Bijlage 1 - Detailhandelsvisie 2030

Eindhoven sluit wat betreft het beleid voor de afhaal- en bezorgeconomie aan bij het beleid van de regionale detailhandelsvisie SGE. Kortgezegd betekent dit afhaalpunten met een consument aantrekkende werking in principe in winkelgebieden thuishoren. Voor pure afhaalpunten zijn uitzonderingen denkbaar, zoals op trafficlocaties,

Van bezoek naar belevenis

078

zoals op campussen, bij tankstations, mobiliteitshubs of andere trafficlocaties. Webwinkels zonder consument aantrekkende werking zijn bedrijven en horen thuis op bedrijventerreinen. Voor bezorgconcepten geldt dat de aard van de activiteit passend moet zijn bij de locatie. Als sprake is van veel verkeersbewegingen, door fietsen/ brommers, moet de locatie hier voor geschikt zijn. De randen van winkelgebieden en directe ontsluiting op fietspaden zijn denkbaar. De detailhandelsvisie van Eindhoven speelt in op de impact van de bezorgeconomie door te kijken naar de voordelen, risico’s en juridische mogelijkheden om deze ontwikkeling in goede banen te leiden. Toch brengt de bezorgeconomie ook uitdagingen met zich mee. De groei van bezorgdiensten leidt tot een toename van verkeersbewegingen, wat druk zet op de openbare ruimte en kan zorgen voor verkeersonveilige situaties en overlast. Daarnaast hebben ‘dark stores’ en ‘dark kitchens’, bezorglocaties zonder fysieke winkelactiviteiten, in sommige gevallen een negatieve invloed op de ruimtelijke kwaliteit van winkelgebieden en omliggende wijken. Deze ontwikkelingen kunnen het woon- en winkelklimaat onder druk zetten. Vanuit juridisch oogpunt biedt de Europese Dienstenrichtlijn geen mogelijkheden voor gemeenten om direct te sturen op economische activiteiten binnen de bezorgeconomie.

Het is niet toegestaan om vestigingseisen op te leggen die gebaseerd zijn op economische motieven, zoals concurrentie of bedrijfsmodellen. Echter, via ruimtelijke ordening kunnen voorwaarden worden gesteld aan de locaties en functies van bezorggerelateerde activiteiten. Zo kan de vestiging van ‘dark stores’ worden beperkt tot bedrijventerreinen of andere geschikte locaties, terwijl wijkcentra juist worden gestimuleerd om als knooppunten voor duurzame logistiek te fungeren. In Eindhoven zien we flitsbezorging niet als detailhandel. Een flitsbezorger voorziet niet in een publiekstoegankelijke functie. Er is immers geen mogelijkheid om het pand als klant binnen te treden of een bestelling af te halen. Het is enkel gericht op bezorging. Met die reden zien we het als een vorm van bedrijvigheid waarin een logische vergelijking ligt binnen post- en koeriersdiensten in omgevingsplannen. Er is namelijk sprake van een bestelling welke direct geleverd kan worden aan de consument. Er blijft dan echter wel een vergunning noodzakelijk om de activiteiten gelijk te stellen met post- en koeriersdiensten.

optimaal kunnen inspelen op de unieke behoeften van klanten

Tankstations Vanwege de eerdergenoemde transformatie van fossiel naar elektrisch rijden, zullen ook tankstations opzoek gaan naar nieuwe verdienmodellen. In het verlengde van het beleid voor afhaalpunten en gemakswinkels, is ondergeschikte detailhandel bij tankstations toegestaan. Ook afhaalpunten zijn hier toegestaan. Ook vanuit duurzaamheidsdoelen staan wij positief tegenover de herontwikkeling van tankstationlocaties naar passende alternatieven. Toevoeging van nieuwe detailhandel is echter niet wenselijk. Uitgangspunt is detailhandel tot maximaal 250 m² wvo per tankstation.

winkel openingstijden Wij breiden de openingstijden van winkels gedurende het hele jaar uit, zodat ondernemers meer vrijheid hebben om hun bedrijfsvoering aan te passen aan de wensen van hun klanten. Op zon- en feestdagen mogen winkels geopend zijn van 09.00 uur tot 20.00 uur, wat een waardevolle kans biedt voor zowel winkeliers als consumenten om elkaar te ontmoeten en van elkaars aanbod te genieten. 4 mei, op Dodenherdenking, is het mogelijk voor winkels om tot uiterlijk 19.00 uur geopend te zijn. Deze strategische verruiming van de openingstijden is een directe uiting van ons streven naar een dynamische en klantgerichte detailhandel. Wij geloven dat individuele ondernemers de vrijheid moeten hebben om hun concept, doelgroep en bedrijfsvoering op maat aan te passen, zodat zij optimaal kunnen inspelen op de unieke behoeften van hun klanten. Deze aanpak bevordert niet alleen de creativiteit en innovatie onder winkeliers, maar versterkt ook de aantrekkelijkheid van onze winkelgebieden. Deze verruiming blijft nog bescheiden in verhouding dat veel andere grote steden, maar is een grote stap in het creëren van een stimulerende omgeving die aansluit bij het internationale karakter van onze stad.

Deze flexibiliteit geeft ondernemers de ruimte om zich aan te passen aan veranderende marktomstandigheden en trends in de markt, wat hen in staat stelt om zich te onderscheiden in een concurrerende detailhandel. Met deze stap willen we niet alleen de economische groei stimuleren, maar ook de diversiteit en vitaliteit van onze winkelgebieden versterken. We zijn ervan overtuigd dat deze veranderingen een positieve impact zullen hebben op de lokale economie en bijdragen aan een levendige winkelervaring voor alle bezoekers.

Van bezoek naar belevenis

080

Warenmarkten

Hoekpanden

In Eindhoven worden de warenmarkten georganiseerd op basis van de Marktverordening en het Marktreglement. Deze documenten stellen de regels en kaders vast voor de organisatie van markten, waaronder de definities van relevante begrippen en de verantwoordelijkheden van het college van burgemeester en wethouders. De Marktverordening legt de basis voor het vaststellen van de dagen, tijden en locaties van de markten, evenals de indeling en opstelling van de standplaatsen. Het regelt ook het aantal en de afmetingen van de standplaatsen en de vergunningverlening aan marktkooplieden.

Niet alle detailhandel buiten de winkelgebieden is onwenselijk. Een winkel, horecazaak of andere publieksfunctie met uitstraling op een strategische, maar solitaire, locatie kan toegevoegde waarde hebben voor de omgeving en leefbaarheid. Deze hoekpanden, ook wel ‘corner stores’ genoemd, vallen vaak buiten de traditionele detailhandelsstructuur. Deze verdienen een beschermde status om hun historische en wijkgerichte functie te behouden. Historisch gezien hebben deze panden gediend als de locatie voor essentiële voorzieningen zoals kruideniers, bakkers en andere ambachtelijke winkels. Dit soort functies uiten zich niet altijd letterlijk in hoekpanden maar ook in karakteristieke tussenpanden. Ze boden bewoners niet alleen gemak, maar versterkten ook de sociale cohesie binnen de wijken. Vandaag de dag, met de groeiende behoefte aan meer voorzieningen en levendigheid in woonwijken, is het belangrijk dat karakteristieke concepten hier kunnen blijven gedijen. Door beleidsmatig in te zetten op het behoud van de detailhandelsbestemming van deze hoekpanden, streven we ernaar de unieke identiteit en levendigheid van onze wijken te versterken. Dit bevordert niet alleen de lokale economie, maar draagt ook bij aan een aantrekkelijk en divers winkelaanbod dat aansluit bij de behoeften van de inwoners.

Het beschermen van cornerstores is daarom essentieel voor een duurzaam en veerkrachtig detailhandelsbeleid in Eindhoven

Naast de wekelijkse warenmarkten zijn er ook vaste standplaatsen waar ondernemers hun producten te koop aanbieden. Deze standplaatsen zijn vaak aanvullend op het bestaande winkelbestand in de stad. In de maanden november en december worden er seizoensgebonden standplaatsen aangeboden. Met de introductie van flexibele standplaatsen streeft de gemeente naar een grotere variëteit en aantrekkelijkheid van het marktaanbod. Deze flexibele standplaatsen kunnen tot maximaal 12 maanden vooruit worden geboekt, waardoor meerdere aanbieders eenvoudig toegang krijgen tot populaire locaties. Dit systeem maakt het ook mogelijk om ad hoc in te spelen op lokale behoeften in verschillende wijken en buurten. Flexibele standplaatsen kunnen per dag of dagdeel worden gereserveerd, wat de toegankelijkheid en het gebruik van markten vergroot.

Foto: Renske Diemers - Ui & Knoflook

De ontwikkeling van deze flexibele standplaatsen is bedoeld om de dynamiek van de ambulante handel te bevorderen en te voldoen aan de veranderende wensen van zowel consumenten als ondernemers in Eindhoven. Ook geeft het invulling aan de Dienstenrichtlijn waarbij de toewijzingen van zowel de flexibele- als de seizoenstandplaatsen transparant worden verdeeld binnen een digitaal systeem. Dit biedt kansen voor een breder scala aan producten en ervaringen op de markten, wat bijdraagt aan de levendigheid van de stad.

karakteristieke concepten kunnen hier blijven gedijen Van bezoek naar belevenis

082

Placemaking In het huidige detailhandelslandschap is er een verschuiving gaande in hoe consumenten winkelgebieden ervaren. Fysieke winkels moeten zich onderscheiden door meer dan alleen producten aan te bieden; ze moeten een beleving creëren. Placemaking biedt een effectieve strategie om winkelgebieden, met name die in herontwikkeling of herinrichting zijn, nieuw leven in te blazen. Door de omgeving te verbeteren en te investeren in lokale identiteit, cultuur en infrastructuur, kunnen deze gebieden worden getransformeerd tot aantrekkelijke, multifunctionele bestemmingen die alle betrokken stakeholders aanspreken. Strategieën voor Placemaking: Stakeholderbetrokkenheid en identiteit: Het succes van placemaking hangt af van de betrokkenheid van diverse stakeholders. Bij herontwikkelingsprojecten is het essentieel dat verschillende groepen, zoals ondernemers, investeerders en lokale overheden, samen werken om de nieuwe inrichting van het winkelgebied vorm te geven. Internationale voorbeelden tonen aan dat het creëren van een unieke identiteit, gebaseerd op de input van stakeholders, de aantrekkelijkheid van een winkelgebied aanzienlijk kan vergroten

•

Herinrichting van openbare ruimte: Bij herontwikkelingsprojecten biedt de herinrichting van de openbare ruimte de mogelijkheid om fysieke infrastructuur te verbeteren. Dit kan door groenvoorzieningen, zitplaatsen en kunstwerken toe te voegen, die de omgeving aantrekkelijker maken voor bezoekers. Stakeholders, zoals lokale overheden en ontwikkelaars, kunnen samenwerken om deze elementen effectief te integreren, zoals te zien is bij projecten zoals The Collection at RiverPark in Californië.

Innovatief Design en Technologie: Technologie speelt een steeds grotere rol in het verbeteren van retailomgevingen. Door innovatieve technieken zoals interactieve kunstinstallaties en digitale kiosken te integreren, kunnen winkelgebieden aantrekkelijker worden gemaakt voor een breed publiek. Samenwerking tussen technologieleveranciers, retailers en investeerders is hierbij cruciaal.

•

Duurzaamheid en inclusiviteit: Duurzaamheid is een belangrijk aspect van moderne placemakingprojecten. Stakeholders zoals gemeenten en investeerders spelen een sleutelrol bij het implementeren van duurzame oplossingen, zoals het gebruik van milieuvriendelijke bouwmaterialen en energie-efficiënte infrastructuur. Duurzaamheid is niet alleen aantrekkelijk voor consumenten, maar versterkt ook de lange termijn levensvatbaarheid van een winkelgebied. Herontwikkelde retailgebieden die gebruikmaken van placemaking kunnen fungeren als katalysator voor economische groei. Deze gebieden worden aantrekkelijk voor zowel lokale consumenten als toeristen, wat de lokale economie stimuleert. Samenwerking tussen stakeholders zoals projectontwikkelaars, toerismebureaus en lokale overheden zorgt ervoor dat winkelgebieden aantrekkelijker worden voor investeringen.

Wat is Placemaking?

Foto 1 : Fabiola Berendsen - C’estbon Foto 2 : Vintagewinkel Vinatge Vetements

•

•

Placemaking is een proces waarbij openbare ruimtes worden ontworpen en beheerd met als doel de sociale, culturele en economische dynamiek van een gebied te versterken. Dit proces richt zich op het betrekken van verschillende stakeholders, zoals ondernemers, bewoners, ontwikkelaars en lokale overheden. Placemaking maakt van winkelgebieden niet alleen plekken waar wordt gewinkeld, maar ook plekken waar mensen samenkomen en participeren in het lokale leven. Winkelgebieden die in herontwikkeling zijn, bieden een unieke kans om placemaking toe te passen. Deze gebieden hebben vaak te maken met leegstand, verouderde infrastructuur of veranderende consumentbehoeften. Door placemaking toe te passen, kunnen deze locaties worden getransformeerd tot dynamische ruimtes die aantrekkelijk zijn voor zowel bezoekers als investeerders. Dit wordt mogelijk gemaakt door de samenwerking tussen verschillende stakeholders, waaronder projectontwikkelaars, retailers en lokale beleidsmakers).

Van bezoek naar belevenis

084

De oprichting van een Bedrijven Investeringszone (BIZ) in een winkel gebied in Eindhoven kan een krachtig middel zijn om gezamenlijke investeringen in de kwaliteit van de bedrijfsomgeving te bevorderen. Een BIZ biedt ondernemers en eigenaren de mogelijkheid om samen te werken aan het verbeteren van zaken zoals veiligheid, duurzaamheid, onderhoud en promotie, die verder gaan dan de reguliere gemeentelijke voorzieningen. In het geval van Eindhoven is het wenselijk dat een BIZ een combinatie omvat van zowel gebruikers (zoals winkeliers) als vastgoedeigenaren. Deze gezamenlijke aanpak zorgt voor een breder draagvlak en gedeelde verantwoordelijkheid voor de toekomst van het gebied. Het initiatief voor een BIZ moet echter altijd vanuit de ondernemers en eigenaren zelf komen, ondersteund door een duidelijk gedragen wens om samen te werken. Een vruchtbare bodem is essentieel: dit kan een bestaande ondernemersvereniging of stichting zijn, of de sterke intentie om een dergelijke structuur te vormen. Deze samenwerking vormt de basis voor de oprichting van een BIZ, waarbij ondernemers en eigenaren zelf bepalen welke verbeteringen noodzakelijk zijn en hoe deze worden gefinancierd. Het plan van aanpak wordt vervolgens aan de gemeenteraad voorgelegd ter goedkeuring, maar het eigenaarschap blijft bij de ondernemers en eigenaren.

Een cruciaal onderdeel in dit proces is het behalen van voldoende draagvlak. Een formele draagvlakmeting vereist dat minstens 50% van de bijdrageplichtigen hun stem uitbrengt, waarvan twee derde vóór moet zijn om de BIZ te kunnen oprichten. In het geval van een gecombineerde BIZ, waarbij zowel gebruikers als eigenaren worden betrokken, moeten van beide groepen minimaal 50% hun stem uitbrengen en afzonderlijk van elkaar een meerderheid van 50% behalen. Dit zorgt voor een stevige basis en een breed gedeeld draagvlak, waardoor de BIZ daadwerkelijk een collectieve bijdrage levert aan de verbetering van het gebied. De gerealiseerde BIZ’en in winkelgebieden, zoals BIZ Eindhoven Centrum, Haagdijk en Boulevard Zuid, spelen een belangrijke rol in de realisatie van de detailhandelsvisie.

In de wijkwinkelgebieden Haagdijk en Boulevard Zuid is de BIZ ontstaan op initiatief van ondernemers, waarbij winkeliers en pandeigenaren jaarlijks een paar honderd euro bijdragen. Met een gezamenlijke opbrengst van ongeveer dertigduizend euro per winkelgebied wordt het lokale winkelklimaat verbeterd, bijvoorbeeld door investeringen in marketing, aankleding en veiligheid. Deze samenwerkingsvormen versterken niet alleen de aantrekkelijkheid van de winkelgebieden, maar bevorderen ook de betrokkenheid van ondernemers en eigenaren. Het is echter belangrijk te benadrukken dat een BIZ geen doel op zichzelf is, maar een middel om collectieve doelen te bereiken. Het uiteindelijke doel van een BIZ is het verbeteren van de kwaliteit en aantrekkelijkheid van het bedrijfsgebied, zoals het vergroten van de veiligheid, schoonmaak, en promotie, en het versterken van de economische positie van het gebied. De BIZ faciliteert deze inspanningen door ondernemers en eigenaren samen te brengen, zodat zij gezamenlijk verantwoordelijkheid samen met de gemeente dragen voor de investeringen in hun gebied. Door het juiste draagvlak en een goede organisatorische basis te creëren, kan een BIZ fungeren als een effectief instrument voor structurele verbeteringen in het centrum van Eindhoven.

Het succes hangt echter af van de betrokkenheid en samenwerking van de ondernemers en eigenaren, en hun gedeelde visie op de toekomst van het gebied. In de basis stimuleren we BIZ vorming in gebieden waar we versterken en stabilisatie nastreven.

Van bezoek naar belevenis

Foto 1: Sophie & Vincent den Haan - DOK7

De toegevoegde waarde van een BIZ

De BIZ Eindhoven Centrum richt zich op het aantrekken van meer bezoekers van buitenaf, die langer blijven en meer besteden, wat bijdraagt aan een levendige en economisch sterke binnenstad. Dit is een doorontwikkeling geweest vanuit Stichting Ondernemersfonds Eindhoven Centrum (SOEC) wat werd gevoed met door de ondernemers betaalde reclamebelasting.

086

Duurzaam, Circulair en Toekomst bestendige detailhandel

Een kans in de transitie naar een duurzame detailhandel ligt in het benutten van de ruimte boven winkels. Veel van deze verdiepingen staan leeg of worden gebruikt als opslag. Door ze te transformeren naar woningen, kan de leegstand worden aangepakt en wordt een bijdrage geleverd aan de woningopgave in Eindhoven. De nieuwe bouwrichtlijn EPBD IV biedt een investeringsmoment om zowel energiebesparende maatregelen te treffen als woningen te realiseren. Innovatieve technologieën, zoals circulaire warmtewisselsystemen die warmte van winkels hergebruiken voor de erboven gelegen woningen, maken dit proces kosteneffectief en duurzaam. Het faciliteren van verduurzaming is een kerntaak van de gemeente. Hoewel juridische verplichtingen beperkt zijn, benut Eindhoven haar beleidsinstrumenten om verduurzaming te stimuleren. Door in gesprek te gaan met vastgoedeigenaren worden zij aangemoedigd te investeren in energiebesparende maatregelen, zoals isolatie en zonnepanelen. De gemeente biedt ondersteuning door middel van subsidies, kennisuitwisseling via het Ondernemersloket en toegang tot relevante netwerken, zodat deze maatregelen financieel en praktisch haalbaar worden.

De detailhandel in Eindhoven bevindt zich midden in een cruciale transitie waarin duurzaamheid, circulariteit en toekomstbestendigheid centraal staan. Deze ontwikkeling vraagt om een gezamenlijke inspanning van de gemeente, ondernemers, vastgoedeigenaren en bezoekers. De stad streeft naar een detailhandelsklimaat dat niet alleen economisch groeit, maar ook sociaal rechtvaardig en milieubewust is.

In de detailhandel is vooral de impact van circulariteit groot. De focus ligt op de gehele keten vanaf upstream, het bevorderen van circulaire bedrijfsvoering en product en ook downstream (hergebruik, gezamenlijke verwerking van reststromen). Eindhoven zet in op een detailhandelsklimaat dat ecologisch verantwoord, economisch vitaal en sociaal verbindend is, en waarin circulariteit een centrale rol speelt.

Energiebesparing is een belangrijk onderdeel van verduurzaming. De detailhandel in Eindhoven komt hier met juridische verplichtingen in aanraking als zij een jaarlijks energieverbruik hebben vanaf 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas(equivalent). Een gemiddelde winkel gebruikt met 35.000 kWh elektriciteit minder dan deze drempel, maar kan wel vrijwillig maatregelen toepassen die zichzelf terugverdienen, zoals ledverlichting. In het Klimaatplan staan de specifieke doelstellingen rondom CO2-besparingen voor de hele stad en de detailhandel als onderdeel hiervan.

Om ondernemers te ondersteunen in hun transitie naar een circulaire economie, werkt de gemeente samen met partners aan de ontwikkeling van een praktische tool. Deze tool, die gratis beschikbaar wordt gesteld aan mkb-ondernemers, helpt bedrijven inzicht te krijgen in hoe zij ervoor staan op het gebied van circulair ondernemen en biedt concrete handvatten om verbeteringen door te voeren. Hiermee krijgen ondernemers toegang tot praktische stappen om bij te dragen aan de gemeentelijke doelstellingen van 50% circulariteit in 2030 en 100% in 2050. Het ondersteunen van deze interne bedrijfsvoering helpt bedrijven niet alleen duurzamer te worden, maar biedt ook economische voordelen door efficiënter gebruik van middelen en lagere kosten op de lange termijn.

De bouwrichtlijnen worden steeds strikter en ook bestaande utiliteitsbouw moet stapsgewijs aan steeds meer eisen voldoen. Uiterlijk in mei 2026 wordt in de bouwrichtlijn EPBD IV de nieuwe Nederlandse norm vastgesteld en daarbij wordt verwacht dat vanaf 2030 utiliteitsgebouwen minimaal energielabel E moeten hebben, en vanaf 2033 minimaal label D. Hoewel de handhaving pas na implementatie in nationale wetgeving kan plaatsvinden, zet Eindhoven in op een proactieve aanpak. Door eigenaren vroegtijdig te informeren over de aankomende eisen krijgen zij voldoende tijd om voorbereidende maatregelen te nemen.

Een belangrijk aspect van circulariteit is het realiseren van clustering in logistieke stromen. Door logistieke processen te bundelen, bijvoorbeeld door gezamenlijk reststromen in te richten, worden operationele en ecologische voordelen bereikt. Deze aanpak zorgt voor schaalvoordelen bij het hergebruiken en verwerken van materialen en biedt ondernemers een praktische en kostenefficiënte manier om circulaire principes toe te passen.

Van bezoek naar belevenis

088

De visie op circulariteit reikt verder dan individuele bedrijven; het vormt een essentieel onderdeel van de inrichting van winkelgebieden. Door clustering van logistieke processen, circulaire bedrijfsvoering en innovatieve concepten zoals het delen en hergebruiken van producten, worden deze gebieden transformatieve hubs voor duurzaamheid. Eindhoven ziet winkelgebieden als plekken waar hergebruik, samenwerking en innovatieve ideeën samenkomen, en waar bezoekers niet alleen komen om te kopen, maar ook om te leren, repareren en te ervaren. Right to Repair is een Europese richtlijn die vanaf 31 juli 2026 in werking treedt en consumenten het recht geeft om producten eenvoudig te laten repareren, met als doel een langere levensduur van producten en minder afval. De richtlijn geldt voor diverse productgroepen, zoals wasmachines, koelapparaten en stofzuigers, met uitbreiding naar meer producten in de toekomst. Circulariteit brengt ook nieuwe kansen mee. De opkomst van de deeleconomie biedt kansen om producten en diensten beter te benutten. Consumenten schakelen steeds vaker over van bezit naar gebruik. Denk aan kledingbibliotheken, waar mode kan worden geleend, of gereedschapsdeeldiensten voor woninginrichting en bouw. Mobiliteitsconcepten zoals gedeelde fietsen en elektrische voertuigen dragen eveneens bij aan een duurzamer detailhandelsklimaat.

Fysieke winkels evolueren steeds meer naar plekken van beleving, waar persoonlijke service en lokale duurzaamheid centraal staan. Lokale merken en korte ketens worden actief gestimuleerd, omdat ze inspelen op de wensen van consumenten die milieubewust winkelen. Initiatieven die lokale productie ondersteunen, versterken zowel het economische als het ecologische profiel van Eindhoven. Zinnen weggehaald. De gemeente stimuleert samenwerkingsverbanden. Binnen Bedrijven Investeringszones (BIZ) wordt collectieve verduurzaming aangemoedigd door partijen te verbinden en gezamenlijke doelen te formuleren. Dit leidt tot schaalvoordelen, en bevordert een gedeeld gevoel van verantwoordelijkheid voor een duurzamer winkelklimaat.

Foto : Leontine Heuvelmans - Vielgut

Van bezoek naar belevenis

090

Transformatie winkelgebieden: Ondersteuning en stimulering De detailhandelsvisie van Eindhoven richt zich ook op de transformatie van winkelgebieden om deze toekomstbestendig en aantrekkelijk te maken. Door de opkomst van e-commerce, leegstand in fysieke winkels en de groei van grootschalige perifere winkelgebieden, wordt het steeds noodzakelijker om stedelijke winkelgebieden te herdefiniëren als multifunctionele centra. Consumenten verwachten meer dan ooit een combinatie van gemak, beleving, duurzaamheid en diversiteit. Eindhoven speelt hierop in door winkelgebieden te transformeren tot plekken waar retail samengaat met wonen, werken, horeca, cultuur en recreatie. De veranderingen in de retailsector worden gedreven door belangrijke macrotrends. Demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing, de groei van eenpersoonshuishoudens en urbanisatie, creëren een vraag naar meer diverse winkelgebieden. Tegelijkertijd worden economische factoren, zoals dalende koopkracht en een groeiende vraag naar betaalbare en duurzame producten, steeds belangrijker. De impact van digitalisering is ongekend: consumenten eisen een naadloze online-offline winkelervaring, ondersteund door technologieën zoals augmented reality (AR), kunstmatige intelligentie (AI) en big data. Deze trends dwingen fysieke winkels om zich te onderscheiden met unieke proposities en hoogwaardige belevingen.

Eindhoven herdefinieert een aantal van haar winkelgebieden als sociale ontmoetingsplekken waar retail, horeca, cultuur en recreatie samenkomen. De focus ligt op multifunctionaliteit, duurzaamheid en beleving. Groene, toegankelijke en uitnodigende openbare ruimtes worden integraal onderdeel van deze visie, waardoor winkelgebieden niet alleen aantrekkelijker worden, maar ook bijdragen aan de economische veerkracht van de stad. Het combineren van functies zoals wonen, maatschappelijke voorzieningen en werkruimtes verhoogt de diversiteit en levendigheid van deze gebieden.

De gemeente Eindhoven speelt een actieve rol in het realiseren van deze transformatie. Via een doorlopend team transformatie werkt de gemeente samen met vastgoedeigenaren, ondernemers en andere belanghebbenden om winkelgebieden nieuw leven in te blazen. Een belangrijk instrument in deze aanpak is matchmaking. Door vastgoedeigenaren te koppelen aan ondernemers met innovatieve concepten, worden leegstaande panden benut voor nieuwe functies zoals pop-up stores en circulaire initiatieven. Dit helpt niet alleen de leegstand te verminderen, maar bevordert ook ondernemerschap en de ontwikkeling van dynamische, multifunctionele centra. De gemeente biedt ook stimuleringsregelingen en subsidies om duurzame en circulaire bedrijfsmodellen te ondersteunen. Om de vitaliteit van winkelgebieden en de binnenstad te versterken, biedt de gemeente Eindhoven een subsidie aan voor kleinschalige ondernemers die een onderscheidend concept willen vestigen in aangewezen gebieden. De subsidie ondersteunt ondernemers bij het opstarten van hun bedrijf door een deel van de huurkosten in de eerste exploitatiejaren te vergoeden. Hierbij ligt een focus op innovatieve of unieke formules die bijdragen aan de aantrekkelijkheid en diversiteit van de aangewezen locaties.

Deze stimuleringsmaatregel is een belangrijk instrument om nieuwe initiatieven te ondersteunen, leegstand te verminderen en winkelgebieden te versterken met vernieuwende concepten die aansluiten bij de behoeften van inwoners en bezoekers. Social Enterprises spelen een steeds belangrijkere rol in de transformatie van de detailhandel en dragen bij aan een inclusieve en duurzame economie. Deze ondernemingen combineren een maatschappelijke missie met een commercieel verdienmodel, waarbij winst een middel is om sociale en ecologische impact te vergroten. Door innovatieve winkelconcepten, circulaire bedrijfsmodellen en inclusieve werkgelegenheid stimuleren zij economische vitaliteit en maatschappelijke vooruitgang. Het Team Transformatie speelt een belangrijke rol in het verbinden van Social Enterprises met mogelijke kansen voor vestiging in winkelgebieden. Dit door hulp bij het vinden van geschikte locaties, het invullen van leegstand en de koppeling tussen een exploitant en vastgoed eigenaar. De gemeente Eindhoven ondersteunt Social Enterprises daarnaast via het werkgelegenheidsteam, dat kosteloos advies biedt bij het aannemen van personeel met een afstand tot de arbeidsmarkt en advies over mogelijke subsidies op dit vlak. Leegstaande panden kunnen worden gezien als kansen voor innovatie en experimenten.

Pop-up stores en tijdelijke winkelconcepten bieden ondernemers de mogelijkheid om nieuwe ideeën laagdrempelig te testen. De gemeente ondersteunt dit proces actief door in samenspraak met vastgoedeigenaren plinten beschikbaar te stellen en voorwaarden te creëren die het voor start-ups en creatieve ondernemers aantrekkelijk maken om bij te dragen aan de revitalisatie van winkelgebieden. Deze aanpak verhoogt niet alleen de dynamiek in de binnenstad, maar versterkt ook het innovatieve karakter van Eindhoven.

Van bezoek naar belevenis

092

Toegankelijkheid in winkelgebieden

Wijkcentrummanagement speelt een sleutelrol bij het stimuleren van samenwerking tussen winkelgebieden, bijvoorbeeld door het organiseren van gezamenlijke evenementen of het ophangen van sfeerverlichting. Dit versterkt de verbinding tussen winkelcentra en de gemeenschappen die zij bedienen. In samenspraak met winkelgebieden waar een actieve vereniging en/of BIZ is gestart, zal er worden gekeken naar de inzet van wijkcentrummanagement. Door in te zetten op duurzaamheid, digitalisering, multifunctionaliteit en innovatie wordt de stad een voorbeeld van een toekomstbestendige en dynamische retailomgeving. Matchmaking, tijdelijke initiatieven en gemeentelijke investeringen in openbare ruimte versterken de economische en sociale vitaliteit van de stad. Hiermee wordt Eindhoven niet alleen een plek om te winkelen, maar ook een stad om te beleven, te ontmoeten en te groeien. Deze geïntegreerde aanpak legt de basis voor een sterke, duurzame en veerkrachtige detailhandelssector die de stad klaarstoomt voor de toekomst. In het kader van de detailhandelsvisie voor Eindhoven speelt toegankelijkheid in winkelstraten en winkelgebieden een cruciale rol. Dit betreft niet alleen de fysieke toegankelijkheid, maar ook een bredere, inclusieve benadering, zodat iedereen, ongeacht eventuele beperkingen, volledig kan deelnemen aan het winkelgebied.

Fysieke toegankelijkheid vereist dat alle mensen, waaronder ouderen en mensen met een beperking, zich gemakkelijk kunnen verplaatsen. Dit houdt in dat voetpaden breed genoeg moeten zijn voor rolstoelgebruikers, en dat trottoirs vlak moeten zijn met goed geplaatste op- en afritten. Obstakelvrije doorgangen zijn essentieel, wat betekent dat reclameborden, fietsen en ander straatmeubilair strategisch moeten worden geplaatst om de mobiliteit niet te belemmeren. Het aanbieden van goed toegankelijke parkeervoorzieningen is essentieel voor de mobiliteit en zelfstandigheid van mindervaliden, met name bij (wijk)winkelcentra. Gehandicaptenparkeerplaatsen spelen hierin een belangrijke rol en moeten voldoen aan richtlijnen die aansluiten bij de meest actuele versie van het Handboek Toegankelijkheid. Deze parkeerplaatsen bieden voldoende ruimte voor veilige in- en uitstap-mogelijkheden en moeten strategisch dicht bij de ingang van het winkelcentrum worden gesitueerd, zodat de afstand tot de bestemming zo kort mogelijk blijft.

Ze worden gecombineerd met obstakelvrije aansluitingen op trottoirs en duidelijke opritten of verlaagde trottoirbanden, waardoor de overgang tussen parkeerplaats en voetgangersgebied soepel verloopt Om in drukke en diverse omgevingen optimaal te functioneren, is extra aandacht nodig voor aspecten zoals veilige looproutes en toegankelijkheid onder verschillende omstandigheden. Zo wordt bijvoorbeeld rekening gehouden met voldoende manoeuvreerruimte voor rolstoelen en aangepaste voertuigen, evenals met veilige situaties nabij water of andere risicogebieden.

Daarnaast is er aandacht voor digitale en sociale toegankelijkheid. Digitale toegankelijkheid houdt in dat informatie, zoals openingstijden en aanbiedingen, op een toegankelijke manier beschikbaar wordt gesteld via websites en andere digitale kanalen. Dit zorgt ervoor dat mensen met een visuele of auditieve beperking ook gemakkelijk toegang hebben tot relevante informatie. Op sociaal vlak is het van belang om een uitnodigende omgeving te creëren, waarin iedereen zich welkom voelt. Dit kan onder andere door voldoende zitgelegenheden aan te bieden, zodat mensen met een mobiliteitsbeperking, ouderen of ouders met kinderwagens de kans krijgen om uit te rusten en langer van het winkelgebied te genieten. Toegankelijkheid is bovendien van groot belang vanwege de maatschappelijke verplichting en de economische meerwaarde voor ondernemers. In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen een beperking, en door de vergrijzing zal dit aantal naar verwachting toenemen. Daarom is de MKB toegankelijke route geïntroduceerd.

Deze heeft een dubbele doelstelling: het in kaart brengen van de toegankelijkheid om een landelijk overzicht te creëren waar consumenten met een beperking toegankelijkheidsinformatie kunnen vinden van winkels, horeca, cultuur- en vrijetijdslocaties, en het adviseren en stimuleren van ondernemers om te voldoen aan een erkend niveau van toegankelijkheid, zoals het Nederlands Keurmerk voor Toegankelijkheid. Dit wordt bereikt door samen te werken met Verkenners en Ambassadeurs (mensen met een verminderde mobiliteit) om Eindhovense locaties te laten beoordelen en aan te sluiten bij de route. Inspecteurs toetsen de aangesloten locaties, waarna deze worden gepubliceerd in de Ongehinderd-app en website. Ondernemers ontvangen advies, en Ambassadeurs gaan in gesprek met hen over verbeterpunten. Zodra de route vol is (ongeveer 175 ondernemers), zal deze worden gepubliceerd en gepromoot, zodat de deelnemende ondernemers beter vindbaar zijn. Ook wordt de openbare ruimte van de winkelgebieden getoetst, en ontvangt de gemeente hierover advies om te waarborgen dat de ondernemers goed bereikbaar zijn. Door continue aandacht te besteden aan toegankelijkheid bij het herinrichten en

Van bezoek naar belevenis

094

beheren van winkelgebieden, draagt Eindhoven bij aan een inclusieve stad waar iedereen de openbare ruimte optimaal kan benutten. Deze focus op fysieke, sociale en digitale toegankelijkheid zorgt ervoor dat de winkelstraten aantrekkelijker en toegankelijker worden voor een breed publiek.

Nachtwinkels

Nachtwinkels in Eindhoven hebben een belangrijke functie door buiten de reguliere openingstijden toegang te bieden tot basisbenodigdheden. Ze zijn van groot belang voor nachtwerkers en bewoners die buiten de gebruikelijke tijden boodschappen willen doen. Momenteel zijn er in Eindhoven vier vergunde nachtwinkels actief. De gemeente Eindhoven heeft besloten het aantal nachtwinkels verder te reguleren. Vanaf 2025 wordt het aantal ontheffingen voor nachtwinkels teruggebracht van 13 naar 7, zoals vastgelegd in de Verordening Winkeltijden Eindhoven 2025 en de Beleidsregels nachtwinkels Eindhoven. Deze beleidswijziging is bedoeld om een balans te vinden tussen het gemak dat nachtwinkels bieden en het beschermen van het woon- en leefklimaat. Er kan per stadsdeel één ontheffing worden uitgekeerd voor de duur van tien jaar. Nachtwinkels in Eindhoven moeten voldoen aan specifieke voorwaarden om in aanmerking te komen voor een vergunning. Ze mogen een maximaal winkeloppervlak van 250 m² hebben, verkopen hoofdzakelijk gesloten verpakte eet- en drinkwaren (uitgezonderd sterke drank) en moeten gevestigd zijn in de binnenstad of een stadsdeel-, wijk-, of buurtcentrum zoals opgenomen in deze visie. Bovendien moeten ze minimaal vier avonden per week tot middernacht geopend zijn. In nachtwinkels mogen geen sigaretten en andere tabaksproducten verkocht worden.

Dit geldt ook voor aanverwante producten, zoals vapes. Bij de toewijzing van de zeven ontheffingen worden verschillende criteria gehanteerd. De locaties van de nachtwinkels worden zorgvuldig gekozen om problemen zoals geluidsoverlast, verkeersdrukte of aantrekking van overlast veroorzakende groepen te voorkomen. Winkels in risicogebieden voor criminaliteit of openbare ordeproblemen komen bijvoorbeeld niet in aanmerking. Daarnaast speelt de aanwezigheid van voldoende parkeergelegenheid een rol. Wanneer er meer gegadigden zijn dan beschikbare ontheffingen, bepaalt een loting welke exploitant een vergunning krijgt. Voor de huidig verleende ontheffingen is een overgangstermijn van toepassing. Hoewel het aantal nachtwinkels wordt teruggebracht, blijft hun maatschappelijke en economische waarde voor de stad Eindhoven duidelijk. Ze dragen bij aan de flexibiliteit en het gemak van stedelijke voorzieningen, ondersteunen toerisme, bieden werkgelegenheid en vergroten het gevoel van veiligheid in stedelijke centra door de aanwezigheid van bemande en verlichte locaties tijdens de nachtelijke uren. Tegelijkertijd zorgen de nieuwe regels ervoor dat deze voordelen niet ten koste gaan van de leefbaarheid van omliggende woongebieden. Eindhoven streeft hiermee naar een zorgvuldig gereguleerde nachteconomie die tegemoetkomt aan de behoeften van de stad en haar inwoners.

Stichting Middenstands- en Bedrijfshuisvesting In de detailhandelsvisie van de gemeente Eindhoven speelt het SMB-fonds een belangrijke rol bij het bevorderen van samenwerking en de versterking van winkelgebieden. Het fonds is specifiek opgericht om financiële ondersteuning te bieden aan ondernemerscollectieven die zich bijvoorbeeld willen organiseren in een Bedrijven Investeringszone (BIZ) en wordt momenteel samen met de FOE beheert. Dit biedt de mogelijkheid voor ondernemers binnen een bepaald gebied om gezamenlijk te investeren in de verbetering van hun winkelomgeving. De focus van het SMB-fonds ligt op het stimuleren van collectieve initiatieven die gericht zijn op het vergroten van de aantrekkelijkheid van winkelgebieden. Dit omvat projecten die de veiligheid en het beheer van de omgeving verbeteren, zoals de implementatie van beveiligingsmaatregelen, gezamenlijke lichtplannen (bijvoorbeeld feestverlichting en gevelaanlichting) en het behalen van het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO). Daarnaast ondersteunt het fonds ook gezamenlijke marketing- en communicatieacties, die de zichtbaarheid en aantrekkingskracht van de winkelgebieden vergroten. Een belangrijk aspect van de werking van het SMB-fonds is de samenwerking met de ondernemersverenigingen in Eindhoven.

De gemeente streeft ernaar om deze verenigingen te versterken en hen te ondersteunen bij het opzetten van initiatieven die bijdragen aan de economische vitaliteit van hun gebieden. Door het creëren van een breed draagvlak onder ondernemers en vastgoedeigenaren, ontstaat er een sterkere gemeenschappelijke basis voor het ontwikkelen van winkelgebieden die niet alleen aantrekkelijk zijn voor bezoekers, maar ook toekomstbestendig zijn. Het SMB-fonds biedt ondersteuning in de opstartfase van een BIZ-structuur en faciliteert ook projecten die de kwaliteit van het vestigingsklimaat verbeteren. Dit financiële instrument is ontworpen om ondernemers aan te moedigen gezamenlijk op te trekken en bij te dragen aan een levendige en veilige winkelomgeving in Eindhoven. Door deze integrale benadering bevordert het SMB-fonds niet alleen de samenwerking tussen ondernemers, maar draagt het ook bij aan de transformatie van winkelgebieden in een concurrerende en dynamische detailhandel. De gemeente Eindhoven en de Federatie van de Detailhandel Eindhoven (FOE) werken hierin samen om een duurzaam en aantrekkelijk vestigingsklimaat te creëren dat zowel de ondernemers als de bezoekers ten goede komt.

Van bezoek naar belevenis

096

Kleinschalige winkel gebonden festiviteiten

Het organiseren van een kleinschalig evenement in een winkel heeft doorgaans een andere dynamiek dan een groot publieksevenement, waarvoor uitgebreide vergunningen en veiligheidsmaatregelen noodzakelijk zijn. Dit maakt dat ondernemers die een jubileum of opening willen vieren vaak vastlopen in een systeem dat niet is afgestemd op hun behoeften. Daarnaast ontstaat er regelmatig onduidelijkheid over het schenken van alcohol tijdens deze evenementen, wat een geliefd onderdeel kan

Om hier een oplossing voor te bieden, ontwikkelt de gemeente Eindhoven een meldingsformulier dat specifiek is afgestemd op kleinschalige winkelgebonden evenementen. Dit formulier biedt ondernemers de mogelijkheid om hun evenement eenvoudig en overzichtelijk aan te melden bij de gemeente, zonder dat hiervoor een uitgebreide vergunningaanvraag nodig is. Dit verlaagt de administratieve last voor winkeliers, terwijl de gemeente tegelijkertijd overzicht behoudt over geplande activiteiten en kan zorgen voor eventuele afstemming met andere betrokkenen. Foto : Robert Hornstra - STED

In de huidige praktijk is er binnen de gemeente Eindhoven geen specifieke regeling of procedure voor het organiseren van kleinschalige festiviteiten in winkels, zoals jubilea, openingsfeesten of andere gelegenheden waarmee winkeliers hun klanten op een feestelijke manier willen ontvangen. Dit type evenementen, dat vaak een belangrijke rol speelt in het versterken van klantrelaties en het vergroten van de aantrekkingskracht van winkels, valt nu veelal buiten de bestaande kaders. Het ontbreekt aan een laagdrempelige en heldere aanpak, waardoor winkeliers worden geconfronteerd met onduidelijkheden en onnodige drempels. Tegelijkertijd is er vanuit de ondernemers in Eindhoven een groeiende vraag naar mogelijkheden om dergelijke evenementen eenvoudig en conform de regels te kunnen organiseren.

zijn van een feestelijke sfeer. De huidige situatie maakt het voor ondernemers lastig om deze evenementen goed te plannen, terwijl ze juist bijdragen aan de levendigheid en aantrekkelijkheid van winkelgebieden.

Een onderdeel van deze regeling is de koppeling van het meldingsformulier aan een vereenvoudigde aanvraagprocedure voor een artikel 35-ontheffing. Deze ontheffing stelt winkeliers in staat om zwak-alcoholische dranken te schenken tijdens hun evenement. Dit wordt mogelijk gemaakt binnen een duidelijk kader dat voldoet aan de eisen van de Alcoholwet, zodat zowel ondernemers als de gemeente zeker zijn van een verantwoorde uitvoering. Door deze integratie ontstaat een praktische oplossing die tegemoetkomt aan de behoefte van ondernemers en tegelijkertijd zorgt voor naleving van relevante regelgeving. Met deze nieuwe aanpak streeft de gemeente Eindhoven naar een sterker en dynamischer ondernemersklimaat. Het stelt winkeliers in staat om op een eenvoudige manier evenementen te organiseren die hun winkelbeleving versterken, zonder dat zij worden belemmerd door complexe regels of onnodige administratieve lasten. Daarnaast wordt hiermee de levendigheid en aantrekkelijkheid van winkelstraten vergroot, wat niet alleen gunstig is voor de ondernemers zelf, maar ook voor bewoners, bezoekers en de stad als geheel. De gemeente Eindhoven ziet het faciliteren van deze kleinschalige winkelgebonden evenementen als een kans om bij te dragen aan een positieve economische dynamiek en een bruisende detailhandel.

Dit meldingsformulier vormt een belangrijke stap in het creëren van een ondersteunende en stimulerende omgeving voor ondernemers, waarin creativiteit en gastvrijheid worden aangemoedigd binnen duidelijke en werkbare kaders. Hiermee geeft de gemeente invulling aan haar ambitie om de detailhandel in Eindhoven verder te versterken en toekomstbestendig te maken.

Van bezoek naar belevenis

098

Ondersteunende horeca-activiteiten in winkels voor meer beleving Ondersteunende horeca in winkels speelt een belangrijke rol in de hedendaagse detailhandel door in te spelen op de behoefte aan meer beleving en multifunctionaliteit. Dit concept verwijst naar het combineren van winkelruimtes met kleinschalige horecavoorzieningen, zoals een koffiecorner in een boekenwinkel of een kleine lunchhoek in een woonwinkel. Het richt zich op het verlengen van de verblijfsduur en het verbeteren van de klantbeleving, zonder dat de horeca de hoofdactiviteit van de onderneming overstijgt. In Eindhoven wordt erkend dat ondersteunende horeca een waardevolle aanvulling kan zijn om winkelgebieden aantrekkelijker te maken. Consumenten zoeken steeds vaker naar een winkelervaring die verder gaat dan functioneel winkelen en waarin ontspanning en beleving een grotere rol spelen. Door ondersteunende horeca toe te staan, zoals het aanbieden van een kop koffie of een lichte maaltijd tijdens het winkelen, kunnen ondernemers inspelen op deze veranderende behoeften. Dit zorgt niet alleen voor een verhoogde klanttevredenheid, maar versterkt ook de concurrentiepositie van winkeliers en het economisch potentieel van winkelgebieden. Om deze ontwikkelingen te ondersteunen, komt de gemeente Eindhoven met beleidsregels die ondersteunende horeca faciliteren en tegelijkertijd duidelijke voorwaarden stellen.

De horeca activiteit moet ondergeschikt blijven aan de hoofdfunctie van de winkel. Dit betekent bijvoorbeeld dat de horecavoorziening niet meer dan een bepaald percentage van het totale verkoopvloeroppervlak mag beslaan. Daarnaast moeten de openingstijden van de horeca gekoppeld zijn aan die van de hoofdactiviteit, en mag de ruimte niet afzonderlijk toegankelijk of zelfstandig geëxploiteerd worden. Met dit beleid stimuleert Eindhoven innovatieve bedrijfsmodellen en klantgerichte oplossingen, terwijl de hoofdfunctie van winkels behouden blijft en overlast wordt voorkomen. Dit sluit aan bij landelijke trends en biedt ondernemers de kans om meer beleving te bieden aan hun klanten. Tegelijkertijd draagt het bij aan de levendigheid en toekomstbestendigheid van de detailhandel in Eindhoven.

Foto 1: Kinderkledingwinkel Siki

Foto 2: Bakkerij ‘t Bakhuisje

Foto 3: Sten Burghouts - Wildenberg Ynformal

Bureau Binnenstad Eindhoven Bureau Binnenstad Eindhoven (BBE) neemt een belangrijke positie in bij het behouden en in de toekomst versterken van Eindhoven als een aantrekkelijke en toekomstbestendige winkelstad. Door een geïntegreerde aanpak en intensieve samenwerking met ondernemers, vastgoedeigenaren en de gemeente richt het bureau zich op het ontwikkelen van een binnenstad die niet alleen economisch vitaal is, maar ook uitnodigt tot verblijven, ontmoeten en beleven. De activiteiten van BBE dragen bij aan een dynamisch stadscentrum dat inspeelt op de steeds veranderende behoeften van bewoners, bezoekers, ondernemers en vastgoedeigenaren. De kracht van BBE ligt in de publiek-private samenwerking die een breed draagvlak creëert voor lange termijnprojecten en transformaties. Maar ook door middel van gerichte initiatieven, zoals evenementen, Wrap Up The Year en sfeerverlichting, vergroening met bloemenmanden en groenbakken en verbeteringen in de toegankelijkheid, wordt gewerkt aan een binnenstad die niet alleen functioneel is, maar ook een aantrekkelijke verblijfsomgeving biedt. BBE levert daarnaast een belangrijke bijdrage aan verduurzaming door projecten zoals bijvoorbeeld de Klus & Coach-aanpak, waarmee ondernemers worden ondersteund in het besparen van energie en het reduceren van hun CO₂-uitstoot.

Deze praktische begeleiding stimuleert ondernemers en vastgoedeigenaren om duurzame keuzes te maken en zich klaar te maken voor de toekomst.

Van bezoek naar belevenis

100

BBE is daarnaast opdrachtgever voor het opstellen van gebiedsprofielen. Deze profielen brengen de unieke kenmerken en kwaliteiten van verschillende deelgebieden in de binnenstad in kaart en dienen als inspirerende leidraad voor zowel korte als lange termijn ontwikkelingen. Ze ondersteunen ondernemers, vastgoedeigenaren en ontwikkelaars in het nemen van gerichte beslissingen en dragen bij aan een samenhangende ontwikkeling van de binnenstad. Voorbeelden hiervan zijn de transformaties van de Spoorzone en het Victoriakwartier, die laten zien hoe een strategische visie in combinatie met concrete acties de binnenstad verder kunnen versterken. De ambities van BBE sluiten naadloos aan bij de doelstellingen van de Binnenstadsvisie, Binnenstadsdeal en het BIZ Plan van Aanpak. Door focus te leggen op thema’s zoals activiteiten en evenementen, bereikbaarheid & mobiliteit, vergroening, design en culturele programmering, streeft BBE ernaar om een binnenstad te creëren die niet alleen bezoekers aantrekt, maar hen ook langer vasthoudt en een blijvende indruk achterlaat. De binnenstad wordt steeds meer een plek waar winkelen en genieten hand in hand gaan met recreëren, ontmoeten en wonen.

Met een duidelijke visie en uitvoerbare plannen draagt BBE bij aan het behouden en versterken van de binnenstad van Eindhoven als centrum wat zowel nationaal als internationaal opvalt door haar dynamiek, gastvrijheid en innovatie. Door in te spelen op trends zoals de veranderende rol van fysieke winkels en onder andere verduurzaming, fungeert BBE als motor achter een toekomstbestendig centrum.

HET behouden en in de toekomst versterken van Eindhoven als een aantrekkelijke en toekomstbestendige winkelstad

Van bezoek naar belevenis

102

beleid per gebied

Handelingsperspectief per winkelgebied Elk winkelgebied hebben we voorzien met een aanduiding, het handelingsperspectief. Het handelingsperspectief geeft de gewenste ontwikkelingsrichtingen aan. Dit is enerzijds een signaal aan marktpartijen om duidelijkheid te geven over waar kansen liggen. Anders geeft het aan waar vanuit de gemeente beleidsmatig de meeste prioriteit ligt. We onderscheiden de volgende handelingsperspectieven (zie volgende pagina).

Van bezoek naar belevenis

104

Versterken Er ligt een kans om een sterkere positie te ontwikkelen binnen de toekomstige detailhandelsstructuur. Dit vraagt om aandacht voor aspecten zoals het winkelaanbod en omgevingsfactoren zoals uitstraling, bereikbaarheid en parkeergelegenheid. Het wordt aanbevolen om in overleg met betrokken partijen te onderzoeken welke investeringen of initiatieven nodig zijn om verdere groei of versterking mogelijk te maken. Tegelijkertijd is het belangrijk om oog te hebben voor gebieden waar afname van winkelruimte zich aandient. Stabilisatie De huidige situatie kan worden behouden, waarbij de nadruk ligt op kwalitatieve versterking van het bestaande winkelaanbod. Het is aan te raden om beperkt ruimte te geven aan schaalvergroting of vemieuwing sinitiatieven, mits deze bijdragen aan de kwaliteit van het winkelgebied. Daarnaast wordt gesignaleerd dat herinrichting van bijvoorbeeld openbare ruimte en parkeervoorzieningen ondersteunend kan zijn, maar dit vraagt om verdere afstemming met ondernemers en vastgoedeigenaren. Anders - Afbouwen In sommige winkelgebieden of delen daarvan lijkt de winkelfunctie minder toekomstbestendig. Het wordt aanbevolen om hier te overwegen hoe (gedeeltelijke) afbouw van het winkelaanbod het best kan worden vormgegeven. Dit kan betekenen dat een deel van het winkelgebied een andere functie krijgt of uit de strategische hoofdstructuur wordt gehaald.

Dit vraagt om een zorgvuldige afweging en overleg met alle betrokkenen. Anders - Herontwikkelen Er zijn winkelgebieden die, hoewel belangrijk binnen de hoofdstructuur, gebaat zijn bij herontwikkeling. Hierbij kan gedacht worden aan transformatie door bijvoorbeeld woningbouw of andere functies in de omgeving. Het wordt aanbevolen om de programmering van deze gebieden te heroverwegen, waarbij traditionele winkelfuncties gedeeltelijk worden vervangen door maatschappelijke voorzieningen en functies die aansluiten bij de behoeften van de wijk. Dit vraagt om een integrale aanpak en samenwerking met diverse partijen. Anders - Zoekgebieden In sommige gebieden wordt geadviseerd om ruimte te onderzoeken voor aanvullende functies, zoals een buurtcentrum (bijvoorbeeld in Fellenoord) of een buurtsteunpunt (zoals in Kerkdorp Acht). Dit kan bijdragen aan een versterking van de sociale en economische structuur in deze gebieden. Een verdere analyse is wenselijk om te bepalen waar en hoe dit het beste gerealiseerd kan worden.

Doel van de contourenkaartjes per winkelgebied Per centrum is een contourenkaart gemaakt. Deze kaart geeft een duidelijke afbakening van het toekomst wenselijke (concentratie-)gebied. Dit kan daarmee afwijken van de huidige situatie of de huidige juridisch- planologische situatie. De kleur van de kaart matcht met het beleidsperspectief. In sommige winkelgebieden zijn ook meerdere beleidsperspectieven. Dit is tekstueel toegelicht. Al het winkelaanbod dat buiten de concentratiegebieden valt is ‘verspreide bewinkeling’. Doel van de contourenkaartjes is enerzijds duidelijkheid geven over waarbinnen detailhandel geconcentreerd wordt. Anderzijds creëert het juridische voorzienbaarheid bij saneren van plancapaciteit voor detailhandel en transformatie naar andere functies, zoals maatschappelijke voorzieningen.

Doel van beleidstekst per winkelgebied Per gebied is het toekomstige gewenste profiel beschreven. Soms sluit dat aan bij het bestaande aanbod dat momenteel al aanwezig is, maar soms ook niet. Het gewenst type aanbod komt voort uit de gesprekken met onder andere marktpartijen, gemeente, de expertise van BRO en de analyse. Het is uiteindelijk aan ondernemers en vastgoedeigenaren om de feitelijke invulling c.q. branchering te realiseren. De mate waarin de gemeente via het omgevingsplan stuurt op branchering wisselt sterk per gebied en functie. Dit laatste is onderdeel van de uitvoering.

Van bezoek naar belevenis

106

STADSdeel CENTRUM Winkelgebied Perspectief

Beleid

Binnenstad Goed Versterken De Bergen Goed Stabilisatie Emmasingelkwadrant Goed Stabilisatie Knoop XL Goed Anders Van Abbe Matig Stabilisatie Winkelgebieden stadsdeel centrum

Profiel en DNA stadsdeel centrum Het bruisende hart van onze stad en de regio. Waar alle ‘flows’ samenkomen. Het centrum bestaat uit de (historische) binnenstad en daaromheen verschillende kwartieren met ieder een eigen profiel en accent. Het centrum is momenteel al volop in ontwikkeling. Denk aan het toevoegen van woningen, de herinrichting van de openbare ruimte en de zichtbare vergroening. Ook de komende jaren zal het centrumgebied als geheel verder worden versterkt, met Knoop XL als grootste ontwikkeling. Het centrum van Eindhoven moet qua winkelaanbod aansluiten bij het profiel van een internationale metropool. We ontvangen nieuwe (internationale) ketens en concepten met open armen. Tegelijkertijd willen we ook lokaal ondernemerschap met unieke en vaak meer kleinschalige concepten de ruimte geven om een plek te vinden in het centrum, namelijk aan de randen van de binnenstad en in enkele kwartieren daaromheen. De diversiteit in winkelaanbod en de afwisseling tussen ketens en zelfstandige ondernemers moet ons centrum uniek maken.

Het winkelaanbod wordt primair geconcentreerd in de binnenstad. Uitgangspunt is een winkelgebied dat compact is. De Demer en Rechtestraat beschouwen we als de as van het kernwinkelgebied. Hier is een op een aaneengesloten plint met winkels uitgangspunt, vanwege optimaal combinatiebezoek. Verdere vermenging met horeca of andere functies in de plint is hier niet gewenst. Hier willen we actief op sturen via het omgevingsplan. In de overige straten van de binnenstad is sprake van meer functiemix, met iedere straat een eigen accent in het karakter en functie. Hier is meer functiemix gewenst. Uiteraard blijft ook de winkelfunctie hier relevant, maar dit kan per straat verschillen. Het omgevingsplan staat hier veel publieksfuncties toe en is flexibel. De Nieuwe Emmasingel staat bekend om zijn moderne en creatieve uitstraling, mede gevormd door de historische connectie met Philips en de innovatieve sfeer die de stad kenmerkt. Het gebied biedt een veelzijdig aanbod aan winkels en horecagelegenheden, variërend van mode en interieur tot persoonlijke verzorging en culinaire ervaringen maar ook culturele en recreatieve mogelijkheden, zoals musea en een bioscoop, die bijdragen aan de veelzijdigheid van het gebied. De architectuur is opvallend, met iconische gebouwen die het innovatieve karakter van de stad benadrukken. Desondanks is aanhoudende leegstand hier zichtbaar.

Het realiseren van het gewenste profiel en functiemix is vooral aan vastgoedeigenaren en ondernemers. Blijven inzetten op een uitbreiding van de samenwerking is hiervoor belangrijk.

Van bezoek naar belevenis

108

De Bergen – Kwartier centrumgebied – Stabilisatie In het omgevingsplan is vastgelegd dat in ‘De Bergen’ maximaal in 1/3 van de panden horeca is toegestaan, met als doel een evenwichtige mix van functies. Dit doel en deze regeling willen we continueren, omdat behoud van de huidige winkelfunctie naast de andere publieksfuncties uitgangspunt is. Hier ligt de nadruk op hoogwaardige detailhandel, waarbij winkels een onderscheidende rol spelen in het aanbod. Het doel van de bestaande ondernemersvereniging is om een evenwichtige mix van functies te behouden, met een nadrukkelijke focus op winkels die bijdragen aan de unieke identiteit van het gebied. De Bergen is geen doorsnee winkelgebied, maar een plek waar speciaalzaken floreren, gericht op klanten die waarde hechten aan exclusiviteit, vakmanschap en persoonlijke service. Hier zie je geen grote ketens of massaproductie, maar kleinschalige, unieke winkels die zich richten op kwaliteit en maatwerk. Dit maakt de straat aantrekkelijk voor een publiek dat op zoek is naar iets bijzonders, weg van de mainstream. De diversiteit aan speciaalzaken – van mode en design tot ambachtelijke producten – versterkt de identiteit van de straat als een bestemming voor unieke winkelervaringen. Terwijl terrassen en horecagelegenheden hun plaats hebben, blijft het behoud van een aantrekkelijke winkelomgeving een belangrijk doel.

Knoop XL - Kwartier centrumgebied – Anders De gebiedsontwikkeling Knoop XL heeft betrekking op delen ten noorden en ten zuiden van het spoor. Ten zuiden van het spoor heeft het project ‘District E’ de meeste synergie met het winkelgebied in de binnenstad. Dit wordt de belangrijkste entree van en naar het station. Dit gebied wordt heringericht met woontorens, groen en in de plint ruimte voor publieksgerichte voorzieningen, waaronder horeca en winkels. In het station blijft de huidige winkelfunctie gehandhaafd, gericht op passanten. Ten noorden van het spoor is de relatie met de winkelfunctie van de binnenstad beperkt. In Fellenoord wonen nu nog maar 500 mensen. Straks biedt het plek aan zo’n 15.000 Eindhovenaren.

Van Abbe – Kwartier centrumgebied – Stabilisatie Het Van Abbe Kwartier, gelegen ten zuiden van de Dommel, richt zich op het behoud en van een evenwichtige mix van functies waaronder detailhandel, horeca en cultuur. Het doel is een optimale balans behouden tussen retail en culturele voorzieningen, waarbij de nadruk ligt op hoogwaardige, unieke winkels die bijdragen aan de aantrekkelijkheid van het gebied voor zowel inwoners als bezoekers. De kwaliteit van de openbare ruimte is cruciaal en moet aansluiten bij de ‘high end’ uitstraling van het Van Abbe Kwartier. Acties gericht op vergroening en verbeterde verblijfskwaliteit dragen bij aan een uitnodigende omgeving. De integratie met omliggende gebieden, zoals de overzijde van de Dommel, biedt kansen om de profilering van het gebied te versterken door het benutten van water en groen. Het behoud van het karakter van het Van Abbe Kwartier als een ‘wijkje’ in de binnenstad is essentieel, vooral met de culturele context die het Van Abbemuseum biedt. Toekomstige ontwikkelingen moeten dit authentieke karakter respecteren. Er liggen kansen om een deel wat nu toegerekend wordt aan het Stratumseind, met name vanaf de Oude Stadsgracht, in de toekomst te rekenen tot het Van Abbe Kwartier. Dit geeft de kans tot een kwalitatieve versterking, ook gelet op de ontwikkelingen aan Moleneind.

Een verdere uitbreiding van detailhandel is beleidsmatig niet gewenst.

Foto: Saida Sahebali - Costes

Emmasingelkwadrant - Kwartier centrumgebied – Stabilisatie Ten zuiden van het spoor en ten westen van Emmasingel ligt het Emmasingelkwadrant. Dit gebied is momenteel in ontwikkeling. In 2035 is de buurt rond het Victoriapark een van de hotspots van Eindhoven. Het gebied verbindt de binnenstad met de stadionbuurt en Strijp-S. Door de centrale ligging, de goede verbindingen en het mooie park is het een geliefde buurt om te wonen. Uitgangspunt is stabilisatie, met name behoud van de bestaande volwaardige en moderne supermarkt. Verdere uitbreiding van detailhandel is in dit gebied niet gewenst.

Dankzij 7.500 nieuwe woningen. Een voorzieningenprogramma dat aansluit bij het profiel van een buurtcentrum is hier passend. Dit betekent toevoeging van één reguliere supermarkt met enkele buurtgerichte voorzieningen in één concentratie. Versnippering dient voorkomen te worden. Verdere toevoegen van detailhandel in de (nieuwe) plinten is niet gewenst. De bestaande supermarkt aan het 18 Septemberplein / Vestdijk blijft belangrijk voor het oostelijk deel van het centrum en dient behouden te blijven.