Bijlage 1 toets NNB evz
Tekst van het document
Oplossingsrichtingen specifiek aangegeven voor de evz Dommel ter hoogte van Lichthoven: • Aanpassen oever, natuurvriendelijke oever, eventueel met vooroever van stort- of breuksteen; • (Aangrenzend aan onderhavig plangebied, looprichels/doorlopende oevers onder brug Stationsweg en duiker onder NS-station). Zie afbeelding 1.
De huidige situatie evz gerealiseerd in relatie tot de visie In 2013 is het project Dommel Natuurlijk Schoon van waterschap en gemeente in de uitvoering van de evz ter hoogte van Lichthoven opgenomen (zie afbeelding 2): • Aangepaste oever met vooroever van breuksteen en nieuw water (beoogde toekomstige uitstroom Nieuwe Gender); • Natuurvriendelijk grasland en toekomstige uitstroom Nieuwe Gender; • (Aangrenzend looprichels onder brug Stationsweg en duiker onder NS-station). Op de afbeeldingen 3 tot en met 10 is zichtbaar dat er in de gerealiseerde situatie aanwezig is: •
De natuurvriendelijke oever met vooroever van breuksteen met beoogde toekomstige uitstroom Nieuwe Gender. De oeverstrook is weelderig begroeid en biedt beschutting aan dieren; • Het natuurvriendelijk grasland, door aanpassing van het maaibeheer (extensief maaien); • Een breukstenen drempel in de Dommel, dit is één van de vis passeerbare drempels die zijn aangelegd ter vervanging van de stuw die in het verleden benedenstrooms het NS-station in de Dommel stond. • (Aangrenzend aan onderhavig plangebied de looprichels onder brug Stationsweg en in de duiker onder het NS-station in de vorm van op zware kwaliteit beugels opgehangen vocht- en weerbestendige loopplanken die tussen de opstaande randen zijn opgevuld met zwarte grond); Hiermee is in beeld gebracht dat in lijn met de visie de oplossingsrichtingen specifiek voor onderhavig deelgebied zijn gerealiseerd en dat de oplossingsrichtingen voor de evz Dommel in het algemeen zijn gerealiseerd voor zover in onderhavig deelgebied van toepassing. 31 juli 2019 Gemeente Eindhoven
2
Afbeelding 1. Uitsnede uit Toetsingskader Stadsdommel (1999. Tauw in opdracht van Waterschap de Dommel).
3
Afbeelding 2. Uitsnede uit definitief ontwerp project Dommel Natuurlijk Schoon.
4
Afbeelding 3. Evz Dommel Lichthoven 2012, voorafgaand aan realisatie evz met oeverbeschoeiing.
Afbeelding 4. Evz Dommel Lichthoven 2013, kort na aanleg van de evz.
5
Afbeelding 5. Evz Dommel Lichthoven augustus 2016, overzicht begroeide situatie gerealiseerde evz.
Afbeelding 6. Evz Dommel Lichthoven februari 2019, overzicht wintersituatie gerealiseerde evz.
6
Afbeeldingen 7, 8, 9 en 10. Evz Dommel Lichthoven, veldsituatie op 23 juli 2019 van natuurvriendelijke oever, natuurvriendelijk grasland en vis passeerbare drempel.
Projectgerelateerd
Bijlage 2: Voorlopig Ontwerp Buitenruimte, Buitenruimte Lichthoven fase 2, Edge Eindhoven, door Bureau ZUS. 20 mei 2020
Friday, 29 May 2020
BEOORDELING VAN DE EFFECTEN OP HET NNB
BG8492WATRP2005291123
22
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte 17 april 2020
BUITENRUIMTE LICHTHOVEN FASE 2 EDGE EINDHOVEN
Pocketpark met stadssingel
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Visie De visie ‘pocketpark met stadssingel’ gaat uit van een sterke verankering aan de Dommelzone met vergroening en routes. Een zo’n groen mogelijke inrichting van het parkeerdek en strook langs het spoor sluit aan op de groenstructuur van parken en tuinen langs de Dommel. De gemeente Eindhoven heeft de regie over de inrichting van de openbare ruimte betreffende de kwaliteitsslag van de Dommeloevers (nu steil met beschoeiing) en de inrichting van de strook langs het spoor als parkstrook.
Insectenhotel nabij groenstructuur (4) gesloten nestkasten voor vogels in bomen (4) Vlinderkasten (4) Mos-sedum dak (150-200m2) Meerjarige vaste planten (50-75m2) Meerjarige vaste planten (50-75m2) Aanplant lineaire structuren hagen/klimop (75m2/100m2) Aanplant inheemse bomen (10+)
natuurinclusieve maatregelen Lichthoven fase 2 (bron: MVSA) in relatie tot Ontwikkelkader Lichthoven fase 1+2
Het tweede ankerpunt van de visie is een heldere aansluiting op de Stationsweg en het stedelijk weefsel van de binnenstad van Eindhoven met een robuuste geprofileerd trottoir waar de bestaande platanen kunnen worden behouden. De wijze van inpassing van de Gender tussen Lichthoven en Stationsweg is daarbij onderwerp van discussie. De gemeente Eindhoven onderzoekt met KCAP varianten in een structuurplan voor de openbare ruimte waarin alle ontwikkelingen (inclusief Gender) tussen Vestdijk en Dommel integraal worden beschouwd. Het ontwerp voor Lichthoven Fase 2 bevat een separaat groenplan met beschrijving van de wijze van compensatie van het bestaande groen en bomenbestand. Op basis van ecologisch onderzoek heeft de architect maatregelen opgenomen voor natuurinclusieve maatregelen. De herstructurering van en aansluiting op de Dommeloever met natuurvriendelijke oevers en een geleidelijke overgang naar het parkdek, biedt kansen voor een verankering van deze inrichtingsmaatregelen. ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
aanplant inheemse nectar planten (5/10) Vleermuiskasten in bomen (5)
2 / 26
Op basis van afstemming en afweging van verschillende scenario’s met supervisor en gemeente is in februari 2020 een visie opgesteld voor de publieke buitenruimte van Lichthoven.
strook langs spoor als onderdeel parkrouting ; ontwikkeling deels t.b.v. parkeeropgave
Dek als pocketpark met minimale verharding (heel veel groen)
zachte aansluiting Dommel
3 / 26
minder nadruk op publieke route tussen Stationsplein en Dommel
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Pocketpark met stadssingel
Zo groot mogelijk profiel voor trottoir, behoud van bestaande platanen
visiekaart publieke buitenruimte Lichthoven, ZUS februari 2020 disclaimer: de visie voor de publieke buitenruimte van Lichthoven richt zich nadrukkelijk op een verankering met de omgeving. De gemeente heeft en houdt de regie over het ontwerp, aanleg en het beheer van de openbare ruimte zoals de strook langs het spoor, Dommeloevers en Stationsweg met Gender.
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
Inpassing Gender als singelprofiel tussen rijbaan en fietspad
Pocketpark aan de Dommel De visie voor de buitenruimte van Lichthoven gaat uit van een zo’n groen mogelijke inrichting van het parkeerdek en strook langs het spoor in aansluiting op de Dommelzone. Hiermee sluit dit ‘pocketpark’ aan op de groenstructuur van parken en tuinen langs de Dommel en de groene wiggen van Eindhoven langs Dommel en Spoor.
Lichthoven met Pocketpark aan de Dommel
Tuin Effenaar
4 / 26
De Laak
Frans Fontaine (1922-2002) ontwikkelde in de naoorlogse jaren een nieuwe visie op de inrichting van de Dommelzone. Hij wilde een zo groot mogelijk deel van de Dommelvallei ‘zo ongekunsteld mogelijk’ als natuurgebied behouden. Uitgangspunt voor de inrichting van de Dommel oevers in de tweede helft van de jaren vijftig werd een nieuw oeverlandschap waarbij de bestaande beplanting zoveel mogelijk werd gehandhaafd en aangevuld met uitsluitend ‘inheemse botanisch verantwoorde’ bloemen, planten en houtgewassen. Met de groeninrichting van het parkeerdek, de strook langs het spoor en mogelijk een herprofilering van de Dommeloever kan Lichthoven dit uitgangspunt doorzetten bij de inrichting.
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
TUe
Mariënhage
Van Abbemuseum
pocketpark Lichthoven in verlengde groenstructuur Dommelzone en Gender Hornemannplantsoen
groenbeleidsplan Eindhoven ecologische hoofdstructuur en groene wiggen
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
Anne Frankplantsoen
De parkinrichting langs het spoor kan gerealiseerd worden tussen Stationsplein Zuid en Dommel en het groene netwerk van parkstroken langs de Dommel versterken. Op 11 meter van het spoor is opgaande beplanting mogelijk. De gemeente heeft als eigenaar en beheerder de regie over de inrichting van deze openbare ruimte.
3m
5 / 26
4,3 m
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Parkinrichting strook langs spoor
min:
minimale doorsnede aansluiting spoortalud
6m
3m
4m
gemiddelde doorsnede aansluiting spoortalud-Lichthoven
spoortalud als parkstrook Voorbeeld Hofbogenpark, Rotterdam (ZUS, 2018)
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
gem:
De Dommel is onderdeel van de EHS. Ter bescherming en instandhouding van de ecologische verbindingszone mogen in een strook van 10 meter ter weerszijden van de Dommel geen werken worden uitgevoerd. Ontheffing is mogelijk indien de situatie verbeterd kan worden. Door de steile oevers en beschoeiing is de ecologische waarde beperkt. Aan de Dommelzone zijn er kansen voor een kwalitatieve verbetering van de oevers en ruimtelijk-functionele verbindingen met de omgeving en het parkdek van Lichthoven. De steile oevers met beschoeiing kunnen deels vergraven worden tot natuurvriendelijke oevers met een trapsgewijze opbouw. Zo kan een fysieke groenverbinding worden gemaakt tussen oever en parkdek. Anderzijds kan het contrast met het parkdek juist groter worden gemaakt met een terras boven een vooroevers zoals bij het Van Abbemuseum door een deel van het steile talud af te graven.
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Aansluiting EHS Dommelzone
De gemeente heeft als eigenaar en beheerder de regie over de inrichting van deze openbare ruimte.
vegetatiebeeld Dommelzone, boven natuurvriendelijke vooroevers Van Abbemuseum en onder ruigte High Tech Campus
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
een mogelijkheid is het dakpark van Lichthoven vloeiend aan te sluiten op de oever van de Dommel
6 / 26
de oevers van de Dommel kunnen worden vergraven om ecologisch interessante natuurvriendelijke vooroevers te realiseren. Dit gaat wel ten kosten van de bestaande bomen
Lichthoven dat aan de noordkant is ingeklemd door het spoor en aan de oostzijde door de Dommel is gebaat bij een heldere aansluiting op de Stationsweg en het stedelijk weefsel van de binnenstad. Wensbeeld is een robuuste profilering van de Stationsweg waar de bestaande platanen kunnen worden behouden. De inpassing van de Gender tussen Lichthoven en Stationsweg conform het voorlopig ontwerp van de gemeente, is vooralsnog het uitgangspunt en opgenomen in het voorlopig ontwerp van de buitenruimte van Lichthoven. 3,5
3,5m
3,5m
profiel Stationsweg waarbij de Gender ondergronds stroomt
De visie van AM/EDGE gaat verder: het profiel van de Stationsweg kan verder ontrafeld worden door de Gender tussen rijbaan en fietspad als stadssingel in te passen en een stevig trottoir met bomenrij te behouden aan de Stationsweg. De gemeente Eindhoven onderzoekt deze twee varianten met KCAP in een structuurplan voor de openbare ruimte waarin alle ontwikkelingen tussen Vestdijk en Dommel integraal worden beschouwd. De gemeente heeft als eigenaar en beheerder de regie over de inrichting van deze openbare ruimte.
3m
7m
2m
3m
6m
3m
7 / 26
6m
10 m
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Aansluiting Stationsweg & Gender
3m
7m
6m
2,5m
4m
2,5m
3,5m
3,5m
profiel Gender als stadssingel tussen rijbaan en fietspad
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
profiel met inpassing Gender conform voorlopig ontwerp Gemeente Eindhoven
8 / 26
Voor Lichthoven wordt gestreefd naar een groeninrichting op ecologische grondslag: geen generieke kantoortuin met prarievegetatie in plantenbakken maar natuurbeleving door inheemse plantsoorten en bloemrijke graskruidenmengsels in grote groenborders: ruig en natuurinclusief in contrast met het formele Stationsplein-Zuid.
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Dakpark op ecologische grondslag
ruigteontwikkeling met natuurinclusieve maatregelen
bloemrijke graskruidenmengsels
groen op ooghoogte: struiken en meerstammige bomen (inheemse beplanting)
mos sedumdaken met zonnecellen
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
langsdoorsnede Lichthoven tussen District-E/Stationsplein Zuid en Dommel
Voorlopig Ontwerp openbaar Parkdek
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Ontwerp Uitgangspunten voor het ontwerp zijn: - Minimale verharding en zo groot mogelijke plantvakken - Natuurbeleving door groen op ooghoogte (weelderig)- Natuurinclusieve maatregelen voor een grotere biodiversiteit -
natuurinclusief
zicht op groen
tastbare natuur
- verbinding Dommel: stekere beleving & ecologische waarde -
continuïteit parkdak en oevers
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
zo groot mogelijke groenvakken
9 / 26
- Tastbare natuur met grotendeels inheems plantsoorten -
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Groene daken
1. solardak met sedumbeplanting
2. dakterrassen en heemtuin met bloemrijk graskruidenmengsel en vaste planten
+18.16
EPS
10 / 26
+17.98
3. intensieve daktuin met bomen, struiken, planten & graskruiden
profiel Lichthoven fase 2 met verschillende typen groendaken
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
vp +18.16
+19.00
Plankaart voorlopig ontwerp buitenruimte
As eerste treinspoor
schaal 1:400 In huidige situatie
19.11
19.11
19.06
18.83
Hekwerk Prorail
16.35
18.84 18.83 18.83
18.84 18.71 18.82
18.93
18.20
11 meter lijn - geen nieuwe bomen in dit gebied
Qur (bs)
18.86 18.77 18.85
18.76
18.68 18.76
18.83 18.81
18.70
18.73 18.84
Inrichting zone langs spoor door gemeente
18.83
Crm
18.77
Sac
parkeergarage ventilatie 2m 2
33
maaiveldpeilen in meters t.o.v. N.A.P. 18.71
18.76
18.47
18.74
18.92
Qur (bs)
18.92
16.77
17.93
18.76
parkeergarage ventilatie 2m
19
17.55
17.09
ventilatie
15.08
16.66
2.9 m²
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
17.10
Bep
Qur (bs)
techniek reservering E-schachtschacht 1.6 m²
3.2 m²
15.07
lift 5.3 m²
betontegels 80x80x8cm op tegeldragers geschikt voor calamiteitenverkeer, toplaag van 100% natuurstenen
brandweerlift
schacht
lift 4.6 m²
lift lift hal 12.1 m²
15.3 m²
7.3 m²
Pra
opslag
15.1 m² 19.2 m²
lifthal 24.8 m²
E-schacht
15.09
groen dak
aluminium randelementen plantenbakken, varierend in hoogte
sluis
12.0 m²
25.3 m²
Inrichting Dommeloever door gemeente
3.5 m²
trap
trap
9.4 m²
schacht
trap
profiel
bijeenkomstfunctie
lift hal
5.9 m²
lift werkkast 9.4 m²
lift 10.3 m²
15.08
15.10 14.99 15.09 15.10
14.2 m²
Crl
ntb
Mas
Sac
Acc
Crm
zitelementen
Aeh (bs)
P+1700
ntb
wko bron
terras
ntb
koffie paviljoen
Pra
Bep
schacht
E-schacht 2.6 m²
toilet
toilet
werkkast
5.5 m²
5.5 m²
7.6 m²
25.0 m²
schacht
trap
7.3 m²
23.7 m²
0P= 16.460 +NAP
17 a: 500 mm
16.6 m²
wko bron
bijeenkomstfunctie
18 o: 89.4 mm
5.6 m²
13.0 m²
9 a: 220 mm
MIVA
22.8 m² 10 o: 170.0 mm
opslag
bijeenkomstfunctie
lift
9.7 m² schacht 4.4 m²
20 o: 190.0 mm
3.9 m²
lift hal
36.8 m²
19 a: 185 mm
trap 15.0 m²
bijeenkomstfunctie
Soa
goederen hefplateau / invalide lift
0.9 m²
lifthal MIVA
11 / 26
service desk
lift
Aeh (bs)
lift
4.2 m² 4.2 m² brandweerlift
hal
bijeenkomstfunctie
18.2 m²
476.0 m²
entree opslag
opstelplaats brandweer
22.8 m²
8.6 m²
commercieel 239.7 m²
mk fiets entree trap
inkoopstation
8.2 m²
uitrit
inrit
KPN
reduceren ZTA-waarde glas d.m.v. folie o.i.d. conform opgave DWA
CVZ
inkoopstation 8.6 m²
netstation
FRK
11.7 m²
6.9 m²
QurF (bs)
CAI
reduceren ZTA-waarde glas d.m.v. folie o.i.d. conform opgave DWA
QurF (bs)
18
Benodigde ruimte vrachtvervoer Enexis: min. 4 meter
auto entree hellingbaan
s)
Plh (b
s)
vrijhouden i.v.m. uitrijdend verkeer
Plh (b
s)
Plh (b
s)
Plh (b
s)
Plh (b
s)
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
Plh (b
Plankaart voorlopig ontwerp buitenruimte
As eerste treinspoor
schaal 1:400 Aansluiting op ontwikkeling door gemeente
19.11
19.11
19.06
18.83
Hekwerk Prorail
16.35
18.84 18.83 18.83
18.84 18.71 18.82
18.93
18.20
11 meter lijn - geen nieuwe bomen in dit gebied
Qur (bs)
18.86 18.77 18.85
18.76
18.68 18.76
18.83 18.81
18.70
18.73 18.84
Inrichting zone langs spoor door gemeente
18.83
Crm
18.77
Sac
parkeergarage ventilatie 2m 2
33
maaiveldpeilen in meters t.o.v. N.A.P. 18.71
18.74
18.76
18.47
18.92
Qur (bs)
18.92 17.93
16.77
18.76
parkeergarage ventilatie 2m
19
17.55
17.09
ventilatie
15.08
16.66
2.9 m²
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
17.10
Bep
Qur (bs)
techniek reservering E-schachtschacht 1.6 m²
3.2 m²
15.07
lift 5.3 m²
brandweerlift
schacht
lift 4.6 m²
lift lift hal 12.1 m²
5.9 m²
lift werkkast 9.4 m²
lift hal 15.3 m²
7.3 m²
Pra
opslag
15.1 m² 19.2 m²
lifthal 24.8 m²
E-schacht
15.09
groen dak
aluminium randelementen plantenbakken, varierend in hoogte
sluis
12.0 m²
25.3 m²
Inrichting Dommeloever door gemeente
3.5 m²
trap
trap
9.4 m²
schacht
trap
profiel
bijeenkomstfunctie
betontegels 80x80x8cm op tegeldragers geschikt voor calamiteitenverkeer, toplaag van 100% natuurstenen
lift 10.3 m²
15.08
15.10 14.99 15.09 15.10
14.2 m²
Crl
ntb
Sac
Mas
Acc
Crm
zitelementen
Aeh (bs)
P+1700
ntb
wko bron
koffie paviljoen
terras
ntb
Pra
Bep
schacht
E-schacht 2.6 m²
toilet
toilet
werkkast
5.5 m²
5.5 m²
7.6 m²
25.0 m²
schacht
trap
7.3 m²
23.7 m²
0P= 16.460 +NAP
17 a: 500 mm
16.6 m²
wko bron
bijeenkomstfunctie
18 o: 89.4 mm
5.6 m²
13.0 m²
9 a: 220 mm
MIVA
22.8 m² 10 o: 170.0 mm
opslag
bijeenkomstfunctie
lift
9.7 m² schacht 4.4 m²
20 o: 190.0 mm
3.9 m²
lift hal
36.8 m²
19 a: 185 mm
trap 15.0 m²
bijeenkomstfunctie
Soa
goederen hefplateau / invalide lift
0.9 m²
lifthal MIVA
12 / 26
service desk
lift
Aeh (bs)
lift
4.2 m² 4.2 m² brandweerlift
hal
bijeenkomstfunctie
18.2 m²
476.0 m²
inkoopstation 8.6 m²
entree opslag
opstelplaats brandweer
22.8 m²
8.2 m²
commercieel 239.7 m²
mk fiets entree trap
uitrit
inrit
inkoopstation 8.6 m²
KPN
reduceren ZTA-waarde glas d.m.v. folie o.i.d. conform opgave DWA
CVZ
netstation
FRK
11.7 m²
6.9 m²
Benodigde ruimte vrachtvervoer Enexis: min. 4 meter
QurF (bs)
CAI
reduceren ZTA-waarde glas d.m.v. folie o.i.d. conform opgave DWA
QurF (bs)
18
auto entree hellingbaan vrijhouden i.v.m. uitrijdend verkeer
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
Inrichting Gender door gemeente
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Beplantingslijst BOMEN BESTAAND: Aeh - Aesculus hippocastanum Plh - Platanus x hispanica Qur - Quercus robur QurF - Quercus robur 'Fastigiata' 19.11
19.06
18.83
Hekwerk Prorail 18.84 18.83 18.83
18.84 18.71 18.82
18.93 18.20
11 meter lijn - geen nieuwe bomen in dit gebied Qur (bs)
10-15 m. hoog: Acc - Acer campestre Bep - Betula pendula Pra - Prunus avium Soa - Sorbus aucuparia
18.76 18.68 18.76
18.73 18.84
Inrichting zone langs spoor door gemeente
18.83
Crm
Sac
parkeergarage ventilatie 2m 2
33
maaiveldpeilen in meters t.o.v. N.A.P.
18.71
18.86 18.77 18.85
18.83 18.81
18.70
BOMEN NIEUW: meerstammig aanplanten i.v.m. stabiliteit
18.74
18.76
18.47
18.92
Qur 18.77 (b s 18.76 )
18.92 17.93
16.77
parkeergarage ventilatie 2m
5-10 m. hoog: Crl - Crataegus laevigata Crm - Crataegus monogyna Mas - Malus sylvestris Sac - Salix caprea
19 ventilatie 2.9 m²
Bep
STRUIKEN(BUITEN) beplanting met een (i) is inheems Qur (bs)
techniek reservering
1.6 m²
3.2 m²
lift 5.3 m²
lift 4.6 m²
lift lift hal 12.1 m²
bijeenkomstfunctie
5.9 m²
lift werkkast 9.4 m²
lift 10.3 m²
lift hal 15.3 m²
Pra
3.5 m² groen dak
trap 15.1 m²
aluminium randelementen plantenbakken, varierend in hoogte
sluis
trap
9.4 m²
7.3 m²
opslag
12.0 m²
19.2 m²
lifthal
25.3 m²
24.8 m²
E-schacht
Corylus avellana (i) Euonymus europaeus (i) Rosa rubiginosa (i) Cornus sanguinea (i) Cornus mas (i) Virburnum opulus (i)
VASTE PLANTEN(BUITEN) beplanting met een (i) is inheems
trap 14.2 m²
Crl
ntb
Sac
Mas
Acc
Crm
zitelementen
Aeh (bs)
service desk
P+1700 ntb
wko bron
koffie paviljoen
terras
ntb
Pra
Bep
schacht
13.0 m²
9.7 m² schacht 4.4 m²
E-schacht 2.6 m²
toilet
toilet
werkkast
5.5 m²
5.5 m²
7.6 m²
22.8 m²
ATRIUM BINNENTUIN uitwerking beplantingsplan in DO soorten zie lijst
25.0 m²
schacht
trap
7.3 m²
23.7 m²
0P= 16.460 +NAP
17 a: 500 mm
16.6 m²
lift
Aeh (bs)
lift
4.2 m² 4.2 m² brandweerlift
hal
bijeenkomstfunctie
18.2 m²
476.0 m²
inkoopstation 8.6 m²
entree opslag
opstelplaats brandweer
22.8 m²
8.2 m²
commercieel 239.7 m²
mk fiets entree trap
uitrit
inrit
inkoopstation 8.6 m²
KPN
reduceren ZTA-waarde glas d.m.v. folie o.i.d. conform opgave DWA
CVZ
netstation
FRK
11.7 m²
6.9 m²
Benodigde ruimte vrachtvervoer Enexis: min. 4 meter
auto entree hellingbaan vrijhouden i.v.m. uitrijdend verkeer
Inrichting Gender door gemeente
uitwerking beplantingsplan in definitief ontwerp op basis van soortenselectie voorlopig ontwerp plankaart schaal 1:400
Eucalyptus, Tarwegras, Zegge (of andere wintergroene siergrassen), Zebragras, Graslelie, (kleine) Bamboo, Varens, Kruiden als tijm, curry, mint en citroengras overige mediterrane soorten
CAI
reduceren ZTA-waarde glas d.m.v. folie o.i.d. conform opgave DWA
Blechum spicant Cardamine waldsteinii 'Bosnie' Epimedium warleyense Gaultheria procumbens Origanum vulgare (i) Rodgersia pinnata Polystichum setiferum Vinca Minor 'Alba'
wko bron
bijeenkomstfunctie
18 o: 89.4 mm
MIVA
5.6 m²
9 a: 220 mm
opslag
10 o: 170.0 mm
lift hal
36.8 m²
bijeenkomstfunctie
20 o: 190.0 mm
3.9 m²
lift
19 a: 185 mm
lifthal MIVA
trap 15.0 m²
bijeenkomstfunctie
Soa
goederen hefplateau / invalide lift
0.9 m²
Humulus lupulus Hop (i) Alchemilla mollis Valeriana officinalis (i)Campanula glomerata (i) Waldsteinia ternata Brunnera macrophylla Anemone nemerosa(i) Ajuga reptans (i) Aruncus dioicus (i) Beesia calthifolia
18
HEEMBEPLANTING bloemmengsel D2 voor ecologische dakbegroeiing van de Cruydthoek Achillea millefolium Allium schoenoprasum Anthoxanthum odoratum Armeria odoratum Armeria maritima Campanula rotundifolia Dianthus carthusianorum Galium verum Jasione montana Linaria vulgaris
Lotus corniculatus Origanum vulgare Plantago media Prunella vulgaris Rumex acetosella Trifolium arvense Thymus pulegioides Sedum rupestre Silene vulgaris
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
brandweerlift
schacht
betontegels 80x80x8cm op tegeldragers geschikt voor calamiteitenverkeer, toplaag van 100% natuurstenen
schacht
13 / 26
E-schachtschacht
vp +18.16 +17.98 +18.16 EPS
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
profiel schaal 1:50 14 / 26
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
grindstrook 8/16, 50cm breed langs gevelpui
drainagebufferlaag 60mm met filterlaag FIL 105
ondersubstraat voor goede doorworteling kluitverankering
EPS opvulling rondom groeiplaats bomen bij substraatpakket >40cm
beplantingssoorten zie plankaart
intensief substraat 20-50cm
alu randelement 3-5mm, gepoedercoat variërend in hoogte
bitumineuze, wortelwerende dakbedekking bescherm-absorptielaag RMS 500 (4mm) drainagebufferlaag 25mm met filterlaag FIL 105
tegels, 800x800x80mm op verstelbare tegeldragers geschikt als verkeersdak bij calamiteiten
Profiel parkdak
+19.00
+18.50
+17.98 perceelgrens
+19.00
profiel schaal 1:100 aansluiting op dommeloever
aanheling oevers Dommel mengsel volle grond en daksubstraat voor een vloeiende overgang van de groeivorm/type vegetatie
EPS opvulling rond groeiplaats bomen bij substraatdikte >40 cm
groeiplaats bomen zie profiel parkdek
tegels, 800x800x80mm op verstelbare tegeldragers
alu randelement 3-5mm, gepoedercoat variërend in hoogte
+14.04
15 / 26
aansluiting op bestaand oevertalud of flauwer talud met groter hoogteverschil
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
+18.16 intensief substraat, 20-50cm beplanting zie lijst
bitumineuze, wortelwerende dakbedekking bescherm-absorptielaag RMS 500 (4mm) drainagebufferlaag 25mm met filterlaag FIL 105
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Profiel aansluiting Dommeloevers
+18.70 +18.16
+16.70
+18.16 +18.70
+16.70
+17.98
+16.70
profiel schaal 1:50 met aanheling oevertalud Dommel ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
+18.50 perceelgrens
+19.00 +18.70
+18.16
16 / 26
EPS opvulling rond groeiplaats bomen bij substraatdikte >40 cm
groeiplaats bomen zie profiel parkdek
tegels, 800x800x80mm op verstelbare tegeldragers
alu randelement 3-5mm, gepoedercoat variërend in hoogte
intensief substraat, 20-50cm beplanting zie lijst
bitumineuze, wortelwerende dakbedekking bescherm-absorptielaag RMS 500 (4mm) drainagebufferlaag 25mm met filterlaag FIL 105
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Plankaart dakterrassen 19.11
19.11
19.11
19.06
19.11
18.83
19.06
18.83
Hekwerk Prorail 18.84 18.83 18.83
18.84 18.71 18.82
18.93
18.93
18.20
11 meter lijn - geen nieuwe bomen in dit gebied
11 meter lijn - geen nieuwe bomen in dit gebied Qur (bs)
Crm
33
18.70
Crm 18.74
18.68 18.76 18.73 18.84
18.83
Sac
parkeergarage ventilatie 2m 2
parkeergarage ventilatie 2m 2
18.76
18.83 18.81
Inrichting zone langs spoor door gemeente
Inrichting zone langs spoor door gemeente
maaiveldpeilen in meters t.o.v. N.A.P.
18.71
18.86 18.77 18.85
18.77
Sac
18.76
18.47
18.47
18.92
Qur (bs)
18.92 17.93
16.77
18.76
parkeergarage ventilatie 2m
18.74 parkeergarage ventilatie 2m
19 ventilatie 2.9 m²
toilet 9.3 m²
4.0 m²
MIVA werkkast
9.3 m²
9.3 m²
8.1 m²
LBK
Bep
4.0 m²
toilet
8.1 m²
9.3 m²
Qur (bs)
techniek reservering toilet
toilet
13.5 m²
11.0 m²
werkkast
13.7 m²
4.5 m²
11.8 m²
bijeenkomstfunctie
brandweerlift
lift
lift hal lifthal 12.1 m² 12.5 m²
trap
4.6 m² 5.9 m²
werkkast lift schacht lift 9.4 m²
9.4m² m² 9.7
15.0 m²
25.3 m²
1.6 m²
6.5 m²
betontegels 80x80x8cm op tegeldragers geschikt voor calamiteitenverkeer, toplaag van 100% natuurstenen
brandweerlift brandweerlift
MIVA lift schacht lift 4.5 m² 4.6 m²
4.6 m²
11.2 m²
trap
6.8 m²
12.0 m²
24.8 m²
20 o: 180.0 mm
4.4 m²
19 a: 240 mm
lift trap 12.0 m² trap
9.4 m²
3.23.2 m²m²
trap
15.1 m²
lift lift
5.3m²m² 5.3
lift lift
lifthal lift hal
10.3 m² m² 10.3
47.8 15.3 m² m²
schacht schacht 7.3 m² m² 7.3
technische ruimte
Pra
128.6 m²
opslag opslag 3.5 m² 3.5 m²
groen dak
trap groen dak 15.1 m²
aluminium randelementen plantenbakken, varierend in hoogte
sluis
kantoor 36.9 m² lifthal
8.2 m²
14.2 m²
20 o: 180.0 mm 19 a: 240 mm
2.5 m²
22.6 m²
betontege 10.2 m² ls 80x80x8cm op tegeldragers 5.8 m² geschikt voor calamiteitenverkeer, toplaag van 100% natuurstenen
10.4 m²
15.0 m²
sluis
1.6 m²
5.3 m²
5.3 m²
5.9 m² 9.8 m² 38.2 m²
lifthal
E-schacht E-schacht
20 o: 180.0 mm
19 a: 240 mm
4.6 m²
E-schacht schacht schacht E-schacht 1.6 m²
3.2 m²
19.2 m²
24.8 m²
2.6 m²
trap 14.2 m²
Sac
P+1700
koffie paviljoen
ntb
Pra
toilet
toilet
werkkast
5.5 m²
5.5 m²
7.6 m²
Bep
25.0 m²
15.0 m² 12.5 m²
10.0 m²
9.7 m²
schacht
trap
trap 23.7 m²
wko bron
25.0 m²
20 o: 180.0 mm 19 a: 240 mm
Soa
bijeenkomstfunctie
bijeenkomstfunctie
5.6 m²
3.6 m²
0P= 16.460 +NAP
7.3 m²
23.7 m² 2.6 m²
0P= 16.460 +NAP
18 o: 89.4 mm
2.5 m²
22.8 m²
17 a: 500 mm
E-schacht e-schacht 2.6 m²
3.6 m²
bijeenkomstfunctie
18 o: 89.4 mm
5.4 m²
4.4 m²
profiel
opslag MIVA MIVA schacht 5.6 m² 16.6 m²
12.5 13.0m² m²
20 o: 190.0 mm
19 a: 240 mm
19 a: 185 mm
15.0 m² 15.0 m² 20 o: 180.0 mm
9 a: 220 mm
36.8 m²
Aeh (bs)
goederen hefplateau / invalide lift
goederen hefplateau / invalide lift
10 o: 170.0 mm
bijeenkomstfunctie
Acc
Crm
zitelementen
terras
Pra
0.9 m²
lifthal MIVA 3.9 m² schacht lift lift 9.8 m² 9.7 m² lifthal schacht 9.7 m² lift hal
Mas
P+1700
schacht
trap trap
Sac
17 a: 500 mm
ntb
wko bron
Crl service desk
LBK
service desk
17 / 26
Crl
ntb
lift
Aeh (bs)
lift
4.2 m² 4.2 m² brandweerlift
hal
bijeenkomstfunctie
18.2 m²
476.0 m²
inkoopstation 8.6 m²
reduceren ZTA-waarde glas d.m.v. folie o.i.d. conform opgave DWA
opstelplaats brandweer fiets entree trap
uitrit
inrit
entree opslag
opstelplaats brandweer
22.8 m²
8.2 m²
commercieel 239.7 m²
mk fiets entree trap
uitrit
inrit
inkoopstation
KPN
reduceren ZTA-waarde glas d.m.v. folie o.i.d. conform opgave DWA
CVZ
netstation
FRK
11.7 m²
6.9 m²
8.6 m²
Benodigde ruimte vrachtvervoer Enexis: min. 4 meter
auto entree hellingbaan
auto entree hellingbaan
vrijhouden i.v.m. uitrijdend verkeer
vrijhouden i.v.m. uitrijdend verkeer
CAI
reduceren ZTA-waarde glas d.m.v. folie o.i.d. conform opgave DWA
18
plankaart dakterras verdieping 7 schaal 1:400
plankaart dakterras verdieping 8 schaal 1:400
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
Inrichting Gender door gemeente
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
profiel schaal 1:25 18 / 26
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
buitenspouwblad beton 155 mm 120mm isolatie Rc 4,5 m² K/W binnenspouwblad beton 100mm
alluminium dakkap
ruimte voor gevelreinigingsinstallatie
bitumineuze wortelwerende dakbedekking isolatie Rc 6,0 m² K/W dak constructie beton
hekwerk stripstaal
betontegels 800x800x60mm op tegeldragers
drainagebufferlaag 20mm met filterlaag FIL 105
alu randelement 3-5mm, gepoedercoat 200 mm hoog
vaste planten en bloemrijk graskruidenmengsel D2 zie lijst
intensief substraat, 200 mm
drainagebufferlaag 40mm met filterlaag FIL 105
bitumineuze, wortelwerende dakbedekking bescherm-absorptielaag RMS 500 (4mm)
grindstrook 8/16, 50cm breed langs gevelpui
alluminium vliesgevel
Profiel dakterrassen
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Plankaart sedumdaken met zonnecellen As eerste treinspoor 19.11
19.11
19.06
18.83
Hekwerk Prorail
16.35
18.84 18.83 18.84 18.83 18.71 18.82
18.93
18.20
11 meter lijn - geen nieuwe bomen in dit gebied Qur (bs)
18.76
18.68 18.76
18.83 18.81
18.70
18.73 18.84
Inrichting zone langs spoor door gemeente
18.83
Crm
18.77
Sac
parkeergarage ventilatie 2m 2
33
maaiveldpeilen in meters t.o.v. N.A.P.
18.71
18.86 18.77 18.85
18.74
18.76
18.47
18.92
Qur (bs)
18.92 17.93
16.77
18.76
parkeergarage ventilatie 2m
19
17.55
17.09
ventilatie
15.08
16.66
2.9 m² sparing in stalen frame
sparing in stalen frame
Bep
geen dak op LBK open stalen frame met pv panelen
buitendeel WKO installatie
sparing in stalen frame
Qur (bs)
techniek reservering E-schachtschacht
groendak met 50 1.6 m² pv panelen
groendak met 173 pv panelen
brandweerlift
schacht
liftuitloop
lift
4.6 m²
lift 5.9 m²
lift hal liftuitloop lift werkkast 9.4 m² 12.1 m²
bijeenkomstfunctie
betontegels 80x80x8cm op tegeldragers geschikt voor calamiteitenverkeer, toplaag van 100% natuurstenen
3.2 m²
lift 5.3 m²
lift 10.3 m² liftuitloop
lift hal 15.3 m²
Pra
opslag
12.0 m²
15.09
groen dak
15.1 m²
aluminium randelementen plantenbakken, varierend in hoogte
19.2 m²
lifthal 24.8 m²
E-schacht
Inrichting Dommeloever door gemeente
3.5 m²
trap
trap
9.4 m²
15.07
7.3 m²
sluis
25.3 m²
geen dak op LBK open ruimte
schacht
15.08
15.10 14.99 15.09 15.10
trap sparing in stalen frame
Crl
ntb
Sac
Mas
Acc
Crm
zitelementen
Aeh (bs)
service desk
ntb
koffie paviljoen
Pra
Bep
schacht
bijeenkomstfunctie
5.6 m²
16.6 m²
4.4 m²
13.0 m²
E-schacht 2.6 m²
toilet
toilet
werkkast
5.5 m²
5.5 m²
7.6 m²
bijeenkomstfunctie 25.0 m²
schacht
trap
9 a: 220 mm
MIVA
10 o: 170.0 mm
opslag
22.8 m²
7.3 m²
23.7 m²
0P= 16.460 +NAP
18 o: 89.4 mm
lift 9.7 m² schacht lift hal liftuitloop
36.8 m²
wko bron
17 a: 500 mm
3.9 m²
15.0 m²
bijeenkomstfunctie
20 o: 190.0 mm
trap
groendak met 130 pv panelen
19 a: 185 mm
lifthal MIVA
Soa
goederen hefplateau / invalide lift
0.9 m²
lift
brandweerlift
hal
bijeenkomstfunctie
reduceren ZTA-waarde glas d.m.v. folie o.i.d. conform opgave DWA
inkoopstation 8.6 m²
18.2 m²
LBK
476.0 m²
reduceren ZTA-waarde glas d.m.v. folie o.i.d. conform opgave DWA
Aeh (bs)
lift
4.2liftuitloop m² 4.2 m²
groendak met 165
entree opslag
opstelplaats brandweer
22.8 m²
8.2 m²
commercieel
pv panelen
239.7 m²
mk fiets entree trap
uitrit
inrit
inkoopstation 8.6 m²
KPN
ntb
terras
CVZ
netstation
FRK
11.7 m²
6.9 m²
Benodigde ruimte vrachtvervoer Enexis: min. 4 meter
QurF (bs)
CAI
profiel
QurF (bs)
18
auto entree hellingbaan vrijhouden i.v.m. uitrijdend verkeer
Inrichting Gender door gemeente
plankaart sedumdak met zonnecellen verdieping 9/12/21 schaal 1:400
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
wko bron
P+1700
geen dak op LBK open stalen frame met pv panelen
19 / 26
14.2 m²
profiel schaal 1:20 ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
20 / 26
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Profiel sedumdak met zonnecellen
Geoceramica taupee
Geoceramica corten steel
verharding dakterrassen met groot formaat betontegels op tegeldragers (80x80x8) lichte kleurstelling in contrast met de overwegend donkere gevels en glazen pui
De groenborders zijn opgesloten in bakken vervaardigd van aluminium (poedercoating). Dit materiaal is relatief eenvoudig te vormen in de verschillende vormen zoals de afgeronde hoeken. Door het aanbrengen van een waterdichte laag aan de binnenkant kunnen drainagebuffermatten en eventuele waterberging toegepast worden boven tegelniveau. De bakken van de groene borden kunnen worden plaatselijk voorzien van zitranden. Dit moet uitgewerkt worden in het definitief ontwerp en definitieve programmering van de plinten. Het ontwerp door de architect van de vloerafscheiding (balustrade) voldoet aan het bouwbesluit voor de functie kantoren. Voor werkzaamheden tussen de dakrand en vloer/ vloerafscheiding zoals op de 7e en 8e verdieping zal er gebruikt moeten worden gemaakt van een valbescherming door middel van een aanlijnbeveiliging. Deze voorziening dient bouwkundig opgenomen te worden aan de gevel en of geïntegreerd in de balustrade in de randen van de bakken.
constructiewijze randen plantvakken óp de dakbedekking - kleur poedercoating/anodiseren passend bij de gevel
voorbeeld randen plantvakken met gezet staal/aluminium volgend aan de afgeronde vormen van de plantvakken Voorbeeld daktuin op parkeergarage De Keizer, Haarlem (ZUS, 2018)
De dakterrassen hebben een verharding van groot formaat tegels 80x80x8cm op tegeldragers die geschikt zijn voor incidentele berijding door de ambulance. Door de hoogbouw zijn er veel schaduwrijke plekken: eventuele vervuiling met algengroei is een dachtspunt bij de definitieve materiaalkeuze. Betontegels worden daarom voorzien van een 100% natuurstenen toplaag met zelfreinigend vermogen. Mogelijk alternatief is keramische tegels zijn nagenoeg onderhoudsvrij, krasbestendig, kleurvast en duurzaam (gebakken klei, 100% circulair).
21 / 26
Geoceramica re-used
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
Geoceramica concreet brown
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Terrasverharding en borderranden
De basis voor de groeiplaatsinrichting is een daksubstraat: een lichtgewicht mengsel van component organische stof, zoals hoogveen of compost en een hardgesteente. Het type beplanting stelt eisen aan het type en de dikte van het substraat. Het groene parkeerdek van Lichthoven is ontworpen als intensieve daktuin: hier hoort een relatief zwaar intensief daksubstraat met een minimale dikte van ca. 20-30 cm voor vaste planten en bloemrijke graskruiden, ca. 40-50 cm voor struiken en heesters en een minimale dikte van ca. 80-100 cm voor grote heesters en bomen. Om snelle verdroging van het substraat aan de randen te voorkomen is het wenselijk EPS-platen aan de binnenzijde van de plantenbakranden aan te brengen. De extensieve daktuinen (terrassen en mos sedumdaken) hebben relatief een veel lichter substraat.
Zonplanten moeten minimaal 5 uur per dag zon hebben op het warmste gedeelte van de dag. Halfschaduw betekent dat de plant maximaal 4 uur per dag in de volle zon mag staan en daarbuiten de voorkeur geeft aan (lichte) schaduw. Schaduwplanten geven de voorkeur aan maximaal 2 uur (volle) zon per dag en staan de rest van de dag het liefst in de schaduw. Het beplantingsassortiment voor zonnige plekken is per definitie meer kleurrijk (red. bloesem). Het parkeerdek op begane grond niveau zal vooral fris groen zijn. De kantoortuinen en sedumdaken op de verdiepingen zijn meer kleurrijk. Mos sedum heeft ook minimaal 6 uur zon per dag nodig.
Ondanks dat er water gebufferd kan worden in het substraat zal er ook enkele malen beregend moeten worden. Door de hoogte van de daktuinen en de (val)wind bij de torens zullen de plantvakken sneller uitdrogen en doordat de bakken in de zon ook snel opwarmen, verliest het substraat snel vocht. Het toepassen van beregening dient nader onderzocht te worden in het DO. Voor de mos sedum daken is dit niet van toepassing. Alle daken worden voorzien van drainagebuffermatten.
21 juni 09:00 21 juni 09:00
21 juni 12:00 21 juni 12:00
21 juni 15:00 21 juni 15:00
21 juni 18:00 21 juni 18:00
bezonningsstudie Lichthoven 21 juni (bron: MVSA)
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Een deel van de daktuinen is gesitueerd in de schaduw en halfschaduw. Dit betreft met name het parkeerdek. Schaduw en halfschaduw is inherent aan de hoogbouwontwikkeling. De soortenkeuze van de beplanting is afgestemd op de bezonnings-/ schaduwstudie.
22 / 26
Groeiplaatsinrichting
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
Standplaats beplanting (zon, halfschaduw, schaduw)
Betula pendula Ruwe berk (i)
Sorbus aucuparia Gewone lijsterbes (i)
Prunus avium Zoete kers (i)
Corylus avellana Hazelaar (i)
Euonymus europaeus Kardinaalsmuts (i)
Salix caprea Boswilg (i)
Malus sylvestris Wilde appel (i)
Acer campestre Veldesdoorn (i)
Rosa rubiginosa Egelantier (i)
Cornus sanguinea Rode kornoelje (i)
Crataegus laevigata Tweestijlige meidoorn (i)
Crataegus monogyna Eenstijlige meidoorn (i)
Cornus mas Kornoelje (i)
Virburnum opulus Gelderse roos (i)
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven 23 / 26
Op het parkdek komen grote groenborders met veelal inheemse beplanting van meerstammige bomen en struiken in een dakpakket van 40-100 cm intensief substraat. Het permanent verzadigd gewicht is maximaal 900kg/m2 m.u.v. de groeiplaatsinrichting voor bomen met puntlast op de kolommen. Onderstaande bomen en struiken zijn geselecteerd op inheems (i), windbestendigheid, (half)schaduwsoorten en biodiversiteit door nectar- en bollenproducerende soorten.
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
Bomen & struiken (buiten)
Alchemilla mollis Vrouwenmantel
Valeriana officinalis Valeriaan (i)
Campanula glomerata Kluwenklokje (i)
Waldsteinia ternata Goudaardbei
Brunnera macrophylla Kaukasische Vergeet-mij-nietje
Anemone nemerosa Bosanemoon (i)
Ajuga reptans Zenegroen (i)
Aruncus dioicus Geitenbaard (i)
Beesia calthifolia Beesia
Blechum spicant Dubbelloof (i)
Cardamime waldsteinii ‘Bosnie’ Pinksterbloem
Epimedium warleyense Elfenbloem
Gaultheria procumbens Bergthee
Origanum vulgare Wilde marjolein (i)
Rodgersia pinnata Schout-bij-nacht (i)
Polystichum setiferum Zachte naaldvaren (i)
Vinca minor ‘Alba’ Witte maagdenpalm
Eupatorium purpureum Koninginnekruid (i)
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven 24 / 26
In de lagere groenborders van het parkdek en op de dakterrassen komt onderbeplanting van vaste planten en een bloemrijk graskruidenmengsel. Deze onderbeplanting groeit in een dakpakket van 20-30cm intensief substraat. Het permanent verzadigd gewicht hiervan is maximaal 300kg/ m2. Onderstaande soorten zijn geselecteerd op inheems (i), windbestendigheid, (half)schaduwsoorten en biodiversiteit (nectar- en bollenproducerende). Door ook exoten bij te planten volgen de drachtperiodes elkaar zo goed mogelijk op.
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
Vaste planten parkdek en dakterrassen (buiten)
Inheems bloemenmengsel D2 voor ecologische dakbegroeiing met eenjarige, tweejarige planten, vaste planten en grassen. Naast nectar biedt dit mengsel een aantal planten die van belang zijn als waardplant voor vlinders. Het mengsel is zorgvuldig samengesteld voor het extreme klimaat dat daken beheerst: droogte, hitte, wind, zon. Daarbij zijn alle genoemde bloemetjes in het mengsel niet zo tolerant voor droogte als de veelbeproefde Sedum-soorten. Drie inheemse Sedum-soorten zijn onderdeel van het mengsel.
Allium schoenoprasum Bieslook
Anthoxanthum odoratum Gewoon reukgras
Armeria maritima Engels gras
Campanula rotundifolia Grasklokje
Dianthus carthusianorum Kartuizer anjer
Galium verum Geel walstro
Jasione montana Zandblauwtje
Linaria vulgaris Vlasbekje
Lotus corniculatus Gewone rolklaver
Origanum vulgare Wilde marjolein
Plantago media Ruige weegbree
Prunella vulgaris Gewone brunel
Rumex acetosella Schapenzuring
Trifolium arvense Hazenpootje
Thymus pulegioides Grote tijm
Sedum rupestre Tripmadam
Silene vulgaris Blaassilene
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
25 / 26
Achillea millefolium Duizenblad
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Graskruidenmengsel parkdek en dakterrassen (buiten)
Voorbeeld groene gevel European Medicines Agency (EMA) in Amsterdam
Enkele soorten die toegepast kunnen worden in de binnentuin zijn: - Eucalyptus, - Tarwegras, - Zegge (of andere wintergroene siergrassen), - Zebragras, - Graslelie, - (kleine) Bamboo, - Varens, - Kruiden als tijm, curry, mint en citroengras - overige mediterrane soorten
Belangrijke aandachtspunten voor de binnentuin zijn: - Aansluiting met de beplanting buiten - Voldoende licht - Vocht via vochtregulering - Temperatuurbeheersing (en tocht) - Looproutes en weerbaarheid van de beplanting
Voorlopig Ontwerp Buitenruimte Lichthoven Eindhoven
Voor de binnentuin van Edge is het belangrijk dat de gekozen vaste planten, heesters en kleine bomen goed overleven in een klimaat gereguleerd, warmer binnenklimaat. Daarbij kom je automatisch bij uitheemse en tropische beplanting.
26 / 26
Beplanting atrium
Voorbeeld atriumtuin EDGE Olympic
ZUS [Zones Urbaines Sensibles]
De verdere uitwerking van het beplantingsplan voor de binnentuin van Edge dient door/in samenwerking met een specialist in interieurbeplanting opgepakt te worden.
Projectgerelateerd
Bijlage 3: Notitie BREEAM Nieuwbouw kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven, door ATKB BV, 11 juli 2019
Friday, 29 May 2020
BEOORDELING VAN DE EFFECTEN OP HET NNB
BG8492WATRP2005291123
23
DGMR T.a.v. de heer J. Plas Casuariestraat 5 2511 VB Den Haag
Waardenburg, 11 juli 2019
betreft: project: referentie: behandeld door: gecontroleerd door bijlagen:
Ontwerpfase BREEAM LE 4 BREEAM Nieuwbouw kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven 20190200/LE4/brf01, versie 1 I.L.Y. (Igor) Spierts P.I. (Pim) Godschalk 1) Criteria faunakasten BREEAM 2) IJsvogel in gemeente Eindhoven 3) Ondertekende verklaring uitvoering aanbevelingen BREEAM LE4
Geachte heer Plas, Hierbij ontvangt u de benodigde bewijslast voor BREEAM, onderdeel LE 4 (dieren en planten als medegebruiker van het plangebied). Dit is ten behoeve van het project ‘realisatie kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven’. De bewijslast is benodigd voor het toekennen van twee punten. Voor de beoordeling van de bewijslast is uitgegaan van de handleiding BREEAM-NL Nieuwbouw (beoordelingsrichtlijn (BRL) 2014 v2.0, 16 februari 2017), waarbij de opdrachtgever aangegeven heeft een BREEAM-NL “Excellent” certificaat na te streven. Aan de hand van de criteria-eisen voor de credit wordt getoond op welke wijze wordt voldaan. LE 4 – dieren en planten als medegebruiker van het plangebied Informatie met betrekking tot doel credit, criteria-eisen en puntentoekenning Doel credit:
Het stimuleren van het treffen van inrichtingsmaatregelen ten behoeve van het duurzame medegebruik van het te ontwikkelen gebouw en de open ruimte door inheemse plant- en diersoorten.
Creditcriteria:
Er kunnen maximaal 2 punten worden toegekend: Er is 1 punt te verdienen als maatregelen worden uitgevoerd waardoor soorten van Tabel 2 en/of 3 (van de Algemene Maatregel van Bestuur) van de Flora- en faunawet en/of de Rode Lijst duurzaam van het gebouw of van de open ruimte rond het gebouw gebruik kunnen maken; Er is 1 extra punt (tweede punt) te verdienen indien (naast bovenstaande maatregelen) eveneens maatregelen worden uitgevoerd die van betekenis kunnen zijn voor bijzondere of zeldzame natuur(waarden) op regionale schaal. Dit betekent bijvoorbeeld: het realiseren van een ecologische verbindingszone, het bijdragen aan doelstellingen voor nabijgelegen Natura 2000- of Natuurnetwerk Nederland (NNN, voorheen EHS).Onderstaande punten tonen aan dat aan de criteria wordt voldaan:
LE 4 – eerste punt 1.1) Het potentieel voor plant- en diersoorten van de locatie is in beeld gebracht, waarbij dit potentieel is gerelateerd aan de omgeving (regionale ligging) van de bouwlocatie; 1.2)
Er zijn aanbevelingen gedaan om het duurzame medegebruik van plant- en diersoorten te stimuleren. Dit wordt gerealiseerd door voor plant- en diersoorten de geschikte omstandigheden te creëren, oftewel een geschikt habitat te creëren;
1.3)
Een erkend ecoloog bevestigt na voltooiing van het bouwproject dat maatregelen zijn genomen waardoor soorten van Tabel 2 en/of 3 (van de Algemene Maatregel van Bestuur) van de Flora en faunawet en/of de Rode Lijst duurzaam van het gebouw of van de open ruimte rond het gebouw gebruik kunnen maken.
LE 4 – tweede punt 2.1)
Het eerste punt is behaald;
2.2)
Er zijn voor LE 4 eerste punt voor minimaal drie soorten en/of soortgroepen met verschillende biotoopeisen maatregelen genomen;
2.3)
Maatregelen worden uitgevoerd die van betekenis kunnen zijn voor bijzondere of zeldzame natuur(waarden) op regionale schaal. Dit betekent bijvoorbeeld het realiseren van een ecologische verbindingszone en het bijdragen aan doelstelling voor nabijgelegen Natura 2000- of EHS-gebieden. Voor het behalen van deze credit is maatwerk nodig op lokaal niveau, en de inschatting dient door een onafhankelijk en erkend ecoloog gemaakt te worden;
2.4)
De erkende ecoloog zal na voltooiing van het bouwproject op basis van expert judgement oordelen en verklaren of er voldoende maatregelen getroffen zijn, en relateert dit aan het ecologische potentieel van de locatie.
Ten aanzien van het huidige project zijn voor de credit LE 4 twee punten toe te kennen. Het is namelijk mogelijk om op lokaal niveau maatregelen uit te voeren voor natuurwaarden die beschermd zijn onder de Flora- en faunawet en huidige Wet natuurbescherming (eerste punt). Aanvullend zijn maatregelen mogelijk voor bijzondere soorten op regionale schaal waarvoor geschikte leefgebieden maar beperkt aanwezig zijn. De bewijslast behorende tot deze twee punten is in voorliggende briefrapportage nader uitgewerkt. Benodigd bewijsmateriaal – ontwerpfase In de ontwerpfase dient voor het behalen van het eerste punt en tweede punt de volgende bewijslast te worden aangeleverd: A) Een kopie van de opgestelde natuurrapportage (voorliggende briefrapportage) met daarin minimaal: A1. een ecologische beschrijving van de locatie en van het ecologisch potentieel van de locatie; A2. aanbevelingen voor het creëren van ecologische meerwaarde; A3. een verklaring waarin de projectontwikkelaar aangeeft welke aanbevelingen van de ecoloog worden overgenomen en uitgevoerd. Verklaring ten aanzien van LE 4 - ontwerpfase Ten aanzien van de credit LE 4 (eerste punt) wordt hieronder de bewijslast voor de ontwerpfase aangeleverd. De bewijslast wordt puntsgewijs toegelicht. A1.
Ecologische beschrijving locatie en potentieel plant- en diersoorten Het plangebied betreft, voorafgaande aan de werkzaamheden, een parkeerplaats gelegen aan de Stationsweg in Eindhoven (globale demarcatiegrens van het gehele plangebied: rood kader in figuur 1). De planlocatie ligt midden in het centrum van Eindhoven en ongeveer 125 m ten oosten van het centraal station. Aan de west- en oostzijde van het plangebied zijn groenstroken aanwezig met
Ontwerpfase BREEAM LE 4 Nieuwbouw kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven Kenmerk: 20190200/LE4/brf01, versie 1, d.d. 11 juli 2019
Blz. 2 van 12
bomenrijen (groene sterren). Aan de noordzijde grenst het plangebied aan het spoor (afgescheiden door hekken, zie gele ster in figuur 1) en is een bomenrij (met o.a. zomereiken met klimop) aanwezig. Direct tegen de hekken staan enkele struiken. De zuidzijde van het plangebied wordt begrenst door de Stationsweg en een rij platanen op het trottoir naast een groenstrook, welke buiten het plangebied ligt. Aan de oostzijde wordt het plangebied begrensd door de rivier de Dommel (eveneens net buiten het plangebied, zie blauwe ster) met een rij bomen op een groenstrook en bosschages. Aan de westzijde van het plangebied ligt een bouwkavel welke begrenst is door hekken, waar eveneens een rij kleinere bomen staat op een groenstrook (zie groene ster in figuur 1). Op basis van de ligging van het plangebied en de geplande werkzaamheden is in de LE 3-rapportage voor de ontwerpfase opgenomen welke soorten voorafgaande en tijdens de werkzaamheden binnen het plangebied (kunnen) voorkomen. Soorten uit de omgeving kunnen (bij een geschikte inrichting van het plangebied, zie onderdeel A2) tevens in de gebruiksfase van de planlocatie gebruik gaan maken van het plangebied. Raadpleging van de NDFF toont dat volgende soort(groep)en in de omgeving van het plangebied voorkomen: • broedvogels met jaarrond beschermde nesten (cat.
1 t/m 4): huismus (foerageergebied); • broedvogels met niet-jaarrond beschermde nesten en algemene broedvogels: o.a. stadsduif, houtduif, vink, roodborst, koolmees, pimpelmees, ekster, zwarte kraai, zwarte roodstaart; • vleermuizen: gewone en ruige dwergvleermuis, laatvlieger, gewone grootoorvleermuis, rosse vleermuis; • grondgebonden zoogdieren: egel, bosmuis, huisspitsmuis. Deze soorten maken gebruik van het aanwezige verruigde (parkeer) terrein, de bomenrijen aan alle zijden van de planlocatie, en de struiken en bosschages aan de noord- en oostzijde (deze laatste grenzend aan de rivier de Dommel) van de planlocatie. In de directe omgeving van de planlocatie zijn rechtlijnige elementen aanwezig welke kunnen fungeren als vliegroute voor vleermuizen (blauwe lijnen in figuur 2, o.a. de groenstroken aan weerszijden van de rivier de Dommel ten zuiden van de planlocatie en een bomenrij aan de oostzijde van de planlocatie). Ten oosten van de planlocatie ligt een bomenrij iepen aan de Tongelsestraat (rode lijn in figuur 2) waar in de afgelopen 10 jaar waarnemingen van iepenpages zijn geregistreerd. De rivier de Dommel met groenstroken aan de oevers fungeert als verbindingszone voor vele soorten, waaronder de, onder de Wn beschermde cat. 5., ijsvogel (zie verder onderdeel ‘BREEAM credit LE 4 tweede punt’).
Ontwerpfase BREEAM LE 4 Nieuwbouw kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven Kenmerk: 20190200/LE4/brf01, versie 1, d.d. 11 juli 2019
Blz. 3 van 12
Figuur 1. Boven: globale demarcatiegrens van het plangebied (rood kader). Gele ster: spoorlijn noordzijde; blauwe ster; rivier de Dommel aan oostzijde met bomenrij en bosschages; rode ster; Stationsweg zuidzijde met rij platanen, net buiten het plangebied; groene sterren; bomenrijen aan de west- en oostzijde van het plangebied. Bron ondergrond: Google Maps. Onder: conceptplan realisatie nieuwbouw kantoorgebouw.
Ontwerpfase BREEAM LE 4 Nieuwbouw kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven Kenmerk: 20190200/LE4/brf01, versie 1, d.d. 11 juli 2019
Blz. 4 van 12
Figuur 2. Directe omgeving van de planlocatie (rode cirkel) met rechtlijnige elementen die als vliegroute en foerageergebied kunnen dienen voor vleermuizen (blauwe lijnen). Aan de zuidzijde ligt de rivier de Dommel met groenstroken die als verbindingszone voor diverse soorten kunnen fungeren, zoals o.a. de ijsvogel (groene lijnen). Aan de oostzijde ligt een rij iepen die als leefomgeving fungeren voor de beschermde iepenpage (rode lijnen). Bron ondergrond: pdokviewer.pdok.nl.
A2. Aanbevelingen creëren van ecologische meerwaarde BREEAM credit LE 4 eerste punt In tabel 1 is opgenomen welke concrete maatregelen worden aanbevolen voor het stimuleren van het duurzaam medegebruik van het terrein door beschermde flora en fauna ten behoeve van het verkrijgen van het BREEAM credit LE 4 eerste punt. Daarnaast zijn in figuur 3 foto’s opgenomen van voorzieningen die in (of net buiten) het plangebied kunnen worden aangebracht. In figuur 4 is een concept-inrichtingsplan op basis van de aanbevelingen in tabel 1 weergegeven.
Ontwerpfase BREEAM LE 4 Nieuwbouw kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven Kenmerk: 20190200/LE4/brf01, versie 1, d.d. 11 juli 2019
Blz. 5 van 12
Tabel 1: Aanbevelingen voor het stimuleren van het terreingebruik door (beschermde) flora en fauna: BREEAM credit LE 4 – eerste punt. Nr. Maatregel Minimum eis # Doelsoorten Symbool 4 stuks Holtebroeders zoals bv. 1 Aanbrengen gesloten nestkasten voor kool- en pimpelmees vogels in bomen aan de zuid- en oostzijde van het plangebied. De plaatsing geschiedt onder begeleiding van of door een ter zake kundige, of wordt achteraf gecontroleerd 4 stuks Insecten, vlinders bv. 2 Aanbrengen insectenhotels in / bij kleine vos, groenstructuren aan de zuid- en oostzijde dagpauwoog, diverse van het plangebied, en op kantoorgebouw soorten koolwitjes en (groen dak) met rondom nectarplanten voor blauwtjes, wilde bijen insecten A) 75-100 m Insecten, vogels, 3 A) Aanplanten lineaire structuren zoals grondgebonden hagen en klimop (beuken, liguster, zoogdieren veldesdoorn, of andere inheemse keuze, mogelijk aan oostzijde terrein nabij de Dommel en aan de noordzijde (spoorzijde) B) 5-10 inheemse besB) Versterken groene structuur door aanplant inheemse bes dragende struiken, dragende zoals meidoorn, sleedoorn, krent, lijsterbes struiken / nectarplanten of gewone vlier, en aanplant van nectarplanten zoals herfstaster, kattenkruid en koninginnekruid, o.a. mogelijk in plantenbakken in zuid- en oostzijde van het plangebied en mogelijk op groen dak kantoorgebouw
4
5
C) Aanplant bomen (alleen inheemse soorten), aan de oost- en zuidzijde van het plangebied Groen dak sedum mix op kantoorgebouw
Aanplant meerjarige vaste planten, mogelijk nabij parkeerplaatsen op kantoorgebouw en aan oost- en zuidzijde van het plangebied en mogelijk op groene dak kantoorgebouw
C) 5 stuks 100 m2
Insecten, vogels
25-50 m2
Ongewervelden, foerageermogelijkheden voor vogels en vleermuizen
Figuur 3: Voorbeelden van faunakasten, zoals gerealiseerd bij andere projecten. Links een nestkast voor een koolmees, rechts twee insectenhotels.
Ontwerpfase BREEAM LE 4 Nieuwbouw kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven Kenmerk: 20190200/LE4/brf01, versie 1, d.d. 11 juli 2019
Blz. 6 van 12
Door het plaatsen van insectenhotels in groenzones (4 stuks, zie figuur 2) in/bij plantenbakken en bij de groenstroken en nectarplanten en op het groen dak (4 stuks) kunnen diverse insectensoorten en vlinders het plangebied niet alleen gebruiken als foerageergebied, maar ook als schuilplaats, voortplantings- en overwinteringslocatie. Door het plaatsen van (groene) nestkasten voor broedvogels (4 stuks, zie figuur 2) functioneert het plangebied als foerageerlocatie, verblijf- schuil,- en/of broedlocatie voor broedvogels. Door het versterken van de groenstructuur d.m.v. de realisatie van een groen dak sedum mix op het kantoorgebouw (100 m2), de aanplant van meerjarige vaste planten (25-50 m2), inheemse besdragende struiken (5-10 stuks), inheemse bomen (5 stuks) en lineaire structuren, zoals hagen en klimop (75-100 m, bv. beuken, liguster) ontstaat tevens een geschikt biotoop voor diverse broedvogels en insecten. Voor de aan te planten inheemse struiken wordt voorgesteld uit ondergenoemde struiken te kiezen: - Meidoorn Crataegus monogyna; - Sleedoorn Prunus spinose; - Krent Amelanchier lamarckii; - Lijsterbes Sorbus aucuparia; - Gewone vlier Sambucus nigra; Deze soorten zijn inheems (of ingeburgerd), geschikt voor zandgrond en voorzien zowel in nectar (tijdens bloei) als bessen voor vogels (in het najaar). In figuur 3 is een schets van het voorgestelde inrichtingsplan weergegeven.
Een toelichting van de gebruikte symbolen is weergegeven in tabel 1. Naast voedsel voor insecten kan de combinatie van meerjarige vaste planten met struikgroepen (met afwisselend bloemen in het voorjaar/zomer en bessen in het najaar) de aanblik van het kantoorgebouw verbeteren. Een groene omgeving draagt tevens bij aan een prettig werkklimaat. Van de versterking van de groenstructuur kunnen tevens grondgebonden zoogdieren en amfibieën profiteren, aangezien hierdoor geschikte schuil- en verblijfplaatsen ontstaan. Daarnaast bieden de (versterkte) groenzones geschikte groeiplaatsen voor beschermde flora. In bijlage 1 is een tabel opgenomen met de belangrijkste plaatsingscriteria (o.a. hoogte, oriëntatie t.o.v. windrichting e.d.) van faunakasten die veelvuldig bij BREEAM-projecten worden toegepast. Mocht er onverhoopt toch twijfel ontstaan over de geschiktheid van een voorgenomen plaatsingslocatie, dan kan te allen tijde contact worden gezocht met de ecoloog om de plannen af te stemmen.
Ontwerpfase BREEAM LE 4 Nieuwbouw kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven Kenmerk: 20190200/LE4/brf01, versie 1, d.d. 11 juli 2019
Blz. 7 van 12
Figuur 4: Schets inrichtingsplan met de ligging van de planlocatie (realisatie kantoorgebouw) aan de Stationsweg te Eindhoven. Boven: conceptsituatie plangebied; Beneden: isometrie plangebied. De woontoren (rode kaders in beide ontwerpschetsen aan de zuidoostzijde) valt buiten de demarcatiegrens van het plangebied. De demarcatiegrens van het plangebied is in de bovenste figuur weergegeven met een rode stippellijn. Zwarte pijlen: noorden. De symbolen van het inrichtingsplan uit tabel 1 (LE 4 1e punt) en 2 LE 4 2e punt) zijn verdeeld over beide bovenstaande schetsen weergegeven.
Ontwerpfase BREEAM LE 4 Nieuwbouw kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven Kenmerk: 20190200/LE4/brf01, versie 1, d.d. 11 juli 2019
Blz. 8 van 12
BREEAM credit LE 4 tweede punt In tabel 2 is opgenomen welke concrete maatregelen worden aanbevolen voor het stimuleren van het duurzaam medegebruik van het terrein door beschermde flora en fauna ten behoeve van het verkrijgen van het BREEAM credit LE 4 tweede punt. Het versterken van de leefomgeving voor ijsvogel, een broedvogel met niet jaarrond beschermde nesten (inventarisatie gewenst, cat. 5), door de aanleg van een (of meerdere) ijsvogel broedwanden, is gewenst. De gemeente Eindhoven heeft een zogenaamde ‘kansenkaart biodiversiteit’ opgesteld (zie link: https://eindhoven.maps.arcgis.com/apps/MapJournal/index.html?appid=c4e9e4d2602c4f7b821386d54 a452f0a). In deze kansenkaart wordt o.a. de ijsvogel genoemd, met name nabij de Dommel, de Kleine Dommel en Tongelreep. In bijlage 2 (IJsvogel in gemeente Eindhoven) is informatie weergegeven over de ijsvogel in het algemeen en diens voorkomen in Eindhoven in het bijzonder. Aangezien het plangebied aan de Stationsweg direct ten westen van de Dommel ligt is het voor een BREEAM credit LE 4 2e punt mogelijk om voor deze soort extra leefgebied te creëren. De ijsvogel is in de afgelopen 10 jaar in een gebied van ongeveer 3 x 3 km vanaf het plangebied naar het zuiden (ten zuiden van het spoor) 70 keer waargenomen, waarbij nagenoeg alle waarnemingen nabij de rivier de Dommel zijn geregistreerd (zie NDFF waarnemingskaart in figuur 5).
De ijsvogel vormt derhalve voor (het centrum van) Eindhoven een bijzondere soort. Een ijsvogel broedwand kan daarom voorzien in een permanente broedplek voor deze soort. De maatregel is erg kansrijk omdat het een soort betreft die sowieso al direct ten zuiden van het plangebied nabij de rivier de Dommel voorkomt. Daarnaast zijn natuurlijke broedplaatsen vaak schaars, zodat het aanbieden van een broedwand een zinvolle maatregel is met een grote slagingskans. De overige randvoorwaarden (zoals geschikte foerageergebieden dichtbij) zijn al aanwezig. Tabel 2: Aanbevelingen voor het stimuleren van het terreingebruik door (beschermde) flora en fauna: BREEAM credit LE 4 – tweede punt. Nr. Maatregel Minimum eis # Doelsoorten Symbool 1 Aanbrengen van een ijsvogel broedwand Ruimte voor minimaal 5 IJsvogel (zie figuur 6) tegen een steil oeverdeel van nesten de rivier de Dommel, bv. direct ten oosten van het plangebied aan de westoever van de Dommel, zie figuur 4 (dit ligt beiden buiten het plangebied zelf, dus overleg met de gemeente is hiervoor nodig) 5 stuks 2 Aanbrengen vleermuiskasten in bomen Gewone en ruige (platanen, zie figuur 4) zuidzijde, en dwergvleermuis, rosse mogelijk oostzijde van het plangebied nabij vleermuis de rivier de Dommel (dit ligt beiden buiten het plangebied zelf, dus overleg met de gemeente is hiervoor nodig).
Mogelijk ook inbouw vleermuiskasten aan de gevels van kantoorgebouwen aan de zuid-, zuidwest, en zuidoostzijde van het plangebied
Ontwerpfase BREEAM LE 4 Nieuwbouw kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven Kenmerk: 20190200/LE4/brf01, versie 1, d.d. 11 juli 2019
Blz. 9 van 12
Figuur 5: Waarnemingen ijsvogel direct ten zuiden van de planlocatie (rode cirkel) in de afgelopen 10 jaar (Bron: NDFF). De meeste waarnemingen zijn gedaan nabij de rivier de Dommel (zie ook groene lijnen in figuur 2).
Het is derhalve ecologisch zinvol om een ijsvogel broedwand te realiseren (zie locatie in figuur 4, boven) die minimaal ruimte biedt voor 5 nesten, op die wijze kan de ijsvogel kiezen welke nestgang het beste bevalt. IJsvogel broedwanden worden met regelmaat in diverse uitvoeringen, houten of betonnen wanden, gerealiseerd in Nederland. De wand kan bijvoorbeeld worden gerealiseerd tegen een (te creëren) steil oeverdeel van de rivier de Dommel direct ten oosten van het plangebied. Enkele eisen / aanbevelingen voor een ijsvogel broedwand zijn: • •
• •
• •
• •
Op de locatie van de wand dient geen intensief oeverbeheer plaats te vinden (bv. maaien in het broedseizoen); Een nestingang van een ijsvogel mag niet onder water lopen. Houd er bij de keuze van de locatie van de broedwand daarom rekening mee dat de waterstand van de rivier niet sterk in hoogte verandert; Zonlicht heeft geen invloed op de nestplaats. In de nestkom blijft het sowieso koel; De grondsoort achter een ijsvogelwand bestaat bij voorkeur uit zand. IJsvogels kunnen in zand gemakkelijk een nestgang uitgraven. Grondsoorten als klei en löss kunnen eventueel ook worden toegepast, maar zand heeft duidelijk de voorkeur; Indien puin in de oever waar een ijsvogel broedwand gepland is aanwezig is dient dit vooraf verwijderd te worden; De locatie van de broedwand heeft bij voorkeur rondom wat opgaande begroeiing van bomen en / of struiken. Door de schaduwwerking van deze structuren blijft het water voor de oever gemakkelijker vegetatievrij. Dit is overigens ook belangrijk als schuilplaats voor pas uitgevlogen jonge ijsvogels; De voorzijde van de broedwand dient regelmatig vrij gemaakt te worden van takken en overige obstakels om zo een vrije aanvliegroute voor de vogels te creëren / behouden; De aanwezigheid van overhangende takken / struiken op de oever en direct boven de
Ontwerpfase BREEAM LE 4 Nieuwbouw kantoorgebouw Stationsweg te Eindhoven Kenmerk: 20190200/LE4/brf01, versie 1, d.d. 11 juli 2019