20260707 09b Bijlage - Programmarekening 2025
Tekst van het document
35
De consulent werkte nauw samen met voorzieningen in het voorliggend veld, zoals welzijnsaanbieders, scholen en het jongerenwerk van Stichting Trajekt. Jongeren en ouders werden actief begeleid richting passende lokale voorzieningen, wat de inzet van zwaardere jeugdhulp heeft verminderd. 3. Signalerende rol in samenwerking met OOV In 2025 vervulde de consulent welzijn jeugd een belangrijke signalerende rol in de samenwerking met Openbare Orde en Veiligheid (OOV). De consulent fungeerde als spin in het web, waarbij signalen vanuit jongeren, straatbeeld, scholen en ketenpartners vroegtijdig werden gedeeld met OOV, team Jeugd en het jongerenwerk. Deze positie maakte het mogelijk om risico’s snel te herkennen, te duiden en integraal te bespreken. 4. Verbinder tussen jongeren, voorliggend veld en team Jeugd De consulent vervulde een cruciale rol als verbinder tussen: •
jongeren en hun leefomgeving,
•
het voorliggend veld en preventieve voorzieningen,
•
team Jeugd en de jeugdhulpketen.
Hierdoor werd een vloeiende overgang gerealiseerd tussen preventie en eventuele noodzakelijke ondersteuning binnen het jeugddomein. 5. Ondersteunende rol richting klantmanagers Jeugd De consulent welzijn jeugd ondersteunde in 2025 ook de klantmanagers Jeugd. Deze ondersteuning bestond uit het delen van signalen, het gezamenlijk oppakken van casuïstiek en het bieden van advies op preventieve routes voor jeugdigen.
Resultaten 2025 •
Er is een structurele functie ingericht die zorgt voor vroege signalering en preventieve ondersteuning.
•
Door tijdige doorverwijzing naar het voorliggend veld werd instroom in maatwerkvoorzieningen beperkt.
•
De samenwerking met OOV is versterkt door een continue informatiestroom en gezamenlijke duiding van risico’s.
•
Er is meer samenhang ontstaan tussen het jongerenwerk, preventieve partners en team Jeugd.
36
•
Klantmanagers Jeugd zijn beter ondersteund in het oppakken van lichte en beginnende hulpvragen.
Trend In 2025 werd duidelijk dat de behoefte aan integrale vroegsignalering verder toenam. Casussen werden sneller complex, wat de verbindende rol van de consulent welzijn jeugd nog belangrijker maakte. De trend richting vroeg, licht, lokaal en preventief werken zette zich door, waarbij de consulent een centrale positie innam in het voorkomen van zwaardere jeugdhulp. Inzetten op preventie vroegsignalering en integrale aanpak Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De consulent schuldhulpverlening, welke in vaste dienst is bij de gemeente, blijft inzetten op het vroegtijdig signaleren van schulden bij inwoners. We voeren deels regie op het proces schuldhulpverlening door de toegang bij de gemeente te beleggen in plaats van bij de Kredietbank, waardoor de inwoner een integrale ondersteuning krijgt vanuit de vroeg signalering en de beoordeling aanmelding bij de Kredietbank. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Door in 2025 actief in te zetten op vroeg signalering is eerder contact gelegd met inwoners, waardoor problematische schulden in meerdere gevallen in een vroeg stadium konden worden voorkomen of beperkt. Daarnaast is de regie op het proces schuldhulpverlening verder geborgd binnen de organisatie. De toegang tot schuldhulpverlening is bij de gemeente belegd, in plaats van bij de Kredietbank.
Dit heeft geleid tot een meer integrale aanpak, waarbij inwoners vanaf het eerste signaal tot en met de beoordeling van de aanmelding bij de Kredietbank werden begeleid vanuit één aanspreekpunt. Hierdoor is de samenhang in de dienstverlening verbeterd en ervaren inwoners een duidelijker en toegankelijker traject.
37
Stimuleren mantelzorg en maximeren het budget op € 100.000 per jaar Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) We voeren het mantelzorg compliment uit conform de verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2022: (een geldbedrag van maximaal € 200 per jaar wordt uitbetaald aan zorgvragers om zijn/haar mantelzorger te complimenteren.) Mantelzorgondersteuning wordt een structureel onderdeel van cliëntenondersteuning van stichting MEE Zuid-Limburg. We bieden de mantelzorgtest aan. Deze biedt inwoners zicht op de mogelijke ondersteuningsvormen voor de verschillende mantelzorgtaken. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Wij hebben het mantelzorgcompliment verstrekt aan 304 zorgvragers, een geldbedrag van €200 per huishouden, zodat zij hun mantelzorger(s) een blijk van waardering kunnen geven. Mantelzorgondersteuning van stichting MEE Zuid-Limburg hebben wij aangeboden aan alle mantelzorgers die hier behoefte aan hebben gehad. Via de mantelzorgtest op de gemeentelijke website hebben inwoners inzicht gekregen in de verschillende mantelzorgtaken, hun ondersteuningsbehoefte en de mogelijkheden voor hulp en ondersteuning.
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging Begroting 2025 Werkelijk 2025
begroting 2025
2025
na wijz.
Afwijking
Procentuele
jaarrekening
afwijking 2025
2025 6661000 WMO
-513
0
-513
-526
-13
2
-534
-26
-559
-564
-5
1
-7
0
-7
-3
3
-48
-2.978
0
-2.978
-2.687
291
-10
Hulpmiddelen 6662002 WMO algemene voorzieningen 6662010 WMO Overig 6662011 WMO Hulp bij de Huishouding
38
Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging Begroting 2025 Werkelijk 2025
begroting 2025
2025
na wijz.
Afwijking
Procentuele
jaarrekening
afwijking 2025
2025 6662012 WMO
-451
0
-451
-514
-63
14
-481
0
-481
-549
-68
14
-227
0
-227
-232
-5
2
0
0
0
0
0
0
180
15
195
200
5
2
6668010 St. MEE / WMO
0
0
0
0
0
0
6670010 3d`s algemeen
-235
0
-235
-226
9
-4
6670011 3d`s algemeen
90
98
188
184
-4
-2
-695
0
-695
-739
-44
6
6670700 WVGGZ
-29
0
-29
-27
1
-5
6682003 Jeugd aan zet
-13
-1
-13
-14
0
2
6691110 Jeugdzorg 1e
-11
0
-11
-2
9
-82
-145
0
-145
-117
28
-19
-230
-322
-553
-513
40
-7
-138
-77
-215
-162
53
-25
-39
-25
-64
-64
0
1
-49
-30
-79
-57
22
-28
-33
-20
-53
-55
-2
3
-883
-425
-1.308
-1.304
4
0
-2.876
-315
-3.191
-3.339
-149
5
-34
15
-19
-18
1
-6
Begeleiding Groep 6662013 WMO Begeleiding Individueel 6662014 WMO - PGB 6662099 Spuk Gala WMO-component 6667000 Eigen bijdrage WMO maatwerk
(opbrengsten) 6670600 Collectieve vervoersvoorziening
lijnsvoorz - Consultatie en Advies 6691120 Jeugdzorg 1e lijnsvoorz Doelgroeparrangementen 6691510 Jeugdzorg 1e lijnsvoorz - Voorliggend veld 6692610 Jeugdzorg Beleid Uitvoeringskosten 6693410 Jeugdzorg PGB - Begeleiding 6693420 Jeugdzorg PGB - Behandeling 6693430 Jeugdzorg PGB - Verblijf 6694110 Jeugdzorg Ambulant - Regionaal Begeleiding 6694120 Jeugdzorg Ambulant - Regionaal Behandeling 6694130 Jeugdzorg Ambulant - Regionaal BOR
39
Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging Begroting 2025 Werkelijk 2025
begroting 2025
2025
na wijz.
Afwijking
Procentuele
jaarrekening
afwijking 2025
2025 6694140 Jeugdzorg
-90
-115
-205
-120
85
-41
-125
-100
-225
-173
52
-23
-35
-70
-105
-86
19
-18
-60
35
-25
-36
-11
44
-100
40
-60
-49
11
-19
-104
-90
-194
-140
54
-28
-25
-170
-195
-16
179
-92
-904
885
-19
-59
-40
211
0
0
0
-86
-86
0
0
0
0
-24
-24
0
0
0
0
-198
-198
0
-60
-20
-80
-179
-99
123
0
-90
-90
0
90
-100
-70
70
0
0
0
0
-130
-200
-330
-56
274
-83
-29
-50
-79
-248
-168
212
-12.063
-988
-13.051
-12.795
256
-2
Ambulant - Regionaal Dyslexie 6694150 Jeugdzorg Ambulant - Regionaal Crisis 6694210 Jeugdzorg Ambulant - Lokaal Begeleiding 6694220 Jeugdzorg Ambulant - Lokaal Behandeling 6694300 Jeugdzorg Ambulant - Landelijk 6695110 Jeugdzorg met Verblijf - Regionaal Pleegzorg 6695120 Jeugdzorg met verblijf - Regionaal Overig 6695130 Jeugdzorg met Verblijf - Regionaal GIKJ 6695140 Jeugdzorg met Verblijf - Regionaal Crisis 6695150 Jeugdzorg met Verblijf - Regionaal Gezinshuizen 6695160 Jeugdzorg met Verblijf - Regionaal Leefhuizen 6695220 Jeugdzorg met Verblijf - Lokaal - Overig Verblijf 6695230 Jeugdzorg met Verblijf - Lokaal - GIKJ 6695300 Jeugdzorg met Verblijf - Landelijk 6696110 Jeugdzorg Jeugdbescherming 6697110 Jeugdzorg Jeugdreclassering Resultaat
40
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% Jeugd 6691110 t/m 6697110 Sinds 2023 dient de verantwoording van de kosten Jeugd gesplitst te worden naar specifieke onderdelen conform de IV3 indeling zoals voorgeschreven door het rijk. Om een juist beeld te krijgen van de ontwikkelingen in de Jeugd dient het cluster van Jeugd maatwerkvoorzieningen als geheel te worden bezien en niet op de individuele onderdelen aangezien Jeugd een vraaggestuurd product is en de kosten over de verschillende producten en jaren kunnen variëren. De realisatie 2025 binnen het jeugddomein sluit af met een beperkte onderschrijding van € 251.000 ten opzichte van de stand na de 2e bestuursrapportage. De lagere uitgaven binnen begeleiding, dyslexie en JBJR weerspiegelen de regionale beweging naar lichtere en doelmatigere inzet van jeugdhulp, terwijl de hogere realisatie binnen behandeling laat zien dat de druk op specialistische zorg onverminderd hoog blijft. Ten opzichte van 2024 stijgen de kosten ruim € 900.000. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door de hierboven genoemde druk op de specialistische zorg met de daarbij behorende hoge tarieven. Tevens zijn daarnaast alle tarieven geïndexeerd, wat in totaliteit tot een verhoging van de kosten leidt.
Bij sommige onderdelen lijken de kosten relatief enorm te stijgen, echter wordt dit veroorzaakt door maar een of enkele jeugdigen meer per product.
WMO 6661000 t/m 6662014 Sinds 2023 dient de verantwoording van de kosten WMO gesplitst te worden naar specifieke onderdelen conform de IV3 indeling zoals voorgeschreven door het rijk. Om een juist beeld te krijgen van de ontwikkelingen in de WMO dient het cluster van WMO maatwerkvoorzieningen als geheel te worden bezien en niet op de individuele onderdelen aangezien WMO een vraag gestuurd product is en de kosten over de verschillende producten en jaren kunnen variëren. Per saldo is in 2025 140K minder uitgegeven aan WMO dan voorzien in de bijgestelde begroting. De onderschrijding zit met name bij Hulp in de Huishouding waarbij er sprake is van wachtlijsten en derhalve minder hulp verleend is door de aanbieders dan voorzien. Daarnaast is er meer uitgegeven aan voorzieningen voor Begeleiding en Behandeling, dit is in lijn met de vergrijzende populatie van onze gemeente.
41
Ten opzichte van 2024 is er ongeveer € 300.000 minder uitgegeven aan WMO voorzieningen, dit wordt vrijwel volledig veroorzaakt door de wachtlijsten in de Hulp in de Huishouding.
1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? Het bibliotheekwerk herijken. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De bibliotheek van de toekomst is meer dan alleen een plek waar boeken worden uitgeleend. Het is een levendig cultureel centrum waar mensen samenkomen om te leren, te delen en te creëren. Het biedt gelijke kansen voor mensen van alle leeftijden en achtergronden om zichzelf te ontwikkelen en te groeien, wat bijdraagt aan sociale cohesie en maatschappelijke vorming. In 2025 worden, in nauwe samenwerking met partnergemeenten Vaals en Valkenburg aan de Geul en Stichting Heuvelland Bibliotheken, voorbereidingen getroffen voor de zorgplicht die op 1 januari 2026 van kracht wordt. Deze zorgplicht houdt in dat iedere bibliotheekvestiging een volwaardige maatschappelijke bibliotheekvoorziening zal bieden. De zorgplicht speelt mee in het lopende huisvestingsvraagstuk. Daarnaast zullen we in 2025, parallel aan deze voorbereidingen, de gemeente-specifieke initiatieven op het gebied van laaggeletterdheid en leesvaardigheid voortzetten, zoals taalcafés en het project 'Bieb op School'. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 troffen we voorbereidingen voor de zorgplicht die in de loop van 2026 van kracht wordt.
Dit deden we in nauwe samenwerking met de partnergemeenten Vaals en Valkenburg aan de Geul en in afstemming met Stichting Heuvelland Bibliotheken. De zorgplicht betekent dat iedere bibliotheekvestiging een volwaardige maatschappelijke bibliotheekvoorziening biedt. Voor het huisvestingsvraagstuk van de bibliotheek in Eijsden brachten we in 2025 verschillende permanente en tijdelijke locaties in kaart. Daarnaast stelden we samen met de partnergemeenten een nieuw beleidsplan Bibliotheekwerk op. Dit plan is in 2025 door de raad vastgesteld. Tegelijkertijd hebben we de gemeentelijke initiatieven voor laaggeletterdheid en leesvaardigheid voortgezet. Voorbeelden hiervan zijn taalcafés en het project ‘Bieb op School’.
42
Inzetten op beschermen, zichtbaar en beleefbaar maken van materieel en immaterieel erfgoed Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Erfgoed is niet alleen een weerspiegeling van ons verleden, maar ook van onze toekomst. Het biedt nieuwe generaties inspiratie, identiteit en creëert een gevoel van verbondenheid met de wereld om hen heen. Daarom is het essentieel om ons erfgoed levend te houden en betekenisvol te maken voor toekomstige generaties. Dit is waar de verduurzaming van erfgoed om draait. Binnen deze programmalijn richten we ons zowel op immaterieel erfgoed, zoals tradities en gebruiken, als op levend materieel erfgoed. In 2025 zetten we steeds sterker in op de zichtbaarheid van immaterieel en materieel erfgoed door middel van beleving en storytelling. We benutten erfgoed als inspiratiebron voor het dagelijks leven, educatie en gebiedsontwikkeling. Het project 'Onzichtbaar Erfgoed' zetten we voort, waarbij verborgen materieel erfgoed in onze gemeente beleefbaar wordt gemaakt via Augmented Reality en een culturele route. Deze route wordt in samenwerking met VisitZL uitgerold, zodat we een breed publiek kunnen bereiken. Ook vervolgen we het project 'Immaterieel Erfgoed Spotten', in samenwerking met het Nationaal Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed in Arnhem. Daarnaast organiseren we in 2025 opnieuw de tweejaarlijkse Dag van de Cramignon.
Het project 'Streektaal' wordt verder ontwikkeld, wat bijdraagt aan het behoud en de verduurzaming van de Limburgse taal. Tot slot zetten we ons erfgoed in de schijnwerpers tijdens nationale themadagen, zoals de Nationale Monumentendag, en leggen we een verbinding met cultuureducatie. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 hebben we sterker ingezet op de zichtbaarheid van immaterieel en materieel erfgoed. We deden dit via beleving en storytelling. Het project ‘Onzichtbaar Erfgoed’ hebben we voortgezet. Verborgen erfgoed werd daarbij beleefbaar gemaakt via Augmented Reality en een expositie in de gemeentehal, gekoppeld aan een tijdelijke culturele route. Deze route werd in samenwerking met VisitZL uitgerold, zodat we een breed publiek konden bereiken. Daarnaast hebben we in 2025 opnieuw de tweejaarlijkse Dag van de Cramignon georganiseerd, dit maal samen met Schutterij Sint Sebastianus in Oost- Maarland .
43
In 2025 hebben we het project ‘Streektaal’ verder ontwikkeld. De Kal Plat-campagne werd uitgebreid met een DoeBoek in dialect voor basisschoolkinderen, naast de bestaande rompertjes voor de allerkleinsten. Zo droeg het project bij aan het behoud en de verduurzaming van de Limburgse taal, met een breder bereik en een grotere groep kinderen die op jonge leeftijd in aanraking komt met hun streektaal. Tot slot hebben we ons erfgoed extra zichtbaar gemaakt tijdens de Nationale Monumentendag, in nauwe samenwerking met Heemkundeverenigingen. Kunst en Cultuurprojecten verbinden met onze jongere inwoners en organisaties. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Kunst- en cultuurprojecten zijn van essentieel belang voor maatschappelijke ontwikkeling. Ze vergroten de kennis en het begrip van inwoners ten aanzien van verschillende perspectieven, bouwen bruggen tussen diverse achtergronden en dragen bij aan het behalen van maatschappelijke doelen. We werken nauw samen met andere beleidsterreinen, bevorderen burgerparticipatie en betrekken jongeren actief bij projecten. In 2025 zetten we verbindende projecten voort, zoals het digitale KIEM-platform, het KIEMbrievenbuspakket en de Kunst-O-Maat. Belangrijke doelgroepen hierbij zijn jongere inwoners en jonge kunstenaars.
Ook burgerparticipatieprojecten, zoals de culturele invulling van het Ireneplein in Cadier en Keer en de culturele belevingsroute in Nieuw-Poelveld, blijven we in 2025 voortzetten. Daarnaast bouwen we verder aan sociale kunstprojecten, zoals Pas de Deux, dat jonge kunstenaars verbindt met ouderen. Het project 'Kunstpunt', waarbij objecten in de openbare ruimte worden getransformeerd tot verhalende en educatieve kunstwerken, wordt doorontwikkeld. Daarnaast blijven we onze culturele fiets- en wandelroutes ontwikkelen en uitbreiden. Verder richten we ons op de zichtbaarheid van urban culture, met een speciale focus op jongeren, door middel van beleid overstijgende projecten en cultuureducatie. Een selectie van deze projecten zal worden gepresenteerd op de cultuurmuur in de gemeentehal, waar mogelijk in combinatie met een ‘limited edition’ culturele route. Voortgangsindicator
44
Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 hebben we onze verbindende projecten verder ontwikkeld. Het digitale KIEM-platform werd uitgebreid met nieuwe functionaliteiten, en het KIEM-brievenbuspakket werd opnieuw uitgevoerd. Voor Kunst-O-Maat produceerden we een nieuwe serie kunstwerken, met speciale aandacht voor streekverhalen. Het burgerparticipatieproject voor de culturele invulling van het Ireneplein in Cadier en Keer werd in 2025 afgerond, net als de eerste fase van de culturele belevingsroute in Nieuw-Poelveld. Daarnaast hebben we opnieuw sociale kunstprojecten ontwikkeld, zoals Pas de Deux, dat jonge kunstenaars in contact bracht met ouderen. Het project ‘Kunstpunt’, waarbij objecten in de openbare ruimte worden omgevormd tot verhalende en educatieve kunstwerken, werd doorontwikkeld, via een jongerenparticipatie project 'Beschildering Viaduct Fommestraat'. Verder richtten we ons op de zichtbaarheid van urban culture, met speciale aandacht voor jongeren, via het beleid-overstijgende project 'Urban Culture Dag'. Een selectie van deze projecten werd gepresenteerd op de cultuurmuur in de gemeentehal, waar mogelijk in combinatie met een ‘limited edition’ culturele route. Uitvoering geven aan een breed educatief programma kunst en cultuur. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Cultuureducatie vormt de kern van kunst, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling.
Daarom hebben we een uitgebreid educatief programma ontwikkeld voor onze basisscholen. In 2026 wordt het SKEM-programma voortgezet en wordt de kwaliteit en relevantie ervan versterkt. De samenwerking met scholen en lokale verenigingen wordt uitgebreid en vanaf 2026 wordt meer maatwerk aangeboden, zodat het programma beter aansluit op de context en behoeften van elke school. Scholen kunnen kiezen uit lespakketten op maat, aangevuld met een randprogramma dat jaarlijks wordt afgestemd op maatschappelijke thema’s en feedback van scholen. De investering in activiteiten en excursies die cultuureducatie verbinden aan maatschappelijke thema’s worden gecontinueerd. Zo worden niet alleen de creatieve ontwikkeling van kinderen gestimuleerd, maar ook hun betrokkenheid bij de wereld om hen heen. Bovendien wordt actief samengewerkt met lokale verenigingen, zoals de muziekverenigingen. In 2026 nemen ruim 1800 leerlingen deel aan het SKEM cultuureducatieprogramma. In 2026 wordt doelgericht verder gewerkt aan de ambities uit onze Cultuurvisie. In alle projecten staan de dwarsdoorsnijdende principes centraal: verbinding met inwoners, inzet van cultuur voor maatschappelijke verandering, versterking van het culturele netwerk, duurzaamheid als kernwaarde
45
en beleid overstijgend denken en doen. Zo wordt niet alleen de culturele infrastructuur versterkt, maar ook de maatschappelijke waarde van kunst en cultuur in onze gemeente. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 werd het SKEM-programma voortgezet en werd gewerkt aan de versterking van de kwaliteit. De samenwerking met scholen en lokale verenigingen werd uitgebreid, en er werd meer maatwerk aangeboden, zodat het programma beter aansloot op de context en behoeften van elke school. Scholen konden kiezen uit lespakketten op maat, aangevuld met een randprogramma dat jaarlijks werd afgestemd op maatschappelijke thema’s en de feedback van scholen. We bleven investeren in activiteiten en excursies die cultuureducatie -waar mogelijk- koppelden aan maatschappelijke thema’s. Zo werd niet alleen de creatieve ontwikkeling van kinderen gestimuleerd, maar ook hun betrokkenheid bij de wereld om hen heen vergroot. Daarnaast werkten we actief samen met lokale verenigingen, zoals muziekverenigingen. Ruim 1800 leerlingen namen deel aan het SKEMcultuureducatieprogramma. In 2025 werd bovendien de SKEM-monitor ontwikkeld, waarmee we de voortgang en ontwikkeling van het educatieve programma inzichtelijk konden maken.
46
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
Begroting 2025
begroting 2025
2025
na wijz.
6510000
Werkelijk 2025
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
-430
-181
-611
-642
-31
5
-224
0
-224
-225
0
0
-9
-22
-31
-31
0
0
6540000 Kunst
-63
1
-62
-62
0
0
6540001
-7
-99
-106
-89
17
-16
-10
0
-10
-5
5
-45
-135
0
-135
-143
-8
6
-3
0
-3
-3
0
0
-19
0
-19
-19
0
0
-10
0
-10
-10
0
0
-37
0
-37
-37
0
0
6821000 Erfgoed
-46
0
-46
-46
0
1
Resultaat
-994
-300
-1.294
-1.312
-18
1
Bibliotheek 6511000 Muziek(onderwijs) 6511001 Subsidies overig
Subsidies kunst en cultuur 6540002 Kunstroute 6540010 Culturele activiteiten 6541101 Archeologie 6580010 Mediazaken 6723280 Natuurmilieu-educatie 6723290 Zwerfafval
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% 6540001 Subsidies kunst en cultuur De afwijking wordt met name veroorzaakt doordat in 2025 geen incidentele subsidieaanvragen zijn ontvangen welke passend waren voor deze post waardoor de begrote € 10.000 niet is gebruikt. Daarom zijn ook de begrote uitvoeringskosten van € 2.000 niet nodig geweest.
47
1.9 Mutaties reserves programma 1 Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
Begroting 2025 na
begroting 2025
2025
wijz.
6980001
78
115
Werkelijk 2025
193
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
127
-66
-34
Mutaties reserves prg. 1
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% 6980001 Mutaties reserves programma 1. Conform de nota gemeenschapshuizen dienen in enig jaar niet gebruikt middelen te worden overgeheveld reserve gemeenschapshuizen. In 2025 is € 40.500 van het beschikbare budget niet gebruikt en derhalve in de reserve gemeenschapshuizen gestort. Zie ook 1.4 Ontmoetingsruimten in elke kern. Op begrotingsbasis is rekening gehouden met een aanwending van de algemene reserve ter grootte van € 114.880 ten behoeve van de opvang Oekraïners op het terrein van Pater Kustersweg te Cadier en Keer. Op realisatiebasis heeft de aanwending € 89.300 bedragen. Beleidsindicatoren Waarde Indicator
Eenheid
Bron
Jaar
Waarde 25.000 Waarde E-M
-
NL
50.000 Onderwijs
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO/Ingrado
2024
5,0
5,6
6,7
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO/Ingrado
2024
12
25
28
DUO/Ingrado
2024
2,6
2,0
2,3
Vroegtijdig schoolverlaters zonder
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
startkwalificatie (vsv-ers) Sport, cultuur en recreatie
48
Niet-sporters
%
Gezondheidsmonitor 2024
44,8
44,7
42,5
Aantal per 1.000 inwoners van 15-64 jaar
Meerdere bronnen
2024
585,0
750,5
850,2
% 12 t/m 21 jarigen
CBS
2023
1
1
1
% kinderen tot 18 jaar
CBS
2024
3
4
6
% 16 t/m 22 jarigen
CBS
2024
1
2
2
CBS
2024
71,8
73,5
73,2
Aantal per 10.000 inwoners 18 jaar en ouder CBS
2025
122,3
190,8
281,2
Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar
CBS
2024
165,6
207,1
203,1
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
2024
14,4
14,2
14,0
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
2024
1,1
1,0
1,0
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
CBS
2024
0,4
0,3
0,4
Aantal per 10.000 inwoners
CBS GMSD Wmo
2025
680
664
660
Sociaal domein
Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Werkloze jongeren Netto arbeidsparticipatie Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Kaderstellende documenten Centrumregeling verwerving jeugdhulp regio Zuid-Limburg 2019 Beleidsnota Schuldhulpverlening Eijsden-Margraten 2022-2025 Beleidsregels Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) gemeente Eijsden-Margraten Beleidsregel van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Eijsden-Margraten houdende regels omtrent bijzondere bijstand Beleidsregels bijzondere bijstand gemeente EijsdenMargraten 2018 e.v. Beleidsregels Terug- en invordering bedrijfskapitaal Tozo Besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Eijsden-Margraten houdende regels omtrent tegemoetkoming aanvullende zorgverzekering Regeling Tegemoetkoming premie aanvullende zorgverzekering Gemeente Eijsden-Margraten 2018 e.v.
49
Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen Eijsden-Margraten Uitvoeringsbesluit individuele inkomenstoeslag Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2016 e.v. Uitvoeringsbesluit aanvullende bijzondere bijstand levensonderhoud jongeren 18 t/m 20 jaar Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2016 e.v. Uitvoeringsbesluit hoogwaardig handhaven en debiteuren Participatiewet, IOAW EN IOAZ Maastricht-Heuvelland 2016 e.v. Uitvoeringsbesluit inkomstenvrijlating parttime werkzaamheden Participatiewet, IOAW en IOAZ Maastricht-Heuvelland 2016 e.v. Uitvoeringsbesluit vermogensvaststelling Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2016 e.v.
Besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Meerssen houdende regels omtrent uitvoering boetes Participatiewet (Uitvoeringsbesluit Boetes Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2017 e.v.) Cultuurvisie Eijsden-Margraten 2025-2030 Verordening leszwemmen Beleidsregel activiteitensubsidies Welzijn gemeente Eijsden-Margraten 2018 Beleidsregel van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Eijsden-Margraten houdende regels omtrent de peuteropvang en de voorschoolse educatie (Beleidsregel Peuteropvang en Voorschoolse Educatie gemeente Eijsden-Margraten 2021 Gemeenschappelijke Regeling Regionale Samenwerking Leerplicht en RMC, Maastricht en Mergelland Uitvoeringsbesluit Kinderopvang op basis van Sociaal Medische Indicatie (SMI) MaastrichtHeuvelland 2017 e.v.
Verordening materiële en financiële gelijkstelling gemeente Eijsden-Margraten 2012 Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Eijsden-Margraten 2023 Verordening leerlingenvervoer Maastricht-Heuvelland 2025, gemeente Eijsden-Margraten Nadere regels Verordening leerlingenvervoer Maastricht-Heuvelland 2025, gemeente EijsdenMargraten Nadere regels omtrent het peuter- en vve-programma 2020 (1 jan- 31 juli) gemeente EijsdenMargraten Centrumregeling verwerving WMO ondersteuning Maastricht 2019 Heuvelland Gemeenschappelijke regeling Omnibuzz Algemene subsidieverordening Welzijn gemeente Eijsden-Margraten 2017 Beleidsplan Wmo-Maastricht-Heuvelland 2023-2026 Integrale verordening Sociaal Domein gemeente Eijsden-Margraten 2025 RIB Verlengen huidig beleidsplan Zicht op Thuis (ZOT)
50
Beleidsplan Preventie- en Handhaving 2025-2028 Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 Wijziging gemeenschappelijke regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst Zuid-Limburg Uitvoeringsplan GIA 2024-2027
Verbonden partijen Centrumregeling Verwerving Jeugdhulp Zuid-Limburg 2019
centrumregeling
Centrumregeling verwerving Wmo ondersteuning Maastricht-Heuvelland
centrumregeling
Gemeenschappelijke Regeling GGD Zuid-Limburg
gemeenschappelijke regeling
Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz
gemeenschappelijke regeling
Gemeenschappelijke regeling subsidiëring ADV-Limburg
gemeenschappelijke regeling
Regionale samenwerking leerlingenvervoer Maastricht-Heuvelland 2025
gemeenschappelijke regeling
Regionale samenwerking leerplicht en RMC, Maastricht en Mergelland
gemeenschappelijke regeling
MTB Regio Maastricht N.V.
vennootschap
Stichting Podium24
stichting
Stichting Re-integratie inbesteding Maastricht Mergelland / Annex BV
stichting
Voor nadere informatie over deze verbonden partijen verwijzen wij u naar Paragraaf 6: Verbonden partijen.
51
Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie 2.0 Wat heeft het gekost? Wat heeft het programma gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
begroting 2025
2025
Begroting 2025 Werkelijk 2025 na wijz.
Afwijking
Procentuele
jaarrekening
afwijking 2025
2025 Lasten 2.1000 Behoud en
-156
-256
-411
-396
16
4
-75
0
-75
-61
14
19
-414
5
-408
-462
-53
-13
-231
-30
-260
-260
0
0
-875
-281
-1.155
-1.178
-23
-2
3
0
3
9
6
211
1.488
180
1.668
1.801
133
8
0
292
292
267
-25
-9
1.491
472
1.963
2.076
113
6
616
191
808
898
90
11
versterken landschapskwaliteiten 2.2000 Transformatie van de landbouw 2.3000 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving 2.4000 Mutatie reserves programma 2 Totaal Lasten Baten 2.1000 Behoud en versterken landschapskwaliteiten 2.3000 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving 2.4000 Mutatie reserves programma 2 Totaal Baten Resultaat
52
2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? Ecologisch bermenbeheer toepassen en stimuleren van lokale initiatieven. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Het bermenbeheer is in 2023 meerjarig aanbesteed voor een periode van 2 jaar met een mogelijkheid om het nog twee jaar te verlengen. In 2025 zal het bermenbeheer gecontinueerd worden. Daarnaast wordt samen met de Provincie Limburg onderzocht of er bermen zijn die ontwikkeld kunnen worden tot kalkgrasland. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 hebben we onze bermen gemaaid conform afspraak: •
Maaironde 1: maart alleen alle veldwegen worden volledig gemaaid
•
Maaironde 2: mei gehele berm binnen de bebouwde kom en 1meterstroken buiten de bebouwde kom worden gemaaid.
•
Maaironde 3: augustus de meterstroken buiten de bebouwde kom worden gemaaid
•
Maaironde 4: November gehele berm binnen als buiten de bebouwde kom wordt gemaaid.
Op 8 juli 2025 hebben we de kaarten ter verduidelijking beschikbaar gesteld.
Een vervolg geven aan de Zuidelijke Maasdalvisie. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Samen met de partners Provincie Limburg, Waterschap Limburg, Rijkswaterstaat, het Rijk en de gemeente Maastricht wordt in 2025 verder gewerkt aan de MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport)-verkenning voor het Zuidelijk Maasdal. Dit is een verdere uitwerking van de ontwikkelvisie Zuidelijk Maasdal. In deze verkenning worden de verschillende maatregelen voor het Zuidelijk Maasdal, voor Eijsden de groene geul bij de Oosterplas/Pieterplas, verder inhoudelijk onderzocht op o.a. haalbaarheid en impact voor de omgeving. In deze periode van de verkenningsfase zal Eijsden-Margraten ook haar eigen financiële positie en eventuele bijdragen verder gaan bepalen. Uit deze verkenningsfase - die naar verwachting wordt afgerond in 2028 - wordt
53
door partijen uiteindelijk een zogenaamde voorkeursbeslissing voorgelegd aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (nu ook voorzien in 2028). Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 is de Samenwerkingsovereenkomst tussen de deelnemende partners ondertekend. In 2025 zijn de probleemanalyse en de systeemanalyse uitgevoerd. Hiervan is een synthesedocument gemaakt en zijn de opgaven per deelgebied inzichtelijk gemaakt. De deelgebieden zijn Grindmaas (ten noorden van Maastricht), stadsmaas (tussen Noorderbrug en Kennedybrug) en de Mergelmaas (ten zuiden van Maastricht). Daarnaast zijn de ruimtelijk leidende principes bepaald. Een en ander om de afweging in zeef 0 (de opgave van het project) te kunnen definiëren. Op 22 september 2025 heeft een bewonersavond plaatsgevonden en is op 10 november 2025 een bijeenkomst gehouden voor ondernemers en verenigingen om mee te denken in de opgave. Begin 2026 zijn de opgaven gedefinieerd. Nieuwe verdienmodellen ontwikkelen rondom beheer van het landschap. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) 1. 1. Agrariërs kunnen door het uitvoeren van beheermaatregelen aan landschapselementen bijdragen aan het in standhouden van het cultuurlandschap. De provincie heeft hiertoe een subsidiestelsel opgetuigd dat wordt begeleid door Natuurlijk Limburg.
In relatie tot de stikstofdiscussie is de kans reëel dat de mogelijkheden tot verruiming van de regeling voor de hand liggen. Dit biedt kansen voor onze agrariërs. Als gemeente volgen we de ontwikkelingen op de voet, inspireren en faciliteren we de agrariërs om maximaal in te zetten op behoud en beheer van het landschap. De bescherming van de landschapselementen is geregeld via het tijdelijke omgevingsplan. Een update van de beschermde landschapselementen wordt opgenomen in het
omgevingsplan dat in 2031 wordt vastgesteld.
Het Bocagelandschap onderschrijft het belang van de landschapselementen in onze leefomgeving ten behoeve van de biodiversiteit als onderdeel van de klimaatopgave en het recreatieve aspect. De organisatie van het Bocagelandschap zet in op de ontwikkeling van meer landschapselementen en het creëren van meer draagvlak.
54
2. Daarnaast heeft de minister van Landbouw een perspectievennota gemaakt. Waar gewenst kunnen we agrariërs hiermee helpen. Momenteel wordt er gewerkt aan het ontwikkelen van een meerjarig landbouwbeleid, eind 2024 / begin 2025 gaat het participatie traject in uitvoering. Tijdens het realiseren van het beleid wordt onderzoek gedaan naar eventuele nieuwe verdien modellen. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Als gemeente hebben wij de afgelopen periode bewust gekozen voor het opstellen van een inspiratiekader buitengebied Eijsden - Margraten voor een integrale benadering van het buitengebied, waarbij landbouw, landschap, biodiversiteit en recreatie in samenhang worden opgepakt. Wij hebben een participatietraject met agrariërs uitgevoerd, waarin actief is opgehaald welke kansen, knelpunten en ontwikkelrichtingen zij zien voor hun bedrijfsvoering en het landschap. De inzichten uit dit traject vormen een belangrijke basis voor ons verdere beleid. Daarnaast hebben wij stappen gezet in het verkennen van nieuwe verdienmodellen voor agrariërs. In het bijzonder onderzoeken wij de ontwikkelmogelijkheden rondom biovezelteelt, als kansrijke combinatie van landbouw, duurzaamheid en landschapsbeheer.
Tegelijkertijd blijven wij agrariërs informeren over en stimuleren gebruik te maken van bestaande regelingen, zoals die van Natuurlijk Limburg, en volgen wij provinciale en landelijke ontwikkelingen op de voet.
55
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
begroting 2025
2025
Begroting 2025 Werkelijk 2025 na wijz.
Afwijking
Procentuele
jaarrekening
afwijking 2025
2025 6550000
-3
0
-3
-3
0
3
-4
7
4
0
-4
-100
-88
-212
-300
-282
18
-6
-35
0
-35
-33
2
-5
-24
-51
-75
-68
7
-9
0
0
0
-2
-2
0
-153
-256
-409
-387
21
-5
Natuurbescherming 6550001 Natuurbescherming (subsidies) 6550002 Landschapsbeheer 6550005 Landschap, kunst en recreatie 6560002 Landschapsontwikkeling 6810300 Gemeentelijk kwaliteitsmenu Resultaat
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% Geen toelichting benodigd.
2.2 Transformatie van de landbouw Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? De schooljeugd bewust maken van duurzaam lokaal voedsel en reductie van voedselverspilling. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Volgende scholen maken gebruik van het lokaal fruit initiatief: Cramignon Eijsden, De Den Mheer, OBS Mesch, VSO St Jozef. Voortgangsindicator
56
Wat hebben we ervoor gedaan? Genoemde scholen zijn voorzien van lokaal fruit door lokale ondernemer en er werd daar waar mogelijk ook seizoensfruit aangeboden. De trekkersrol van het programma Landbouw en Landschap in het Middengebied continueren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Zowel ambtelijk als bestuurlijk vervullen we in 2025 voor het programmaonderdeel Landbouw en Landschap binnen het samenwerkingsverband Middengebied de trekkersrol. Eind 2024 is het project verkenning agrarische bouwkavels opgeleverd. Eventuele vervolgacties als conclusie uit de rapportage van de scan van de agrarische bouwkavels worden al dan niet gezamenlijk opgepakt met de gemeenten uit het Middengebied. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Het samenwerkingsverband Middengebied is in 2025 opgeheven. Hiervoor in de plaats is een nieuw samenwerkingsverband opgericht: de Stichting Samenwerking Zuid-Limburg. Deze organisatie bevindt zich momenteel in de opstartfase. Vanuit de gemeente Eijsden-Margraten zijn wij nauw betrokken en denken wij actief mee over toekomstige richtingen en projecten. Eventuele vervolgacties voortkomend uit de agrarische bouwkavelscan worden integraal meegenomen in toekomstige beleidsstukken en projecten. Een lokaal actieplan ´transformatie van de landbouw´ uitwerken.
Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In juli 2023 heeft de provincie Limburg het Limburgs Programma Landelijk Gebied in concept aangeboden aan het Rijk. Welke consequenties dit zal hebben op gemeentelijk niveau is tot op heden onbekend. Medio 2024 zou de provincie hierover meer duidelijkheid verschaffen, maar dit is vooralsnog niet gebeurd. •
In 2025 wordt de gebiedsdifferentiatiekaart vastgesteld
•
wordt uitvoering gegeven aan het landschapsfonds
•
wordt een landbouwvisie opgesteld
•
gaan we beleid formuleren ten aanzien van de toeristische verblijfsaccommodaties
Voortgangsindicator
57
Wat hebben we ervoor gedaan? In september 2024 is besloten om het Nationaal Programma Landelijk Gebied en de bijbehorende budgetten te schrappen. Het Limburgs Programma Landelijk Gebied, dat hieruit voortvloeide, is daarmee eveneens komen te vervallen. Momenteel liggen de provinciale omgevingsvisie en de bijbehorende verordening ter inzage. Wij wachten de verdere berichtgeving af. In mei 2025 hebben wij, op basis van voortschrijdend inzicht, besloten om geen afzonderlijke gebiedsdifferentiatiekaart, landbouwvisie en beleid voor toeristische verblijfsaccommodaties meer op te stellen. Deze onderwerpen zijn sterk met elkaar verweven, waardoor een sectorale benadering afbreuk zou doen aan de integraliteit. In plaats daarvan hebben wij een eerste stap gezet richting een integrale visie, waarin al deze thema’s samenkomen: het inspiratiekader buitengebied Eijsden-Margraten. Dit document wordt in het derde kwartaal van 2026 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Op basis hiervan worden vervolgens gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s ontwikkeld, waarin de verschillende beleidsvelden en opgaven in samenhang worden opgepakt. Het project Korte Keten Zeker (w)eten continueren en doorontwikkelen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Het project Korte Keten wordt samen met het burgerinitiatief Korte Keten Zeker (W)eten gecontinueerd en doorontwikkeld.
De gemeente vervult hierin een faciliterende rol. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Als gemeente stimuleerden we ook in 2025 Korte Keten-ontwikkeling. Beleidsmatig wordt vanuit Landbouw, Landschap en Economie integraal gekeken naar mogelijkheden voor stimulering en ontwikkeling van korte ketens. Naast het Regionaal Voedselsysteem Limburg en de ondersteuning van het event 'Proef je Regio' (MECC Maastricht) ondersteunden we opnieuw het burgerinitiatief De SeizoenSmakers (voorheen Korte Keten Zeker (W)eten) met name door het faciliteren van stimuleringsactiviteiten en promotie. Het burgerinitiatief Korte Keten Zeker (W)eten is in 2025 op eigen initiatief van de leden beëindigd. Het initiatief wordt voortgezet onder de naam De SeizoenSmakers en richt zich met name op inspiratie en bewustwording van onze inwoners waar het gaat om natuurlijke voeding afgestemd op de seizoenen.
58
Het stroopgedachtegoed en initiatieven rondom ´koop lokaal´ ondersteunen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Via ondersteuning van ondernemers en instellingen (o.a. Presidium Limburgse Stroop, Korte Keten Zeker (W)eten en continueren promotiecampagne Koop Lokaal en duurzaam produceren in het Uitvoeringsplan Plattelands- en Vrijetijdseconomie 2025) wordt Koop Lokaal verder ondersteund. Concreet betekent dit: •
dat het stroopgedachtegoed (als immaterieel erfgoed) in samenwerking met lokale partners, regionale partners en het presidium Limburgs stroopstoken verder vorm en inhoud wordt gegeven.
•
De gemeente bevordert ook in 2025 de campagne: 'Ontdek, Proef en Koop Lokaal', mede ondersteund door initiatieven vanuit de werkgroep Korte Keten zeker (W)eten en de Cittaslow ambassadeurs.
•
Daarnaast zal worden deelgenomen in de ontwikkeling van een regionaal voedseleconomie in Zuid-Limburg, waarvan ook ondernemers uit onze gemeente deel uitmaken.
Via ondersteuning van ondernemers en instellingen (o.a. Presidium Limburgse Stroop, Korte Keten Zeker (W)eten en continueren promotiecampagne Koop Lokaal en duurzaam produceren in het Uitvoeringsplan Plattelands- en Vrijetijdseconomie 2026) wordt Koop Lokaal verder ondersteund. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Het stroopgedachtegoed heeft met name een plek gekregen in het nieuwe kennis- en infocentrum Stroop dat op dit moment in Bruisterbosch wordt afgebouwd en ingericht. De gemeentelijke bijdrage in de co-financiering van dit LEADER-project is in december 2025 aan RVO uitbetaald.
59
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
Begroting 2025
begroting 2025
2025
na wijz.
6310002
Werkelijk 2025
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
-50
0
-50
-41
9
-19
-25
0
-25
-20
5
-20
-75
0
-75
-61
14
-19
Stoppende agrarische bedrijven 6550003 Uitvoeringsplan Middengebied Resultaat
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% Geen toelichting benodigd.
2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? De evenementendruk rondom toertochten doseren en spreiden. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Spreiding en dosering van wielertoertochten vindt op regionaal niveau plaats via het Grensoverschrijdend Wielerbeleid i.s.m. Limburg Cycling. Er zijn afspraken gemaakt over aantal en grootte. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Het Grensoverschrijdend Wielerbeleid wordt toegepast door de aangesloten gemeenten in ZuidLimburg (Sittard-Geleen, Stein, Beek, Beekdaelen, Meerssen, Maastricht, Valkenburg, Voerendaal, Simpelveld, Vaals, Gulpen-Wittem en Eijsden-Margraten) en de gemeente Voeren. De centrale
60
coördinatie daarvan voor de aangesloten gemeenten loopt via Limburg Cycling. De overeenkomst met Limburg Cycling is verlengd. Het ambassadeurschap Cittaslow verder uitbouwen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2025 wordt het gedachtegoed Cittaslow verder doorontwikkeld. We bezien op welke wijze bij beleids- en uitvoeringsactiviteiten Cittaslow op integrale wijze verankerd kan worden. Hierbij zullen de aanbevelingen van het rekenkameronderzoek 2024 worden meegenomen. Tevens wordt ingezet op verdere activering van het Cittaslow ambassadeursnetwerk. Samen met de Cittaslow ambassadeurs en de gemeenten Gulpen-Wittem en Vaals wordt onder andere opnieuw een Cittaslowmaand ' Beleef Eijsden-Margraten Cittaslow 2025' georganiseerd. Al naar gelang behoefte en erkenning worden tevens op basis van criteria in 2025 nieuwe ambassadeurs tot het netwerk toegelaten. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Mede naar aanleiding van aanbevelingen uit het onderzoeksrapport van de Rekenkamer 'Cittaslow verstopt in ons DNA' hebben we in 2025 een aantal zaken opgepakt. Zie daartoe ook onder "Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie". Specifiek voor het ambassadeurschap Cittaslow het volgende: 1. Het ambassadeursnetwerk Cittaslow is in 2025 opnieuw verder uitgebreid (van 30 deelnemers in 2024 naar 39 deelnemers in 2025).
Naast deelname door ambassadeurs aan diverse events werd er in 2025 tevens een netwerkbijeenkomst voor de ambassadeurs georganiseerd. 2. In het kader van de samenwerking in Lijn-50 is ook op het vlak van Cittaslow opnieuw impuls gegeven aan de samenwerking o.a. door samenwerking op het gebied van de Cittaslow ambassadeurs. De benoeming van deze ambassadeurs vindt sinds enkele jaren gezamenlijk plaats op de jaarlijkse Hubertusmarkt in Gulpen. 3. In verband met de landelijke heraudits Cittaslow (zie uitwerking onder punt 11 van het Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie) zal deze uiteindelijk ook een effect hebben op de beoordeling en (her)waardering van het Cittaslow Ambassadeursnetwerk. Ondersteuning geven aan wielerevenementen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De wielerevents Volta Limburg Classic, Jeugdwielercriterium, Bart Brentjens Challenge en Gravel Series worden ook ondersteund in 2025.
61
Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? De start/finish en de organisatie van de Bart Brentjens Challenge (nu Hammerstone) is naar Valkenburg verhuist en ontvangt daarom geen bijdrage meer. De events Volta Limburg Classic, Jeugdwielercriterium en de Gravel Series werden ondersteund in 2025. Samenwerking bevorderen tussen ondernemers onderling en met de gemeente Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2025 worden de volgende acties ondernomen: 1. Ondersteunen van de overkoepelende Stichting Ondernemers Eijsden-Margraten 2. Structureel overleg voeren met ondernemers (-verenigingen) 3. Organiseren van bedrijfsbezoeken voor college en betrokken ambtenaren 4. Tijdens verschillende gelegenheden zullen er netwerkmomenten worden georganiseerd voor ondernemers. 5. Actuele thema's worden via verschillende kanalen gedeeld of in dialoog met de ondernemers opgepakt. Denk hierbij aan het versterken van de kernkwaliteiten van Eijsden-Margraten, de betekenis van de Amerikaanse begraafplaats / van Liberation en het aanhaken bij regionale economische ontwikkelingen. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 is het Economisch Profiel van Eijsden-Margraten in beeld gebracht. In 2026 zal dit aan de raad worden voorgelegd.
Op het vlak van de vrijetijdseconomie nemen we actief deel in het regionaal uitvoeringsprogramma op grond van de vastgestelde regionale Visie Vrijetijdseconomie 'Bestemming Zuid-Limburg 2030'. Verder zijn in 2025 de volgende acties ondernomen: 1. Ondersteuning van en samenwerking met de overkoepelende Stichting Ondernemers EijsdenMargraten
62
2. Structureel overleg is gevoerd met ondernemers -verenigingen en/of belangenbehartigers zoals KHN. 3. Er zijn diverse bedrijfsbezoeken geweest met verschillende ondernemers ter bevordering van de netwerken, het lokaal ondernemerschap en de onderlinge samenwerking. 4. Tijdens verschillende gelegenheden zijn er netwerkmomenten en/of educatieve / deskundigheid bevorderende activiteiten georganiseerd voor ondernemers. Bijvoorbeeld de netwerkavond voor alle ondernemers die in mei 2025 werd georganiseerd. 5. Actuele thema's zijn via verschillende kanalen gedeeld of in dialoog met de ondernemers opgepakt, bijvoorbeeld bij regionale economische ontwikkelingen rondom de Health Campus en de Universiteit Maastricht. Uitbreiding van Knopen lopen en de wandelinfrastructuur beperken tot realisatie van Ommetjes. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2024 is gestart met de feitelijke aanleg van de Knopen Lopen infrastructuur, welke in het voorjaar van 2025 volledig gerealiseerd zal zijn. Ter promotie van het nieuwe systeem worden in samenwerking met Visit ZL een aantal (thema)wandelingen - Ommetjes extra uitgelicht. Dit zullen 6 online wandelingen zijn, 3 papieren flyers, 2 kleine brochures en 1 grote brochure. In 2024 is de tweede Vuursteenroute ontwikkeld en wordt zo mogelijk ook de Geologieroute voorbereid om in 2025 te realiseren.
Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Het Knopen Lopen netwerk is in onze gemeente vanaf september 2025 uitgerold. In december 2025 is gestart met hiermee verbonden werkzaamheden (opruimen oude palen en inrichting infopanelen). De laatste werkzaamheden worden in Q1 2026 uitgevoerd alsook de presentatie van het netwerk. Nieuwe (thematische) routes zijn ontwikkeld. Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Het Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdeconomie 2025 richt zich op: 1.
Ontwikkeling en instandhouding toeristisch-recreatieve voorzieningen
2.
Uitvoering geven aan het Convenant Visit Zuid-Limburg
3.
Deelname in het project Landschapspark Grenzeloos Bocagelandschap
4.
Deelname in het project Grenspark Jeker & Maas
63
5.
Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma visie VTE ZL 2030, waaronder het Dataportaal
Vrijetijdseconomie Limburg 6.
Doorontwikkeling van de toeristisch-recreatieve fiets- en wandelinfrastructuur
7.
Ontwikkelen en vaststellen van gemeentelijk beleid rondom vestiging verblijfsaccommodaties
vrijetijdseconomie 8.
Stimuleren van de lokale voedseleconomie
9.
Versterken van het ondernemersklimaat en het netwerk met lokale
ondernemers(vertegenwoordigers) 10.
Samenwerken met (ondernemers op) bedrijventerreinen om te komen tot het Keurmerk Veilig
Ondernemen (inclusief uitbreiding KVO Buitengebied) 11.
Doorontwikkeling van Cittaslow
Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? 1.
In dit kader is in 2025 het (regionaal) project 'Knopen Lopen' volgens planning gerealiseerd.
2.
De verlenging van het meerjarenconvenant Visit Zuid-Limburg t/m 2028 is in regionaal verband voorbereid.
3.
Binnen het Bocageland wordt er samengewerkt tussen gemeenten en stakeholders op basis van het vastgestelde Masterplan (Bocagekompas) en het Operationeel plan. In 2025 is de gezamenlijke strategie bepaald om te komen tot een meer gerichte en gezamenlijke agenda (Lijn-50 en breed), samenwerking Omgevingsvisie Lijn-50 en de uitvoering van de 4e tranche van de RegioDeal etc. In 2025 heeft de nadruk gelegen op het Interreg-project SPONGE met als doel het vergroten van de klimaatbestendigheid o.a. middels Nature-based Solutions (NbS) in Voer/Noor, Geul en Berwijn-gebied. Tevens werd in 2025 met name ingezet op bewustwording en bevordering van regeneratieve landbouw door het actief betrekken van agrariërs.
4.
Voor deelname van Eijsden-Margraten in het Grenspark Jeker & Maas werd er een samenwerkingsovereenkomst ondertekend en een actieplan vastgesteld. Hieraan wordt sinds 2025 door partners gezamenlijk uitvoering aangegeven. Tevens werd voor de grensoverschrijdende samenwerking een Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking (BGTS) voorbereid (vaststelling in 2026).
5.
In het kader van het meerjaren-uitvoeringsprogramma VTE-ZL is o.a. een samenwerkingsovereenkomst ondertekend voor deelname in het DATA-portaal Limburg (verzamelen en ontsluiten van relevante data om inzicht te krijgen in typen gastenstromen naar en in de regio, te kunnen sturen en de juiste stappen te kunnen zetten. Start januari 2026.
6.
Realisatie van het wandelknooppuntensysteem 'Knopen Lopen' gereed in 2025.
64
7. Ten aanzien van het nog vast te stellen beleidskader 'Verblijfsrecreatie' werd in 2025 besloten om met het oog op integraliteit e.e.a. integraal mee te nemen en af te wegen op grond van het vast te stellen Inspiratiekader Buitengebied Eijsden-Margraten in 2026. 8.
Zie onder "Korte Keten-ontwikkeling".
9.
Zie onder "Samenwerking bevorderen tussen ondernemers onderling en met de gemeente".
10. Zie onder "Inzet van het keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) op bedrijventerreinen continueren". 11. Mede naar aanleiding van aanbevelingen uit het onderzoeksrapport van de Rekenkamer 'Cittaslow verstopt in ons DNA' zijn in 2025 een aantal zaken opgepakt: 1.
Eind 2025 is Cittaslow meer geïntegreerd in het ambtelijk adviseringsproces. Doel is om de hernieuwde kernwaarden van Cittaslow (VITA) mee te wegen bij de ontwikkeling en vaststelling van beleidsvisies- en ontwikkeltrajecten. VITA staat voor verbinding, identiteit, toekomstbestendigheid en ambitie. Hiertoe is een uniform tekstvoorstel voor de organisatie beschikbaar voor het opstellen van adviezen. Intern vormt een onboardingsprogramma voor nieuwe medewerkers met het Cittaslowgedachtegoed als onderdeel van de organisatiecultuur in Eijsden-Margraten sinds 2025 een vast item.
2. Binnen het Landelijk netwerk Cittaslow vinden er op dit moment her-audits plaats met als doel inzicht te geven in de Cittaslow-status van de gemeente en de implementatie van de kernwaarden die daarbij horen te kunnen beoordelen. Tevens kunnen op basis van de her-audit verbeterpunten in beeld worden gebracht. De her-audit Eijsden-Margraten wordt nog gepland medio 2026.
65
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
Begroting 2025
begroting 2025
2025
na wijz.
Werkelijk 2025
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
6223000 Voetveer
-2
0
-2
-4
-1
59
6310000
-33
0
-33
-39
-6
19
-18
0
-18
-23
-4
24
-40
0
-40
-39
1
-1
0
0
0
-2
-2
4.177
249
179
427
524
96
23
-48
0
-48
-73
-25
51
0
0
0
0
0
0
6560030 Toerisme
-116
0
-116
-122
-5
5
6560031
-74
0
-74
-77
-4
5
-29
6
-23
-21
1
-5
1.187
0
1.187
1.216
29
2
1.075
185
1.260
1.339
79
6
Economisch beleid 6310001 Lokale economie en bewuste productie 6310003 Cameratoezicht bedrijventerreinen 6311000 Marktgelden 6330000 Nutsbedrijven 6560020 Kermissen 6560022 Viering 80 jaar vrijheid
Plattelands- en Vrijetijdseconomie 6560032 Knopen lopen, onderhoud en ontwikkeling 6936000 Toeristenbelasting Resultaat
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% 63330000 Nutsbedrijven Betreft de (dividend) uitkering van Enexis, deze bleek hoger te zijn dan bij het opstellen van de begroting was voorzien.
66
6560020 Kermissen Het gemeentelijk budget voor kermissen is met ruim € 24.500 overschreden. Deze overschrijding is het gevolg van sterk variërende energietarieven, veroorzaakt door een combinatie van geopolitieke onrust, marktdynamiek en weersomstandigheden. De overschrijding hiervan werd enigszins beperkt doordat de gemeentelijke bijdrage aan kermissen dit jaar lager uitviel dan oorspronkelijk begroot.
2.4 Mutaties reserves programma 2 Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
Begroting 2025 na
begroting 2025
2025
wijz.
6980002
-231
262
Werkelijk 2025
32
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
7
-25
-79
Mutaties reserves prg. 2
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% 6980002 Mutaties reserves prg.2 In de begroting 2025 is rekening gehouden met een aanwending van de reserve landschap van € 292.000. In werkelijkheid bedroeg de aanwending € 267.000. Dit komt doordat minder aanvragen zijn geweest voor aanplant subsidie en minder kosten zijn geweest ten behoeve van het landschapsontwikkelingsplan. Beleidsindicatoren Waarde Indicator
Eenheid
Bron
Jaar
Waarde 25.000 Waarde E-M
-
NL
50.000 Economie
Functievermenging Vestigingen (van bedrijven)
% Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar
Meerdere bronnen LISA
2024
43,2
50,8
54,2
2024
194,8
182,5
191,4
67
Kaderstellende documenten Beleidsnotitie bed and breakfast 2012 Beleidsnotitie paardenbakken hobbymatig 2012 Beleidsnotitie veldschuren en schuilgelegenheden 2012 Bermenbeleid 2016-2026 Maaien wat moet, bloei waar mogelijk Integraal Omgevingsbeleidsplan VTH Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving Wabo 2022 Landschaps Ontwikkelings Plan Ontwikkelvisie Zuidelijk Maasdal Omgevingsplan gemeente Eijsden-Margraten Rampbestrijdingsplan Hoogwater Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid Limburg Toeristisch Recreatieve gebiedsvisie “beleef Eijsden-Margraten, knooppunt van Maas tot Mergelland 2030 Verordening op de heffing en invordering toeristenbelasting Verordening op de heffing en invordering van marktgeld Eijsden-Margraten 2013 Voorbereidingsbesluit grenscorrectie Wegenbeleidsplan Eijsden-Margraten 2025-2028 Wijziging Gemeentelijk Kwaliteitsmenu Eijsden-Margraten 2013
Verbonden partijen Het programma Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie kent geen verbonden partijen.
68
Programma 3: Duurzaamheid en Klimaatverandering 3.0 Wat heeft het gekost? Wat heeft het programma gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
Begroting 2025
begroting 2025
2025
na wijz.
Werkelijk 2025
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
Lasten 3.1000 Op weg
-158
-51
-209
-173
36
17
-30
20
-10
-2
8
78
-4.056
62
-3.994
-3.824
170
4
0
-413
-413
-413
0
0
-4.244
-382
-4.626
-4.412
214
5
16
54
70
48
-22
-31
4.374
-66
4.309
4.211
-97
-2
0
413
413
413
0
0
4.391
401
4.791
4.672
-119
-2
147
19
165
260
95
57
naar een energieneutrale toekomst 3.3000 Optimaliseren luchtkwaliteiten 3.4000 Van afval tot grondstof 3.5000 Mutatie reserves programma 3 Totaal Lasten Baten 3.1000 Op weg naar een energieneutrale toekomst 3.4000 Van afval tot grondstof 3.5000 Mutatie reserves programma 3 Totaal Baten Resultaat
69
3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? De projecten ´zorgeloos zonnepanelen´, ´plus je huis´, en ´dubbel duurzaam´ voortzetten. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) We verstrekken verduurzamingsadviezen aan monument eigenaren, particulieren (via online en fysiek advies), vereniging van eigenaren (VVE balie) en MKB . Dit doen we via georganiseerde bijeenkomst en individueel niveau. Verder is een aanpak geformuleerd ter bevordering van duurzame nieuwbouw. In een samenwerkingsverband van het team Wonen en het team Duurzaamheid, worden de verschillende (on)mogelijkheden tot het beleidsmatig verankeren van (componenten van) duurzame bouw, bovenop de BENG-eisen zoals per 1-1-’21 belegd in het bouwbesluit in 2025 verkend. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? De genoemde projecten "Zorgeloos zonnepanelen", "plus je huis", en "dubbel duurzaam" zijn reeds in 2024 afgerond Hiervoor hebben we in de begroting van 2025 opgenomen dat verduurzamingsadviezen via een andere kanalen/organisatie worden uitgezet. Hieronder beschrijven we welke acties we hebben uitgezet nadat bovenstaande projecten zijn afgerond.
1. Monumenteneigenaren in Eijsden-Margraten kunnen via de opgeleverde site (http://www.degroenemenukaart.nl/nl/eijsden-margraten) betrouwbare informatie vinden over duurzame maatregelen passend bij monumentaal erfgoed en hun monument. De officiële lancering dient nog plaats te vinden, medio maart.
70
2. De Woonwijzerwinkel biedt inwoners individueel maatwerkadvies, zowel online als in de fysieke winkel, afgestemd op de kenmerken van de woning. Daarnaast hebben de Heuvellandgemeenten een nieuwe aanbesteding opgestart voor zowel online als fysieke loket. Hierin is opgenomen dat we ook een fysiek loket willen in de gemeente Eijsden-Margraten, zodat mensen voor advies binnen hun eigen gemeente terecht kunnen. Ook hebben we opgenomen dat er een monitoringssysteem moet zijn voor zowel het online- en fysiek loket, zodat we kunnen kijken hoeveel mensen er gebruik van maken.
3. Voor VvE’s in de Heuvellandgemeenten worden via de VvE-balie bijeenkomsten en cursussen georganiseerd die hen helpen bij juridische, organisatorische en technische stappen richting verduurzaming. Voor de Heuvellandgemeenten zijn er 6 bijeenkomsten georganiseerd en 1 cursus.
4. Het MKB is via de gemeentelijke kanalen geïnformeerd over provinciale energiescans, waarmee ondernemers inzicht krijgen in energiebesparing en duurzame kansen binnen hun bedrijf.
Het team duurzaamheid actief betrokken bij de woningbouwontwikkeling van De Bloesemgaard en het woningbouwprogramma van de gemeente Eijsden-Margraten. Binnen alle woningbouwontwikkeling hebben we continu aandacht voor netbewust bouwen: het integraal meenemen van energie en de warmtetransitie en circulaire economie in alle fases van de ontwikkeling. De focus ligt vooral op vroegtijdig signaleren van duurzaamheidskansen, het adviseren van projectteams en het bewaken van de ambities zoals vastgelegd in gemeentelijk beleid en het klimaatakkoord. Een uitvoeringsprogramma Transitievisie Warmte opstellen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Het uitvoeringsprogramma TVW wordt gezamenlijk met de Heuvellandgemeenten opgepakt. Dit programma reikt over de gemeentegrenzen heen waarbij aansluiting wordt gezocht met de andere gemeenten. Hiervoor is er een warmte coördinator ingehuurd (vanaf 1 januari 2024 tot 1 januari 2027) die hiermee aan de slag gaat. Deze coördinator wordt bekostigd uit Rijksmiddelen via een gehonoreerde subsidie voor de Heuvelland gemeenten. In dit uitvoeringsprogramma worden de doelen en grofmazige aanpak vanuit de TVW geconcretiseerd op wijkniveau in 2025.
Ze vormt daarmee het overkoepelende programma waaronder verschillende projecten belegd zijn die ten doel hebben de warmtevoorziening te verduurzamen en bij te dragen aan een aardgasvrij EijsdenMargraten in 2050.