Rekenkamerrapport Schoon genoeg - Procesanalyse Huishoudelijke Ondersteuning

de recente discussie over Huishoudelijke Hulp in de gemeenteraad, hierbij specifiek de vraag of de voorzitter en ambtelijk secretaris het onderwerp Huishoudelijke Hulp op de agenda van de cliëntenraad hebben gezet. Zo niet, waarom niet? Huishoudelijk hulp, als belangrijk product in het kader van de WMO, had en heeft zeker de belangstelling van de cliëntenraad. Zij heeft ook de landelijke discussies en de jurisprudentie hierover gevolgd en deze besproken in de cliëntenraad. 6. Bent u het met D66 eens dat er gerede twijfel is over de onafhankelijkheid van de cliëntenraad en de selectiecommissie en bent u bereid de selectieprocedure on hold te zetten en op korte termijn met een nieuwe, democratische procedure te komen? Het college heeft alle vertrouwen in de huidige cliëntenraad en haar ondersteuners. De cliëntenraad beslist uiteindelijk zelf, conform vastgesteld huishoudelijk reglement, wie zij voordragen aan het college. College heeft geen enkele twijfel bij de selectieprocedure en bij de onafhankelijke positie van de cliëntenraad. Brief van gemachtigde namens KBO en FNV Reactie op vragen n.a.v. brief KBO en FNV d.d. 24-12-2018 over HO In de brief wordt betoogd dat – in tegenstelling tot een aantal andere voor de gemeente autonome beleidsvelden waarop de gemeente vrijheid heeft om te bezuinigen – in de Wmo niet kan worden afgeweken van de in de wet opgenomen compensatieplicht.

Die houdt in dat personen met beperkingen voor die beperkingen moeten worden gecompenseerd door toekenning van een maatwerkvoorziening, die hen in staat stelt op gelijkwaardige manier te participeren in de samenleving, uiteraard voor zover de persoon zelf of met behulp van zijn sociale omgeving niet in staat is de beperkingen te verminderen of op te heffen; (o.a.) huishoudelijke ondersteuning. De bezuinigingsdoelstelling lijkt leidend te zijn voor het college; het lijkt erop dat elke inhoudelijke discussie over maatregelen en een weg uit de impasse rond de bezwarenbehandeling stil valt. De urgentie bij het college om een stap te zetten wordt gemist. De raad kan het initiatief nemen om te komen tot een oplossing die voorkomt dat meer dan 300 burgers gedwongen worden de stap naar de rechter te maken. Als voorbeelden worden genoemd; onafhankelijke commissies voor de bezwaarschriften (in tegenstelling tot het ambtelijk horen in gemeente Eindhoven) en/of een onafhankelijke deskundige inschakelen voor een acceptabele oplossing in de bezwaarfase.

69

Nr. Datum

42. 2019-01-28

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern

Bijlage 1: Informatiebrief VNG d.d. 21-12-2018 (zie nummers 33, p.65, 36, p.66 en 38, p.67) en Overzicht van in Eindhoven en elders verricht onderzoek; Bijlage 2: Overzicht bezwaarprocedure Met een aantal vragen en antwoorden vanuit KBO en FNV: 1. Wat is het gevolg voor Eindhoven van de uitspraak van de CRvB over resultaatgericht indiceren? Resultaatgerichte toekenning van huishoudelijke hulp zonder de hoeveelheid hulp (aantal uren) te noemen is in strijd met de rechtszekerheid; gemeenten zullen beleid moeten aanpassen. VNG zal nog adviseren over de uitwerking en het tempo. 2. Moet gewacht worden op het uitgewerkte advies van de VNG en de wijziging van het beleid voordat er op de lopende bezwaren kan worden beslist? Voordat er uitgewerkte adviezen van de VNG liggen en deze zijn geïmplementeerd is de verwachting dat nieuw beleid pas ingaat per 1-1-2020. Medio december 2018 waren er ca. 300 bezwaarschriften ingediend. Deze zo lang laten wachten is niet wenselijk en mag ook niet. In andere gemeenten is ervoor gekozen om bezwaren gegrond te verklaren en ‘oude’ uren terug te geven totdat er nieuw beleid is. Het lijkt erop dat het college de bezwaren ongegrond zal verklaren en daarmee de bezwaarmakers dwingt om beroep in te stellen bij de rechtbank. Dan ook pas uitspraak richting 2020. Een onwenselijke situatie. 3.

Hoe verloopt de bezwarenprocedure en wanneer zal deze zijn afgerond? Op basis van de ervaringen tot nu toe (het verloop van de bezwarenprocedure met onvolkomenheden wordt geschetst) is de verwachting dat de bezwarenprocedure niet – zoals recentelijk geantwoord op raadsvragen – in februari 2019 zal zijn afgehandeld, maar tot tenminste medio 2019 zal uitlopen. 4. Hoe is het overleg met de gemeente verlopen? Op voorstellen van FNV en KBO over een pilot om de bezwaarzaken op te lossen en als onderdeel van de pilot het mogelijk maken dat voor deelnemers aan de pilot extra tijd zou kunnen worden ingezet, is niet schriftelijk gereageerd en openingen voor versoepelingen van het beleid zijn door de gemeente eenzijdig en zonder verder overleg teruggedraaid. 5. Welke problemen doen zich voor bij de uitvoering van het ondersteuningsplan? De zorgaanbieder is toch verplicht het ondersteuningsplan uit te voeren en kan hierop worden aangesproken? Diverse problemen die zich in de praktijk voordoen met het ondersteuningsplan, zowel in de uitvoering als in de evaluatieve sfeer en het aanspreken van de zorgaanbieder op de uitvoering worden genoemd. 6. Eindhoven wil vergeleken worden met de middenmoot van de grotere gemeenten.

Hoe is Eindhoven gekomen op resultaatgericht indiceren en hoe is de situatie elders? Op basis van een vergelijking met de situatie in diverse andere gemeenten (Utrecht, Amsterdam, Den Bosch, Limburgse gemeenten) (m.n. gericht op normtijden die elders worden gehanteerd en de wijze van resultaatgericht indiceren in Eindhoven) is de conclusie dat de situatie is dat Eindhoven voor de huishoudelijke ondersteuning bij resultaatgericht indiceren op de onderste plaats staat wat betreft de hoeveelheid beschikbare tijd en de taken die mogen worden overgenomen. Er is geen gemeente die het slechter doet, gezien vanuit het perspectief van de cliënten. 7. Afname van beroep op huishoudelijke ondersteuning De landelijke ontwikkeling van een afname van het beroep op huishoudelijke ondersteuning in de periode 2015-2017 met 14% (SCP 4 december 2018) blijkt zich ook in Eindhoven voor te doen. Advies van AKD-advocaten aan B&W Adviesvraag: Hoe het best om te gaan met bezwaren over hulp bij het huishouden? Adviesvraag eind november 2018 gedaan. Advies in januari 2019 ontvangen.

70

Nr. Datum

43. 2019-01-29

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern 1.

Het beleid van de gemeente Eindhoven kan op verschillende onderdelen de toets aan recente rechtspraak over resultaatgericht indiceren doorstaan. 2. Het beleid van gemeente Eindhoven biedt voldoende ruimte voor maatwerk. Ook is het aannemelijk dat het KPMG-rapport dat ten grondslag ligt aan het beleid van de gemeente Eindhoven kwalificeert als deugdelijk onderzoek. 3. AKD vindt het een verdedigbare beleidskeuze van de gemeente Eindhoven dat incidentele taken (zoals gordijnen wassen) niet bijdragen aan het resultaat van een schoon en leefbaar huis. 4. Twee onderdelen van het beleid van de gemeente Eindhoven vormen met het oog op de rechtspraak een risico: i. In de beschikking staat niet op hoeveel uren de cliënt concreet recht heeft. Met het oog op de rechtszekerheid van de cliënt wordt geadviseerd dit in de beslissing op bezwaar alsnog te doen. De uren kunnen worden berekend aan de hand van bestaande documenten (ondersteuningsplan en normtijden uit KPMG-rapport). ii. Het niet toekennen van indirecte tijd (22 minuten per week) vormt naar het oordeel van AKD een belangrijke afwijking van het KPMG-rapport en een moeilijk te verkopen beleidskeuze omdat de gemeente Eindhoven directe tijd wél toekent, en de indirecte tijd daarmee nauw samenhangt.

Deze beleidsopvatting is nu niet zichtbaar, maar wordt dat wel als de gemeente Eindhoven het advies van AKD zou opvolgen om in de beslissingen op bezwaar uren op te nemen. 5. Het huidige beleid biedt ruimte om de beslissingen op bezwaar op de voorgestelde wijze af te handelen. Het beleid hoeft daarvoor niet te worden aangepast. Presentatie door ambtelijke organisatie en AKD-advocaten aan college Advies afhandeling bezwaren huishoudelijke ondersteuning Samengevat: • Korte toelichting op het nieuwe beleid (1-1-2018) HO, belangrijkste wijziging: o “Maatwerkvoorzieningen” in de zin van de Wmo2015, verstrekt door college o.b.v. Verordening Sociaal Domein en Nadere Regeling Sociaal Domein, gebaseerd op KPMG-rapport d.d. 15-02-2017. o Resultaatgericht indiceren cliënt o Resultaatgericht financieren thuishulpaanbieder • Bestendigheid beleid HO o Beleid doorstaat naar verwachting de toets in beroep t.a.v.: 1. Voldoende ruimte voor maatwerk, 2. KPMG-rapport is ‘deugdelijk onderzoek’ en 3. Verdedigbaarheid van niet toekennen incidentele taken. o Risico’s m.b.t.: 1. Uren niet op genomen in beschikking; strijd met rechtszekerheid en 2. Buiten beschouwing laten indirecte tijd; strijd met motiveringsbeginsel.

• Adviezen o Directe tijd (behorend bij ondersteuningsplan) alsnog opnemen in beslissing op bezwaar o Indirecte tijd (22 min.) optellen bij de berekende totaal benodigde directe tijd o Uren hoeven alleen opgenomen te worden wanneer cliënt heeft geklaagd over aantal uren. Optioneel: uren in alle beslissingen op bezwaar opnemen, anticiperend op nieuwe argumenten in beroep o Beleid biedt ruimte om beslissingen op bezwaar te kunnen nemen o Vóór het nemen van beslissingen op bezwaar met thuishulpaanbieders in overleg treden o Snelle en effectieve afdoening bezwaren • Proces behandeling bezwaarschriften (ruim 300) • 5 belangrijkste bezwaargronden o Huishoudelijk ondersteuningsplan niet goed ingevuld

71

Nr. Datum

44. 2019-01-31

45. 2019-02-05

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern

o Huishoudelijk ondersteuningsplan niet goed uitgevoerd o Discussie over uren o Wijziging lopende beschikking o.b.v. nieuw beleid o Eigen bijdrage • Krachtteam inzetten (alle disciplines bij elkaar) • Kosten o Reservering (vorig jaar) voor bezwarenbehandeling: ruim € 600.000 o Reeds gemaakte kosten: € 300.000 o Komende kosten (opvangen binnen bestaand budget/bezetting)  proceskosten: max. € 1.000 / zaak  kosten wet dwangsom: max. € 1.260 / zaak  personele kosten Brief PVGE, FNV en KBO aan minister van VWS Wmo – huishoudelijke ondersteuning in Eindhoven Na: 1. toelichting op het nieuwe beleid (2018) van Eindhoven en de effecten ervan (o.a. minder beschikbare tijd voor en lagere frequentie van de dienstverlening, geen toekenning meer van indirecte tijd, incidentele taken worden niet langer uitgevoerd, klagen bij zorgaanbieder biedt geen soelaas), 2. de stelling dat het beleid onrechtmatig is (o.a. geen onderzoeken of keukentafelgesprekken t.b.v. nieuwe indicaties, geen contra-expertise mogelijk, hausse aan bezwaarschriften, uitspraak CRvB over resultaatgericht indiceren), 3. cliënten te weinig hulp krijgen en 4.

de compensatieplicht die in de Wmo is opgenomen (Wmo is geen autonoom beleid van een gemeente), roept de brief de minister op dat hij – vanuit de rol als systeemverantwoordelijke – de gemeente Eindhoven moet aanspreken op de uitvoering van de Wmo, op een snelle aanpassing van het beleid, een afronding van de bezwaarprocedures die recht doet aan de behoefte aan meer zorg bij cliënten en het tegengaan van het gebruik van zorggeld voor een ander doel (juridische procedures) dan het geven van goede zorg. Inspraakavond (agenderingsverzoek D66, SP, DENK, OAE) Bespreken collegebrief stand van zaken Huishoudelijke Ondersteuning (incl. beantwoording rondvraag en technische vragen SP d.d. 14-12-2018 en actuele vragen SP en D66 d.d. 18-12-2018) Inspreker C.K. namens FNV en KBO Heeft inhoudelijk op 25-09-2018 ingesproken en brief verzonden op 24-122018. Nu bijdrage over het proces. Al bijna een jaar zijn er geen bezwaren behandeld. Zorgvuldigheid staat volgens gemeente voorop; gerechtelijke uitspraken worden verwacht en daarom wachten met behandelen van bezwaren. Is zorgvuldigheid niet; wachten met verder invoeren van dit beleid en bezwaarmakers hun uren laten houden? En ook: gevraagde documenten aan advocaten en bezwaarmakers toe doen komen? Na beantwoording op 22-01-2019 door het college van de brief d.d.

24-122018 van KBO, OVO, PVGE en Lokaal FNV, gaat de bezwaarafhandeling ineens heel snel, te snel: bezwaren worden de week na verzending van de dossiers behandeld, waardoor cliënten, indien zij dat zouden willen, niet tijdens een hoorzitting aanwezig kunnen zijn. Inspreker dhr. B. namens OVO Het voorstel van de beleidswijziging is in 2017 als succesverhaal gepresenteerd. Diverse problemen uit de praktijk die inmiddels worden gezien, worden genoemd. Daarnaast ook het overschrijden van de behandeltijd van de bezwaren, het aanhouden van de behandeling van de bezwaarschriften, het eerder niet – zoals wettelijk wel is verplicht – verslagleggen van de keukentafelgesprekken en het consistent uitvoeren van beleid dat strijdig is met recente uitspraken van de CRvB. Met oproep om te beginnen met de behandeling van de 300 bezwaarschriften. insprekers over eigen ervaring met huishoudelijke ondersteuning: Inspreekster mw. S. huishoudelijke ondersteuning

72

Nr. Datum

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern -

46. 2019-02-xx

Inspreekster mw. Van de S. huishoudelijke ondersteuning Inspreekster mw. S. huishoudelijke ondersteuning Inspreker dhr. H. huishoudelijke ondersteuning Bijdrage mw. S. - Ondersteuningsplan en overzicht uitgevoerde activiteiten huishoudelijke ondersteuning Inspreektekst mw. Van V. huishoudelijke ondersteuning, met verwijzing naar eerdere moties die (deels) niet zijn uitgevoerd: o 2014-09-23: Aangenomen actuele motie AcM1B Zuinig op mensen (PvdA, SP, GL, VVD, D66, CDA, OAE), met oproep aan college om voor de groep Fokusbewoners de officiële herindicatietermijn van 5 jaar te verlengen tot 20 jaar. o 2016-06-21: (na toezegging van wethouder) Aangehouden actuele motie AcM2 Ondersteunende begeleiding (PvdA, SP, VVD, LPF, BBL, CU, OAE): met oproep aan college om voor de groep die gebruik maakt van ondersteunende begeleiding en waarvan duidelijk is dat eventuele positieve veranderingen in de medische- of gezondheidssituatie niet aannemelijk is, de herindicatietermijn van 1 jaar te verlengen naar 20 jaar net als het geval is bij de door de raad anoniem aangenomen motie ‘Zuinig op mensen’. o Toezegging wethouder Richters: Regelt dat de WIJeindhovengeneralisten de vrijheid krijgen om voor de bedoelde groep in de actuele motie de herindicatietermijn voor langere tijd af te geven en laat ook andere diensten tegen het licht houden om onnodige administratieve last te voorkomen.

o 2018-10-02: Ingetrokken actuele motie AcM3 Herindicatie inwoners met een langdurige zorgvraag (PvdA, CU, OAE, D66), met toezegging wethouder Richters (zie documentnr. 30, p.65)

CRSD Tussentijdse evaluatie huishoudelijke ondersteuning In de inleiding wordt het proces / de betrokkenheid van CRSD van september 2017 tot heden geschetst. Vervolgens over de recentelijke communicatie/informatievoorziening e.a. punten: CRSD is op 05-02-2019 door B&W voorzien van informatie over laatste ontwikkelingen en gemaakte keuzes en vragen van CRSD over uitspraken CRvB zijn beantwoord. Gemeente gaat bezwaarschriften conform jurisprudentie afhandelen; per bezwaarzaak alsnog overgaat indiceren van uren, náást indicatie op resultaat. Wachtend op handreiking van VWS en VNG, zonder tussentijdse aanpassing van beleid. Afhandeling van bezwaarzaken verloopt ambtelijk. Dit mag, maar CRSD had liever gezien dat er een externe bezwaarcommissie zou worden ingeschakeld. 300 bezwaren is zorgwekkend signaal. Wellicht ook nog inwoners die wel bezwaar zouden kunnen indienen, maar dit niet doen. Zienswijze CRSD: Kern van discussie: het resultaatgericht indiceren in plaats van in uren. Resultaatgericht indiceren zonder ook een toekenning in uren is onrechtmatig en in strijd met rechtszekerheid. Kern van probleem: er wordt minder tijd gegeven om ondersteuningsplannen uit te voeren, er zijn te weinig vrijwilligers en er blijft schoonmaakwerk liggen. Gemeente Eindhoven dient uitspraak van CRvB te respecteren.

Oproep van CRSD aan gemeente tot onderzoeken naar mogelijkheden voor de implementatie van de rechterlijke uitspraak over de volle breedte van het uitvoeringsbeleid HO. Tweesporenbeleid onwenselijk; onwenselijk dat mensen bezwaar moeten maken om inzicht te krijgen in het aantal uur waarvoor men HO krijgt.

73

Nr. Datum

47. 2019-02-09

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern Bijlage: Advies CRSD d.d. 30-09-2017 op het voornemen van de gemeente om van het indiceren van uren over te stappen naar het indiceren op resultaat. (zie documentnr. 6, p.50) Memo van gemachtigde aan raadsfracties Ten behoeve van de meningsvormende raadsvergadering op 12-02-2019 over de problemen bij de huishoudelijke ondersteuning in Eindhoven In het memo wordt – samenvattend – ingegaan op de volgende onderwerpen: 1. De stand van de jurisprudentie inzake resultaatgericht indiceren Verwezen wordt naar diverse uitspraken van de CRvB (2016 en 2017), met nieuwste uitspraak op 8 oktober 2018, waar geconcludeerd is dat een toekenning die niet mede ziet op tijdseenheden in strijd is met de rechtszekerheid, waarbij er ook in november/december 2018 en januari 2019 uitspraken zijn geweest van rechtbanken, die de lijn van de CRvB volgen. Aangehaald worden ook twee uitspraken in voorlopige voorzieningen (december 2018) door de rechtbank Oost-Brabant t.a.v. Eindhoven, dat geen indicatiebesluit kan worden genomen zonder dat hieraan voorafgaand een onderzoek (keukentafelgesprek) heeft plaatsgevonden. Met daarbij de oproep om bezwaarmakers (al dan niet met maatwerkoplossingen of door terug te vallen op een vorige indicatie) tegemoet te komen in de lijn van de uitspraken. 2.

Een zorgvuldige en snelle afronding van de bezwaarprocedure Keukentafelgesprekken o Het duurt lang (van maart/april 2018 tot september 2018) voordat keukentafelgesprekken n.a.v. ingediende bezwaren plaatsvinden. Over het algemeen positieve ervaringen over de keukentafelgesprekken (voor het eerst dat cliënten de gelegenheid kregen om over hun situatie/bezwaar te spreken). Maar wel drie problemen:  De consulent pakt niet zelf klachten op over de uitvoering van de zorg, maar verwijst categorisch naar de zorgaanbieder (waar ze vaak al geklaagd hebben);  De consulent gaat niet in op verzoeken om het ondersteuningsplan uit te breiden met incidentele taken wanneer de cliënt aangeeft dat hiervoor niemand in het sociale netwerk beschikbaar is. Dan wordt verwezen naar WIJeindhoven voor het vinden van een vrijwilliger (die voor zover bekend nooit kon worden gevonden);  Cliënten voelen zich onder druk gezet als de consulent aan het eind van het gesprek vraagt of de cliënt het bezwaar wil intrekken of handhaven (dat zou een vraag moeten zijn aan gemachtigde). Recent aangekondigde keukentafelgesprekken o Keukentafelgesprekken naar aanleiding van bezwaren die na augustus 2018 binnenkwamen, hebben lang op zich laten wachten (tot begin februari 2019) en moesten toen heel snel worden gevoerd, binnen enkele dagen en voor aanvang van de hoorzittingen.

Hierdoor is een goede voorbereiding en cliëntondersteuning niet (goed) mogelijk geweest. Dossiers niet tijdig en onvolledig o Complete en tijdig ontvangen dossiers zijn nodig om hoorzittingen goed te kunnen voorbereiden. Hoorzittingen nauwelijks aangekondigd o Op 4 februari hebben gemachtigden een planning ontvangen voor hoorzittingen te starten op 12 februari en eindigend op 21 februari. Hierover is niet afgestemd met gemachtigden. Na aantekenen van protest door gemachtigden is een alternatief planningsschema

74

Nr. Datum

48. 2019-03-12

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern

ingediend met behandeling van bezwaren in maart 2019, waarbij de startdatum slechts verschoof van 12 naar 18 februari 2019. Geen heroverwegingen na keukentafelgesprekken o Bij aankondiging van de keukentafelgesprekken heeft de gemeente aangekondigd dat cliënten bericht zouden ontvangen of het keukentafelgesprek leidt tot een nieuw besluit of dat het oude besluit wordt gehandhaafd. Op basis hiervan konen aanvullende gronden van bezwaar worden ingediend. De gemeente heeft uiteindelijk laten weten dat werd afgezien van het nemen van nieuwe besluiten of mededelingen dat het oude besluit wordt gehandhaafd. 3. Stand van zaken dwangsommen Waarbij de (te) trage behandeling van bezwaren wordt aangehaald en consequenties daarvan voor verschuldigde dwangsommen. Meningsvormende avond (agenderingsverzoek D66, SP, DENK, OAE) Huishoudelijke hulp Samenvatting bijeenkomst (verzonden 15-02-2019): In de meningsvormende vergadering van 12 februari 2019 is beraadslaagd over bovengenoemd onderwerp. Door de commissie is vooral ingegaan op: - het proces en de communicatie rondom klachten en bezwaren over huishoudelijke ondersteuning; - de consequenties van de rechterlijke uitspraken voor het gemeentelijk beleid; - de relatie tussen beleid en de financiële situatie van de gemeente.

Wethouder Richters heeft toegezegd dat: - naast de steekproeven door de gemeente, cliënten de gemeente kunnen verzoeken om een controle van de kwaliteit van de geboden huishoudelijke ondersteuning; - uitgezocht wordt of inzichtelijk gemaakt kan worden hoe het budget Huishoudelijke Ondersteuning verdeeld is over: bestaande indicaties, verwachte zorg en ruimte voor maatwerk; - na urenindicatie (bezwaarmakers), in gesprek wordt gebleven met cliënten en zorgaanbieders over hoe dit in de praktijk uitpakt (stopwatchtijd); - er extra schoonmaak wordt aangeboden, wanneer daadwerkelijk niet goed is schoongemaakt, omdat bv. de stopwatchtijd lager is dan de normtijd van het KPMGrapport. Wethouder Oosterveer heeft toegezegd dat: - na afhandeling van de bezwaarschriften, ingezet wordt op het herstellen van vertrouwen van cliënten en de raad hierover te informeren. De indieners hopen dat tot een minnelijke schikking met de bezwaarmakers wordt gekomen. Indien nodig krijgt deze bespreking een vervolg in de raadsvergadering van 19 februari a.s. Documenten: 2018-12-04: Brief van college aan gemeenteraad – Stand van zaken met betrekking tot huishoudelijke ondersteuning (zie documentnr. 35, p.66) 2018-12-18: Raadsvergadering - Vragenhalfuur met diverse vragen en toezeggingen: Vragen SP over afhandeling bezwaren (zie documentnr.

37, p.67) en 2019-01-09: Brief aan de gemeenteraad: Beantwoording vragen D66 d.d. 18-12-2018 over CRSD (zie documentnr. 40, p.68) 2018-12-24: Brief van KBO Eindhoven en FNV aan B&W (kopie aan raad/raadsleden en pers) Problemen met de huishoudelijke ondersteuning (zie documentnr. 39, p.67) 2019-01-17: Brief van gemachtigde namens KBO en FNV: Reactie op vragen n.a.v. brief KBO en FNV d.d. 24-12-2018 over HO (zie documentnr. 41, p.69), incl.:

75

Nr. Datum

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern

-

Bijlage 1: Informatiebrief VNG d.d. 21-12-2018 (zie nummers 33, p.65, 36, p.66 en 38, p.67) en Overzicht van in Eindhoven en elders verricht onderzoek; Bijlage 2: Overzicht bezwaarprocedure, Met een aantal vragen en antwoorden vanuit KBO en FNV (zie documentnr. 41, p.69). 2019-01-31: Brief PVGE, FNV en KBO aan minister van VWS, Wmo – huishoudelijke ondersteuning in Eindhoven (zie documentnr. 44, p.72) 2019-02-xx: CRSD, Tussentijdse evaluatie huishoudelijke ondersteuning (zie documentnr. 46, p.73), incl. Bijlage: Advies CRSD d.d. 30-09-2017 op het voornemen van de gemeente om van het indiceren van uren over te stappen naar het indiceren op resultaat. (zie documentnr. . (zie documentnr. 6, p.50)

Beantwoording technische vragen SP d.d. 05-02-2019 Allereerst, zoals ambtelijk toegezegd op 11 februari, een kort overzicht van de gegevens m.b.t. de bezwaren huishoudelijke hulp. Het betreft de cijfers per 10 februari 2019.  302 bezwaren, waarvan 83 afgehandeld;  136 ingebrekestellingen, waarvan 125 openstaand;  83 openstaande gerechtelijke procedures waarvan 2 spoedvoorzieningen, 1 inhoudelijk hoger beroep en 80 beroepen over de termijn. Hoeveel geld is er ondertussen uitgegeven aan rechtszaken, ingebrekestellingen. Op 10 februari 2019 is 15.300 euro betaald aan dwangsommen en proceskosten. Worden deze kosten uit het Sociaal Domein gehaald of waar komt het vandaan? Deze kosten worden betaald uit het eenmalig bedrag van € 585.000,- voor de herindicaties dat is opgenomen in de begroting. Hoeveel bezwaren zijn er nu afgehandeld? Op 10 februari 2019 zijn 83 bezwaren afgehandeld. Hoeveel rechtszaken lopen er ondertussen? Op 10 februari 2019 lopen er 83 rechtszaken: 2 voorlopige voorzieningen, 1 inhoudelijk hoger beroep, 80 rechtstreekste beroepen (over de termijn en niet over de inhoud). De eigen bijdrage is landelijk 17.50 per mnd. Hoe kan het dat mensen nog steeds een brief krijgen waarin verwezen wordt naar 188? De regeling eigen bijdrage is gewijzigd per 1 januari 2019. Deze wijziging wordt door het CAK uitgevoerd.

In de recente aanpassing van het gemeenteblad hebben wij deze wijziging doorgevoerd. De aanpassing van de beschikking heeft naar aanleiding van deze wijziging inmiddels ook plaatsgevonden. Beantwoording technische vragen OAE d.d. 11-02-2019 1. Hoeveel bezwaarschriften, ingediend vóór 23 juli 2018 respectievelijk 1 oktober 2018, zijn nog niet afgewikkeld? 109 respectievelijk 154. 2. In hoeveel van deze zaken is een ingebrekestelling ontvangen? Het is lastig te zeggen in hoeveel gevallen we ingebrekestellingen hebben ontvangen in de aantallen bezwaren ingediend vóór 23 juli 2018 en vóór 1 oktober 2018. Wel is aan te geven dat in het totaal 136 ingebrekestellingen zijn ingediend. 3. In hoeveel van de bij vraag 2 bedoelde zaken kan binnen 2 weken een beslissing worden genomen? Het streven is de bezwaren eind februari behandeld te hebben. In de artikelen 7:4 t/m 7:9 Awb staan regels betreffende de hoorzitting. Tijdens de inspreekavond is door insprekers aangegeven dat het plan is 40 hoorzittingen per dag te houden. Een van de insprekers stelt dat op 21 januari 2019 dossiers zijn toegestuurd en dat behandeling volgende week is gepland, waarbij 40 bezwaarschriften behandeld zullen worden.

76

Nr. Datum

49. 2019-03-19

50. 2019-03-28

51. 2019-04-09

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern 4.

a. Wanneer zijn uitnodigingen voor de behandeling volgende week aan de bezwaarmakers toegezonden? Op 4 en 5 februari jl. zijn gemachtigden uitgenodigd voor de hoorzittingen vanaf 18 februari a.s. b. Is bij deze oproepingen voldaan aan art. 7:4 lid 1 t/m 4? Ja. c. In hoeverre zijn hoorzittingen van 15 minuten in overeenstemming met de bepalingen van de artikelen 7:4 t/m 7.9 Awb? Deze hoorzittingen zijn in overeenstemming en worden voorafgegaan door een algemeen deel van 1 uur waarin de gemachtigden alle gronden die bij alle bezwaren aan bod komen kunnen toelichten. Eén van de insprekers heeft een dwangsom wegens te laat beslissen ontvangen. Verder is meegedeeld dat in 3 gevallen een dwangsom is betaald. 5. Welk totaalbedrag aan dwangsommen is tot nu toe uitgekeerd? Het totaalbedrag dat betaald is is 15.300 euro, waarvan 9.920 euro voor dwangsommen. Het overige bedrag is betaald aan proceskosten. 6. Welk totaalbedrag aan dwangsommen zal nog verschuldigd worden? Dat is nog niet precies te zeggen, omdat per ingebrekestelling moet worden bekeken of en in hoeverre een dwangsom moet worden toegekend. Op dit moment staan nog 125 ingebrekestellingen open. Brief Ministerie van VWS aan KBO Brabant (reactie op brief KBO d.d.

2019-01-31) Wmo huishoudelijke ondersteuning in Eindhoven KBO Brabant heeft (mede namens PVGE en Lokaal FNV) de minister als Interbestuurlijk toezichthouder, gevraagd om gemeente Eindhoven aan te spreken op diens uitvoering van de Wmo 2015, in het specifiek op de volgende punten: 1. Resultaatgericht beschikken 2. Doorgevoerde wijzigingen betreffende de inhoud van de HO per 1-1-2018 3. Wijze van afhandeling van bezwaarschriften De minister ziet vooralsnog geen rol voor zichzelf weggelegd. Houdt wel contact / vinger aan de pols: Ad 1) Het beeld van de Minister, op basis van verkregen informatie, is dat gemeente Eindhoven na vaststelling van gewijzigd beleid per 1-1-2018, een zorgvuldig herindicatieproces heeft doorlopen. De vaststelling van beleid (binnen kaders van de wet) is allereerst de verantwoordelijkheid van de gemeente, waarbij het college van B&W beleid ter vaststelling voorlegt aan de gemeenteraad en de gemeenteraad het college controleert op adequate uitvoering. Ad 2) Gemeente Eindhoven heeft laten weten dat een implementatiefout is gemaakt t.a.v. de incidentele taken die per definitie geen onderdeel meer uit zouden maken van de maatwerkvoorziening en verzekerd dat dit, waar relevant, rechtgezet is en wordt.

Ten aanzien van het beschikken in een te behalen resultaat: de CRvB heeft aangegeven dat bij het benoemen van het resultaat ‘schoon en leefbaar huis’, zonder daarbij ook het aantal uren te benoemen, onvoldoende rechtszekerheid geeft aan cliënten. Advies aan de gemeente is om met wijzigingen te wachten op de richting die de Minister van VWS met de VNG uitstippelt. Ad 3) Gemeente Eindhoven heeft – bewust afgewogen, de uitspraak van de CRvB afwachtend – bezwaarschriften niet tijdig opgepakt en moet dwangsommen betalen. Inmiddels is Eindhoven aan de slag met de afhandeling van bezwaarschriften. Regiezitting rechtbank Oost-Brabant (n.a.v. informeren door gemeente Eindhoven) Afspraken over hoe rechtbank omgaat met rechtstreekse beroepen Rechtstreekse beroepen zijn omgezet naar inhoudelijke beroepen: rechtbank behandelt dan de inhoudelijke zaak, niet meer de termijnoverschrijding. Raadsinformatiebrief Afhandeling en kosten bezwaren Huishoudelijke ondersteuning Naar aanleiding van de toezegging van het college in de raadsvergadering d.d. 2711-2018 om aan het eind van het 1ste kwartaal / begin 2de kwartaal (2019) te

77

Nr. Datum

52. 2019-04-12

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern

informeren over de afhandeling van de bezwaren over hulp bij het huishouden en de gemaakte kosten hierbij. Procesverloop behandeling bezwaarschriften over hulp bij het huishouden Eind november 2018 extern advies gevraagd aan AKD-advocaten, in januari 2019 ontvangen. (zie bijlage) In februari nagenoeg alle hoorzittingen plaatsgevonden, waarin informatie uit de keukentafelgesprekken (herindicaties) is meegenomen. In februari en maart zijn beslissingen op bezwaar verzonden, na individuele afweging per zaak. Aantal bezwaren tot nu toe: 376. Mogelijk volgen nog bezwaren n.a.v. (in overleg met de gemeenteraad) nog 300 on hold staande herindicaties. 153 mensen hebben rechtstreeks beroep aangetekend bij rechtbank n.a.v. termijnoverschrijding. Besluit rechtbank tot omzetten rechtstreekse beroepen naar inhoudelijke beroepen (zie gebeurtenis 50, p.77) Inhoud van beslissingen op bezwaar (5 meest genoemde bezwaargronden) Het HOP is niet goed ingevuld => HOP beter afgestemd op persoonlijke situatie o.b.v. nieuwe keukentafelgesprekken. Het HOP is niet goed uitgevoerd => gesprekken met zorgaanbieders gevoerd. Resultaatgericht indiceren i.p.v. tijd => beslissing op bezwaar beter onderbouwd, gemotiveerd en tijdsindicatie toegevoegd. Wijziging van lopende beschikking o.b.v. nieuw beleid => gemeente mag een lopende indicatie aanpassen o.b.v. nieuw beleid.

Inwoner niet op de hoogte van wijziging van eigen bijdrage => bewustwording over afhankelijkheid van inkomen (niet hoeveelheid hulp), regeling rondom eigen bijdrage is aangepast. Kosten (tot heden) Proceskosten: behandeling van 302 bezwaren en een paar gerechtelijke procedures. 187 (vergelijkbare) gevallen, waarvan bij 150 gevallen sprake van proceskosten. Door gemachtigde die meerdere vergelijkbare zaken behartigd konden kosten worden gematigd. Totaalkosten: ruim € 50.000 Kosten Wet dwangsom: in 153 gevallen sprake van een ingebrekestelling en in 148 gevallen een dwangsom: Totaal € 190.000 betaald aan bezwaarmakers. Personele kosten: bestaande capaciteit ingezet en extra inhuur. Voor extra inhuur: € 160.000 Dekking: uit reservering (€ 500.000) in begroting voor herindicaties Hulp bij het huishouden. Nu € 400.000 van besteed). Risico’s: kosten kunnen verder oplopen door: nog lopende bezwaren proceskosten: door beroep door gemachtigde (oplopend tot € 200.000) kosten voor beroep bij (deels) gegrond verklaring van beroep (oplopend tot € 200.000) Bijlage: zie documentnr. 42, p.70 (Samenvatting advies AKD) Aankondiging VWS Resultaatgericht indiceren zal worden verankerd in de Wmo. Advies aan gemeenten om het resultaatgericht beleid onverminderd voort te zetten.

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 12 april 2019 In mijn brief van 6 november 20181 heb ik u geïnformeerd over een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep over het beschikken van huishoudelijke ondersteuning in een te bereiken resultaat2. In die brief heb ik aangekondigd deze uitspraak in breder perspectief te plaatsen met nog te verwachten uitspraken van de hoogste bestuursrechter. In december zijn deze uitspraken gewezen. Belangrijkste conclusie na de analyse van de uitspraken van de hoogste bestuursrechter is dat, voor het waarborgen van de rechtszekerheid van cliënten,

78

Nr. Datum

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern

maatregelen noodzakelijk zijn. In deze brief licht ik mijn voorgenomen maatregelen toe. De gemeentelijke uitvoeringspraktijk Gemeenten beslissen op aanvragen van burgers om maatschappelijke ondersteuning. De Wmo 2015 en de Algemene wet bestuursrecht (Awb) vormen het kader voor deze besluitvorming. Er heeft zich een uitvoeringspraktijk ontwikkeld waarin er gemeenten zijn die beschikken in uren en er zijn gemeenten die beschikken op resultaat. Bij hulp bij het huishouden wordt het resultaat veelal gedefinieerd als «schoon en leefbaar huis». Dit resultaat wordt beschreven door de schoonmaakactiviteiten en de frequentie daarvan vast te stellen. Het is aan gemeenten om, binnen de kaders van de regelgeving, lokaal beleid vast te stellen en te voeren, dat zo goed mogelijk aansluit op de lokale opgaven en mogelijkheden. Op basis van zo’n afweging hebben gemeenten de keuze gemaakt voor één van de genoemde varianten. De uitspraken van de Centrale Raad van Beroep De Centrale Raad van Beroep is tot de conclusie gekomen dat de door gemeenten ontwikkelde praktijk van het resultaat gericht beschikken de betrokken cliënten onvoldoende rechtszekerheid biedt. In het kort komen de uitspraken op het volgende neer. •Door in de beschikking niet het aantal uren huishoudelijke ondersteuning te benoemen waar de cliënt recht op heeft, wordt in strijd gehandeld met het rechtszekerheidsbeginsel.

•Het door de gemeente Utrecht opgestelde KPMG-rapport waarmee normtijden voor huishoudelijke hulp zijn ontworpen, is deugdelijk uitgevoerd en KPMG wordt als een onafhankelijke partij aangemerkt. Gemeenten kunnen dit normenkader alleen in eigen beleid opnemen als de belangrijkste uitgangspunten daarin worden verankerd. Vernieuwing van ondersteuning en waarborgen van rechtszekerheid Gemeenten beschikken met de Wmo 2015 over beleidsruimte om hun ingezetenen met beperkingen in hun zelfredzaamheid en participatie zo goed, zo passend mogelijk te ondersteunen. Dat is een bewuste keuze. De opdracht voor gemeenten is om dit lokale maatwerk, in dialoog met betrokkenen, te realiseren. Met het oog hierop is het dan ook goed om vast te stellen dat steeds meer gemeenten en aanbieders vernieuwing nastreven, nadenken over voorzieningen die beter aansluiten op de lokale opgaven en mogelijkheden. De beleidsruimte waarover gemeenten, binnen de kaders van de Wmo 2015 beschikken, is randvoorwaardelijk voor deze vernieuwing en moet ook in stand blijven. Maar welke keuze een gemeente ook maakt, aan de hen door de wetgever verstrekte opdracht moet invulling worden gegeven en de aan cliënten toekomende rechtszekerheid mag nooit afbreuk worden gedaan.

Voor het beschikken in uren geldt dat de rechtszekerheid wordt gewaarborgd in de beschikking; de cliënt weet op hoeveel uren hij of zij recht heeft en kan de gemeente daaraan houden en waar nodig aanspreken. Indien een gemeente een systematiek kent van resultaatgericht beschikken, is het belangrijk dat cliënten er ook op kunnen vertrouwen dat het resultaat daadwerkelijk behaald wordt en dat – daar waar dit niet gebeurt – de cliënt de gemeente hierop kan aanspreken. De Centrale Raad van Beroep stelt vast dat de rechtszekerheid in geval van resultaatgericht beschikken niet goed is geregeld. Mijn voornemen is om de waarborgen van rechtszekerheid beter in de Wmo 2015 te verankeren, zodat deze doorwerken in de uitvoeringspraktijk. Ik geef daarbij gevolg aan de ter zake relevante uitspraken van de Centrale Raad van Beroep. Ik werk dit hierna verder uit. Voorgenomen aanpassing van de Wmo 2015 Ik wil beide vormen van beschikken een plek geven in de Wmo 2015. Dat ga ik doen door het ondersteuningsplan een plek te geven in de wet. In het ondersteuningsplan wordt dan de «frequentie x activiteit» benoemd. Wanneer een gemeente in uren beschikt, worden in het ondersteuningsplan ook de uren opgenomen. Met deze in de wet te verankeren systematiek wordt niet alleen de rechtszekerheid van de cliënt

79

Nr. Datum

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern

geborgd, het geeft ook een impuls aan het gesprek dat aanbieder en cliënt zouden moeten voeren gericht op de invulling van de ondersteuning in de betreffende situatie. Dit werk ik op dit moment uit, waarbij ik rekening houd met de kaders die de Awb op dit vlak biedt. De uitspraak van de Centrale Raad van Beroep maakt duidelijk dat de Wmo 2015 vooral dient te worden aangescherpt om de rechtszekerheid van de cliënt in geval van resultaatgericht beschikken te borgen. De cliënt en de aanbieder bepalen samen in het ondersteuningsplan hoe het resultaat, bijvoorbeeld een schoon huis, bereikt wordt en wat de cliënt van de huishoudelijke hulp mag verwachten. Het gaat om de activiteiten en hoe vaak die plaatsvinden. Het aantal uren hoeft daarbij niet benoemd te worden, omdat dit niets zegt over het te bereiken resultaat, de mate waarin het huis uiteindelijk schoon is. De gemeente kijkt goed mee, en neemt uiteindelijk het besluit, waarbij het ondersteuningsplan onderdeel uitmaakt van de beschikking. Door het resultaat centraal te stellen is het van belang dat de gemeente goed controleert of het resultaat behaald wordt en van voldoende kwaliteit is. Op dit moment onderzoek ik of de Wmo 2015 op dit punt voldoende aanknopingspunten biedt. De cliënt en de aanbieder spreken samen af hoe het resultaat behaald wordt.

Die afspraken zijn vaak gebaseerd op een normenkader, dat in gemeentelijke beleidsregels een plek heeft. Dit normenkader moet objectief zijn en opgesteld door een onafhankelijke derde4. Ik vind het belangrijk dat in dit normenkader de lokale afwegingen goed worden verwoord. Ik wil gemeenten dan ook oproepen om, voor zover dat nog niet is gebeurd, in samenspraak met de cliëntenraden en aanbieders te komen tot een lokaal normenkader dat recht doet aan de lokale situatie. Waar nodig kan en zal ik gemeenten hier, samen met de VNG, bij op weg helpen. Ik wil bovendien dat gemeenten in hun verordening, vastgesteld door de gemeenteraad, kenbaar maken welke voorzieningen zij lokaal kennen en ter uitwerking daarvan, in hun beleid, helder aangeven hoe zij beschikken ten aanzien van die voorzieningen; in resultaat of in uren. Daarbij vind ik het van belang dat het voor cliënten duidelijk is wie zij kunnen aanspreken als zij het niet eens zijn met de invulling van de beschikking, het resultaat niet behaald wordt of de kwaliteit te wensen over laat. Dat moet voor de betrokken cliënt op elk moment helder zijn. Daar waar de cliënt op een zeker moment de ondersteuning onvoldoende passend vindt, moet daarover het gesprek worden aangegaan.

Ook moeten bezwaar- en beroepsmogelijkheden voldoende duidelijk zijn, waarbij ik aanteken dat uiteraard zoveel mogelijk moet worden voorkomen dat cliënten zich genoodzaakt voelen hiervan gebruik te maken. De kracht van de Wmo 2015 is immers «de dialoog». Ik wil in overleg met VNG bezien hoe wij gemeenten kunnen ondersteunen in de adequate informatievoorziening aan hun cliënten. Het is aan gemeenten om een afgewogen keuze te maken voor het beschikken in uren of het beschikken op te bereiken resultaten. Ik zie kansen bij een manier van werken waarbij de ondersteuning zodanig wordt georganiseerd dat het resultaat centraal wordt gesteld. Met deze manier van werken kan optimaal worden aangesloten op de ondersteu-ningsbehoefte van de cliënt op elk moment, het creëert flexibiliteit in de te bieden ondersteuning en het geeft ruimte aan de professional. Door te beschikken in een resultaat kan op ieder moment bekeken worden wat nodig is voor de cliënt, waarbij de professional in samenspraak met de cliënt bepaalt hoe het resultaat behaald wordt. Een schoon huis kan de ene week ramen lappen betekenen en een andere week de keukenkastjes schoonmaken. Ook kan het betekenen dat er tijd is voor het bespreken en oplossen van een voor de cliënt belangrijke kwestie, een luisterend oor, iemand op weg helpen. Het biedt maatwerk, zoals de Wmo 2015 ook voorstaat.

Uitgangspunt hierbij is dat cliënt rechtszekerheid wordt geboden op het niveau van het te bereiken resultaat en de daartoe (door de aanbieder) te verrichten activiteiten. Ten slotte Daar waar gemeenten klachten en bezwaren (hebben) ontvangen op dit punt roep ik hen op om samen met de cliënt te zoeken naar een oplossing die past bij de lokale uitgangspunten, maar recht doet aan de uitspraken van de hoogste bestuursrechter. Ik acht het raadzaam dat gemeenten hun lokale beleid en uitvoering al zoveel

80

Nr. Datum

53. 2019-04-16

54. 2019-04-23

55. 2019-05-14

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern

mogelijk in lijn brengen met de door mij voorgenomen wetswijziging, al datgene doen om de rechtszekerheid van hun cliënten in de praktijk te borgen. Ik wil zoveel mogelijk voorkomen dat in de komende periode voor de vele cliënten aan wie nu naar tevredenheid een voorziening op basis van resultaat is verstrekt, een periode van onduidelijkheid aanbreekt, waarin een nieuw besluit over hun ondersteuning moet worden genomen. Met mijn voorgenomen maatregelen geef ik opvolging aan de door de Centrale Raad van Beroep gesignaleerde lacunes in de rechtszekerheid van de, in ontwikkeling zijnde, uitvoeringspraktijk van de Wmo 2015. Ik vind het van belang dat de praktijk zich doorontwikkelt, vernieuwt, maar de rechtszekerheid van cliënten moet in alle gevallen gewaarborgd zijn. Een wetsvoorstel waarin mijn inzet is uitgewerkt zal ik zo spoedig mogelijk aanhangig maken. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, H.M.

de Jonge Raadsbijeenkomst A-avond: presentatie gemeente Eindhoven en AKD-advocaten Afhandeling bezwaren en beroepen huishoudelijke ondersteuning Met de volgende onderwerpen: Meest actuele cijfers bezwaar en beroep herindicaties HO o 382 bezwaren: 318 afgerond, 64 openstaand o 164 ingebrekestellingen: 157 afgerond, 7 openstaand o 5 voorlopige voorzieningen: 5 afgerond o 156 beroepen: 15 afgerond, 151 openstaand Juridische proces van aanvraag tot hoger beroep Samenvatting advies AKD over bezwaren HO Complicaties in juridische proces (1. Ingebrekestelling en dwangsom, 2. Rechtstreeks beroep bij niet-tijdig beslissen, 3. Voorlopige voorziening) Toelichting kosten bezwaar en beroep o Budget 2018 bezwaar en beroep etc. herindicaties HO: € 500.000 o Uitgaven tot heden: totaal € 400.000, w.v. eigen capaciteit € 160.000, wet dwangsom € 190.000, vergoeding proceskosten € 50.000) Huishoudelijke Ondersteuning vanaf nu Brief van B&W aan gemeenteraad (reactie op motie SP, Denk en D66 d.d. 2019-02-19) Voortgang Huishoudelijke Ondersteuning Het herindiceren wordt (na een periode van opschorting in afwachting van reactie van het ministerie van VWS, per direct weer hervat. Redenen: Het Ministerie van VWS heeft gereageerd en stelt voor om het resultaatgericht indiceren te verankeren in de Wmo.

Door ook het (huishoudelijke) ondersteuningsplan een plek in de wet te geven, wordt de rechtszekerheid van de inwoner gewaarborgd, aldus de minister. De voorgestelde wetswijziging komt overeen met het huidige beleid Huishoudelijke Ondersteuning van de gemeente Eindhoven. De uitvoering van het beleid wordt de komende periode op onderdelen verbeterd en wanneer aanpassingen n.a.v. de wetswijziging nodig zijn, wordt de gemeenteraad om instemming gevraagd wanneer nodig. Brief van B&W aan gemeenteraad Herindicaties van de Huishoudelijke Ondersteuning Persoonsgebonden Budget In de afgelopen periode zijn de herindicaties van de HO bij mensen met een persoongebonden budged – waaronder bewoners van de ‘Fokuswoningen’ – uitgevoerd. Deze brief geeft een beschrijving van de procesgang. Hoofdpunten, naast de beschrijving van de procesgang: Voor mensen met een ernstige, chronische beperking is het herindicatieproces en de communicatie daarover in samenspraak met deze groep mensen tot stand gekomen. Het doel was: een goed herindicatieproces met extra ruimte voor het formuleren van hun ondersteuningsbehoefte, maar tegelijkertijd zo min mogelijk belasting van deze mensen (met een hoog pgb voor HO (totaal 24)) Indicaties zijn voor 20 jaar toegekend.

81

Nr. Datum

56. 2019-05-21 57. 2019-05-29

58. 2019-06-11 (datum vaststelling in bestuur CRSD)

59. 2019-06-18

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern

Cliëntenraadvergadering O.a. aan de orde geweest: toelichting door gemeente Eindhoven op een aantal verbeterpunten die zijn doorgevoerd. Verweerschrift van AKD-advocaten aan Rechtbank Oost-Brabant, Cc aan gemachtigden mrs. Van ’t L. en W.. N.a.v. de regiezitting d.d. 28-03-2019; 4 voorbeeldzaken (zie documentnr. 50, p.77) en ten behoeve van de zitting op 18 juni 2019 (zie documentnr. 59, p.82 voor het samenvattende openingsstatement) Advies (ongevraagd) van CRSD aan B&W en/of gemeenteraad Advies m.b.t. huishoudelijke ondersteuning In de brief worden twee zorgen – die eerder zijn gedeeld met het college, de gemeenteraad en ambtenaren en op 28 mei 2019 in een gesprek met wethouder Richters – geuit: 1. Rechtsongelijkheid Er is een verschil in behandeling ontstaan tussen inwoners die een nieuwe aanvraag HO indienen (als zij bezwaar maken, gaan zij er allemaal op vooruit én de geïndiceerde uren worden vermeld) en inwoners die al een indicatie hebben ontvangen (voor hen geldt dit niet). Daarnaast: CRSD ziet en hoort dat er verschillen ontstaan tussen gebruikers van een PGB en ZIN. Vermoeden dat er sprake lijkt van een PGBontmoedigingsbeleid door niet marktconforme tarieven en het naar voren schuiven van het beperken van de keuzevrijheid door de ZIN-aanbieders. 2.

Maatwerk De intentie om maatwerk te leveren is er wel (beleid), maar in de uitvoering komt dit nog niet tot uiting; afspraken daarover worden vaak niet nagekomen en inhoudsdeskundigheid van sommige medewerkers in de uitvoering schiet tekort. Advies: Ad 1) Om het beleid te wijzigen conform de nu geldende jurisprudentie en niet te wachten op aanpassingen vanuit het ministerie van VWS (die nog lang kunnen duren): Incidentelen huishoudelijke taken voor alle aanvragers beschikbaar stellen en in werkprocedure op de dragen aan generalist van WIJeindhoven; KPMG-rapport over HO in zijn volledigheid te hanteren; In de beschikking in uren te indiceren zolang de huidige wet geldt. Ad 2) De intentie van het beleid omzetten in de uitvoering en maatwerk toepassen. En de inhoudelijke deskundigheid van medewerkers en WIJgeneralisten over het beleid en de doelgroep op peil brengen. Daarnaast: inwoners actief wijzen op mogelijkheden voor second opinion en het ten alle tijden betrekken van onafhankelijke cliëntondersteuning. Zitting Rechtbank Oost-Brabant Opening statement AKD-advocaten 1. De procedures gaan over de toekenning van maatwerkvoorzieningen voor huishoudelijke ondersteuning door de gemeente Eindhoven. Vandaag wordt een viertal ‘proefprocedures’ behandeld. De gemeente Eindhoven maakt graag enkele inleidende opmerkingen. 2.

Het grote aantal procedures dat bij de rechtbank aanhangig is, kan de indruk wekken van een massaal verzet tegen de beleidskeuzes van de gemeente Eindhoven. Die indruk is niet juist. In 2018 heeft de gemeente meer dan 5.000 maatwerkvoorzieningen voor huishoudelijke ondersteuning verstrekt. In minder dan 10% is daartegen bezwaar gemaakt (algemeen verweerschrift, nrs. 58-60). 3. De bezwaren kwamen in vrijwel alle gevallen van inwoners die een bestaande maatwerkvoorziening hadden. Tegen nieuwe maatwerkvoorzieningen zijn nauwelijks bezwaren gemaakt. Dat suggereert dat niet zo zeer de absolute omvang van de voorziening het probleem is, maar de omstandigheid dat er inwoners zijn die voorheen méér huishoudelijke ondersteuning ontvingen.

82

Nr. Datum

60. 2019-06-25

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern 4.

Meer dan de helft van de bezwaren is namens een inwoner gemaakt door een van de vandaag aanwezige gemachtigden. De inwoners hoeven voor dergelijke bezwaren geen kosten te maken. De gemachtigden brengen voor hun werkzaamheden niet méér honorarium in rekening dan de ontvangen proceskostenvergoedingen. Dit verklaart wellicht waarom de argumenten over deze vergoedingen in deze procedures zo prominent aanwezig zijn. 5. Deze inwoners hebben dus zonder enige financiële drempel en – vanwege het verbod op reformatio in peius – zonder enig risico bezwaar kunnen maken: ‘baat het niet, dan schaadt het niet’. Dit kan een opwaarts effect hebben gehad op het aantal gemaakte bezwaren. 6. De gemeente Eindhoven heeft zich in de beslissingen op bezwaar nauwkeurig laten leiden door rechterlijke uitspraken, in het bijzonder die van deze rechtbank en de Centrale Raad van Beroep. a. De gemeente heeft de aard en omvang van de verstrekte voorzieningen gebaseerd op objectief onderzoek van KPMG. b. De gemeente heeft in de beslissingen het aantal uren huishoudelijke ondersteuning opgenomen. c. En de gemeente heeft ter voorbereiding van de beslissingen op bezwaar nauwkeurig onderzoek gedaan naar de situatie van de betreffende inwoners. 7. Ook de wijze waarop de gemeente Eindhoven de proceskostenvergoeding in bezwaar heeft bepaald, vindt steun in de rechtspraak.

Die vergoeding heft volgens de toelichting op het Besluit proceskosten bestuursrecht het karakter van een ‘tegemoetkoming’ en niet van een volledige schadevergoeding. De toekenning van vergoedingen die een ‘verdienmodel’ mogelijk maken, kan ongunstige effecten hebben: onnodig veel en onnodig gecompliceerde procedures. 8. Tegen deze achtergrond, die uitgebreider is toegelicht in het algemeen verweerschrift en de vier individuele verweerschriften, moeten de beroepen ongegrond worden verklaard. Raadsinformatiebrief Stand van zaken Huishoudelijke Ondersteuning Doel: informeren over verbeteringen binnen het huidige beleid (vervolg op brief van B&W aan gemeenteraad d.d. 2019-04-23, zie doc.nr. 54, p. 81). Besluit van college van burgemeester en wethouders 1. Voortzetten huidige beleid Huishoudelijke Ondersteuning in afwachting van de voorgestelde wetswijziging. 2. Uw raad informeren over de inhoudelijke kwalitatieve verbeteringen binnen het huidige beleid en over de stand van zaken omtrent bezwaren en beroepen Huishoudelijke Ondersteuning. Argumenten/kanttekeningen Ad 1) De gemeente Eindhoven voldoet aan de Wmo 2015 Ad 2) Verbetervoorstellen die zorgen voor rechtszekerheid van het huidige beleid en voldoende aansluiting o jurisprudentie en het voorstel van het ministerie van VWS: 9.

Kwaliteitscontrole: In het eerste kwartaal van 2019 is een aanbesteding gedaan en Zorg Lokaal gecontracteerd om onafhankelijke kwaliteitsmetingen uit te voeren bij jaarlijks 10% van het cliëntenbestand. Daarbij is ruimte voor metingen op basis van klachten of bezwaren op verzoek van cliënten. 10. Incidentele schoonmaak: De toets of een cliënt zelf kan zorgen voor een oplossing bij de incidentele taken is tot op heden niet of onvoldoende uitgevoerd. Er wordt momenteel middels een pilot gewerkt aan een oplossing die in het derde kwartaal zijn beslag krijgt. Tot die tijd worden de incidentele taken voor wie dat nodig is uitgevoerd als onderdeel van de maatwerkvoorziening. De raad wordt na het eerste half jaar van de pilot geïnformeerd over de resultaten. 11. Procesverbeteringen (n.a.v. het proces van de bezwaren):

83

Nr. Datum

61. 2019-06-28

62. 2019-08-20

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern i.

Klachtenregeling en formulier waarmee inwoners het resultaat van de huishoudelijke ondersteuning kunnen beoordelen zijn op de website van gemeente Eindhoven geplaatst; ii. Beschikkingen zijn aangescherpt en verduidelijkt; iii. Ketenpartners worden betrokken bij ontwikkelingen en gevraagd om mee te denken; iv. Gesprekken zijn gevoerd en afspraken gemaakt over de herindicaties met cliënten die huishoudelijke ondersteuning ontvangen via een pgbbudget. Er is wel onenigheid hierover, maar communicatie en proces zijn naar tevredenheid verlopen. Ad 2) Stand van zaken bezwaren huishoudelijke ondersteuning: Tot nu toe 418 bezwaren ingediend, waarvan op 82 nog geen beslissing op bezwaar genomen. 202 Beroepen liggen bij de rechter, waarvan 184 niet zijn behandeld. De eerste 4 zaken zijn op 26 juni 2019 door de rechter behandeld. Indien de behoefte bestaat, wordt voor bezwaarmakers een extra ondersteuningsmoment ingezet. Ongevraagd advies cliëntenraad Sociaal Domein Op 11 juni door het college ontvangen. Er is geen reden om bovengenoemde punten aan te passen. De reactie van het college is bijgevoegd als bijlage (zie document ). Brief van B&W aan CRSD Reactie op ongevraagd advies CRSD (d.d. 2019-06-11, zie document 58, p.82) Rechtsongelijkheid: het beleid van huishoudelijke ondersteuning is diverse malen beoordeeld door juridische specialisten.

Conclusie: het beleid voldoet aan de Wmo en er is derhalve geen sprake van ongelijkheid. Maatwerk: meldingen van de huishoudelijke ondersteuning worden altijd individueel beoordeeld, waarbij maatwerk wordt geboden indien dat bijdraagt aan de oplossing van de hulpvraag. Verbeteringen blijven altijd aandachtspunt, college blijft toezien op het bieden van maatwerk. Second opinion en onafhankelijke cliëntondersteuning: worden al op diverse momenten en plekken genoemd, maar zullen opnieuw onder de aandacht worden gebracht bij het servicebureau en WIJeindhoven. Uitspraken Rechtbank Oost-Brabant Uitspraken van de rechtbank in vier voorbeeldzaken. Uitspraak in 1 van deze vier zaken, inhoudsindicatie: Wmo huishoudelijke hulp, wijziging beleid, herzien lopende indicatie. De gemeente Eindhoven heeft de indicatie van eiser voor huishoudelijke hulp op grond van de Wmo 2015 opengebroken. Reden daarvoor was een wijziging van het beleid inzake huishoudelijke hulp onder de Wmo. Artikel 2.3.10, eerste lid, aanhef en onder b van de Wmo biedt geen grondslag voor intrekking of herziening van een lopende indicatie louter op grond van gewijzigd beleid. Beroep gegrond. Omdat tijdens het in bezwaar gevoerde keukentafelgesprek gebleken is dat een wijziging in de omstandigheden van eiser heeft plaatsgevonden draagt de rechtbank de gemeente op een nieuwe beslissing op bezwaar te nemen.

De gemeente kan dan beoordelen of de lopende indicatie op grond van die wijziging van omstandigheden moet worden verhoogd. De uitspraken in de 3 andere zaken (alle 3 identiek), inhoudsindicatie: Wmo huishoudelijke hulp, wijziging beleid, KPMG-rapport, indicatie van individuele activiteiten in plaats van in clusters van activiteiten, incidentele activiteiten, indirecte tijd, proceskosten in bezwaar. De gemeente Eindhoven stelde in 2018 nieuw beleid vast voor huishoudelijke hulp op grond van de Wmo. Het beleid is gebaseerd op een KPMG-rapport van 2017. Tegen de nieuwe indicatiebesluiten op grond van dat gewijzigde beleid stelden zo’n 160 burgers bezwaar en beroep in. De rechtbank heeft in 4 typerende zaken uitspraak gedaan.

84

Nr. Datum

63. 2019-09-02

64. 2019-09-03

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern

De gemeente mag haar beleid weliswaar baseren op het KPMG-rapport, maar alleen als het gaat om clusters van huishoudelijke hulp. Dit zijn bijvoorbeeld alle klussen die nodig zijn voor een ‘schoon en leefbaar huis’ en voor ‘schone kleding en bedden- en linnengoed’. De gemeente koos echter voor het toekennen van hulp op het niveau van individuele activiteiten. Het KPMG-rapport geeft daarvoor niet genoeg onderbouwing. In het rapport staat namelijk dat onvoldoende onderzoeksgegevens beschikbaar zijn om betrouwbare informatie over de noodzakelijke tijdsbesteding van de individuele activiteiten te krijgen. Verder wijkt de gemeente in haar beleid van het rapport af door incidentele huishoudelijke hulp stelselmatig niet toe te kennen. De gemeente vindt dat die hulp door iemand uit het sociale netwerk of een vrijwilliger gedaan kan worden. Dat er daadwerkelijk vrijwilligers beschikbaar zijn heeft de gemeente echter niet aangetoond. Als ook niemand uit het sociale netwerk incidentele hulp kan bieden moet de gemeente ook voor deze taken ondersteuning toekennen. Ook moet de gemeente bij meer zorgmomenten per week meer indirecte tijd toekennen. Tenslotte heeft de gemeente de proceskostenvergoeding in bezwaar te laag vastgesteld. Gezien de werkzaamheden van de gemachtigden, zoals blijkend uit de procesdossiers, heeft de gemeente die werkzaamheden ten onrechte als ‘zeer licht’ aangemerkt.

Brief KBO en FNV aan fractievoorzitters Uitspraken Rechtbank Oost-Brabant inzake Huishoudelijke Hulp Eindhoven Rechtbank heeft 3 cliënten in het gelijk gesteld en bij 1 cliënt moet de gemeente een deel van haar huiswerk opnieuw doen. Glashelder dat cliënten die bezwaar en beroep hebben aangetekend in het gelijk zijn gesteld en zij (ook de overige cliënten die in beroep zijn gegaan) de uren terug behoren te krijgen die zij voorheen hadden. FNV en KBO betreuren het dat de moeite die zij in het dossier hebben gestoken toch nog heeft moeten leiden tot rechtszaken en de huidige situatie: Nog lang niet alle cliënten krijgen de hulp die ze nodig hebben; Niet alle cliënten die zouden willen hebben bezwaar ingediend. Dit betekent niet dat zij tevreden waren/zijn over het aantal geleverde uren. Het huidige beleid kost de gemeente veel geld, dat ook aan hulp aan de cliënten had kunnen/moeten worden besteed. Doorgaan op de ingeslagen weg leidt tot nog langere onzekerheid voor cliënten en het achterwege blijven van noodzakelijke hulp. Energie, tijd, budget en vertrouwen in / imago van de politiek gaat verloren. Er is tot op heden nog steeds geen structureel maatwerkbeleid. Doel van de brief: bespreken van dit ‘dossier’ op 24 september a.s. in de meningsvormende vergadering van de gemeenteraad en wijzigingen in het beleid: maatwerkbeleid in plaats van resultaatgericht financieringsbeleid.

Dat cliënten de uren huishoudelijke ondersteuning krijgen die ze nodig hebben en niet alleen voor degenen die bezwaar en beroep indienden, maar voor alle geïndiceerde cliënten huishoudelijke ondersteuning. Brief van Rechtbank Oost-Brabant aan AKD-advocaten Uitnodiging voor overleg op 17-09-2019 Doel overleg: bespreking over de wijze waarop de behandeling in de ca. 190 aanhangige zaken over HO moet worden voortgezet. De CRvB (Centrale Raad voor Beroep) heeft zich bereid verklaard zo mogelijk nog in 2019 eventuele hoger beroepen tegen de vier uitspraken d.d. 20-08-2019 te behandelen en uitspraak te doen. Bij tijdige duidelijkheid daarover en meewerken partijen kan CRvB op 27-11-2019 zitting houden. Met de uitspraken van de CRvB zouden partijen het geschil in de bij de rechtbank nog aanhangige zaken in overleg kunnen afdoen, zodat geen uitspraak van de rechtbank en eventueel de CRvB meer nodig zou zijn. De rechtbank verneemt graag ter zitting van 17-09-2019 van partijen zo mogelijk een standpunt over de volgende vragen:

85

Nr. Datum

65. 2019-09-08

Document/gebeurtenis/bijeenkomst + onderwerp + samenvatting/kern 1.

Is tegen (een of meer van de) vier uitspraken hoger beroep ingesteld of bestaat het voornemen daartoe? 2. Geeft het voornemen vande CRvB om snel op eventuele hoger beroepen tegen de vier uitspraken te beslissen, partijen aanleiding te verzoeken om aanhoudeing van de behandeling in de aanhangige zaken? 3. Voor zover partijen wensen de behandeling van (een del van) de aanhangige zaken onverwijld voort te zetten, welke mogelijkheden zien partijen dan om door clustering of vereenvoudigde afdoening de behandeling van de aanhangige zaken op de meest efficiënte wijze voort te zetten? Brief AKD-advocaten aan gemeente Eindhoven (afd. klachten, bezwaar, beroep) Analyse en advies uitspraken huishoudelijke ondersteuning 20 augustus 2019 Managementsamenvatting: 1. De rechtbank Oost-Brabant heeft in haar uitspraken van 20 augustus 2019 een aantal oordelen gegeven die niet gunstig zijn voor de gemeente Eindhoven. 2. We geven de gemeente Eindhoven in overweging om tegen twee onderdelen van de uitspraken in hoger beroep te gaan: (i) het oordeel over ingrijpen in een eerder verstrekte maatwerkvoorziening en (ii) het oordeel over de proceskosten. 3.