Bijlage 3 - Rapportage online raadpleging

De matiging lijkt veel eerder voor te komen uit een positieve grondhouding ten aanzien van verschillende opties voor opvanglocaties.

38 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Groep 2 (25%): Praktisch-realistische kijk op opvanglocaties Prioriteiten (waardenoriëntatie) Veiligheid (6,2 punten) en leefbaarheid (5,2 punten) zijn de belangrijkste prioriteiten voor de deelnemers in deze groep. Deze groep geeft daarnaast de meeste punten van de vier aan ‘genoeg te doen voor kinderen en jonge vluchtelingen’ (3,7 punten). Deze inwoners maken verder een uitgesproken keuze door twee van de tien opties geen punten toe te kennen: ‘Dat er in opvanglocaties ook woningen voor andere woningzoekers komen’ en ‘Dat buurtbewoners de voorzieningen op de opvanglocatie kunnen gebruiken.’ Profiel De groep heeft een licht positieve houding jegens vluchtelingen (63 op 100 punten). Deze groep bevat relatief veel 65-plussers en mannen. Interpretatie Veiligheid is belangrijk voor deze groep, meer dan voor groepen 1 en 3. Daarover zeggen deelnemers veelal dat het belangrijk is voor iedereen: “Net als bij de vorige vraag over veiligheid. Belangrijk voor vluchtelingen en voor omwonenden.” Deze inwoners kiezen dus ook duidelijk het perspectief van de vluchteling.

De punten voor de optie jonge kinderen lijken niet zozeer gemotiveerd uit empathie, maar veelal vanuit angst voor verveling en daarmee overlast (“Anders gaan ze zich vervelen en net als andere kinderen, vernielingen aanrichten.”) Deze deelnemers zijn niet gekant tegen oplossingen zoals woningen voor andere woningzoekers toevoegen aan opvanglocaties. Of het gebruik van voorzieningen op opvanglocaties door buurtbewoners. Maar zij geloven niet zozeer in dit type oplossing (“Dit is nogal hypothetisch. Ik kan mij niet voorstellen dat studenten kunnen studeren in een kamer in en opvangcentrum of dat ouders met kleine kinderen of pubers zich daar prettig voelen.”). Ze denken ook dat hier geen behoefte aan is (“Ik denk dat hier geen draagvlak voor is”) of vinden dat opvang ook echt op de noden van vluchtelingen gericht mag zijn (“Faciliteiten mogen er zijn voor vluchtelingen en ook op hun behoeftes worden toegespitst.”). De groep lijkt daarmee te karakteriseren als een praktisch-realistische groep die niet noodzakelijk een vooruitstrevend beeld heeft van opvanglocaties (geen experimenten), maar wel wil dat het goed gebeurt.

39 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Groep 3 (14%): Waarde aan een rechtvaardige verdeling Prioriteiten (waardenoriëntatie) Ook deze groep heeft als hoogste prioriteiten veiligheid en leefbaarheid. Daarna kiest deze groep voor opties die duidelijk gericht zijn op de belangen van huidige buurtbewoners en Eindhovenaren: dat er ook woningen voor andere woningzoekers komen (4,6 punten), dat buurtbewoners mogen meedenken (3,6) en dat buurtbewoners de voorzieningen mogen gebruiken (3,7). Profiel De inwoners hebben een licht positieve houding jegens vluchtelingen (58 op de 100 punten). Ook deze groep bevat, net als groep 2, relatief veel 65-plussers en mannen. Let wel: in beide groepen zitten ook veel deelnemers met andere kenmerken (‘relatief veel’ betekent niet ‘alleen maar’). Interpretatie Bij de drie opties die deze groep in het bijzonder waarde toekent zien we dat deelnemers zowel de belangen van de huidige buurtbewoners benoemen, als positieve effecten voor de samenleving en integratie als geheel. Een belangrijke motivatie voor deze deelnemers lijkt daarnaast de rechtvaardige verdeling van lusten en lasten te zijn. Zo noemen deelnemers bij de optie ‘woningen voor andere woningzoekers’ de belangen van Nederlanders (woningnood) (“Grote woningnood dus grote behoefte. Mengen bevordert de integratie.”). Maar in deze reactie zien we ook het positieve effect op de samenleving als geheel.

Veel deelnemers benoemen ook dat het oneerlijk zou zijn dat woningzoekende Nederlanders langer zouden moeten wachten. Bij voorzieningen zien we dezelfde dubbele motivatie (“Het is gefinancierd vanuit de samenleving dus moeten de voorzieningen ook voor iedereen beschikbaar zijn. Daarnaast is het goed voor de integratie als deze gedeeld worden”). De wens tot een rechtvaardige verdeling zien we ook bij de optie dat buurtbewoners mogen meedenken (“Buurt heeft de lasten, dus mag het ook iets zeggen over de lusten?”). Het gaat daarbij ook expliciet om een als rechtvaardig (ervaren) proces naar een eventuele opvanglocatie: “Lerend uit wat er in andere steden en dorpen fout is gegaan, is het enorm belangrijk om buurtbewoners ver van tevoren te betrekken, ook wat betreft schaal. Niets als het al een feit is.”

40 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Groep 4 (16%): Kritische grondhouding naar opvanglocaties Prioriteiten (waardenoriëntatie) Deze groep kenmerkt zich door uitgesproken prioriteiten. Veruit de meeste punten kennen deze inwoners toe aan drie van de tien opties: veiligheid (10,4), leefbaarheid (9,2) en meedenken door buurtbewoners (5,2). Vier van de tien opties krijgen geen punten: ‘Dat buurtbewoners de mogelijkheid hebben om vluchtelingen te helpen’, ‘Dat buurtbewoners de voorzieningen op de opvanglocatie kunnen gebruiken’, ‘Dat vluchtelingen meedenken over wat de gemeente op en rond opvanglocaties moet’ en ‘Dat er genoeg mogelijkheid is voor ontspanning en recreatie voor vluchtelingen.’ Profiel Deze inwoners hebben een (licht) negatieve houding t.a.v. vluchtelingen (31 op 100 punten). Deze groep bestaat uit relatief veel deelnemers tussen 35 en 64 jaar oud, en mannen. Interpretatie Dit is de enige van de vier groepen met een negatieve houding naar vluchtelingen. In die zin is deze groep vergelijkbaar met groep 4 uit de adviespagina A die we karakteriseerden als kritisch-afstandelijk. Beide hebben ongeveer dezelfde omvang, consistent met de observatie dat 15% tot 25% van de Eindhovenaren een negatieve houding heeft.

Als het gaat over veiligheid, dan motiveren deze deelnemers dat vooral vanuit het perspectief van bewoners, veel minder vanuit dat van vluchtelingen (“De bewoners moeten niet het idee hebben dat de veiligheid van hun buurt naar beneden gaat. Of dat ze in de avond niet meer over de straat durven.”) Voor deze groep zijn ‘leefbaarheid’ en ‘veiligheid’ nauw met elkaar verbonden (“Je moet je wel fijn en op je gemak en veilig voelen waar je woont”). Preciezer gesteld, veiligheid is een randvoorwaarde voor leefbaarheid. Bij deze groep zien we op meer punten een kritische grondhouding. Bijvoorbeeld deze deelnemer over het gebruik maken van voorzieningen door buurtbewoners: “Voelt als een goedmakertje. Behoefte zal niet groot zijn” Of een andere deelnemer: “Dit is een stap te ver, eerst integratie vanuit de asielzoekers zelf, zie punten hiervoor, moeten wij integreren of andersom? vreemde vraag.”

41 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Inzicht: brede basis voor ‘samenleven vanaf dag één’ Tot slot kijken we naar de belangrijkste overeenkomsten en verschillen tussen de vier groepen. Ook hier zien we – net als bij adviespagina A – dat de overeenkomsten sterker zijn dan de verschillen. We zien dat van de tien opties er zes zijn die van alle groepen punten krijgen. Deze zes opties zijn een gemene deler; zie FIGUUR 17: •

Dat het in en rond opvanglocaties veilig is;

•

Dat er aandacht is voor de leefbaarheid van iedereen in de buurt;

•

Dat buurtbewoners meedenken over wat de gemeente op en rond opvanglocaties moet;

•

Dat er genoeg te doen is voor kinderen en jonge vluchtelingen;

•

Dat de opvanglocatie schoon is;

•

Dat er in opvanglocaties ook woningen voor andere woningzoekers komen;

Van elke groep krijgen deze zes opties gezamenlijk twee derde van de punten of meer. Ook hier geldt de observatie als bij adviespagina A: zo’n breed gedeelde basis is zeldzaam in PWE-raadplegingen.

FIGUUR 17 – DE OVEREENKOMSTEN ZIJN GROOT TUSSEN DE VIER GROEPEN

42 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

5. Over het onderzoek In dit onderzoek hebben we het advies gevraagd aan de inwoners van de gemeente Eindhoven over samenleven vanaf dag één. Hoe hebben zij deelname aan het onderzoek ervaren? SAMENVATTING •

De gemiddelde deelnemer geeft een 7,3 aan de raadpleging. 93% van de deelnemers (open raadpleging, DigiPanel en brief gecombineerd) gaf een voldoende.

•

De grote meerderheid vond het onderzoek goed te begrijpen.

Meerderheid deelnemers is positief 93% van de deelnemers (open raadpleging, DigiPanel en brief gecombineerd) gaf een voldoende aan de raadpleging. Deze deelnemers hebben de PWE-raadpleging als een fijne manier ervaren om hun voorkeuren door te geven over ‘samenleven vanaf dag één’ aan de gemeente. De meeste deelnemers geven de raadpleging het cijfer 8. Bij andere raadplegingen zien we scores tussen 6,3 en 7,5, dus dit zit aan de bovenkant. Deelnemers die positief zijn over de raadpleging geven vooral aan dat de raadpleging een toegankelijke methode vinden om hun stem te kunnen laten horen (“Korte vragen, en de werking van het puntensysteem zodat je echt keuzes moet maken over wat je het meest van belang vindt” en “De video’s waren ook erg duidelijk en het is fijn dat er ook Arabische en Oekraïense versies waren”). Een veel genoemd argument is dat ze het belangrijk vinden dat ze over dit specifieke onderwerp hun stem kunnen laten horen. Ook waarderen ze het feit dat er een raadpleging over dit onderwerp is (“[Goed dat] er überhaupt een raadpleging over dit belangrijke onderwerp is.” en “Goed om inwoners te vragen, maar op dit thema vraagt het daadkracht van de gemeente. Er zal altijd een groep zijn die het er niet mee eens is.

Heb lef en ga ervoor, mensen zien dan dat het niet eng en gevaarlijk is.”) en de mogelijkheid om hun advies te nuanceren en toe te lichten (“Open vragen over veel onderwerpen en optie voor toelichting.”). Hoewel 93% van de deelnemers een voldoende gaf aan de raadpleging, gaf 7% een onvoldoende. Wat vinden deze deelnemers? Sommige deelnemers vonden de informatievoorziening sturend (“Deze raadpleging zou moeten beginnen met de vraag OF je een vluchtelingen opvang wil. Maar dat is blijkbaar een feit.”). 34% van de respondenten heeft de raadpleging als (enigszins) sturend ervaren (zie FIGUUR 18). Ongeveer twee derde niet. In vergelijking met andere raadplegingen is dit iets boven gemiddeld. Een verklaring hiervoor is dat participatiebehoeften verschillen tussen Nederlanders. Veel deelnemers vinden het krachtig dat een PWE-raadpleging een beperking meegeeft en informatie biedt over wat er kan gebeuren als je een optie kiest. Er zijn ook mensen die liever een referendum-achtige vraagstelling willen (‘Moet er een opvanglocatie komen ja/nee?’). Deze groep ervaart een PWE soms als sturend. Tegenover de respondenten die de raadpleging sturend vinden staan ook respondenten die de beperking en informatie juist goed vinden (“ook goed dat de vraag niet is: ben je voor of tegen de opvang van vluchtelinge,. maar hoe kan je ze het beste helpen.”)

43 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Andere deelnemers hadden niet veel vertrouwen dat er iets gedaan wordt met de uitkomsten (“Hoop dat er echt iets mee gedaan wordt en niet dat er eigenlijk al een uitkomst is uitgedacht zoals veel dingen in Eindhoven”). Of uiten in ieder geval die wens (“Hoop dat de gemeente er ook iets mee doet en er van leert”). Negatieve deelnemers verschilden van mening over de lengte van de raadpleging en de mate van informatievoorziening. Sommige deelnemers vonden de raadpleging te lang duren en vonden dat ze te veel informatie moesten verwerken. Andere deelnemers vonden juist dat ze informatie misten in de raadpleging en ze wilden meer mogelijkheden krijgen om hun ideaalbeeld te schetsen.

FIGUUR 18

44 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

6. Methodologie & Verantwoording In deze sectie geven wij informatie over het ontwerpen van de PWE-raadpleging, het verzamelen van de data en de analysemethoden die wij gebruiken. IN DIT HOOFDSTUK •

Ontwerp van de PWE-raadpleging

•

Dataverzameling

•

Data-analyse

•

Omgang met persoonsgegevens

•

Privacy

Ontwerp van de PWE-raadpleging Een raadpleging volgens de methode van de Participatieve Waarde Evaluatie bestaat in feite uit vier elementen: 1.

Het vaststellen van een vraagstelling die onderwerp is van de PWE;

2.

Het formuleren van de meest relevante keuzeopties waar de deelnemer tussen kan kiezen;

3.

Het beschrijven van informatie over deze opties incl. positieve effecten en negatieve effecten;

4.

Het kiezen van het type PWE-raadpleging, inclusief een beperking die ervoor zorgt dat deelnemers niet alle opties kunnen kiezen.

Daarnaast hebben we in dit onderzoek ook een aantal vragen gesteld over hoe deelnemers staan tegenover vluchtelingen in de Nederlandse samenleving en of deelnemers in het dagelijks leven contact hebben met vluchtelingen. Hieronder leggen we uit welke belangrijke keuzes wij hebben gemaakt in deze vier stappen. Ter referentie is de raadpleging nog steeds te bezoeken in oorspronkelijke vorm via https://samenleven-offline.raadpleging.net/. Antwoorden worden niet meer geregistreerd. Maar voordat we deze keuzes toelichten, vertellen we eerst meer over het proces dat we doorlopen hebben.

Ontwerpproces Voor de totstandkoming van deze raadpleging hebben we een uitgebreid proces doorlopen waarin beleidsmedewerkers van de gemeente en externe stakeholders uitvoerig betrokken zijn. Onderstaande figuur geeft een beknopt overzicht van de bijeenkomsten die zijn gehouden en wat er in die bijeenkomsten besproken is, alsmede de aanvullende feedback en tests die we hebben uitgevoerd.

45 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Ontwerpsessie

Wat hebben we gedaan?

Wie waren aanwezig?

Verkennen verschillende vraagstellingen, opties en types Intern. Medewerkers van beleid en Ontwerpsessie 1

PWE. Uitleg over mogelijke invullingen. Ophalen van

uitvoering van verschillende

feedback.

afdelingen.

Drie concreet uitgewerkte voorstellen van vraagstelling, Ontwerpsessie 2

opties en type PWE. Ophalen van feedback.

Externe stakeholders en beleidsmedewerkers van migratie.

Eén volledig uitgewerkte raadpleging. Bestaande uit twee Ontwerpsessie 3

adviespagina’s met eigen vraagstelling

Intern en extern. Alle genodigden van

en opties. Alle teksten uitgeschreven. Ophalen

de eerste twee sessies.

van feedback.

Feedback op

Schriftelijke feedback van alle deelnemers aan de

eindontwerp

ontwerpsessies op het eindontwerp van de raadpleging.

nvt

Twee focusgroepen met deelnemers met Deelnemerstests

vluchtelingenachtergrond, bestaande uit invulsessie en plenaire nabespreking. Daarnaast een testpanel van 150

nvt

deelnemers de raadpleging in laten vullen.

Naast deze bijeenkomsten is bijna wekelijks in een projectteam van de onderzoekers en de gemeente overlegd en is op verschillende momenten getoetst bij de betrokken wethouders.

Stap 1: Vraagstelling en scope Het doel van de raadpleging is om in kaart te brengen welke voorkeuren Eindhovenaren hebben over hoe de gemeente vluchtelingen ondersteuning biedt. Er bleek tijdens de ontwerpsessies een sterke behoefte om een beeld te krijgen van zowel doelstellingen van het beleid als van concrete handelingsmogelijkheden voor de gemeente en partners. Daarom is er gekozen twee vraagstellingen uit te werken: 1.

Samenleven in Eindhoven vanaf dag één. Welke doelen vind jij daarbij belangrijk?

2.

Wat zou de gemeente op en rond opvanglocaties moeten regelen?

Vraagstelling 1: Samenleven in Eindhoven vanaf dag één. Welke doelen vind jij daarbij belangrijk? •

De invulling van het beleidskader ‘Samenleven vanaf dag één’ staat centraal. Het college heeft beleidsuitgangspunt ‘Samenleven vanaf dag één’ geformuleerd. Dit is ook gecommuniceerd in een raadsinformatiebrief. In de brief staat dat ‘asielzoekers en statushouders die in Eindhoven worden

46 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

opgevangen ook in Eindhoven gehuisvest worden en vanaf dag één mee doen aan de samenleving’. Gemeente Eindhoven is voornemens hier nadere invulling aan te geven. •

Deze vraag is toekomstgericht en gericht op waarden. Hij gaat over de manier waarop Eindhovenaren in de toekomst samenleven met vluchtelingen. We hebben deze insteek gekozen omdat o

deze vraagstelling niet de huidige situatie als uitgangspunt neemt, en daarom ook een evaluatie van de huidige situatie vermijdt. Het stelt inwoners juist in de gelegenheid mee te denken over een gezamenlijke toekomst.

o

de vraag is gericht is op de waarden die beleid moeten sturen. Hiermee zijn de uitkomsten toekomstbestendiger en kunnen ze ook in de toekomst nog dienen om beleidskeuzes te maken. Dat komt omdat deze vraag niet gaat over concrete maatregelen die in de toekomst mogelijk niet meer relevant zullen zijn.

Vraagstelling 2: Wat zou de gemeente op en rond opvanglocaties moeten regelen? •

Afwegingen rondom de inrichting van opvanglocaties staan centraal. Komende jaren komen er meer vluchtelingen naar Nederland die zullen worden opgevangen door heel het land. Gemeente kunnen beslissen welke locaties hiervoor worden opengesteld en hoeveel vluchtelingen ergens komen te wonen. De keuze voor deze locaties en hoe dit wordt vormgegeven heeft veel invloed op inwoners. Daarom is ook gemeente Eindhoven benieuwd naar hoe nieuwe locaties zo veel mogelijk kunnen aansluiten bij de behoeftes van inwoners. Voor deze reden stellen we specifiek deze vraag in adviespagina 2: ‘Wat zou de gemeente op en rond opvanglocaties moeten regelen?

Gedurende het proces hebben we ook een aantal keuzes gemaakt over de scope van de raadpleging. We lichten hieronder de belangrijkste toe. 1.

De focus van de raadpleging is op ‘vluchtelingen’ in het algemeen. In gesprekken met betrokkenen kwam vaak naar voren dat verschillende vluchtelingen verschillende juridische status en corresponderende rechten hebben. In de raadpleging gaat het over alle mensen die onvrijwillig hun thuis verlaten hebben om in Nederland een veilige plek te zoeken, ongeacht de juridische status die wij er in Nederland en Europa aan gekoppeld hebben. Wij hebben daar twee redenen voor: a)

Dit is hoe er in de samenleving vooral over gesproken wordt. Voor inwoners is het onderscheid tussen specifieke subgroepen niet altijd duidelijk.

b) We willen leren over de adviezen die inwoners geven omtrent beleid voor alle mensen die als vluchteling komen. Los van wat hun rechten zijn, of wat hun status is. We realiseren ons dat beleid niet altijd voor elke groep met elke status te schrijven is. Er zijn juridische verschillen. Dit onderscheid zullen we waar nodig aangeven, zodat deelnemers wel een goed beeld krijgen van de gevolgen van hun keuzes voor elke groep. Dat brengt ons op reden 3: 2.

De raadpleging gaat niet over aantallen, de locaties zelf en doelgroepen. Het college van B&W heeft reeds keuzes gemaakt over het aantal vluchtelingen dat de gemeente wil gaan opvangen en is voor de andere dingen sterk afhankelijk van de nationale overheid. Als we dergelijke onderdelen zouden

47 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

voorleggen in de raadpleging, is de kans reëel dat dit leidt tot verwachtingen dat de gemeente daar ook wat aan kan doen, en dat is niet het geval.

Stap 2: Keuzeopties In de selectie van de keuzeopties was het uitgangspunt alle relevante ideeën over samenleven en opvanglocaties een plek te geven. Elke inwoner van de gemeente Eindhoven, hoe verschillend ook in perspectief, moet ruimte hebben diens perspectief kwijt te kunnen. Een tweede uitgangspunt was dat de opties daadwerkelijk binnen de handelingsmogelijkheden van de gemeente of haar directe samenwerkingspartners ligt, en dat recente besluitvorming van college niet ter discussie wordt gesteld. Om die reden maken opties die gaan over het aantal opvangplekken of de categorie vluchtelingen die wordt opgevangen geen onderdeel uit van de raadpleging. Tijdens de drie ontwerpsessies hebben we telkens een reeks opties voorgelegd aan de deelnemers. Gedurende de sessies zijn deelnemers in gesprek gegaan over zowel de vraagstelling als de genoemde opties. Vervolgens hebben ze feedback gegeven aan de projectgroep. In de derde werksessie zijn de keuze-opties volledig uitgewerkt getoetst bij de deelnemers, en zijn aan de hand van de feedback definitieve wijzigingen gemaakt. Uiteindelijk heeft de projectgroep de definitieve keuze gemaakt in de selectie van de opties. De keuzeopties zijn zoveel mogelijk geformuleerd in termen van de uitkomst, en niet op de manier om deze uitkomst te bereiken.

Dat is een bewuste keuze, de raadpleging is gericht op welke uitkomsten de gemeente zou moeten bereiken. Uit de onderbouwing bij de keuzes die deelnemers maken is veel informatie te halen over de manier waarop deze doelen bereikt zouden moeten worden. Om deze reden is ook zo veel mogelijk geprobeerd termen als ‘moeten’ of ‘mogen niet’ te vermijden.

Stap 3: Informatie over de keuzeopties Tijdens de gehele raadpleging was er via een Help-knop algemene, feitelijke informatie beschikbaar over het onderzoek en de huidige situatie rondom de opvang van vluchtelingen in Eindhoven.

48 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

FIGUUR 19

Bij elk van de keuzeopties in beide adviespagina’s was ook gedetailleerde informatie beschikbaar. Onderstaande figuur geeft daarvan een voorbeeld.

49 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

FIGUUR 20

Stap 4: Keuze voor het type PWE en beperking Een raadpleging volgens de PWE-methodiek kan op drie verschillende manieren geïmplementeerd worden (puntenmodus, schuifjesmodus, keuzemodus). De keuze tussen deze drie opties maken we aan de hand van twee vragen. De eerste vraag is in hoeverre er (al) sprake is van de verdeling van een schaars publiek goed of middel, zoals geld of uitvoeringscapaciteit. In eerste instantie lijkt dat bij het vraagstuk over de invulling van gemeentelijk beleid het geval; de gemeente moet uiteindelijk keuzes maken waaraan zij haar schaarse middelen aan uit zal geven. Maar gedurende het ontwerpproces bleek dat de informatiebehoefte van de gemeente en haar samenwerkingspartners vooral gericht was op welke doelen de gemeente zou moeten nastreven. Hoe schaarse middelen verdeeld moeten worden is pas in tweede instantie relevant, wanneer een concreter beeld is verkregen van welke doelen behaald zouden moeten worden. Gezien het antwoord op deze vraag is een puntenmodus het meest passend voor de PWE. De tweede selectievraag (die gaat over of er graduele inzet van middelen mogelijk is) is daarmee niet relevant. Dat betekende concreet dat deelnemers punten mochten verdelen over de keuzeopties. We kozen voor 30 punten in beide adviespagina’s. We hebben gekozen voor het verdelen van 30 punten om een fijnmazige toekenning van punten mogelijk te maken.

Dit staat meer nuance toe. Het nog groter maken van het aantal punten gaat ten koste van de overzichtelijkheid en toegankelijkheid van de raadpleging.

Dataverzameling Dataverzameling Deelname aan de raadpleging was mogelijk tussen 16 september en 23 oktober 2023. In die periode hebben 3.213 inwoners meegedaan aan één van de drie varianten: 1.

DigiPanel: Alle vaste leden van het DigiPanel van de gemeente Eindhoven zijn uitgenodigd om deel te nemen aan de raadpleging. Via deze route deden 2.042 inwoners mee.

50 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

2.

Open raadpleging: Alle inwoners van 16 jaar of ouder konden meedoen aan de open raadpleging. Dit hebben 766 inwoners gedaan.

3.

Deelname met uitnodiging via een brief: Een representatieve groep van 10.000 adressen is willekeurig geloot uit de gemeentelijke administratie en heeft een brief met een unieke code ontvangen, waarmee iemand in het huishouden kon deelnemen de raadpleging. Zo hebben 565 inwoners meegedaan.

Inhoudelijk waren alle drie versies identiek. In de open raadpleging en de raadpleging met uitnodiging via een brief konden deelnemers kiezen uit een korte en een lange versie. In de korte versie sloegen de deelnemers de tweede adviespagina over. De raadpleging vond hoofdzakelijk online plaats. Om de toegankelijkheid te vergroten voor inwoners die geen voorkeur hebben voor deelname per computer hebben we de mogelijkheid geboden de raadpleging op papier thuisgestuurd te krijgen en in te vullen. Dit is door Ook konden deelnemers ene afspraak maken bij de helpdesk van Populytics.

Controle en opschonen van de data Er zijn een aantal redenen om de data altijd goed te controleren en zo nodig op te schonen: •

Sommige deelnemers beginnen aan de raadpleging, maar verlaten deze voordat ze genoeg informatie hebben gegeven om te analyseren.

•

Sommige deelnemers beginnen aan de raadpleging, verlaten deze, en komen later voor een tweede keer terug, waardoor ze dubbel geregistreerd staan;

•

In de brief-versie mocht de code maar één keer gebruikt worden;

•

We hebben waarborgen voor mogelijke beïnvloeding en/of fraude.

Daarom is altijd een controle van de deelnemers nodig en, zo nodig, het opschonen van de data. We hebben alle deelnames gecontroleerd, handmatig dan wel automatisch. We beschrijven de belangrijkste controles: 1.

Is de PWE voltooid? Niet alle deelnemers hebben de raadpleging volledig afgemaakt. Dat is in elk onderzoek zo. Deelnemers zijn gestopt op verschillende punten in de raadpleging. Deelnames die niet volledig zijn ingevuld kunnen wij toch meenemen in de analyse. Elk antwoord dat deelnemers geven wordt namelijk direct opgeslagen. Dus ook deels voltooide deelnames zien wij terug en kunnen wij meenemen. Alle deelnemers die niet op zijn minst de keuzetaak volgens de PWE-methodologie volledig hebben gemaakt hebben te weinig informatie gegeven om te kunnen analyseren. Deze deelnames zijn verwijderd (894 deelnemers). De resterende partiële deelnames zijn meegenomen in de analyse. Daardoor kan het voorkomen dat bij sommige vragen of stellingen minder deelnemers worden gerapporteerd dan het totale aantal aan het begin.

2.

Alleen voor de brief: Zijn er dubbele en/of ongeldige briefcodes? Als deelnemers een ongeldige briefcode hebben gebruikt, maar de raadpleging verder hebben ingevuld, dan hebben we deze verplaatst naar de open raadpleging. Als meerdere deelnemers dezelfde briefcode hebben gebruikt, dan hebben we de eerste deelname bewaard, en de overige deelnames verplaatst naar de open raadpleging.

51 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

3.

Hebben individuen vaker deelgenomen? Het is mogelijk om te zien of vanaf hetzelfde apparaat meerdere malen is deelgenomen aan de raadpleging (zonder te zien welk apparaat dit is). Deze deelnames hebben we handmatig gecontroleerd. In de meeste gevallen betrof het deelnames met dezelfde demografische kenmerken (ogenschijnlijk dezelfde persoon), waarbij de ene deelname verder voltooid was dan de andere. In dat geval hebben we de meest complete deelname bewaard en de andere verwijderd. Daar waar de demografische kenmerken verschilden hebben wij aangenomen dat het verschillende personen betreft die vanaf hetzelfde apparaat hebben deelgenomen. Deze deelnames zijn dan allemaal bewaard gebleven.

4.

Waar wonen de deelnemers? Deelnemers die hebben aangegeven buiten de gemeente Eindhoven te wonen, 53 in totaal, hebben we buiten beschouwing gelaten.

Bij deze controles – en nog enkele aanvullende, kleinere controles – hebben we geen aanwijzingen gevonden dat de raadpleging beïnvloed zou zijn. Dat heeft geleid tot de volgende samenstelling (zie Tabel 2):

Tabel 2 Versie

Deelnemers

DigiPanel

2.042

Open raadpleging

766

Brief

565

Totaal

3.372

52 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Socio-demografische gegevens van de deelnemers Tabel 3

Geslacht

Aandeel Eindhoven* (bron: Gem Eindhoven)

DigiPanel (N=2.042)

Open raadpleging (N=766)

Brief (N=565)

Vrouw

49%

40%

54%

37%

Man

52%

58%

43%

60%

15 tot 25 jaar

16%

2%

10%

5%

25 tot 44 jaar

38%

22%

37%

28%

45 tot 64 jaar

27%

40%

37%

43%

65 en ouder

19%

35%

17%

25%

Laag

25%

7%

10%

6%

Middel

35%

22%

25%

21%

Hoog

40%

71%

65%

73%

Centrum

5%

6%

9%

6%

Stratum

15%

18%

16%

17%

Tongelre

9%

11%

8%

8%

Woensel-Zuid

18%

12%

14%

13%

Woensel-Noord

26%

28%

21%

25%

Strijp

16%

15%

14%

18%

Gestel

12%

10%

12%

9%

Leeftijd

Opleiding

Woonplaats

Data-analyse Bij het analyseren van de data gebruiken we enkele veelgebruikte statistische en econometrische analysemethodes. We rapporteren de drie belangrijkste.

Post-stratificatie voor representativiteit (herwegen) Deelname aan de raadpleging is vrijwillig. Niet alle inwoners van de gemeente Eindhoven die 16 jaar of ouder zijn hebben meegedaan aan de raadpleging. De inwoners die op hebben meegedaan zijn daarom een steekproef. Dat werpt de vraag op of de uitkomsten van een onderzoek onder een deel van de inwoners (de steekproef) ook iets zegt over alle inwoners van de gemeente Eindhoven. Tabel 3 laat zien dat de samenstellingen van deelnemers aan de open raadpleging en de brief niet geheel representatief zijn voor de gemeente Eindhoven op de klassieke demografische kenmerken leeftijd, opleiding en

53 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

geslacht. De verdeling over de kenmerken van de verschillende groepen deelnemers verschillen namelijk van die van de gehele populatie van Eindhoven. Om toch uitspraken te kunnen doen over alle inwoners van Eindhoven, herwegen we de data met de methode post-stratificatie. Het doel is om alle groepen in de gemeente Eindhoven een stem naar rato te geven. Herwegen betekent dat we in de analyse meer gewicht hebben toegekend aan de antwoorden van deelnemers die ondervertegenwoordigd zijn in de steekproef en juist minder gewicht hebben toegekend aan de deelnemers die oververtegenwoordigd zijn. Kort gezegd hebben we het volgende gedaan: •

Bij elk kenmerk delen we de deelnemers op in een aantal groepen: twee voor geslacht (man/vrouw), drie voor opleidingsniveau (laag/midden/hoog), zes voor leeftijd en zeven voor stadsdeel.

•

We hebben de verdeling van de deelnemers over deze groepen vergeleken met de verdeling van het aantal mensen in de populatie. We hebben voor alle factoren gekruist gewogen, behalve voor opleidingsniveau. Daarvan hadden we alleen de gegevens op stadsniveau beschikbaar.

•

Vervolgens hebben we een wegingsfactor gekoppeld aan elke groep. Deze wegingsfactor zorgt dat de antwoorden van een specifieke groep zwaarder tellen als er relatief weinig deelnemers in de groep zitten. En dat de antwoorden minder zwaar meetellen als er relatief veel deelnemers in deze groep zitten. Dat betekent concreet dat we met name de stem van jongeren en lager opgeleiden iets zwaarder hebben laten wegen.

Vervolgens kunnen we zien of de resultaten van deze herwogen steekproef verschillen van de ongewogen conclusies. In de hoofdstukken met resultaten rapporteren we zowel gewogen als ongewogen conclusies. De gewogen conclusies mogen gelezen worden als representatieve uitkomsten van de gemeente Eindhoven.

Standaardafwijking voor betrouwbaarheid Als we uitspraken willen doen over de gehele populatie, is het ven belang rekening te houden met de betrouwbaarheid van je uitkomsten. De uitkomsten van een gewogen steekproef zijn niet zonder meer hetzelfde voor alle inwoners van de gemeente samen. Een steekproef heeft namelijk altijd een bepaalde mate van onzekerheid. Als we resultaten met elkaar vergelijken, maken we gebruik van de 95%-betrouwbaarheidsintervallen van die resultaten. Daarmee geven we aan wat de kans is dat bij een ander maar vergelijkbaar onderzoek dezelfde uitkomsten zullen worden gevonden. Bij herhaling van de steekproef met andere deelnemers bevinden de uitkomsten zich met 95% zekerheid binnen het betrouwbaarheidsinterval. Als we aangeven dat resultaten significant van elkaar verschillen, dan betekent dat dat er geen overlap zit in het betrouwbaarheidsinterval van die resultaten.

Latente Klasse Cluster Analyse (LKCA) voor identificeren van groepen Met de statistische techniek Latente Klasse Clusteranalyse (LKCA) hebben we onderzocht voor de representatieve steekproef (gewogen brief en DigiPanel) welke groepen we kunnen onderscheiden wat betreft de waarde die zij hechten aan de verschillende ideeën over samenleven vanaf dag één, en over wat de gemeente op en rond opvanglocaties moet regelen. Deze methode zoekt naar groepen die grotendeels dezelfde

54 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

antwoorden geven in de PWE-keuzetaak óf die de opties juist heel anders prioriteren dan andere groepen. Interessante vervolgvragen zijn hoe deze groepen te karakteriseren zijn. Zitten er in een bepaalde groep meer vrouwen dan mannen? Meer ouderen dan jongeren? Of juist relatief veel mensen met een hoog opleidingsniveau of welvaart?

Omgang met persoonsgegevens De vragen in de raadpleging waren allen in overeenstemming met de privacywetgeving (AVG). De belangrijkste manier waarop we dit waarborgen is dat de raadpleging anoniem is. De gegevens die we verzamelen zijn daarom wel gegevens maar geen persoonsgegevens. Een anoniem onderzoek mag vragen stellen over leeftijd, geslacht en opleidingsniveau, en ook over bijvoorbeeld land van herkomst, zonder dat de AVG van toepassing is. In een anoniem onderzoek kan je in sommige gevallen toch tot de persoon herleidbare gegevens verzamelen. Bijvoorbeeld als het antwoord op een vraag (of de antwoorden op een combinatie van vragen) herleidbaar is (zijn) tot een groep van drie huishoudens of minder. Dan is er sprake van een persoonsgegeven. In dat geval is de AVG van toepassing. De combinatie van de gegevens die in deze raadpleging verzameld worden is echter niet herleidbaar tot een groep van drie huishoudens of minder in de gemeente Eindhoven. Elke deelnemer aan de raadpleging kon verder zelf bepalen welke informatie hij/zij wil delen. Veel vragen over persoonlijke kenmerken in de raadpleging waren vrijwillig te beantwoorden (of over te slaan). De vragen die verplicht waren om door te kunnen gaan bevatten de antwoordoptie ‘zeg ik liever niet’. Deelnemers werd gevraagd of zij het rapport wilden ontvangen. Indien zij dit wilden, konden zij hun mailadres achterlaten.

Daarvoor werden deelnemers naar een ander platform geleid. De raadplegingen van Populytics zijn zo ontworpen dat het voor de onderzoekers niet mogelijk is om dit mailadres te koppelen aan de antwoorden die zijn gegeven in de raadpleging. Voor het verwerken van de mailadressen van de deelnemers is een verwerkersovereenkomst getekend met de gemeente en de mailadressen worden direct na het versturen van het rapport definitief verwijderd.

Beïnvloeding en/of fraude We hebben diverse waarborgen om respondenten met verkeerde intenties te identificeren. Daarover kunnen we niet in al te groot detail treden. Maar om een voorbeeld te noemen: het is mogelijk om te zien of de raadpleging meerdere keren is ingevuld vanaf één apparaat. (Zonder overigens te weten welk apparaat dat is. Dit is dus geen persoonsgegeven.) De unieke code in de brief aan de 10.000 willekeurig geselecteerde huishoudens is ook een waarborg. Als een van onze waarborgen een signaal geeft, dan controleren we de betreffende deelname(s) handmatig. Om het bovenstaande voorbeeld te volgen: een herhaalde deelname vanaf hetzelfde apparaat hoeft niet vanuit verkeerde intenties te zijn. Binnen een huishouden kunnen meerdere personen vanaf hetzelfde apparaat deel hebben genomen aan de open raadpleging. Of een persoon kan begonnen zijn, de raadpleging onvoltooid afgesloten hebben, en op een later moment weer begonnen zijn. Als dit aantal erg afwijkend is, dan is dat een reden tot nader onderzoek. Daarbij kijken we ook naar andere waarborgen. Uiteindelijk kan dat leiden tot verwijdering van een deelname.

55 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Na controle hebben we geen aanwijzingen gevonden dat er structurele beïnvloeding van de raadpleging heeft plaatsgevonden.

56 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

7. Appendix: Kwalitatieve analyse adviespagina A Overzicht van meest gegeven argumenten voor elk van de acht opties uit adviespagina A. Waarom geven deelnemers veel of weinig punten? Opties in volgorde van hoogste prioriteit naar laagste prioriteit.

LEGENDA ★

0 tot 5% van de getelde argumenten

★★

5 tot 10%

★★★

10 tot 15%

★★★★

15 tot 20%

★★★★★

20% of meer

57 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

1. Dat vluchtelingen de Nederlandse taal en cultuur kennen (5,6 punten)

Tabel 4 Argument bij veel punten

Illustratie

Ja, het leren van de Nederlandse taal en

“Als je de taal spreekt, maak je makkelijk

cultuur is een voorwaarde voor integratie

contact en integreer je sneller.”

Ja, de Nederlandse taal spreken heeft een

“Dan kun je makkelijk meekomen in de

positief effect op contact, communicatie en

samenleving, werk en opleiding. Geldt voor

bouwen van een sociaal netwerk

iedereen ook voor vluchtelingen”

Ja, want het leren van de taal en cultuur bevordert begrip en acceptatie tussen verschillende gemeenschappen; voorkomt misverstanden

Frequentie

★★★★★

★★★

★★★

Ja, vluchtelingen worden geacht zich aan te “Ik heb nu het idee dat wij ons moeten aanpassen aan hen, ze kiezen er toch zelf voor

cultuur

om naar Nederland te komen.”

Ja, het beheersen van de taal en het

“Belangrijkste is cultuur. Enige kennis van de

begrijpen van de cultuur helpen

taal zou handig zijn, met name om zich

vluchtelingen om zelfstandiger te worden

wegwijs te maken.”

58 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Beheersing van het Engels is nuttig of

“Niet de hoogste prioriteit als ze Engels

voldoende.

spreken.”

Frequentie

★★★

Dat komt vanzelf, bijvoorbeeld als ze naar

men integreert in de samenleving door

school en aan het werk gaan

bijvoorbeeld (vrijwilligers) werk of een

★★

opleiding.”

begrip”

passen uit respect naar de Nederlandse

Illustratie

“Prioriteiten stellen. Dit komt automatisch als

“Zonder integratie blijf je buiten de samenleving en wek je eerder irritatie dan

Argument bij weinig punten

Ja, niet voor tijdelijk, maar wel een vereiste

“Er zijn statushouders en asielzoekers. Voor de

voor vluchtelingen die permanent willen

eerste groep zou dit mogelijk goed zijn. Voor

blijven

de tweede groep mogelijk minder.”

We vragen dit ook niet aan groepen met een ★★

andere achtergrond, zoals expats of buitenlandse studenten

★★

Nee, vluchtelingen horen terug te gaan / ik wil geen vluchtelingen

★★

“We verwachten ook niet van expats of buitenlandse collega’s dat ze de taal leren, waarom zouden we dat van asielzoekers dan

★

wel verwachten?”

“Nee ze moeten terug naar eigen land”

★

2. Dat het in en rond opvanglocaties veilig is (5,3 punten)

Tabel 5

Argument bij veel punten

Illustratie

Ja, veiligheid is een basisbehoefte voor

“Lijkt me logisch. We willen een veilige

vluchtelingen én omwonenden

leefomgeving, de vluchtelingen zelf ook. ”

Ja, veiligheid is een voorwaarde voor

“Veiligheid van omwonenden mag nooit in het

omwonenden

geding komen door vluchtelingenopvang”

Ja, veiligheid heeft een positief effect op het “Vluchten van de ene onveilige situatie naar mentale welzijn van vluchtelingen

de andere doet niemand goed”

Ja, het voorkomen van overlast

“Belangrijk voor vluchtelingen en

(‘onveiligheid’) is een voorwaarde voor

omwonenden. Vergroot aanmerkelijk het

draagvlak en maatschappelijke acceptatie

draagvlak op langere termijn.”

Frequentie Argument bij weinig punten

★★★★★

★★★

vreselijk verhalen over criminaliteit en

onveilig

onveilige situaties. Dit mag niet in Eindhoven gebeuren”

59 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

alleen rond een opvanglocatie

Als de andere punten zijn voldaan, dan komt veiligheid vanzelf

Frequentie

“Lijkt me niets meer dan normaal dat we veilig willen wonen, heeft in principe niets te maken

★★★

met of je vluchteling bent of niet.” “Als alles goed georganiseerd is en iedereen mee kan dan is het vanzelf veilig in en om

★★★

opvangcentra”

Nee, want vluchtelingen zijn hier zelf ★★★

verantwoordelijk voor. Zij veroorzaken vaak “De veiligheid hangt van hun eigen gedrag af”

★★

zelf het probleem Nee, want het is al veilig of veiliger dan op ★★★

andere plekken en waar de vluchtelingen vandaan komen. Geen extra aandacht nodig

“Je hoort verhalen uit Budel en ter Apel Ja, want op sommige plekken is het nu

Het moet altijd en overal veilig zijn, niet

Illustratie

★

“Is beveiligd, onveilige situaties kun je soms niet voorkomen, ook niet met extra inzet”

★

3. Dat vluchtelingen werken. Of een opleiding volgen (5,0 punten) Tabel 6

Argument bij veel punten Ja, werk en opleiding hebben een positief effect op het mentale welzijn van vluchtelingen

Illustratie “Draagt bij aan gevoel voor eigenwaarde en maakt ze sneller zelfstandig.”

Frequentie Argument bij weinig punten Nee, want voor veel vluchtelingen ligt in de ★★★★★

eerste periode van aankomst geen focus op opleiding of werk

“Voor een goede integratie in de samenleving, Ja, dat draagt bij aan zelfstandigheid

dat ze op eigen benen kunnen staan en voor

“Werken is in NL de handigste manier om te

positief effect op de integratie

integreren”

Ja, dan dragen vluchtelingen bij aan de samenleving (wederkerigheid)

★★★

★★

is dat voor beide positief.”

Meedoen aan de maatschappij is voor

“Voor ieder mens is het belangrijk om zinvolle

iedereen goed, ook vluchtelingen

dagbesteding te hebben.”

60 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

en tot rust komen. De rest volgt dan vanzelf.”

★

Het hangt ervan af

In het eerste geval is werken belangrijk. In het

★

tweede geval is dat niet zo.”

“Als vluchtelingen kunnen en willen participeren en bijdragen in onze samenleving

“Uiteindelijk wel maar eerst kunnen settelen

Frequentie

“Sommigen blijven, sommigen moeten terug. ★★★

perspectief in hun leven.” Ja, want opleiding en werk hebben een

Illustratie

★

Nee, want het doel moet zijn dat ze

“Doel is dat vluchtelingen asap naar hun

teruggaan

geboortegrond terug keren.”

★

4. Dat vluchtelingen zo snel mogelijk zelfstandig zijn (3,9 punten)

TABEL 7

Argument bij veel punten

Illustratie

Frequentie Argument bij weinig punten

“Het is voor niemand fijn om afhankelijk van Ja, want zelfstandigheid draagt bij aan het

anderen te zijn. Voor gevoel van eigenwaarde

mentale welzijn

is het essentieel dat men snel zelfstandig is

★★★★★

Nee, want uit andere prioriteiten (taal opleiding, werk) volgt zelfstandigheid vanzelf

(…)” Ja, want zelfstandigheid kan de druk op de

“Des te sneller kost het de maatschappij

belastingbetaler verminderen

minder geld”

Ja, want zelfstandigheid heeft een positief effect op integratie

★★

“Dat is voor de vluchtelingen en voor de maatschappij wel zo fijn, dan hoor je er ook echt bij”

Ja, dat is een basisbehoefte. Mensen willen

“Niemand is graag afhankelijk, dat geldt nog

zelf zelfstandig zijn

meer als je uit een ander land komt”

dat ze zelfstandig zijn

61 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

zelfstandig worden is niet nodig of heeft geen prioriteit

Ja, want voor hun vlucht waren ze ook zelfstandig. We verwachten van volwassenen “Iedereen hoort zelfstandig te zijn”

hulp en begeleiding hierbij heeft prioriteit. ”

Nee, want vluchtelingen zijn hier tijdelijk,

★

★★★★

aardig op weg om zelfstandig te worden”

“Je bent gevlucht. Veiligheid, verwerkingstijd,

ondersteuning

★★

opleiding volgen en werk zoeken, dan ben je al

nodig, niet zo snel mogelijk zelfstandig zijn.

verantwoordelijkheid nemen en minder

Frequentie

“Dat komt later als de taal leren spreken,

Vluchtelingen hebben eerst ondersteuning

Vluchtelingen moeten meer eigen ★★

Illustratie

“Laat ze eerst intentie zien dat ze willen bijdragen”

“Ik ga ervanuit dat de vluchtelingen niet blijven en geen rechten kunnen verkrijgen.”

★★★

★★★

★★

5. Dat vluchtelingen zich welkom voelen in Eindhoven (3,1 punten)

TABEL 8

Argument bij veel punten Ja, zich welkom voelen heeft een positief effect op het mentale welzijn van vluchtelingen

Illustratie “Ze hebben een stressvolle tijd gehad en kunnen dan tot rust komen.

Frequentie Argument bij weinig punten

★★★★

Dit doen we al of dit komt vanzelf. Ik zie de urgentie niet zo.

Illustratie

Frequentie

“Als je geholpen wordt met cursussen, taallessen, opleiding of werk dan voel je je

★★

vanzelf welkom.”

“Als we daar niet voor zorgen dan zal het voor Ja, want je welkom voelen heeft een positief vluchtelingen moeilijk zijn te integreren, effect op integratie

zelfstandig te worden en zich te ontwikkelen

★★★★

Ik heb liever niet meer (of minder)

“Geen aanzuigende werking realiseren”

★★

Dat moet voor iedereen of overal gelden

“Eigenlijk zou dit sowieso moeten zijn.”

★★

Nee, ‘je welkom voelen’ is te

“Dit is zeker belangrijk. Maar wat is welkom

vluchtelingen

tot gelijkwaardige in onze samenleving..” Ja, dat heeft een positief effect op de

“Wanneer je je welkom voelt hoop ik dat je ook

houding/opinie van vluchtelingen jegens

wat makkelijker voor je medemens/buren iets

onze maatschappij

wilt doen”

Ja, je welkom en veilig voelen is een principe. “Net als ieder ander moet iedereen zich overal Zo hoort het. Geldt voor iedereen

welkom voelen”

Ja, dat is waar we als Eindhoven voor willen “Staan voor Eindhoven, onze stad, en iedereen staan

die er wil wonen krijgt twee open armen.”

62 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

★★★

★★★

★

persoonsgebonden. Ik geloof niet dat dit kan voelen. Ieder mens ervaart dat anders.” Je welkom voelen moet je verdienen of

“Dat gebeurt vanzelf als ze zich normaal

groeien

gedragen”

★★

★

6. Dat vluchtelingen een vrijwillige bijdrage leveren aan de samenleving (3,0 punten)

TABEL 9

Argument bij veel punten

Illustratie

Ja, vrijwilligerswerk draagt positief bij aan

“Door deel te nemen aan de maatschappij

mentaal welzijn (en niet doen leidt tot

voel je je nuttig, heb je een dagbesteding en

verveling en passiviteit)

structuur, geeft afleiding”

Ja, vrijwilligerswerk is een manier om iets terug te geven. Voor wat hoort wat

Ja, vrijwilligerswerk heeft een positief effect op integratie

“Wij hebben ze ook vrijwillig opgevangen”

Frequentie Argument bij weinig punten

★★★★★

“Zo leren ze snel nieuwe mensen kennen en

hun taal- en cultuuroefening

meedraaien in de maatschappij.”

Ja, vrijwilligerswerk kan de publieke opinie

“Iedereen die zijn of haar steentje wil bijdrage

positief beïnvloeden en maatschappelijke

aan de samenleving is van harte welkom, we

acceptatie verbeteren

komen al genoeg werkende mensen tekort.”

63 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Werk, opleiding en/of Nederlandse taal en

Maar betaald werk waarmee mensen op eigen

cultuur zijn handiger of belangrijker

voeten kunnen staan lijkt me een eerste prioriteit.”

★★★★

★★★★

Voor alle mensen belangrijk.”

Ja, vrijwilligerswerk helpt vluchtelingen bij

Frequentie

“Nuttig om de samenleving te leren kennen.

“Beste manier van integreren en belangrijk dat je iets betekend voor de maatschappij.

Illustratie

★★★

★★

★★

7. Dat de opvang de gemeente geen extra geld kost (2,7 punten)

TABEL 10

Argument bij veel punten Ja, andere behoeftes (die van eigen inwoners) moeten prioriteit hebben (zoals armoede)

Ja, dit is de verantwoordelijkheid van de nationale overheid of de EU (en daarmee ook de kosten)

Ja, vluchtelingen moeten zo snel mogelijk op eigen benen staan (deelnemers zien een andere oplossing dan de gemeente die betaalt voor opvang) Ja, want het leven is al duur

Illustratie “Eigen inwoners eerst. Men kan iemand pas helpen als men zelf gezond is.”

Frequentie Argument bij weinig punten

★★★★★

Illustratie

Ja, want opvang van vluchtelingen kost nu

“Natuurlijk kost het de gemeente extra geld.

eenmaal geld/mag iets kosten/er is genoeg

Dat hoort erbij”

Frequentie

★★★★★

“Geef ze de mogelijkheden zo optimaal en snel “Het is een probleem van de overheid, die moet het financieel oplossen”

★★★★★

Ja, want goede opvang levert uiteindelijk veel mogelijk te integreren. Dan gaat de groep zo meer op

snel mogelijk bijdragen, ook aan de gemeente”

“Wij moeten ook op eigen benen staan en onze centjes zelf verdienen. Iedereen moet voor zich

★

zelf kunnen zorgen”

“Ik betaal al genoeg belasting”

64 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

★

★★★

8. Dat vluchtelingen zich kunnen verplaatsen in de stad (1,5 punten)

TABEL 11

Argument bij veel punten Ja, mobiliteit is een voorwaarde voor het bereiken van werk, opleiding, voorzieningen en instanties

Illustratie

Frequentie Argument bij weinig punten

“Wanneer je je makkelijker kunt verplaatsen zonder belemmeringen kun je makkelijker en sneller een bijdrage leveren aan de

“Met een fiets leer je de omgeving kennen en

op vrijheid en autonomie

ben je zelfstandig. Begin van erbij horen.”

op integratie

★★★★

explore different parts of the city, to find work or join social and integration-related activities and to connect with the Dutch culture and society.”

65 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Ik vind het probleem niet zo groot of urgent

mogelijk kunnen ze zelf een fiets of ander vervoersmiddel aanschaffen.”

“It is important they have the possibility to Ja, want mobiliteit heeft een positief effect

Frequentie

“Lopen behoort altijd tot de mogelijkheid, en ★★★★★

maatschappij.”

Ja, want mobiliteit heeft een positief effect

Illustratie

★★★

★★★

8. Appendix: Kwalitatieve analyse adviespagina B Overzicht van meest gegeven argumenten voor elk van de acht opties uit adviespagina A. Waarom geven deelnemers veel of weinig punten? Opties in volgorde van hoogste prioriteit naar laagste prioriteit.

LEGENDA ★

0 tot 5% van de getelde argumenten

★★

5 tot 10%

★★★

10 tot 15%

★★★★

15 tot 20%

★★★★★

20% of meer

66 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

1. Dat het in en rond opvanglocaties veilig is (5,9 punten) TABEL 12

Argument bij veel punten

Illustratie

Ja, want veiligheid is een basisbehoefte

“Zonder veiligheid hoeft de rest ook niet”

Frequentie Argument bij weinig punten ★★★★★

Nee, want het moet niet alleen rondom de

“Sorry. Zullen we zorgen dat overal veilig is en

opvanglocatie veilig zijn, maar overal.

dus ja ook hier. Ik vind dit een stupide vraag.”

“Essentieel, zowel voor huidige omwonenden Ja, want dat is goed voor het welzijn van

als de vluchtelingen zelf. In een situatie waarin

zowel vluchtelingen als buurtbewoners

mensen angst hebben komt iets positiefs

Illustratie

Frequentie ★★

“Ja, dat is belangrijk, maar voldoen aan de ★★★★★

Nee, door op andere opties te focussen

eerder gesuggereerde voorjaren als werk en

wordt het veiliger

scholing, maakt de kans op ongeregeldheden

lastig van de grond.”

★★

kleiner. […]

“Een eerste vereiste. Het kan niet zo zijn dat Ja, want het voorkomt negatieve effecten op burgers 's-avonds niet meer over straat de omgeving

durven. Geïmporteerde criminaliteit dient

★★★

Nee, want dit is niet een taak van de gemeente

“Zijn ze zelf verantwoordelijk voor”

★

onmiddellijk te worden aangepakt.” “Praktijken zoals in Budel en Maarheeze doen Ja, dat is nu niet altijd voldoende, kijk

het ergste vrezen. Daar wordt ook steeds

bijvoorbeeld maar wat in Budel of Maarheeze gezegd dat er oplossingen komen. De realiteit gebeurt

Nee, want het is al veilig of veiliger dan op ★★

laat zien dat het tegenovergestelde het geval

vandaan komen

en de overlast maar toeneemt.” Ja, want veiligheid is een voorwaarde voor

“Een onveilige omgeving neemt draagvlak

acceptatie en draagvlak

weg in buurt.”

67 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

andere plekken en waar de vluchtelingen

★★

“How do you define safe? i feel most of the places in Eindhoven are safe to live.”

★

2. Dat er aandacht is voor de leefbaarheid van iedereen in de buurt (5,0 punten)

TABEL 13

Argument bij veel punten

Illustratie

Ja, want de komst van vluchtelingen mag

“Ook voor mensen die er reeds wonen moet de

geen negatief effect hebben op de

komst van een vluchtelingenlocatie niet

levenskwaliteit van inwoners

belastend zijn.”

Frequentie Argument bij weinig punten

★★★★★

Illustratie

Nee, dit is altijd belangrijk, niet enkel bij de

“Vanzelfsprekend, zoals voor heel Eindhoven

opvang van vluchtelingen

geldt”

Frequentie

★★★★★

“[…] Niemand is ermee gediend als een buurt Ja, want dat is het uiteindelijke doel voor

“Samenleven is belangrijk, dat moet in goede

iedereen

harmonie.”

★★★★

Nee, als je andere dingen regelt dan volgt dit onveiliger wordt […]. Maar daarom moet er ook

gewoon de mogelijkheid tot werkgelegenheid

★

zijn.” Ja, het behoud van leefbaarheid is cruciaal

“Hoe leefbaarder voor iedereen hoe minder de

voor het draagvlak

weerstand zal zijn.”

★★★

“Mensen zullen ongetwijfeld niet blij zijn met Ja, en bewonersparticipatie is een

vluchtelingen in hun buurt. Daarom is het

voorwaarde voor leefbaarheid

belangrijk om juist met de buurtbewoners in

★★★

gesprek te gaan.” “Iedereen zal tijd nodig hebben om aan Ja, en aanpassen en wennen aan elkaar zijn een voorwaarde voor leefbaarheid

nieuwe mensen te wennen. Laten we snel beginnen met waarden en normen uit te […] zodat er ook voordelen aan deze situatie kunnen ontstaan.”

68 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

★

Nee, andere dingen zijn belangrijker

“Ik vind de andere opties belangrijker”

★

3. Dat buurtbewoners meedenken over wat de gemeente op en rond opvanglocaties moet regelen (3,6 punten)

TABEL 14

Argument bij veel punten Ja, dat heeft een positief effect op de relatie tussen buurtbewoners en vluchtelingen. Begrip en acceptatie

Illustratie “Goed voor wederzijdse acceptatie en gewenning”

Ja, want het heeft een positief effect op

“Bevordert de integratie, door onderling

integratie

contact”

Frequentie Argument bij weinig punten

★★★★★

★★★★★

Nee, want dit gaat vanzelf. De mogelijkheid is “Lijkt me dat dat wel gebeurt, ook zonder dat er al

het gefaciliteerd wordt”

Als buurtbewoners dat willen, dan moet het “Als ze daar behoefte aan hebben moeten ze kunnen. Vanzelfsprekend.

Dit is aan iemand anders

69 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Illustratie

dat snel doen” “ik vind het niet perse iets dat door de gemeente direct gefaciliteerd hoeft te worden”

Frequentie

★★★

★★★

★★

4. Dat er genoeg te doen is voor kinderen en jonge vluchtelingen (2,8 punten)

TABEL 15

Argument bij veel punten

Illustratie

Frequentie Argument bij weinig punten

“Vooral voor kinderen vind ik het erg belangrijk Kinderen die zich vervelen (en daarnaast

★★★★

bijvoorbeeld een trauma hebben) zullen

Ja, want dat draagt bij een aan de (snelle) integratie van jongeren

Nee, want naast de huidige faciliteiten hoeft hier geen extra aandacht naar toe

gaan en ze kunnen gewoon gebruik maken van de parken en speeltuinen in de stad waar maken.”

“Kinderen en jongeren hebben slecht kleine

“Het is al fijn dat je veilig bent. Ik denk dat de

ondersteuning nodig om snel in de

overheid ervoor moet zorgen dat de ★★★

Nee, jongeren behoeven geen extra aandacht asielprocedure drastisch verkort wordt, dan

werken als verbinding naar andere

hoef je je met dit soort zaken niet bezig te

generaties”

houden.”

Ja, want dat heeft een positief effect op de

“Jongeren hebben de toekomst en ze hebben

ontwikkeling van kinderen, en geeft hen

veel meegemaakt. Ze mogen afleiding en

toekomstperspectief

plezier hebben”

Ja, want kinderen hebben recht op een

“Kinderen zijn al extra de dupe van hun

zorgeloze jeugd

situatier”

Ja, want dat draagt bij aan het individuele

“Zeer belangrijk, je wil niet dat ze nog een

(mentale) welzijn van kinderen

extra trauma oplopen.”

70 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

★★★

Nederlandse kinderen ook gebruik van

mogelijk overlast veroorzaken. ”

Nederlandse culturen me te komen en kan

Frequentie

“Niet specifiek, kinderen moeten naar school

dat ze goed opgevangen worden. […] Ja, want dat voorkomt verveling en overlast

Illustratie

★★★

★★★

★★★

Nee, want dit kunnen vluchtelingen zelf regelen

Nee, want dit zou voor iedereen moeten gelden

★★★

“Kunnen ze zelf organiseren”

★★

“Geldt voor alle bewoners van het centrum”

★★

5. Dat de opvanglocatie schoon is (2,6 punten)

TABEL 16

Argument bij veel punten

Illustratie

Ja, en het is belangrijk dat vluchtelingen

“Uiteraard, maar daar kunnen de

verantwoordelijkheid nemen voor het

vluchtelingen zelf ook aan bijdragen. Hoeft

schoonmaken

geen betaalde schoonmakers te zijn.”

Ja, een schone leefomgeving is een principe “Lijkt mij een noodzaak om prettig te kunnen of basisbehoefte

wonen.”

Frequentie Argument bij weinig punten

★★★★★

★★★★

“Alles start met een schone omgeving waarin Ja, want dat is goed het voor het welzijn van je fijn kunt leven. Je moet zorgen dat er sociale bewoners van de locatie

controle ontstaat waarbij er samen gewerkt

★★★

wordt om het leefbaar en schoon te houden.”

Ja, want dat is goed het voor het welzijn van omwonenden

Ja, want dat draagt bij aan (een gevoel van) veiligheid

“We willen geen ziektes in en om de opvanglocatie. Geen last voor de

★★

omwonenden.” “Een schone omgeving geeft een veilig gevoel en de mensen voelen zich daar veel fijner bij. […]”

71 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

★

Illustratie

Dat lijkt me logisch en vanzelfsprekend. Altijd “Dit geldt in zijn algemeenheid voor de hele en overal.

stad.”

Frequentie

★★★★★

6. Dat er in opvanglocaties ook woningen voor andere woningzoekers komen (2,3 punten)

TABEL 17

Argument bij veel punten

Ja, want er is een grote woningnood. Het is eerlijk om ook aan Nederlanders te denken.

Ja, want het heeft een positief effect op integratie

Ja, want gemengd wonen kan een positief effect hebben op wederzijds begrip en acceptatie

Ja, want gemengd wonen draagt bij aan spreiding en diversiteit in woonwijken

Illustratie

Frequentie Argument bij weinig punten

★★★★★

Nee, deze oplossing werkt niet.

creëer je racisme en discriminatie.”

Nee, een opvanglocatie is bij nature op basis ★★★

begrijpen”

“[It] wil tend to reduce stigma and encourage mixing between different social groups. ”

ontmoeten.”

72 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

van doorstroom, en bewoners hebben hun eigen behoeftes. Houd het doel voor ogen

★★★

“Het wordt dan niet zo'n getto. Het is een kans op elkaar op een gewonere manier te

Trekt misschien ook wel een soort woningzoekers aan die nu niet de meest

★★★★

sociale inborst hebben.”

“Dit helpt de vluchtelingen om beter de normen en waarden van Nederlanders te

Frequentie

“Lijkt me geen succes voor beide groepen.

“Omdat er meer mensen woningnood hebben. En door bestaande Nederlanders te vergeten

Illustratie

★★

Nee, daar zal weinig interesse in zijn door vluchtelingen of bewoners

Nee, deze optie vergt geen prioriteit of wordt pas aangemoedigd op een later moment

“Opvanglocaties zijn opvanglocaties . Geen huisvesting voor andere groepen.”

★★

“Denk niet dat je zit te wachten dat je studerende dochter op het azc in budel mag

★★

gaan wonen.” “Ik ga ervan uit dat de vluchtelingen in eerste instantie rust moeten vinden in een omgeving met gelijkgestemden”

★★

7. Dat buurtbewoners de mogelijkheid hebben om vluchtelingen te helpen (2,2 punten)

TABEL 18

Argument bij veel punten Ja, dat heeft een positief effect op de relatie tussen buurtbewoners en vluchtelingen. Begrip en acceptatie

Illustratie “Goed voor wederzijdse acceptatie en gewenning”

Ja, want het heeft een positief effect op

“Bevordert de integratie, door onderling

integratie

contact”

Frequentie Argument bij weinig punten

★★★★★

★★★★★

Nee, want dit gaat vanzelf. De mogelijkheid is “Lijkt me dat dat wel gebeurt, ook zonder dat er al

het gefaciliteerd wordt”

Als buurtbewoners dat willen, dan moet het “Als ze daar behoefte aan hebben moeten ze kunnen. Vanzelfsprekend.

Dit is aan iemand anders

73 | Resultaten van een inwonersraadpleging over ‘Samenleven vanaf dag één’ in Eindhoven

Illustratie

dat snel doen” “ik vind het niet perse iets dat door de gemeente direct gefaciliteerd hoeft te worden”

Frequentie

★★★

★★★

★★

8. Dat vluchtelingen meedenken over wat de gemeente op en rond opvanglocaties moet regelen (2,0 punten)

TABEL 19

Argument bij veel punten

Illustratie

Frequentie Argument bij weinig punten

Ja, want vluchtelingen weten het beste wat ze nodig hebben. Heeft een positief effect op “Vluchtelingen komen uit andere culturen. de kwaliteit en aansluiting van de

Eigen inbreng in hun woonsituatie lijkt mij

Nee, vluchtelingen dienen geen inbreng te ★★★★★