten behoeve van een groene uitstraling van het gebied. ■ Ontwikkelen van een nieuwe ‘tippe’: open, groene,

Groene inpassing parkeerterrein

driehoekige ruimte langs de Zwolscheweg als hoogwaardige, groen entree van de stad. Dit verzacht het zicht op het parkeren daarachter. Hier is ruimte voor markt en Elburgse activiteiten/evenementen. (Verstevigd) gras met beperkte boomgroepen. Dit kan zonder verlies van parkeerplaatsen, door uitbreiding van het resterende parkeerterrein richting het westen (locatie skatebaan). Deze gebiedsvisie gaat uit van het behoud van parkeren op deze locatie, eventuele functiewijzi-

Paterijstraat

■ Omgeving historische tramremise: - Behouden en zoveel mogelijk zichtbaar houden van de historische gebouwen. Geen ruimte voor nog

Nieuwe ‘tippe’ voor stadsactiviteiten

Vrij uitzicht over de open Mheengronden.

3. Molenkamp

ging moet nader onderzocht worden.

verdere stedelijke ontwikkeling op deze locatie dan reeds vergund. - Overbodige verharding in de punt van het parkeerterrein verwijderen en opgaande beplanting om zo de zichtrelatie vanaf de entreeroute naar de vesting met de open Mheengronden te herstellen. Dit vermindert níet het aantal parkeerplaatsen.

ref beeld tippe,bomenweide

- Behoud en aantrekkelijker maken wandelroute langs de vestinggracht achterlangs de Jumbo: rondje vesting. Referentiebeeld bomenweide, nieuwe tippe

Referentiebeeld groen ingepast parkeren 51

Centrale openbare ruimte, autoluw.

Uitbreiding sportcomplex ■ Zet in op het realiseren van een helder afgebakend

Intensiveren / ontlasten

complex met stevige, groene randen van bomensingels/houtwallen met ecologische waarde. Tussen de velden is tevens een groene geleding. Voorkom

Zichten koesteren

(Bio)diversiteit in landschap

Verscheidenheid in gebruik

Intensiveren <-> ontlasten

Grenzen verhelderen

Verbindingen maken

Meervoud gecombine ruimtegebr

(zicht op) hekwerken, reclameborden, lichtmasten etc. Het gebied ‘toont zich’: geen achterkanten. ■ Binnen dit raamwerk is ruimte voor: - Uitbreiding van de sport met een vijfde voetbalveld en padelbanen. Niet alles past: er is geen ruimte voor een zesde veld en een volleybalhal.

Openbaar toegankelijk voor langzaamverkeer

Een voetbalveld kan gecombineerd worden met (half verdiept) parkeren. - Woningbouw in combinatie met de uitplaatsing van het gehele sportcomplex naar een andere locatie, binnen de gemeente (sportcampus). De woonontwikkeling is groen ingepast en kent een parkachtige opzet. De ontwikkeling moet een positieve bijdrage leveren aan de landschappelijke kwaliteit van het gebied en de toegankelijk-

Grens tussen westelijk en oostelijk deel van Molenkamp: Molenkamplaan

Verleggen voetbalpaadje naar de Molenweg. Molenweg inrichten als fietsstraat: auto te gast

3. Molenkamp

heid vergroten. Combineer slim de ontwikkeling van woningbouw met parkeren om zo de parkeerdruk in dit gebied te verlichten. ■ Bij verlegging van het ‘voetbalpaadje’ t.b.v. de ver-

Stevige bomensingel rondom het gehele complex

Groene geleding tussen de velden

keersveiligheid ontstaat ruimte voor een centrale openbare ruimte voor voetgangers: - Variant sportcomplex: Invulling als ‘sportstrip’ met trapveldje, speeltuin etc. welke de drie sportlocaties op een hoogwaardige manier met elkaar verbindt: tennis, voetbal, korfbal - Variant woonwijk: openbare groenzone RUIMTELIJKE PRINCIPES

52

Referentiebeeld groene inpassing velden met bomensingel

?

Routes Woningbouw, verkaveling indicatief Tribune

Groen raamwerk (bomensingel/houtwal)

Mogelijke invulling van de velden binnen het raamwerk: Variant 2 Voetbalveld op dak parkeerterrein

Mogelijke invulling van de velden binnen het raamwerk: Variant 3 Groen ingepaste, parkachtige en doorwaadbare woonontwikkeling, verkaveling indicatief

3. Molenkamp

Mogelijke invulling van de velden binnen het raamwerk: Variant 1 Voetbalveld

Toegankelijkheid vergroten

Principe profielen van een hoogwaardige (groene) inpassing parkeerterrein met sportveld op het dak

VOORBEELDUITWERKING MOGELIJKE INVULLING

Referentiebeeld wonen in stevig groen kader © Boek Landschappelijk Wonen, 34 voorbeelden in en om de stad 53

Woningbouwontwikkeling langs de Molenweg

Aanzetten Molenweg met laanUitbreiding lintbebouwing beplanting als onderdeel van het langs de Molenweg. landschappelijk raamwerk

■ Ruimte voor het verdichten en verlengen van

Uitbreiden lintbebouwing in gelijke korrelgrootte, ritmiek, schaal. Voorkanten geörienteerd op de weg

het lint langs de Molenweg richting de kruising met de Zuiderzeestraatweg Oost. ■ Ook langs de Zuiderzeestraatweg Oost is rekening houdend met geluidsoverlast ruimte voor woningbouw.

Mo

len

■ De stedebouwkundige opzet sluit in schaal,

we

g

Zuid er

korrelgroote, dichtheid en hoogte aan bij de

zees traat w

bestaande bebouwing: vrijstaande/2 onder 1

eg O

kap woningen met ruime tuinen, richting het

ost

zuidoosten overgaand in een steeds ruimere erfopzet. ■ De kavels zijn royaal zodat het groene karakter in stand blijft.

RUIMTELIJKE PRINCIPES

■ De woningen hebben een eigentijdse archiNieuwe lintbebouwing langs de Molenweg. Sluit in schaal, oriëntatie en ritmiek aan op de overige bebouwing langs de Molenweg. Ruimte voor een moderne architectonische uitstraling, in harmonie met de rest van de straat.

tectonische stijl, maar wel in harmonie met de

3. Molenkamp

bestaande bebouwing in de omgeving.

Woningbouw langs de Zuiderzeestraatweg Oost, rekening houdend met geluidsoverlast. Ruimte voor grotere volumes.

Referentiebeeld nieuwe lintbebouwing naast bestaand, Zecc Architecten © foto JRimageworks 54

VOORBEELDUITWERKING MOGELIJKE INVULLING

Intensiveren / ontlasten

Herinrichting omgeving korfbal ■ Om de gewenste noord-zuidverbinding als grens tussen het westelijk en oostelijk deel van Molenkamp te

Zichten koesteren

(Bio)diversiteit in landschap

Verscheidenheid in gebruik

Meervoudig gecombineerd ruimtegebruik

Intensiveren <-> ontlasten

Grenzen verhelderen

Verbindingen maken

?

kunnen realiseren (Molenkamplaan), is herinrichting van de omgeving van het korfbalveld nodig. ■ Het gebied is onderdeel van de gewenste landschappelijke verbinding tussen de vesting en het buitengebied. Er is ruimte voor groen ingepaste publieke voorzieningen zoals sport, spel en recreatie, mits deze geen barrière vormen in het gebied en grotendeels openbaar toegankelijk zijn. ■ Er is zeer beperkt ruimte voor bebouwing, ten dienste van bovenstaande functies. Richtlijn is maximaal 2 volumes, 1 laag met een kap. Totale footprint ca. 500m2. Bij voorkeur als accent aan de Molenkamplaan. ■ Versterk de ruimtelijke beleving van de entree van Elburg, met zicht op de groene ruimtes langs de route. De éénzijdige lintbebouwing langs de Zwolscheweg vormt een heldere grens.

De gewenste noord-zuidroute loopt nu dood

Vesting Nieuwe noord-zuidverbinding langzaamverkeer, laanbeplanting

Ruimte voor groen ingepaste publieke voorzieningen zoals sport, spel en recreatie Beperkte ruimte voor bebouwing, als accent aan de noord-zuidroute Aanleg nieuwe noord-zuid verbinding (Molenkamplaan)

omp

Doorgaande wandelroute

lex

k

ee

rb ne

P

te ut

Speelplek

Het historisch tuincomplex blijft als eenheid herkenbaar Korfbalvelden, iets anders op het terrein gepositioneerd om ruimte te maken voor de nieuwe noord-zuid verbinding

eg

chew

RUIMTELIJKE PRINCIPES

Tuin c

Ruimte bieden aan de Puttenerbeek met natuurlijke oevers en wandelpad

Zwols

Het gebied is onderdeel van de landschappelijke verbinding tussen de vesting en het buitengebied

Natuurlijke oevers Puttenerbeek

Zichtbaarheid van het gebied vergroten door hoogwaardige bomen te behouden, maar overbegroeiing te verwijderen

3. Molenkamp

Paterijstraat

Kantine meervoudig gebruikt in combinatie met een horecapaviljoen als accent aan de laan, die zich verbreed tot plein

Ruimte voor sport en spel zoals beachkorfbal, beachvolleybal, skatebaan, trapveldje etc.

VOORBEELDUITWERKING MOGELIJKE INVULLING 55

Hernieuwde betekenis historisch tuinencomplex Openbaar toegankelijk, doorwaadbaar met wandelroutes

■ Herstel van het historisch tuincomplex en hernieuwde betekenis geven voor Elburg. ■ Het complex wordt weer herkenbaar gemaakt als éénheid. Ver-

Nieuwe verbinding met de vesting, Molenkamplaan

sterken van de randen door behoud/herstel van de omringende

Zichten koesteren

Herkenbaarheid van het complex als eenheid. Versterken van de rand Intensiveren Grenzen met haag en watergang. <-> ontlasten

haag en watergang, met ecologische waarde. Behoud/herstel van

(Bio)diversiteit in landschap

verhelderen

Verscheidenheid in gebruik

Verbindingen maken

de historische onderverdeling van de tuinen met hagen. ■ Versterken van de zichtrelaties vanaf het middenpad naar de tuinen. Erfafscheidingen zijn laag (max. 1m) en groen (haag).

Behoud van de theekoepel

■ De tuinderijen liggen in de landschappelijke verbindingszone tussen de vesting en het buitengebied en hebben daarom een groen, landschappelijk karakter. Gebruik als ‘nutstuin’, bijvoorbeeld

Tuinenrijk

volkstuin, boomgaard, voedselbos, theetuin, speeltuin, dierenweide staat voorop. De tuinen zijn grotendeels publiek toegankelijk. Er is beperkt ruimte voor stedelijke ontwikkeling ten dienste van de levensvatbaarheid van het complex naar de toekomst toe. De schaal, maat en korrelgrootte van bebouwing past bij de maat van het complex. Maximaal ca. 10% van de oppervlakte van het terrein

Puttenerbeek Maximaal 10% aan bebouwd oppervlakte van het gehele tuincomplex. Dit kan een aantal kleine volumes zijn, refererend aan de historische theekoepels, of geclusterd in 1 of 2 grotere volumes.

mag bebouwd worden. Bouwhoogte is maximaal 1 laag met een

3. Molenkamp

kap. ■ Behoud van de historische theekoepel en exploitatieruimte geven om deze ook naar te toekomst toe in stand te kunnen houden. ■ Het complex is autovrij.

Kaartbeeld omstreeks 1900 met meerdere theekoepels 56

RUIMTELIJKE PRINCIPES

Middenpad met lage hagen aan weerszijden, zicht in de tuinen

M ge ru

Tiny houses in siertuin

Volkstuinen

Theetuin

Voorbeelden van passende functies, waarbij aansluiting wordt gezocht op het historisch gebruik van de tuinderijen: ■ Voedselvoorziening en zorg/ gezondheid. Bijvoorbeeld door

REF beeld tiny houses

de aanleg van moes/volkstuinen of voedselbos, evt. in combinatie met een zorgboerderij. Lokale voedselproductie voor Elburg. Collectief wonen in openbaar toegankelijke boomgaard

Referentiebeeld zorgboerderij, Ziegler|Branderhorst

Sociaal/maatschappelijke functie. Openbaar toegankelijk. Volkstuinen

■ Recreatief. Bijvoorbeeld door ontwikkeling van een theetuin en

Horecapaviljoen, eten uit eigen tuin

kleinschalige verblijfsrecreatie

REF beeld zorgboerderij

in bijzondere ‘paviljoens’ in Kleinschalige verblijfsrecreatie

tuinachtige setting. ■ Kleinschalig wonen in de vorm van tiny houses, qua ruimtelijke historische reeks theekoepels. Collectieve woonvormen

Referentiebeeld collectief wonen in boomgaard, Kersenboomgard Leidsche Rijn

3. Molenkamp

opzet verwijzend naar de

gecombineerd met een maatschappelijke functie in een Zorgboerderij

groter volume is ook mogelijk, mits de tuin openbaar toegankelijk

Tuinen, dierenweides, boomgaard, voedselbos als onderdeel van de zorgboerderij

is.Volledig uitverkavelen tot woonwijk past niet bij het beeld van een grotendeels publiek toegankelijk, groen en divers tuinenrijk.

VOORBEELDUITWERKING MOGELIJKE INVULLING, TWEE VARIANTEN

Referentiebeeld tiny houses, Zecc Architecten © foto Roel van Norel 57

Houd ca. 50m afstand van het historisch tuinencomplex, zodat deze als eenheid herkenbaar blijft

Ontwikkeling ‘kassenlocatie’

Zichten koesteren

■ Kwaliteitsvolle, integrale ontwikkeling van de

■ Het gebied is onderdeel van de landschappelijke

bebouwde componenten, de totale footprint is maximaal de oppervlakte van de huidige bebouwing. De maximale bouwhoogte is twee

Intensiveren <-> ontlasten

Nieuwe laan als westelijke grens van het gebied, langzaamverkeersroute Entree ontwikkellocatie

Zwols ch

lagen met een kap. ■ Bebouwing staat in het groen, is alzijdig en gaat een sterke relatie aan met het landschap. Er zijn geen/beperkte privé tuinen. ■ Het landschap is vrijwel geheel openbaar

Grenzen verhelderen

eweg

Het gebied is groen, met beperkt ruimte voor

Zuid e

rzee

toegankelijk. Aanleg wandelpaden.

straa

tweg

Oos

t

■ Houd met nieuwe bebouwing afstand (ca. 50m) van het historisch tuinencomplex, zodat deze herkenbaar blijft als eenheid.

3. Molenkamp

■ Houd met bebouwing afstand (ca. 50m) van de

De maximale footprint van bebouwing is gelijk aan de huidige bebouwing op het terrein

Puttenerbeek, bied ruimte voor een natuurlijke Sluit aan bij het historische verkavelingspatroon voor geleding van het ontwikkelveld

oeverzone. ■ Behoud van de open driehoek naast de rotonde:

Tippe van Van Olst

‘Tippe van Van Olst’, als onderdeel van een reeks open landschappelijke gebieden langs de entree naar Elburg. Houdt met bebouwing afstand, zodat

RUIMTELIJKE PRINCIPES

Natuurlijke oevers langs de Puttenerbeek

het uitzicht en landschappelijk beeld óver de tippe het gebied in, behouden blijft. ■ Sluit aan bij het historische verkavelingspatroon voor ruimtelijke geleding van het ontwikkelgebied.

■ Er is maximaal ruimte voor één ontwikkellocatie, passend binnen de volgende twee stedelijke typologieën, zie ook de voorbeelduitwerkingen op de volgende pagina’s. 1. Nieuw landgoed, refererend naar de landgoederenreeks Old Putten, Schouwenburg, Zwaluwenburg. 2. Erfontwikkeling refererend aan het kampenlandschap en de historische tuindersfunctie in dit gebied

58

Verscheidenheid in gebruik

Behoud zicht over de tippe van Van Olst en de Puttenerbeek het gebied in, houd ca. 50m afstand met bebouwing

onbenutte terreinen.

verbinding tussen de vesting en het buitengebied.

(Bio)diversiteit in landschap

Verbindingen maken

Nieuwe verbinding met de vesting: Molenkamplaan, langzaamverkeersroute

Landschappelijk raamwerk van elzensingels/ knotwilgen en waterlopen Vollegronds akkerbouw, dierenweide, bloemenweide, voedselbos etc. Puttenerbeek met natuurlijke oever

Referentiebeeld nieuw erf, Ziegler|Branderhorst

Nieuw erf, eventueel met deels hergebruik huidige bebouwing

Historische verkavelingsstructuur

Het gebied is openbaar toegankelijk, wandelpaden Behoud Tippe van Van Olst

3. Molenkamp

Entree nieuw erf

Referentiebeeld wandelpad langs knotwilgen

VOORBEELDUITWERKING MOGELIJKE INVULLING, VARIANT 1 NIEUW ERF 59

Het gebied is openbaar toegankelijk, wandelpaden

Steiger aan het water

Nieuwe verbinding met de vesting: Molenkamplaan. langzaamverkeer

Natuurlijke graslanden

Bomenweide/voedselbos

Puttenerbeek met natuurlijke oever

Referentiebeeld nieuw landgoed, Mecanoo Architects, © Ossip Architectuurfotografie

Houtwal

Entree Woningbouw op nieuw landgoed

3. Molenkamp

Waterpartij

Bomensingel langs historische verkaveling Behoud Tippe van Van Olst

VOORBEELDUITWERKING MOGELIJKE INVULLING, VARIANT 2 LANDGOED

60

Referentiebeeld steiger aan het water

Referentiebeeld bomenweide/boomgaard

Verbeteren ontsluiting/parkeerdruk

Opwaarderen Puttenerbeek Verbindingen maken (infrastructuureel)

■ Verbeteren oversteekbaarheid/verkeersveilig-

■ Aanleg brede ecologische oeverzones, die

Relatie buitengebied versterken (Bio)diversiteit in landschap

Verbindingen maken

(infrastructuureel) ■ Landschappelijk, recreatieve relatie op grotere

heid Zuiderzeestraatweg Oost/Molenweg door

bijdragen aan waterkwaliteit- en biodiversi-

schaal tussen Elburg, landgoederenzone en de

aanleg van een volwaardige kruising.

teitsdoelen

Veluwe versterken en recreatief vermarkten.

■ Verleggen doorgaande fietsroute ‘voetbalpaad-

■ Behoud wandelpad langs de beek, aanleg

■ Aanleg aantrekkelijke, doorgaande fiets- en

je’ t.b.v de veiligheid op het sportcomplex naar

ontbrekende schakel richting Landgoed Old

wandelroutes en recreatieve voorzieningen,

de Molenweg (fietsstraat) in aansluiting op een

Putten, hier liep vroeger ook een Kerkepad

toeristische overstappunten.

nieuw te realiseren noord-zuid verbinding. ■ Aanleg nieuwe noord-zuid fiets/wandelverbinding door Molenkamp: Molenkamplaan.

■ Aanleg van natte graslanden langs de beek waar water kan worden vastgehouden t.b.v. de

■ Ecologische en landschappelijke verbindingen versterken.

klimaatbestendigheid op langere termijn. Elburg

■ Optie om gewenste aanleg van een extra voet-

Molenkamp

balveld te combineren met parkeren (veld op het dak van de parkeergarage), om zo de par-

Old Putten

keerdruk op het schootsveld, in de entree van

Zwaluwenburg

Elburg te verminderen. Schouwenburg

Principe profiel natuurlijke oever met wandelpad

Veluwe

3. Molenkamp

A. Vogeltuinen

Verbindingen tussen vesting, landgoederen,Veluwe

Nieuwe fietsroute

Sportveld op dak parkeren Verleggen fietsroute Veilige oversteek, volwaardige kruising Schema ontsluiting

Referentiebeeld natuurlijke oever

Landgoed Old Putten 61

Voorbeelduitwerking ter inspiratie Variant 1 met uitbreiding sportcomplex. Deze voorbeelduitwerking is indicatief, bedoeld om de samenhang tussen mogelijke ontwikkelingen te tonen. Het is geen uitgewerkt ontwerp.

parkeren landschappelijke verbinding

3. Molenkamp

sportcomplex

tuincomplex woningbouw

nieuw erf

62

Voorbeelduitwerking ter inspiratie Variant 2 met uitplaatsing van de sportvoorzieningen naar een andere locatie binnen de gemeente en woonontwikkeling op deze plek. Deze voorbeelduitwerking is indicatief, bedoeld om de samenhang tussen mogelijke ontwikkelingen te tonen. Het is geen uitgewerkt ontwerp. parkeren landschappelijke verbinding