Bijlage 7 - Ontwerp bijlagenrapport Water en Klimaatadaptatie Aanpak 2023 2026
Tekst van het document
Visie communicatie naar en bewustwording van inwoners, ondernemers, etc. Via een gerichte communicatiestrategie zorgen we ervoor dat onze inwoners en ondernemers zichzelf verantwoordelijk voelen voor het water- en klimaatrobuust inrichten van hun eigen perceel. We werken aan een gezonde, aantrekkelijke en leefbare stad en omgeving door met onze inwoners, ondernemers en andere organisaties in gesprek te gaan over de maatregelen die zij zelf kunnen nemen om onze stad water- en klimaat robuust in te richten. We vinden het belangrijk dat bewoners en bedrijven bewust omgaan met water. Op de lange termijn verwachten we dat de waarde van water zichtbaar is hun in kennis en handelen. Of dit nu in de woning is, of de omgang met het riool- en watersysteem. Mocht ergens hinder, overlast of schade zijn, dan weten onze inwoners en ondernemers wat ze kunnen doen en / of waar ze zich kunnen melden.
Zorgdragen voor de inzameling en het transport van afvalwater. Alle woningen en bedrijfspanden zijn aangesloten op de (vuilwater) riolering; Waarborgen van het goed functioneren van het rioolstelsel, de gemalen en daarmee het transport van het afvalwater naar de RWZI, zoals beschreven in bijlage 6; Minimaliseren van de hoeveelheid afvalwater; Afvalwater zo veel mogelijk hergebruiken (nutriënten en warmte); Voorkomen van overlast (anders dan hemelwateroverlast) voor de gemeenschap, zoals stank en ingezakte wegdelen. Indien deze overlast toch voorkomt, snel handelen om deze overlast te verhelpen; Verbeteren van het milieu-hygiënisch functioneren van het rioolstelsel (verminderen van de hoeveelheid overstortend afvalwater c.q. het voorkomen van de negatieve impact van overstortingen op de chemische en ecologische oppervlaktewater kwaliteit); Voorkomen van rioolvreemd water (drainage van grondwater door lekke riolen, lozingen van oppervlaktewater op het rioolstelsel en voorkomen foutaansluitingen: zowel hemelwater op vuilwaterriool als vuilwater op hemelwaterriool); Voorkomen van achterstanden door tijdige en planmatige vervanging; Levensduurverlenging en verbetering door gericht assetmanagement, zie subbijlage 6A.
Strategische doelen hemelwaterzorgplicht Zorgdragen voor de verwerking van hemelwater als gevolg van neerslag in het stedelijk gebied. Waar mogelijk en doelmatig zoveel mogelijk verhard oppervlak afkoppelen van het gemengde rioolstelsel, zodat hemelwater lokaal wordt verwerkt en niet wordt afgevoerd naar de rioolwaterzuivering, zie bijlage 7;
BIJLAGE 3
Zoveel mogelijk voorkomen van overlast en economische schade door hemelwateroverlast in woningen en bedrijfspanden door instroming van regenwater vanuit de openbare ruimte; Inzet van schoon hemelwater ten behoeve van waterkwaliteitsverbetering voor bijvoorbeeld verversen van oppervlaktewater; Hemelwater schoonhouden. Indien het hemelwater toch kans loopt licht verontreinigd te raken, dit hemelwater zuiveren via, bijvoorbeeld, helofytenfilters; Voorkomen dat zwerfvuil via de hemelwaterstelsels in het oppervlaktewater terecht komt; In samenwerking met de andere programma’s en gebiedsmanagers, en overige partners (waaronder de woningbouwcorporaties) in de stad willen we bij de inrichting van de openbare ruimte bij herstructureringen invulling geven aan de watervisiekaarten en waterbergingsdoelen van onze stad. Verminderen hoeveelheid hemelwater op het rioolsysteem In herinrichtingsprojecten minimaal 10% ontharden / vergroenen; Stimuleren bewoners en bedrijven om te ontharden / te vergroenen, hemelwater af te koppelen of een groendak met regenwaterbuffering aan te leggen. Continueren deelname vergroeningsinitiatieven zoals Steenbreek en NK Tegelwippen. Streven om de bestuurlijke ambitie van 127.500 tegels uit de bestaande stad te verwijderen te behalen met een steeds groter aandeel van tegels van bewoners en bedrijven.
Via regentonnen met een overloop meer dakwater naar de tuin afvoeren, daar waar het “gewoon” afkoppelen van het dak tot overlast kan leiden.
Strategische doelen grondwaterzorgplicht Inzicht hebben in, en delen van actuele grondwaterstanden en trends in de gemeente met waterpartners, inwoners en ondernemers. Het monitoren van het grondwaterregime; Het delen en inzichtelijk maken van de grondwaterstanden voor inwoners en ondernemers; Modelmatige onderzoeken; Het vervullen van de rol van regisseur (loketfunctie) bij grondwaterproblemen.
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 24
Structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk voorkomen, mits deze maatregelen doelmatig en noodzakelijk zijn. Sinds 2001 is de watertoets een wettelijke verplichting bij ruimtelijke ontwikkelingen. Vanaf dat moment is de initiatiefnemer / ontwikkelaar en daarna de eigenaar verantwoordelijk dat de ontwikkeling op een zodanige wijze wordt gerealiseerd dat er geen grondwateroverlast ontstaat als gevolg van het fluctueren van de natuurlijke grondwaterstand. In het kader van de watertoets adviseren wij bij ruimtelijke ontwikkelingen; Indien bij een ontwikkeling van voor 2001 sprake is van structurele grondwateroverlast, nemen wij, mits doelmatig, maatregelen in de openbare ruimte om voldoende ontwateringsdiepte in de openbare ruimte en aan de rand van de perceelsgrens te realiseren. De perceeleigenaar is vervolgens verantwoordelijk voor het realiseren van voldoende ontwateringsdiepte onder de gebouwen en op de rest van het eigen perceel.
Bij het treffen van maatregelen moet de perceeleigenaar voorkomen dat de maatregelen leiden tot negatieve effecten op de omgeving; Het duidelijk houden van verantwoordelijkheden en het helpen van eigenaren bij het nemen van de eigen verantwoordelijkheid; In 2050 hebben we overal in de openbare ruimte waar de gemiddeld hoogste grondwaterstand (GHG) op minder dan 70cm beneden maaiveld ligt EN deze hoge grondwaterstand negatieve gevolgen heeft voor de gebruiksfunctie en de aan de grond gegeven bestemming een drainage aangelegd waarop particulieren met een drainagesysteem op het eigen perceel kunnen aansluiten.
Optimaal bijdragen aan de sponswerking van de stad en zo de negatieve effecten van verdroging door een veranderend klimaat zo veel als mogelijk mitigeren. Daar waar mogelijk en wenselijk bergen en infiltreren we het hemelwater zoveel als mogelijk waar het valt in de bodem om zo de grondwatervoorraad aan te vullen; Programmalijn Groen zorgt voor een structurele groeiplaatsverbetering van de groengebieden, zodat het hemelwater beter en sneller in de bodem kan infiltreren. Hierdoor heeft het groen minder last van verdroging en is aanvoer van (drink)water minder nodig.
BIJLAGE 3
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 25
Voor werkzaamheden in de grond wordt vaak het grondwater weggepompt om in den droge te kunnen werken; Voor lozen op het openbare riool moet worden voldaan aan de waterkwantiteit en waterkwaliteit normen (zie bijlage 8) voor de goede instandhouding van de rioolobjecten in het systeem; Voor lozen op openbare greppels/wadi’s/sloten moet worden voldaan waterkwantiteit en waterkwaliteit normen (zie bijlage 8) ter voorkoming van wateroverlast en voor de goede instandhouding van de objecten.
processen, zoals een gezonde visstand, voldoende diepte en ecologisch verbindingen, natuur- een recreatieve waarden. Geen oppervlaktewater aanleggen of in standhouden waar dat van nature niet kan voorkomen; Door het aanleggen van robuust functionerende systemen het benodigde onderhoud minimaliseren; Door samenwerking in onderhoud met het waterschap en eventueel andere onderhoudsplichten het optimaliseren van onderhoud en bijbehorende kosten. Onze inzet is daarbij eenduidige afspraken te maken met waterschap over wie welk oppervlaktewater beheert en onderhoud inclusief daarin gelegen assets met een minimum aan locatie specifieke uitzonderingen.
Zoeken naar nuttige toepassing van het grondwater wat we onttrekken.
Zorgdragen voor voldoende bergings- en afvoercapaciteit om hemelwater en grondwater te kunnen verwerken (een veilige en droge leefomgeving).
Regie voeren op bronneringen.
Eindhoven heeft vanuit het verleden een aantal langdurige grondwateronttrekkingen (schermbemalingen en een aantal industriële onttrekkingen). Een deel van dit water wordt gebruikt voor de sportvelden. Voor het overige onttrekkingswater zoeken we naar nuttige toepassingen.
Strategische doelen oppervlaktewater Streven naar een robuust functionerend oppervlaktewatersysteem. Het zo lang mogelijk laten renderen van de voorzieningen in en langs het oppervlaktewatersysteem door doelmatig en planmatig beheer en tijdig onderhoud en goed gebruik passend bij de aangewezen functies en bijdragend aan het streefbeeld van het betreffende oppervlaktewater; Streven naar duurzaam materiaal- en energiegebruik en aanleg van duurzame systemen; Het vergroten van inzicht in het functioneren van het oppervlaktewatersysteem en de kwaliteit van de daarin gelegen assets; Door onderhoud en beheer en nieuwe waterprojecten leveren we een bijdrage aan een gezonde en mooie fysieke leefomgeving, passend binnen de gekozen functies en nevenfuncties van het watersysteem, zie de opgaven van de beheervisie in bijlage 9; Streven naar robuuste zelfregulerende watersystemen. Dat houdt in dat de inrichting, beheer en onderhoud gericht is op het ondersteunen van natuurlijke
Voor de afvoer van hemelwater geldt de trits vasthouden, bergen, infiltreren waar het kan en (vertraagd) afvoeren. Bij de inpassing van hemelwatervoorzieningen en stedelijk oppervlaktewater in ruimtelijke plannen houden we rekening met klimaatverandering. Concreet betekent dit dat we waterlopen en andere watervoorzieningen ontwerpen op het voorkomen van schade bij een extreme neerslagsituatie met een herhalingskans van 1x100 jaar, meegroeiend met de klimaatscenario’s; De watertransitie zet in op nog meer water vasthouden op de flanken van het beekdal en in het stedelijk gebied, waardoor ook droogval van oppervlaktewateren in perioden van weinig neerslag en lagere grondwaterstanden wordt beperkt. De sponswerking van het stedelijk gebied willen we net als het waterschap graag herstellen waar dat kan. Bijdrage leveren aan een ecologisch en chemisch gezond oppervlaktewatersysteem (een schoon en natuurlijk oppervlaktewatersysteem).
We geven invulling aan ecologische doelen voor oppervlaktewateren door te streven naar het bereiken van ecologische scores (EKR’s) conform de Doelafleiding Overige Wateren (een vereenvoudigde methodiek gebaseerd op de doelafleiding voor de Kaderrichtlijn Water); De vervuilende invloed op de kwaliteit en het ecologisch functioneren van het oppervlaktewater en de waterbodem door overstortingen, regenwaterlozingen, overige lozingen en andere belastingen (zoals hondenpoep, eenden voer en te veel
BIJLAGE 3
lokaas bij sportvissen) beperken we waar nodig en mogelijk; We leveren een bijdrage aan de verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater en waterbodem door planmatig beheer en onderhoud en investeringsmaatregelen, passend bij de ecologische doelstelling van het water, waarbij bij vervangingsinvesteringen zoveel mogelijk invulling wordt gegeven aan ecologisch betere oplossingen, zoals natuurvriendelijke oevers; De afvoer van hemelwater naar het oppervlaktewatersysteem beoordelen we vanuit de trits: schoonhouden, scheiden en zuiveren; Met ons beheer en onderhoud geven we actief uitvoering aan ons exotenbeleid (afwegingskader beleid en beheer invasieve exoten) gericht op reductie van exoten en het voorkomen van verspreiding; We voeren het onderhoud uit binnen het wettelijk kader van de Wet Natuurbescherming. We handelen daarin conform de (praktische) uitwerking van deze wet in de Gedragscode Wet Natuurbescherming voor Waterschappen 2019 of de Gemeentelijke Gedragscode voor Stadswerk. Vergroten van de bekendheid en het verbeteren van gebruiksmogelijkheden (een mooi oppervlaktewatersysteem).
Voorkomen van misstanden op of langs het water; Prikkelen van burgers en potentiële initiatiefnemers om het water in Eindhoven te leren kennen, te ervaren, recreatief te gebruiken en niet te vervuilen; Duurzaam gebruik van het oppervlaktewater en oevers door belanghebbenden partijen zoals vis- en roeiverenigingen; Stimuleren van de potentie van stedelijk water als belangrijke ruimtelijke drager voor een goed verblijfsklimaat en op enkele locaties in Eindhoven kansen voor economische ontwikkeling; Helderheid verschaffen wat wel en niet mag m.b.t. o.a. recreatie op verschillende wateren, door het benoemen van functies en streefbeelden en deze waar nodig ook te verankeren in Omgevingsplannen en de APV. We nemen geen watersystemen over in beheer en onderhoud welke niet klimaatrobuust zijn gerealiseerd. Bij elk te realiseren vorm van oppervlaktewater schetst de initiatiefnemer in een vroegtijdig stadium het streefbeeld aan Team Water en Team Beheer en Onderhoud van de gemeente;
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 26
Het streefbeeld wordt gezamenlijk aangescherpt naargelang de hoofd- en nevenfuncties van de watergang; Bij elk ruimtelijke ontwikkeling / herstructurering voegt de initiatiefnemer de beheertoets en een beheer- en onderhoudsplan toe met daarin een duidelijk taakverdeling tussen diverse waterpartners, zowel in de tijdelijke als de uiteindelijke situatie. Pas na goedkeuring van deze beheertoets en het beheer- en onderhoudsplan neemt de gemeente een watersysteem over.
Strategische doelen klimaatadaptatie Van bergingsnorm naar overlastnormering. Elke inwoner verdient dezelfde (minimale) bescherming tegen wateroverlast (en onderlast). Hiervoor hanteren we een streefnorm voor de huidige kans op wateroverlast van 1/100 jaar (dat is voor stedelijk gebied 60 mm regen in één uur) waarbij we deze norm situationeel doorvertalen naar een bergingsnorm, gedifferentieerd naar primaire en secundaire berging (=meervoudig ruimtegebruik). Het betreft hier nadrukkelijk een streefnorm voor de openbare ruimte waarvan gemotiveerd afgeweken kan worden op basis van doelmatigheid van de investering i.r.t. de te vermijden schade en integrale afwegingen in het boven- en ondergrondse ruimtegebruik. Hiervoor is een beslissingsondersteunend stappenplan opgesteld, de checklist klimaatadaptief ontwerpen, zie subbijlage 10A. We kijken hierbij samen met waterschap De Dommel ook pro-actief naar de interactie van het rioolsysteem met het oppervlaktewater. Voorkomen van wateroverlast door een veranderend klimaat en een klimaatadaptieve verwerking van hemelwater.
We zorgen voor inzicht in wateroverlastgevoelige gebieden en kwetsbare objecten via het cyclisch uitvoeren van klimaatstresstesten, klimaat impactanalyses en het uitwerken van de daaruit volgende resultaten in de klimaatatlas Eindhoven; In het programma Water nemen we elke 4 jaar de meest urgente maatregelen op om kwetsbare locaties te beschermen.
BIJLAGE 3
Elke ruimtelijke ontwikkeling wordt klimaatrobuust ingericht. Ieder project in de openbare ruimte wordt klimaatadaptief ontworpen. Met de checklist klimaatadaptief ontwerpen, zie subbijlage 10A, communiceren we locatieafhankelijk welke maatregelen nodig zijn. Ontwikkelaars / initiatiefnemers kunnen de rekentool klimaatadaptatie opgave op Internet vinden en moeten deze invullen om een omgevingsvergunning aanvraag te kunnen doen. Een goed ingevulde rekentool klimaatadaptatie opgave is een indieningsvereiste voor een omgevingsvergunning aanvraag. Uitbreiden en versterken van waterstructuren en realiseren van waterbergingslocaties Op basis van de watervisiekaarten de waterstructuren in onze stad verder versterken zoveel mogelijk via bovengrondse voorzieningen zoals watergangen, waterbergingsvijvers, etc.; Realiseren en opschalen van (grootschalige) regenwaterbergingslocaties verspreid over de stad. Optimaal bijdragen aan het in stand houden en versterken van Groen. Optimaliseren van de groene wiggen en belangrijkste groenstructuren in de stad (groene dooradering conform Groenbeleidsplan 2017) door het meenemen van de waarden van groen in de projecten van programmalijn Water. Continueren van de subsidieregelingen voor groene daken, afkoppelen (incl. waterberging) en ontharden (stoeptegels eruit) / vergroenen.
Uitbreiden met een subsidieregeling voor gevelgroen / geveltuinen /regentonnen met overloop. Een groot gedeelte van de grond binnen de gemeente Eindhoven is in eigendom van private partijen. Daarnaast is er veel bestaande bebouwing en verharding. Als gemeente willen we bewoners en bedrijven stimuleren om deze locaties ook te verduurzamen en klimaatrobuust te maken, zie bijlage 11; Met woningbouwcorporaties maken we maatwerk afspraken in lijn met de subsidieregelingen, om hen te simuleren hun gebouwen en terreinen klimaatrobuust in te richten; Vanuit programma Groen is een subsidieregeling voor gevelgroen opgezet. De
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 27
afhandeling van de subsidies wordt samen met de subsidies ‘anders omgaan met regenwater’ opgepakt. Realiseren van zo veel mogelijk duurzame en groene daken. Het dakareaal benutten voor water; bij voorkeur integraal met groen, energie en warmte. Dak eigenaren kunnen een grote rol spelen in het verduurzamen van de stad. Doelmatig watergebruik bij gemeentelijke voorzieningen waaronder het realiseren van water neutrale sportaccommodaties. Beregenen van (gemeentelijk groen en) sportvelden wordt per 2030 niet meer gedaan met leidingwater of grondwater, maar met regenwater; Vanuit programmalijn Water ondersteunen we bij het uitwerken van droogteplannen voor elke sportaccommodatie; Openbaar groen wordt per 2030 niet meer bewaterd met grondwater, oppervlaktewater of drinkwater, maar met regenwater; We realiseren verspreid door de stad ondergrondse regenwaterbuffers waar regenwater kan worden onttrokken voor het besproeien van openbaar groen. Bestand zijn tegen droogte. Inzicht verbeteren van droogtegevoelige plekken. Opstellen van droogteplan samen met waterpartners. Hierin verkenning van te nemen maatregelen met indicatieve kostenraming. Uitvoering hiervan in volgende planperiode. In een droogtebestrijdingsplan voor droogtegevoelige locaties moet ook gekeken worden naar maatregelen ter voorkoming van toename van grondwateroverlast op plekken elders in de stad.
Meer regenwater naar het grondwater. Bestand zijn tegen hitte. Inzicht verbeteren van hittegevoelige plekken in de stad via de klimaatatlas; Realiseren van koele plekken en verkoelende elementen in de openbare ruimte, zoals groene waterberging en open water. (Fonteinen kunnen enkel uit het programma Water bekostigd worden indien ze geplaatst worden om de kwaliteit
BIJLAGE 3
van het oppervlaktewater te waarborgen. Waterspeeltuinen / -toestellen kunnen niet uit programma Water bekostigd worden); Advisering in relatie tot andere beleidsthema’s. Bijvoorbeeld richtlijnen ter voorkoming opwarmen, schaduw en materialisatie. Innovatie Het realiseren van waterberging is nodig voor zowel het opvangen van hevige regen, als voor het vasthouden van water voor droogteperioden. Bouwontwikkelaars worden uitgedaagd om met beide onderwerpen rekening te houden in ontwerpen; In lijn met Eindhoven als Designstad met de kernbegrippen TDK starten we met experimenten met watercirculariteit: regenwater benutten voor verschillende doeleinden. Van proefprojecten met regentonnen met leegloop en overloop, tot regenwaterberging op het dak dat kan worden ingezet voor koelte (link energietransitie); Klimaatadaptatie in relatie tot wijkaanpakken (OntwerpLab); Woningbouwopgave in relatie tot het herstellen van het watersysteem (Embassy of Water).
Strategische doelen samenwerking met waterpartners
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 28
Voortzetten samenwerking De Groote Heide en Beekdal Tongelreep. Voortzetten van samenwerking in het internationale samenwerkingsverband Klimaatrobuust Beekdallandschap Warmbeek-Tongelreep gericht op het klimaatrobuust inrichten van het beekdal van bron tot monding over de volledige breedte van het beekdal om daarbij ook mede invulling te geven aan de ecologische, economische (m.n. landbouw en recreatie) en landschappelijke kwaliteiten van het gebied. Als meest benedenstrooms deel van de Tongelreep is de waterveiligheid van Eindhoven bij extreme afvoeren van de Tongelreep – die bij Eindhoven uitmondt in de Dommel – in hoge mate afhankelijk van bovenstrooms te treffen maatregelen. Voortzetten samenwerking in Zuid-Nederland (Limburg en Brabant). In Zuid-Nederland werken we samen aan droogtebestrijding (Deltaplan Hoge Zandgronden), schoon water (Kaderrichtlijn Water) en klimaatadaptatie (Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie) via ambtelijk afstemmingsgroepen, waarvan voor gemeenten het Platform Ruimtelijke Adaptatie Zuid-Nederland de belangrijkste is. Bestuurlijk is de samenwerking in deze drie dossiers georganiseerd via het Regionaal Bestuurlijk Overleg Maas (RBOM) waarvan de wethouder klimaat, energie, openbare ruimte en groen lid is. In de planperiode wordt met de gemeenten verkend hoe de gemeentelijke rol in deze samenwerking kan worden verbeterd.
Voortzetten samenwerking Klimaatportaal Zuidoost Brabant. Voortzetten samenwerkingen met partners in de stad. Samenwerken aan een Klimaatrobuuste regio door bijvoorbeeld het ontwikkelen, afstemmen en delen van kennis over klimaatstresstesten en risicodialogen en een gezamenlijke uitvoeringsagenda gericht op een klimaatbestendige en waterrobuuste regio. Het Klimaatportaal Zuidoost Brabant is een belangrijk aanspreekpunt voor de provincie en het Rijk voor de voortgang van de uitvoering van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie. Het Rijk en de provincie hebben hun subsidie- (Impulsregeling) en bijdrageregeling daarom gekoppeld aan de werkregio. Zie ook bijlage 11.
In voorgaande planperiode is met verschillende partners op diverse thema’s samengewerkt aan een klimaatadaptieve stad: Embassy of Water, OntwerpLab, collectief Duurzame Daken, Duurzaamheidspact. Deze samenwerking zetten we vol energie voort.
BIJLAGE 3
Strategische doelen communicatie naar en bewustwording van inwoners, ondernemers, etc. Weten, willen en werken; Van bewustwording via handelingsperspectief naar eigenaarschap. Inwoners en ondernemers via een doelgroepenaanpak informeren en inspireren ten aanzien van klimaatrobuuste inrichting. Onder meer via onze website, de klimaatatlas en gerichte communicatie tijdens ruimtelijke ontwikkelingen / herstructureringen en tijdens speciale evenementen; Subsidieregelingen klimaatadaptatie onder de aandacht blijven brengen, zie bijlage 12; We blijven structureel het gesprek aangaan met relevante stakeholders binnen onze gemeente (de zogenaamde risico dialogen in het kader van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie).
Informeren en stimuleren inwoners en ondernemers. We informeren en stimuleren bewoners, bedrijven, corporaties en scholen via een doelgroepenaanpak, om anders om te gaan met regenwater. Waar mogelijk samen optrekken met het programma Groen.
Natuur en Duurzaamheidseducatie geven. Eindhovense kinderen op de (basis)school leren op een leuke manier over water en klimaatadaptatie. Participeren in educatieprojecten voor het middelbaar en hoger onderwijs (scholieren en studenten begeleiden). Doel is bewustwording en gedragsverandering. Dit pakken we op samen met de programmalijnen Groen, Duurzaamheid, Openbare Ruimte en Milieu.
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 29
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 30
Bijlage 4: Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
In de tabel in deze bijlage hebben we de strategische doelen uit hoofdstuk 2 (en bijlage 3) van het hoofdrapport uitgewerkt naar operationele doelen voor de planperiode 2023 - 2026. Deze operationele doelen zijn in paragraaf 4.2 van het hoofdrapport door vertaald naar exploitatie- en investeringsmaatregelen. De bijlagen 6 t/m 12 geven meer achtergrondinformatie.
BIJLAGE 4
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 31
Afvalwater zorgplicht
Hemelwater zorgplicht
Grondwater zorgplicht
Samenwerking met waterpartners
Communicatie en bewustwording
Onderhoudsprogramma (OHP) Water uitwerken Invulling geven aan het jaarlijkse onderhoudsprogramma vanuit programmalijn Water. De onderhoudsprojecten voor programmalijn Water komen voort uit de inspecties van onze riolering en de beoordeling daarvan.
X
X
X
X
X
X
X
Meeliften met onderhoudsprogramma (OHP) overige programmalijnen Daar waar doelmatig meeliften met onderhoudsprogramma´s vanuit de overige programmalijnen in het ruimtelijke domein om op die manier werk met werk te maken tegen de maatschappelijk laagste kosten.
X
X
X
X
X
X
X
Systeemoverzicht stedelijk water (SSW) uitwerken Voor de stad wordt om de 4 jaar het gemeentelijk rioolwatersysteem (als rekenmodel) geactualiseerd en hydraulisch getoetst op het functioneren van de afvoercapaciteit en water op straat situaties. Het rioolmodel van 2018 is geactualiseerd naar rioolmodel 2022 (zie bijlage 13).
X
X
Invulling geven aan meet- en monitoringprogramma (gemengde) overstorten De gemeente heeft met het waterschap een meet- en monitoringsprogramma voor de (gemengde) overstorten op de Dommel (MonitoringsCyclusPlan (MCP) 2016-2021). Dit programma is verlengd en geactualiseerd naar vernieuwde inzichten. Deze vernieuwde inzichten gaan verder dan overstorten; namelijk ook over oppervlaktewater dat ingezet gaat worden als berging in de toekomst; Buiten het Dommeldal is ook meer informatie wenselijk over gemengde overstorten. De gemeente stelt hiervoor een afzonderlijk meet- en monitoringsprogramma op en voert die uit.
X
X
X
Invulling geven aan meet- en monitoring programma rioolvreemd water. Om te achterhalen hoeveel rioolvreemd water er naar de zuivering wordt afgevoerd zal samen met het waterschap een “DWAAS” onderzoek worden uitgevoerd.
X
X
X
Meeliften met onderzoek naar drugsafval in de riolering In Waterportaal verband onderzoek doen naar de mogelijkheden om drugsafval op te sporen / signaleren. Gebruik maken van een aantal pilot wijken in overleg met de gebiedscoördinatoren. Inclusief een regionale samenwerking en kennisuitwisseling.
X
X
X
Klimaatadaptatie
Draagt bij aan: Oppervlaktewater
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
X
X
X
BIJLAGE 4
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 32
Samenwerking met waterpartners
Communicatie en bewustwording
X
X
X
X
X
X
Continueren subsidieregelingen Subsidieregelingen voor groene daken, afkoppelen (incl. realiseren waterberging) en ontharden / vergroenen (stoeptegels weghalen) continueren. En subsidieregeling gevelgroep / geveltuinen toevoegen.
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Uitwerken meet- en monitoringprogramma hemelwaterbergingen en infiltratievoorzieningen De gemeente beschikt over diverse bovengrondse en ondergrondse hemelwaterbergingen en infiltratievoorzieningen. Hiervoor werken we een monitoringsprogramma uit om het functioneren te toetsen. Tevens om verbeteringen door te voeren of nieuw advies te kunnen opstellen voor vervolgprojecten.
Klimaatadaptatie
Up to date houden watervisiekaarten X Gedurende de planperiode van dit Water en klimaatadaptatieplan passen we watervisiekaarten continu aan op de veranderende situatie, wensen, etc. De laatste versie van deze kaarten is beschikbaar via de Klimaatatlas en geldt voor elke ruimtelijke opgave / herstructurering als uitgangspunt / randvoorwaarde. X
Oppervlaktewater
X
Grondwater zorgplicht
Meeliften met onderzoek naar de mogelijkheden om warmte / energie uit oppervlaktewater, afvalwater en drinkwater te halen In Waterportaal verband onderzoek doen naar de mogelijkheden om warmte / energie uit oppervlaktewater, afvalwater en drinkwater te halen.
Hemelwater zorgplicht
Draagt bij aan: Afvalwater zorgplicht
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
X
Beperken lozingen bronneringswater We onderzoeken hoe we de lozing van bronneringswater kunnen beperken als bijdragen in het tegengaan van verdroging.
X
X
Invulling geven aan Deltaplan Hoge Zandgronden We geven invulling aan het beleid en het werkprogramma 2022 – 2027 van het Deltaplan Hoge Zandgronden (DHZ) en het commitment dat de gemeente Eindhoven daarop heeft afgegeven.
X
X
Uitwerken meet- en monitoringsprogramma grondwater We gaan samen met het waterschap een meet- en monitoringprogramma voor en modellering van het grondwater in zowel het stedelijke als het landelijke gebied uitwerken.
X
X
Inventariseren functionaliteit ontwateringsmiddelen We doen een inventarisatie naar de functionaliteit van onze ontwateringsmiddelen en optimaliseren het beheer en onderhoud van onze ontwateringsmiddelen.
X
X
BIJLAGE 4
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 33
Draagt bij aan: Samenwerking met waterpartners
Communicatie en bewustwording
Klimaatadaptatie
X
X
X
X
X
Uitwerken streefbeelden oppervlaktewater X Per water of verzameling aan wateren maken we streefbeelden die een maatlat zijn voor een na te streven kwaliteitsbeeld. Dit streefbeeld moet een integrale afweging zijn tussen de functies en nevenfuncties van de oppervlaktewateren; We maken per permanent waterhoudend (stads)water een ecologische beoordeling van de huidige situatie en stellen een ecologisch doel vast conform de Handleiding gebiedsgerichte doelafleiding overig water Noord-Brabant. Dit is een door de Provincie Noord-Brabant samen met waterschappen en met ondersteuning van gemeenten opgestelde uniforme methodiek om de ecologische waarde en potentie van bijvoorbeeld stadswateren te kunnen bepalen, gebaseerd op een vereenvoudigde methodiek van de Europese Kaderrichtlijn Water; We werken per permanent waterhoudend (stads)water een maatregelenpakket en beheer en onderhoudsplan uit om invulling te geven aan het streefbeeld.
X
X
X
X
X
X
Uitwerken calamiteitenhandboek oppervlaktewater We stellen samen met het waterschap een calamiteitenhandboek op waarin we procesmatig en inhoudelijk beschrijven hoe te handelen bij de meest voorkomende calamiteiten.
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Exotenbeleid oppervlaktewater vertalen naar concrete werkzaamheden We hebben een start gemaakt m.b.t tot exotenbeleid. Dit beleid heeft ook betrekking tot “water” exoten. We vertalen dit beleid naar concrete operationele werkzaamheden. Aandachtspunten die we hierbij meenemen, zijn: waterkwaliteit in relatie tot voeren van watervogels, verspreiding van ziekten door vogelpoep en rattenbestrijding i.r.t. overlast, ziekten en gaten in de oevers. Visie en uitvoeringsprogramma Oude Gracht opstellen. We stellen samen met het waterschap een visie en uitvoeringsprogramma Oude Gracht op; Samen met het waterschap bepalen we de planning van de projecten in het uitvoeringsprogramma.
Oppervlaktewater
X
Uitvoeren beheervisie oppervlaktewater We geven uitvoering aan de projecten en onderzoeken in de beheervisie oppervlaktewater, zie bijlage 9. Gedurende de planperiode optimaliseren we de projecten en onderzoeken o.b.v. de resultaten uit de eerder projecten en onderzoeken.
Grondwater zorgplicht
Hemelwater zorgplicht
Afvalwater zorgplicht X
Invulling geven aan de regiefunctie voor het grondwaterbeheer We geven invulling aan onze regiefunctie.
X
X
X
BIJLAGE 4
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 34
Water en klimaatadaptatieregels verder uitwerken en opnemen in het tijdelijke omgevingsplan Momenteel worden landelijk bouwstenen gemaakt die als basis kunnen dienen voor regelgeving op watergebied. In de planperiode zullen we als gemeente actief met de bouwstenen aan de slag gaan, bepalen welke bouwstenen voor ons relevant zijn, bouwstenen toevoegen en afwegen of de regels vanuit de bruidsschat aanpassingen behoeven.
X
X
Optimaliseren rekentool Samen met programmalijn Groen en Openbare Ruimte integreren we de groendoelstellingen van de gemeente in de rekentool. En we bekijken in hoeverre we infiltratie een sterker onderdeel van de rekentool kunnen maken; Daarnaast bekijken we of de uitwerking van de ‘nationale maatlat voor klimaatadaptief bouwen’ vraagt om aanpassingen van de rekentool.
X
Oplossingen voor de 10 meest urgente knelpunten voor klimaatadaptatie uitwerken X Onderzoek doen naar de 10 meest urgente knelpunten uit de klimaatstresstest die naar verwachting de komende 10 jaar niet via autonome ontwikkelingen worden opgepakt en bepalen van de meest doelmatige maatregelen (incl. kostenraming) om deze knelpunten op te lossen. De uitvoering van de maatregelen zelf vinden plaats na deze planperiode.
Communicatie en bewustwording
X
Samenwerking met waterpartners
Hemelwater zorgplicht
X
Klimaatadaptatie
Afvalwater zorgplicht Recreatiebeleid oppervlaktewater opstellen We werken samen met de programmalijnen Groen, Openbare Ruimte en Sport en onze waterpartners recreatiebeleid uit (roeien, schaatsen, vissen, zwemmen, peddelen, etc.), passen de APV hierop aan en werken hiervoor een communicatiestrategie uit, zodat iedereen weet wat waar wel en wat niet mag; In deze communicatiestrategie nemen we tevens de volgende onderdelen mee: Prikkelen van burgers en potentiële initiatiefnemers om het water in Eindhoven te leren kennen, te ervaren en niet te vervuilen; Duurzaam gebruik van het oppervlaktewater en oevers door belanghebbenden partijen zoals vis- en roeiverenigingen; Stimuleren van de potentie van stedelijk water als belangrijke ruimtelijke drager voor een goed verblijfsklimaat en op enkele locaties in Eindhoven kansen voor economische ontwikkeling; Een van de 10 potentiële (groen)plekken in het centrum is het verder activeren / ontwikkelen van het beekdal van De Dommel. Dit gebied gebruiken we als een pilot.
Oppervlaktewater
Draagt bij aan: Grondwater zorgplicht
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
BIJLAGE 4
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 35
Draagt bij aan: Samenwerking met waterpartners
Communicatie en bewustwording
Klimaatadaptatie
Grondwater zorgplicht
X
X
X
X
Inrichtingsplan bod B5 en de 10 vergroeningslocaties centrum en ecologische verbindingszones uitwerken Samen met programma Groen uitwerken van inrichtingsplan (incl. kostenraming) en beheer en onderhoud bod B5, de 10 vergroeningslocaties in het centrum (inclusief Wilhelminaplein) en ecologische verbindingszones. De uitkomsten hiervan verwerken op de watervisiekaarten.
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Bijdragen aan Knoop XL X Samen met het gebiedsteam Knoop XL en Programmalijn Groen het masterplan Klimaatadaptatie Knoop XL integreren in de planvorming van Knoop XL en op basis daarvan een uitvoeringsprogramma maken voor de riolerings- en watermaatregelen in de periode na 2026. Een belangrijk vraagstuk daarbij is het borgen van het deel van de klimaatadaptieve opgave (groen en water) dat door de ontwikkelaars niet in de clusters zelf gerealiseerd kan worden, maar ergens binnen het totale plangebied van Knoop XL moet landen of eventueel zelfs daarbuiten. Een mogelijke oplossing kan zijn het inzetten van een uitwisselingsinstrument van klimaatadaptieve opgaven dat verkend is in het project Klimaatbank.
X
X
X
X
X
X
Bijdragen aan ’herinrichting binnenstad’ Samen met de gebiedsmanager invulling geven aan een klimaatrobuuste realisatie van de projecten binnen de ontwikkeling ‘herinrichting binnenstad’: Fase 1 (maart 2022 - najaar 2023): Stratumseind, Oude Stadsgracht, Molenstraat en Catharinaplein; Fase 2 (najaar 2023 - najaar 2024): Demer, Hooghuisstraat en Rechtestraat; Fase 3 (najaar 2024 - medio 2025): Wilhelminaplein, Vrijstraat, Hermanus Boexstraat en Nieuwstraat; Fase 4 (medio 2025 - medio 2026): Jan van Lieshoutstraat, Ten Hagestraat, Markt, Marktstraat en Jan van Hooffstraat. Voor de binnenstad wordt een uitvoeringsprogramma van de verdichtingsvisie opgesteld. De thema’s milieu, groen, water en klimaatadaptatie maken hier deel van uit.
Oppervlaktewater
Hemelwater zorgplicht
Afvalwater zorgplicht Kwaliteitsniveaus openbare ruimte integreren in het waterbeleid Vanuit programma Openbare Ruimte wordt gewerkt met verschillende kwaliteitsniveaus voor de openbare ruimte per gebied: standaard, plus, bijzonder en exclusief. We gaan samen met programma Openbare Ruimte onderzoeken in hoeverre we een koppeling kunnen maken met deze kwaliteitsniveaus en de ontwerprichtlijnen voor een klimaatrobuuste omgeving.
BIJLAGE 4
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 36
Afvalwater zorgplicht
Hemelwater zorgplicht
Grondwater zorgplicht
Samenwerking met waterpartners
Communicatie en bewustwording
Bijdragen aan Woensel Zuid Samen met gebiedsmanager een visie uitwerken op een klimaatrobuuste (her)inrichting van de ontwikkellocaties in Woensel Zuid (incl. kostenraming) en dit verwerken op de watervisiekaartkaart: Sloop/nieuwbouw Gildebuurt (‘thuis); Gebiedsontwikkeling Limbeek Noord (o.a. bezit Woonbedrijf, ontwikkeling locatie steenhandel Slegers); Energietransitie Generalenbuurt (met restwarmte RWZI) in combinatie met sloop/nieuwbouw en herontwikkeling van delen van de buurt; Omgeving Kronehoefstraat/Frankrijkstraat/Robbenstraat; Visserstraat e.o. (o.a. transformatie pand Verouden, nieuwbouw moskee, ontwikkeling bedrijfspanden); Groene hart van Mensfort (o.a. herinrichting Willem van Kesselstraat, verdichting Van Vianenpad). Meedenken bij het ontwikkelen van het perspectief voor buurten uit de zestiger en zeventiger jaren; opgave is om hier een integraal perspectief te ontwikkelen waarin ook de opgave vanuit water en klimaatadaptatie een rol kan spelen t.a.v. inrichting openbare ruimte, maar ook als het gaat om bewustwording.
X
X
X
X
X
X
X
Bijdragen aan Strijp Samen met gebiedsmanager de ontwikkelingen in Strijp (o.a. in ’t Ven) vertalen naar meekoppelkansen voor eenwater- en klimaatrobuuste (her)inrichting (incl. kostenraming) en verwerken op de watervisiekaarten.
X
X
X
X
X
X
X
Bijdragen aan Meerhoven Samen met gebiedsmanager de ontwikkelingen in Meerhoven vertalen naar meekoppelkansen voor een klimaatrobuuste (her)inrichting (incl. kostenraming) en verwerken op de watervisiekaarten; De problematiek rond de waterberging en waterkwaliteit in de vijvers van Meerhoven oplossen.
Klimaatadaptatie
Draagt bij aan: Oppervlaktewater
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
BIJLAGE 4
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 37
Draagt bij aan: Samenwerking met waterpartners
Communicatie en bewustwording
Klimaatadaptatie
Grondwater zorgplicht
Oppervlaktewater
Hemelwater zorgplicht
Afvalwater zorgplicht Bijdragen aan Gestel X Samen met gebiedsmanager een visie uitwerken op een klimaatrobuuste (her)inrichting van de ontwikkellocaties in Gestel (Kastelenplein en Keizer Karel V Singel) en de omliggende openbare ruimte (incl. kostenraming) en dit verwerken op de watervisiekaartkaart; Opgave t.a.v. klimaatopgave Franz Leharplein + Willaertplein; Kansen t.a.v. winkelstrips Tinelstraat/Donizettilaan in combinatie met o.a. nieuwbouw Tinelstraat (voorheen ‘De Ketting’) en (beweeg)initiatieven in het gebied (o.a. mogelijke realisatie Cruijff Court); Aansluiting bij mobiliteitsopgave (HOV4) in combinatie met diverse ontwikkellocaties: Visie op Kastelenplein met toevoeging woningen inclusief opwaardering openbare ruimte; Transformatie van voormalige internationale school / grafisch lyceum naar woonlocatie inclusief deel herinrichting plein; Ontwikkeling Belastingkantoor; Gebiedsontwikkeling Christinastraat e.o. (‘thuis); Gebiedsontwikkeling Von Flotowlaan (nu nog in gebruik voor (tijdelijke) huisvesting scholen).
X
X
X
X
X
X
Bijdragen aan Woensel Noord X Samen met gebiedsmanager een visie uitwerken op een klimaatrobuuste (her)inrichting van Woensel Noord. De uitkomsten hiervan verwerken op de watervisiekaart.
X
X
X
X
X
X
BIJLAGE 4
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 38
Grondwater zorgplicht
X
X
X
X
Communicatie en bewustwording
Hemelwater zorgplicht
X
Samenwerking met waterpartners
Afvalwater zorgplicht Bijdragen aan Eindhoven Noordwest / BIC2 Samen met gebiedsmanager een visie uitwerken op een klimaatrobuuste (her)inrichting van de ontwikkellocaties in Woensel Zuid (incl. kostenraming) en dit verwerken op de watervisiekaartkaart: Voor Eindhoven Noordwest wordt een energievisie opgesteld. Een water en klimaatstructuurplan voor BIC2 moet daarbij uitgewerkt worden. Onderdeel van de energievisie is aquathermie (gezien de aanwezigheid van het kanaal); Defensie (Rijksvastgoedbedrijf) is voornemens om in 2025 een flink project te realiseren om wateroverlast op de vliegbasis Eindhoven te verminderen. Daarbij willen ze de afwatering naar de Landsardseplas vergroten. Dit heeft ook relatie met de Ekkersrijt. Vooralsnog is de verwachting dat we vooral ‘meedenken’ bij het ontwerp en ‘mee mogelijk maken’ bij de uitvoering. Er zijn geen kosten voor de gemeente Eindhoven voorzien; We gaan samen met eigenaren in het luchthavengebied aan de slag met de vergroening van het luchthavengebied met als focus de Luchthavenweg. O.a. waterberging maakt daar onderdeel van uit; Voor BIC2 wordt een clusterpaspoort en voorlopig ontwerp stedenbouwkundig plan opgesteld. Deze maken onderdeel uit van de anterieure overeenkomst voor BIC2. Uitvoering hiervan ligt in de planperiode t/m 2026.
Water speelt daar ook een rol in; Toekomstige ontwikkelingen op voormalig golfbaanterrein Welschap kunnen gevolgen hebben voor water/riolering; De komende jaren wordt de Ecologische Verbindingszone Ekkersrijt gerealiseerd. Het ontwerp is gereed.; PSV heeft de wens een waterbron te realiseren voor de velden op de Herdgang (uitruilen met de bron van Philips Fruittuinen). We willen die mogelijkheid onderzoeken; In Eindhoven Noordwest zijn diverse initiatieven rondom horeca, recreatie en culturele voorzieningen (Mispelhoef, Philips Fruittuin, BioArt Laboratories, Jachthaven Beatrixkanaal), mogelijk dat dit gevolgen heeft voor aanleg riolering; De ontwikkelingen op Landgoed De Wielewaal zullen mogelijk gevolgen hebben voor water op het terrein en voor aanleg/ vervanging riolering.
Klimaatadaptatie
Draagt bij aan: Oppervlaktewater
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
X
X
BIJLAGE 4
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 39
Afvalwater zorgplicht
Hemelwater zorgplicht
Grondwater zorgplicht
Samenwerking met waterpartners
Communicatie en bewustwording
Bijdragen aan Genneper Parken Samen met de Programmamanager Genneper Parken uitvoering geven aan de watermaatregelen uit het Uitvoeringsprogramma van het Inrichtingsplan Genneper Parken: Het aanpassen van de waterverdeling van De Dommel; Water vasthouden bij de Genneper Hoeve; Aanpassen drainerende werking sportvelden (water vasthouden); Waterberging t.b.v. RWA-riolering Rapelenburg en Bennekel-oost, Stratum-Zuid en Kortonjo; Herstel van beekdal Tongelreep bij v.d. Valk Water vasthouden in Genneper Parken Zuidwest. Infiltratiesloot aanleggen bij westelijke flank beekdal Tongelreep. (in onderzoek, uitvoering nog niet zeker); Regenwater van ijsbaan en P1 op Genneper Parken Noord laten afwateren (water vasthouden) en vergroenen/onstenen van een deel van Parkeerplaats P1; Vergroenen en –indien mogelijk- herstel beekdal bij parkeerplaats P4.
X
X
X
X
X
X
X
Verminderen wateroverlast Geestenberg X Geestenberg: in vorige planperiode is een verkenning gedaan naar nodige maatregelen. Er is een omvangrijk pakket aan maatregelen nodig. Gezien de complexiteit en omvang worden projecten gefaseerd uitgevoerd om een regenwaterstructuur met waterbuffers aan te leggen, het gemengd rioolsysteem te verbeteren en maaiveldhoogten aan te passen om bovengrondse afstroming te sturen naar locaties waar het minder problemen geeft. Ook wordt met bewoners gesproken over welke maatregelen zij zelf kunnen treffen bij en in de woning.
X
X
X
X
X
X
Verminderen wateroverlast Achtse Barrier In dit gebied wordt hemelwateroverlast berekend en ontvangen we regelmatig ook meldingen van wateroverlast. In het gebied is oppervlaktewater aanwezig om het regenwater naar toe af te voeren. We doen een onderzoek naar de mogelijkheden om de wateroverlast op te lossen. De maatregelen welke hieruit voortkomen, voeren we uit in de volgende planperiode.
X
X
X
X
X
X
X
Waterberging realiseren op parkeerterreinen Samen met programma Verkeer een studie doen naar de mogelijkheden die (grote) parkeerterreinen bieden voor waterberging in relatie tot nieuwe vormen van mobiliteit. Mogelijk kan er vanuit de ontwikkelingen t.a.v. Pact Woensel Zuid extra aandacht/focus zijn t.a.v. locaties in Woensel Zuid.
X
X
X
X
X
X
X
Klimaatadaptatie
Draagt bij aan: Oppervlaktewater
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
BIJLAGE 4
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 40
Afvalwater zorgplicht
Hemelwater zorgplicht
Grondwater zorgplicht
Samenwerking met waterpartners
Communicatie en bewustwording
Maatschappelijk vastgoed klimaatrobuust maken Samen met programma Maatschappelijk Vastgoed een “klimaat adaptatie paspoort” uitwerken voor de gebouwen van ons maatschappelijk vastgoed. Mogelijk kan er vanuit de ontwikkelingen t.a.v. Pact Woensel Zuid extra aandacht/focus zijn t.a.v. locaties in Woensel Zuid.
X
X
X
X
X
X
X
Groenblauwe schoolpleinen inrichten Een groen/blauw schoolplein draagt bij aan een gezonde en uitdagende leeromgeving. De laatste jaren is de trend zichtbaar dat vanuit scholen de wens komt om te vergroenen. We zien hierbij dat scholen en ontwerpbureaus moeite hebben om hierin water een plek te geven. Water is niet alleen een last op momenten dat het regent. Het is juist een kans om een leuke en mooie leeromgeving te maken, waarbij kinderen bewust worden van de natuur en de rol van water daarin. We kijken en denken in een zo vroeg mogelijk stadium mee in het ontwerpproces. De stimuleringsregeling Schoolplein van de Toekomst van de Provincie Noord-Brabant en de subsidie groene schoolpleinen via Programmalijn Onderwijshuisvesting hebben hier groot raakvlak mee. Per situatie bekijken we samen met de programma’s Groen en Onderwijshuisvesting hoe we zoveel mogelijk blauwe maatregelen kunnen toevoegen en hoe hiervoor extra subsidies zijn te verkrijgen. Hiervoor reserveren we in het Water en Klimaatadaptatie plan een apart budget. Mogelijk kan er vanuit de ontwikkelingen t.a.v. Pact Woensel Zuid extra aandacht/focus zijn t.a.v. locaties in Woensel Zuid.
X
X
X
X
X
X
X
Groenblauwe bedrijventerreinen inrichten X Groenblauwe bedrijventerreinen: Vanuit bedrijven komen steeds vaker vragen om te gaan vergroenen om een fraaiere, klimaatbestendige en daarmee toekomstbestendig bedrijventerrein te realiseren. Bedrijven kunnen gebruik maken van de subsidieregelingen tegel-eruit-groen-erin, afkoppelen regenwater en groendaken (mogelijk later ook groene gevels). Indien het gaat over grote oppervlakken, pakken we de vraag gezamenlijk met de programma’s Groen en Duurzaamheid en met de sector Economie & Cultuur als een project op en maken we afspraken met het bedrijf/ de bedrijven over maatregelen en bijdragen. Hiervoor reserveren we in het Water en Klimaatadaptatie Plan een apart budget. In het project Grote Oogst van de provincie Noord-Brabant worden 13 bedrijventerreinen verduurzaamd (circulair, energietransitie, klimaatadaptatie). De kennis uit dit project passen we toe.
X
X
X
X
X
X
Klimaatadaptatie
Draagt bij aan: Oppervlaktewater
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
BIJLAGE 4
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 41
Afvalwater zorgplicht
Hemelwater zorgplicht
Grondwater zorgplicht
Samenwerking met waterpartners
Communicatie en bewustwording
Blauwe sportvelden inrichten Samen met programma Sport en waterschap De Dommel doen we een onderzoek hoe we de ambitie om in 2030 geen grondwater of leidingwater meer te gebruiken voor besproeiing van sportvelden kunnen realiseren. Bij dit onderzoek kijken we direct naar ‘the next step’: zorgen dat sportcomplexen bijdragen aan het vasthouden voor water in droge perioden en zo zelfs een ‘waterleverancier’ worden in plaats van een water gebruiker.
X
X
X
X
X
X
X
Continueren tegel eruit groen erin Project Actief Ontharden: Afgelopen planperiode hebben we in de openbare ruimte op een groot aantal zichtlocaties stoeptegels verwijderd en groen aangeplant. De komende planperiode continueren we deze strategie om zo onze inwoners en ondernemers bewust te maken wat de mogelijkheden voor een meer klimaat robuuste en gezonde leefomgeving zijn. Hierbij is er extra aandacht voor groenarme wijken. Mogelijk kan er vanuit de ontwikkelingen t.a.v. Pact Woensel Zuid extra aandacht/focus zijn t.a.v. locaties in Woensel Zuid. Steenbreek en NK Tegelwippen: We doen mee met landelijke acties om vergroeningsinitiatieven te versnellen. Hierbij faciliteren we met subsidies als het gaat om private oppervlakken en faciliteren we initiatieven op de grens van privaat en openbaar. Samen met partners onderzoeken we of tegels kunnen worden hergebruikt of kunnen worden verwerkt voor hoogwaardig gebruik. Bij herinrichtingen en bij grote initiatieven faciliteren we ook door tegels af te voeren door de aannemer of ‘tegeltaxi’.
X
X
X
X
X
X
X
Voortzetten samenwerkingsverbanden OntwerpLab, Embassy of Water, collectief Duurzame Daken, Natuurlijke Stad (Duurzaamheidspact), UNaLab. OntwerpLab: Klimaatadaptatie i.r.t. wijkaanpakken (innovatie) Embassy of Water: Woningbouwopgave i.r.t. regeneratief watersysteem (innovatie) Duurzaamheidspact: samen met de woningbouwcorporaties maken we afspraken over regenwater afkoppelen en bufferen, vergroenen, groendaken en groengevels. Ook initiëren we gezamenlijk projecten.
X
X
X
X
X
X
X
Werkregio Waterportaal en Klimaatportaal Belangrijkste doel van het klimaatportaal Zuidoost-Brabant is samenwerking en kennisdeling op het gebied van het bestuursakkoord water en DeltaProgramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA): klimaatadaptatie. Onderwerpen waar aandacht aan wordt besteed, zijn: kostenbeheersing; kwaliteitsverbetering; beperking personele kwetsbaarheid; kwetsbaarheden i.r.t. klimaatadaptatie in beeld brengen (stresstesten); risicodialogen voeren en strategie opstellen; stimuleren en faciliteren; meekoppelkansen benutten; uitvoeringsagenda opstellen; reguleren en borgen; handelen bij calamiteiten. De werkregio Klimaatportaal Zuidoost-Brabant is een van de 13 werkregio’s in de samenwerking op het schaalniveau van Zuid-Nederland (provincies Noord-Brabant en Limburg).
X
X
X
X
X
X
X
Klimaatadaptatie
Draagt bij aan: Oppervlaktewater
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
BIJLAGE 4
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 42
Afvalwater zorgplicht
Hemelwater zorgplicht
Grondwater zorgplicht
Samenwerking met waterpartners
Communicatie en bewustwording
Samenwerking met provincie en waterschap te optimaliseren Het hoofddoel is om samen te zoeken waar de verschillende partijen elkaar kunnen helpen. Daarmee wordt bedoeld dat er samen gezocht wordt naar oplossingen en afspreken wie welke rol het beste op zich kan nemen. Op die manier kunnen grotere en succesvollere stappen worden gezet. Dit geldt voor het “traditionele” werk maar zeker ook voor de klimaatadaptatie waarvoor nog veel werk verzet moet worden.
X
X
X
X
X
X
X
Regionaal Bestuurlijk Overleg Maasstroomgebied (RBOM) In de planperiode verkennen we samen met alle partijen hoe de gemeentelijke rol in het RBOM en onderliggende ambtelijke structuren kan worden verbeterd, zowel voor wat betreft de waarde van deze samenwerking voor de individuele gemeenten in Zuid-Nederland als de bijdrage die de gemeenten kunnen leveren aan de collectieve doelen van het samenwerkingsverband.
X
X
X
X
X
X
X
Informeren en inspireren inwoners en ondernemers om klimaatrobuust te handelen X We ontwikkelen een communicatiestrategie (doelgroepenaanpak) om onze inwoners, ondernemers, etc. optimaal te inspireren en te faciliteren- bij het nemen van water-, vergroenings- en klimaatrobuuste maatregelen op hun eigen terrein. De strategie richt zich op: zichtbaar maken van ‘water’ en waterprojecten, zodat het belang van goed omgaan met water duidelijk wordt. En daarnaast het eigen handelen voor het goed omgaan met water duidelijk maken en vergemakkelijken. Voortzetten onthardings / vergroeningsprojecten. Hierbij een focus leggen op de groenarme buurten. Samen met het waterschap een communicatiestrategie (doelgroepenaanpak) ontwikkelen voor het bevorderen van de oppervlaktewaterkwaliteit. Toevoegen water en klimaatadaptatie in aanbod Natuur en Duurzaamheidseducatie (bijvoorbeeld, Van druppel tot Dommel). Uitwerken van een QR wandel- / fietsroute “Eindhovens Water en klimaatadaptatie”. Doel hiervan is de inwoners kennis te laten maken met allerlei goede voorbeelden voor een water- en klimaatrobuuste inrichting van onze stad.
X
X
X
X
X
X
Klimaatadaptatie dialogen voeren X Betreft een continu proces dat voortdurend aandacht vraagt. Door dit in te linken aan bestaande processen / contacten van de gemeente met inwoners en partners van de gemeente betekent deze aandacht vooral het onderhouden van de contacten en regelmatig ophalen van knelpunten en kansen.
X
X
X
X
X
X
Onderzoek naar keermuren en –wanden. Inventarisatie van keermuren en wanden, in beeld brengen kwaliteit en beheer- en onderhoudskosten. Onderzoek naar hoe kosten gedekt kunnen worden en waar werkzaamheden ondergebracht kunnen worden (welk programma)
Klimaatadaptatie
Draagt bij aan: Oppervlaktewater
Operationele doelen en opgaven planperiode 2023 – 2026
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 43
Bijlage 5: Commissie notitie
gemeente Eindhoven Inboeknummer Dossiernummer 20 september 2021
Commissie notitie Onderwerp: commissienotitie GRP
Inleiding Ons huidige gemeentelijke rioleringsplan (GRP) is in 2018 vastgesteld en heeft een looptijd van 2019 t/m 2022. Dit betekent dat wij in 2022 een nieuw GRP moeten vaststellen voor de looptijd 2023 t/m 2026. Om het GRP 2023 t/m 2026 effectief en doelmatig te kunnen uitwerken, hebben wij van u een drietal uitwerkingsrichtingen nodig: 1. voor de bestaande opgave klimaatadaptatie; 2. voor de omgang met de opgaven in het Eindhovens Kanaal; 3. voor de omgang met de opgaven in Knoop XL. Deze notitie behandelt deze 3 uitwerkingsrichtingen en vat deze samen in een richtinggevend scenario voor het GRP 2023 t/m 2026.
Wettelijke taak Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Onvermijdelijk Doelstelling De doelstelling van deze notitie is het verkrijgen van een uitwerkingsrichting voor de bestaande opgave klimaatadaptatie, het Eindhovens Kanaal en Knoop XL. Deze uitwerkingsrichtingen vormen gezamenlijk een richtinggevend scenario voor de uitwerking van het GRP 2023 t/m 2026. Advies gevraagd aan de commissie om In te stemmen met uitwerkingsrichting 1. 1B voor de bestaande opgave klimaatadaptatie. 2. 2B voor het Eindhovens kanaal; 3. 3A voor Knoop XL. Gezamenlijk vormen deze uitwerkingsrichtingen het richtinggevend scenario voor de uitwerking van het GRP 2023 t/m 2026.
BIJLAGE 5
Bijlagenrapport Gemeentelijk Rioleringsplan | 44
Inboeknummer
Inboeknummer
Korte terugblik GRP 2019 t/m 2022 In ons huidige GRP 2019 t/m 2022 zijn de visie, het beleid, het uitvoeringsprogramma (zowel exploitatie als investeringen) en de benodigde personele capaciteit uitgewerkt voor de drie wettelijke zorgplichten die onder de rioolheffing vallen: 1. Zorgplicht afvalwater 2. Zorgplicht hemelwater 3. Zorgplicht grondwater Nieuw in het GRP 2019 t/m 2022 was de uitwerking van de visie, het beleid, het uitvoeringsprogramma en personele capaciteit voor het thema klimaatadaptatie welke onderdeel is van alle drie de zorgplichten. Zie verder bijlage 1. Nieuwe verplichte opgave voor het GRP 2023 t/m 2026: beheer en onderhoud oppervlaktewater (onderdeel zorgplicht hemelwater) Bijlage 2 geeft een nadere toelichting op deze verplichte opgave. De onderstaande tabel maakt inzichtelijk wat de financiële consequentie is voor de hoogte van de rioolheffing van deze nieuwe verplichte opgave. Hierbij is een extra jaarlijkse last voorzien van € 1.000.000,- vanaf 2026 tussen 2023 en 2026 ontwikkelt deze jaarlijkse last zich geleidelijk naar die € 1.000.000,-. 2019 2020 GRP rioolheffing 2019 144 144 – 2022 = vastgesteld in 2018 Rioolheffing met nieuwe verplichte 144 144 opgave oppervlakte water beheer = basis GRP 2023 - 2026 Zie bijlage 5 voor de bijbehorende grafiek.
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
156
168
180
192
192
192
192
192
192
192
156
168
184
200
200
200
200
200
200
200
Uitwerkingsrichting 1: bestaande opgave klimaatadaptatie We zien dat de kosten om de openbare ruimte bij een (her)inrichting water- en klimaatrobuust in te richten (veel) hoger zijn dan de maximaal 20% extra die we bij de uitwerking van het huidige gemeentelijke rioleringsplan in 2018 hebben aangegeven (op basis van de toen bekende informatie en inschattingen). Dit betekent dat de rioolheffing bij een gelijkblijvende ambitie voor een water- en klimaatrobuuste stad sterker moet stijgen dan we in 2018 hebben aangegeven. Een nadere toelichting leest u in bijlage 3. Hieronder zijn een drietal uitwerkingsrichtingen weergegeven die we kunnen toepassen bij het GRP 2023 t/m 2026: A. Het ambitieniveau voor een water- en klimaat robuuste stad verlagen. Concreet betekent dit niet een verlaging van ‘wat we water- en klimaat robuust genoeg vinden’, maar van de snelheid waarmee we de stad water- en klimaatrobuust (her)inrichten. Vanuit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is ‘de opdracht’ dat elke gemeente tussen 2020 en 2050 de stad water- en klimaatrobuust (her)inricht.
Concreet komt dit erop neer dat als vanaf 2020 elke ruimtelijke (her)inrichting van de openbare ruimte water- en klimaatrobuust wordt (her)ingericht, de stad rond 2050 water- en klimaatrobuust is, omdat de openbare ruimte eens in de 25 – 40 jaar ‘op de schop gaat’ en dus in principe (bijna) elke straat in deze periode een keer ‘aan de beurt is geweest’. Bij een verlaging van de ambitie zullen we vanuit de programmalijn Water bij elke ruimtelijke (her)inrichting van de openbare ruimte de keuze maken of we deze wel of niet water- en klimaatrobuust uitvoeren. Deze keuze maken we binnen programmalijn Water op 2
B.
C.
basis van de klimaatatlas (stresstest kaarten), de waterstructuurkaarten en de tools die zijn ontwikkeld hiervoor. De doorlooptijd om te komen tot een water- en klimaat robuuste stad wordt daarmee verlengd met 25 – 40 jaar. (Voorstel) Het ambitieniveau voor een water- en klimaat robuuste stad gelijk houden aan het vastgestelde beleid in het gemeentelijke rioleringsplan 2019 t/m 2022. Natuurlijk doen we wel een grondige evaluatie van dit beleid en optimaliseren we het beleid, maar ‘wat we water- en klimaatrobuust genoeg vinden’ en het tempo waarop we dat willen bereiken (2050 als streefjaar) wijzigen we niet. Op een eventuele verzwaring van het vastgestelde beleid vanuit de herijking van de landelijke klimaatscenario’s is in deze notitie nog niet geanticipeerd (en zal uitwerking krijgen in het GRP 2027 t/m 2030). Het ambitieniveau voor een water- en klimaat robuuste stad verhogen. Verhogen van de ambitie voor een water- en klimaat robuuste stad kan op 3 manieren: a. Manier 1: door het verhogen van ‘wat we water- en klimaat robuust genoeg vinden’. Dus bijvoorbeeld meer waterberging aan te leggen, meer te ontharden, etc.
De keuze om de ambitie op deze wijze te verhogen heeft niet enkel een rechtstreekse impact op de hoogte van de rioolheffing, maar ook op (bijna) alle overige ruimtelijke programmalijnen, omdat de ruimteclaim voor klimaatadaptatie dan bij elke ruimtelijke (her)inrichting van de openbare ruimte toeneemt. Andere belangen, zoals toegankelijkheid of parkeermogelijkheden kunnen hierbij in het geding komen. b. Manier 2: Door het versneld aanpakken van een aantal bekende klimaat knelpunten. Op dit moment is ons beleid er vooral op gericht om klimaatadaptatie ‘mee te laten liften’ met autonome ruimtelijke ontwikkelingen in de openbare ruimte, het zogenaamde ‘werk met werk maken’. Vanuit de stresstesten en risicodialogen die we de afgelopen jaren in het kader van het DPRA hebben doorlopen, hebben we een overzicht van prioritaire knelpunten (bijvoorbeeld locaties waar relatief snel / vaak hemelwateroverlast optreedt en of de kans op financiële schade / gezondheid problemen relatief groot is). We kunnen in het komende gemeentelijke rioleringsplan 2023 t/m 2026 bijvoorbeeld de 5 à 10 meest urgente knelpunten opnemen als uitvoeringsprojecten. Let op, het opnemen van extra projecten heeft niet enkel financiële consequenties voor de hoogte van de rioolheffing, maar ook personele consequenties.