20260707 09b Bijlage - Programmarekening 2025
Tekst van het document
Programmarekening 2025
2
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................................4 Voorwoord ..............................................................................................................................................7 Leeswijzer ............................................................................................................................................13 Programma 1: Kwaliteit van Leven ....................................................................................................15 1.0 Wat heeft het gekost? ...............................................................................................................15 1.1 Een inclusieve samenleving .....................................................................................................16 1.2 Een gezond verenigingsleven ..................................................................................................20 1.3 Toekomstbestendig onderwijs .................................................................................................23 1.4 Ontmoetingsruimten in elke kern ............................................................................................25 1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud
...................................................................................27 1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten ................................................................................................31 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing .......................................................................32 1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners ...............................................................42 1.9 Mutaties reserves programma 1 ..............................................................................................48 Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie ....................................................52 2.0 Wat heeft het gekost? ...............................................................................................................52 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten ........................................................................53 2.2 Transformatie van de landbouw ..............................................................................................56 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving ............................................60 2.4 Mutaties reserves programma 2 ..............................................................................................67 Programma 3: Duurzaamheid en Klimaatverandering
.....................................................................69 3.0 Wat heeft het gekost? ...............................................................................................................69 3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst ...........................................................................70 3.2 Aan de slag met klimaatadaptatie ............................................................................................76 3.3 Optimaliseren luchtkwaliteiten .................................................................................................77 3.4 Van afval tot grondstof .............................................................................................................79
4
3.5 Mutaties reserves programma 3 ..............................................................................................82 Programma 4: Wonen en Leefomgeving ...........................................................................................85 4.0 Wat heeft het gekost? ...............................................................................................................85 4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern .................................................................................86 4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet ............................................................................96 4.3 Veilige fiets- en wandelverbindingen ......................................................................................98 4.6 Openbare ruimte als visitekaartje ..........................................................................................100 4.7 Vastgoed ..................................................................................................................................105 4.8 Mutaties reserves programma 4 ............................................................................................106 Programma 5: Bestuur en Dienstverlening .....................................................................................108 5.0 Wat heeft het gekost?
.............................................................................................................108 5.1 De zichtbaarheid en communicatie over dienstverlening, burgerparticipatie en de activiteiten vergroten ....................................................................................................................109 5.2 Goed bestuur ...........................................................................................................................113 5.3 Inspraak is een vanzelfsprekendheid ....................................................................................115 5.4 Een gezonde en solide financiële huishouding ....................................................................117 5.5 Doelgericht samenwerken ......................................................................................................121 5.6 Een goed toegankelijke en veilige ICT-omgeving ................................................................123 5.7 Veiligheid; een gezamenlijke verantwoordelijkheid .............................................................125 5.8 Ondermijning een halt toeroepen ..........................................................................................127 5.9 Jeugdproblematiek in de greep .............................................................................................130 5.10 Personeel
...............................................................................................................................133 5.11 Mutaties reserves programma 5 ..........................................................................................136 Paragrafen ..........................................................................................................................................139 Paragraaf 1: Lokale heffingen ......................................................................................................139 Paragraaf 2: Weerstandvermogen en risicobeheersing ............................................................147 Paragraaf 3: Kapitaalgoederen .....................................................................................................167 Paragraaf 4: Financiering .............................................................................................................175
5
Paragraaf 5: Bedrijfsvoering ........................................................................................................177 Paragraaf 6: Verbonden partijen ..................................................................................................186 Paragraaf 7: Grondbeleid ..............................................................................................................208 Paragraaf 8: Openbaarheid ...........................................................................................................220 Paragraaf 9: Overige gegevens ....................................................................................................221 Financiële jaarrekening 2025 ............................................................................................................222 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................................222 Overzicht van baten en lasten ......................................................................................................236 Onvoorziene uitgaven ...................................................................................................................238 Incidentele baten en lasten ...........................................................................................................238 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ,
Overhead en Vpb ......................................................240 Wet Normering Topinkomens (WNT) ...........................................................................................242 Balans .............................................................................................................................................244 Toelichting op de balans ..............................................................................................................247 Rechtmatigheidsverantwoording .................................................................................................275 Single information Single audit (SiSa) ........................................................................................276 Bijlagen ...............................................................................................................................................307 A. Overzicht restantkredieten ultimo 2025 ..................................................................................307 B. Rekening 2025 conform taakvelden BBV ...............................................................................310
6
Voorwoord Voorwoord Voor u ligt de programmarekening 2025 van de gemeente Eijsden-Margraten. Een jaar dat op meerdere fronten in het teken stond van doorzetten: doorzetten op onze bestuurlijke ambities, op de organisatieontwikkeling én op het bewaken van de financiële gezondheid van onze gemeente. Wij kijken met trots terug op wat wij in dit jaar gezamenlijk hebben gerealiseerd. In de navolgende paragrafen worden de belangrijkste thema’s nader toegelicht. Waarna achtereenvolgens wordt ingegaan op de raadsbesluiten, de beleidsmatige terugblik en de financiële verantwoording over het afgelopen jaar. 1. Belangrijkste thema’s in 2025 2025 was een jaar met een bijzonder rijke agenda. De belangrijkste thema’s lichten wij hieronder verder toe. 80 jaar vrijheid Een belangrijk moment in 2025 was de herdenking van 80 jaar vrijheid. De landelijke start van dit herdenkingsjaar vond in 2024 plaats in Eijsden-Margraten en onderstreepte daarmee de nationale betekenis van dit thema. In 2025 werd dit herdenkingsjaar voortgezet met onder meer de aanwezigheid van de Koning en de minister-president bij Memorial Day, wat het bijzondere karakter van deze gelegenheid benadrukte. De jaarlijkse Memorial Day stond in 2025 nadrukkelijk in het teken van dit jubileum en benadrukte de sterke verbondenheid van de gemeente Eijsden-Margraten met haar bevrijdingsgeschiedenis en het thema vrijheid.
Daarbij werd op waardige wijze stilgestaan bij het belang van vrijheid en internationale samenwerking. Opvang Oekraïners In maart 2025 werd de Oekraïneopvang in Cadier en Keer in gebruik genomen. Daarmee heeft onze gemeente 281 Oekraïners opgevangen en haar maatschappelijke verantwoordelijkheid ingevuld. Regionale en internationale samenwerking De belangen van Eijsden-Margraten reiken verder dan de eigen gemeentegrenzen. In 2025 werd dit zichtbaar in zowel regionale als internationale samenwerkingen.
7
Een belangrijke ontwikkeling was de oprichting van de Stichting Samenwerking Zuid-Limburg, waarin tien gemeenten – waaronder Eijsden-Margraten – de krachten bundelen om regionale opgaven gezamenlijk aan te pakken en achterstanden om te zetten in kansen voor de toekomst. Hiermee positioneert de gemeente zich als actieve partner binnen de NOVEX- en Regio Deal-trajecten. Daarnaast sloot de gemeente zich aan bij de Town Deal, een meerjarig samenwerkingsverband met het Rijk dat zich richt op het versterken van de leefbaarheid in plattelandsgemeenten. Woningbouw en gebiedsontwikkeling In 2025 zijn vele stappen gezet op het gebied van woningbouw en gebiedsontwikkeling om te voldoen aan de lokale en regionale behoeften. Belangrijke stappen hierbij zijn geweest: •
Door uw raad is een strategie vastgesteld voor de bouw van ruim 1.000 woningen in de komende jaren. Hierbij voert de gemeente per locatie de regie, ondersteund door een jaarlijks investeringsbudget van €2 miljoen voor grondverwerving. Een belangrijk kernproject hierbij is Poelveld (Eijsden), waar de woningbouwopgave wordt gecombineerd met een onderzoek naar een mogelijk nieuw sportpark.
•
Om de regie op woningbouw te behouden en speculatie tegen te gaan, heeft uw raad een voorkeursrecht gevestigd op circa 190 percelen verspreid over negen locaties.
•
De notitie Poort van het Heuvelland richt zich op een integrale ontwikkeling van het gebied, met aandacht voor versterking van ruimtelijke kwaliteit, behoud van cultureel erfgoed en het verbinden van Natura 2000-gebieden. Daarbij wordt ruimte geboden voor erfgoedtransformatie en beperkte woningbouw aan de zuidwestelijke rand van Cadier en Keer.
•
Startersregeling: Er is extra budget beschikbaar gesteld voor de ondersteuning van starters.
Woningbouwplannen: In 2025 zijn voor de navolgende kernen woningbouwplannen vastgesteld: •
Margraten (Bloesemgaard)
•
Banholt (Bredeweg)
•
Oost-Maarland (Pastoor Rosierstraat)
•
Eijsden (Ursuline convent en Breusterstraat)
Duurzaamheid De gemeente Eijsden-Margraten heeft in 2025 belangrijke vooruitgang geboekt op het gebied van duurzaamheid, energietransitie en circulariteit. De Visie 2050 en Strategie 2030, inclusief het bijbehorende uitvoeringsprogramma, zijn vastgesteld. Samen met de Heuvellandgemeenten, Maastricht en RES Zuid-Limburg is verder gewerkt aan de regionale doelstellingen voor energie en warmte.
8
Dankzij aanvullende middelen uit de SPUK NIP-regeling kunnen inwoners de komende jaren worden ondersteund bij het isoleren van hun woningen en is de benodigde uitvoeringscapaciteit tot 2040 geborgd. Daarnaast is inmiddels meer dan de helft van het gemeentelijk vastgoed verduurzaamd en heeft op bedrijventerrein Gronsveld een succesvolle duurzaamheidspilot plaatsgevonden. Ook zijn belangrijke stappen gezet in de uitvoering van het Huisvestingsplan Maatschappelijk Vastgoed Eijsden-Margraten, waarmee verder wordt gewerkt aan toekomstbestendige en duurzame maatschappelijke voorzieningen binnen de gemeente. (Vrijetijd)economie In 2025 zijn belangrijke stappen gezet binnen de vrijetijdseconomie, gebiedsontwikkeling en de bredere economische ontwikkeling. Een zichtbaar resultaat van de inzet op recreatie en toerisme was de realisatie van het nieuwe kennisen infocentrum Stroop in Bruisterbosch. Daarnaast werd het project Knopen Lopen in 2025 vrijwel afgerond; begin 2026 vond de feestelijke opening plaats. Ook ontvingen scholen opnieuw lokaal fruit, waarmee de verbinding tussen gezondheid, streekproducten en lokale economie werd versterkt. Regionaal is gewerkt aan de verlenging van de samenwerking met Visit Zuid-Limburg. Binnen het Bocageland is intensief samengewerkt aan landschap, recreatie en landbouw.
Daarnaast zijn afspraken gemaakt over deelname aan het Grenspark Jeker & Maas en de ontwikkeling van een grensoverschrijdende samenwerking. Ook is aangesloten bij het DATA-portaal Limburg en gewerkt aan de doorontwikkeling van het Cittaslow-keurmerk. Naast deze projecten is in 2025 gestart met de actualisatie van het economisch beleid. Aanleiding hiervoor was de behoefte aan een samenhangende strategische koers die richting geeft aan de economische ontwikkeling en bijdraagt aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor ondernemers. De lokale economie levert immers een belangrijke bijdrage aan brede welvaart, leefbaarheid van de kernen en het behoud van voorzieningen. In 2025 zijn daarom analyses uitgevoerd en gesprekken gevoerd met ondernemers, maatschappelijke partners en andere belanghebbenden om kansen, uitdagingen en ontwikkelrichtingen voor de gemeente in beeld te brengen. In 2025 lag de nadruk op de voorbereiding van dit traject. De opgehaalde inzichten en uitgevoerde analyses vormden de basis voor het Economisch Kompas, dat begin 2026 werd afgerond. Hiermee is een belangrijke stap gezet richting een toekomstbestendige economische koers voor de gemeente.
Integrale verordening sociaal domein De Integrale Verordening Sociaal Domein 2025 bundelt diverse regelingen binnen het sociaal domein, waaronder de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet, in één integraal en overzichtelijk kader.
9
Door de hulpvraag van inwoners centraal te stellen in plaats van de regels en te werken vanuit vastgelegde kernwaarden, wordt de integraliteit in de uitvoering versterkt en kan beter maatwerk worden geleverd. Cultuurvisie Eijsden-Margraten 2025-2030 Ook is in 2025 de Cultuurvisie Eijsden-Margraten 2025-2030 vastgesteld. Deze biedt een toekomstbestendige koers voor kunst, cultuur, erfgoed en bibliotheekwerk binnen de gemeente. Dit voorstel bouwt voort op het bestaande beleid en richt zich specifiek op de kernthema’s participatie, inclusie en duurzaamheid. Kinderraad In de tweede helft van 2025 werd de Kinderraad van Eijsden-Margraten geïnstalleerd. Een nieuw participatie-instrument dat jongeren een stem geeft in het lokaal beleid. 2. Belangrijkste raadsbesluiten 2025 Naast de zojuist benoemde belangrijke thema’s heeft uw raad in 2025 een reeks besluiten genomen die richting geven aan de toekomst van Eijsden-Margraten. De meest bepalende worden hieronder genoemd: •
Programmabegroting 2026-2029
•
Wegenbeleidsplan 2025-2028
•
Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030
•
Beleidsplan Bibliotheekwerk
•
Algemene Subsidie Verordening
3. Beleidsmatige terugblik: In de begroting 2025 zijn 82 maatregelen benoemd. Hiervan zijn er 77 gerealiseerd conform planning (Groen) en 5 niet of gedeeltelijk gerealiseerd (Rood). Alle maatregelen zijn in de programmarekening toegelicht. De volgende voorgenomen indicatoren zijn in 2025 niet gerealiseerd. •
De realisatie van de mobiele Jongeren Ontmoetingsplek (JOP): In 2025 zijn het ontwerp en de participatiegesprekken met jongeren afgerond, maar de daadwerkelijke plaatsing heeft nog niet plaatsgevonden.
•
Op basis van voortschrijdend inzicht is in 2025 besloten om af te zien van het afzonderlijk opstellen van de gebiedsdifferentiatiekaart, de landbouwvisie en de visie op toeristische verblijfsaccommodaties. In plaats daarvan is gekozen voor een integrale benadering, die heeft geleid tot de ontwikkeling van het Inspiratiekader Buitengebied Eijsden–Margraten. Deze integrale visie wordt naar verwachting in het derde kwartaal van 2026 opgeleverd en aan uw raad ter vaststelling voorgelegd.
10
•
De Taskforce Wonen is in 2023 beëindigd omdat deze in de praktijk te zwaar was ingericht en reguliere processen de afstemming al voldoende ondersteunden. Daarmee is de oorspronkelijke uitvoeringsstructuur niet doorgezet zoals gepland.
•
Het groenstructuurplan is vertraagd. De voorbereiding is in 2025 gestart, maar de uitwerking vraagt meer tijd vanwege de benodigde integrale afstemming binnen de bebouwde kom. Daardoor wordt het plan pas in 2026 ter vaststelling aan de raad aangeboden.
4. Financiële terugblik: een positief resultaat in een uitdagend perspectief De jaarrekening 2025 sluit af met een positief resultaat van € 2.862.938. Dit is een gunstige uitkomst die vraagt om duiding: het resultaat is in essentie incidenteel van aard en kan niet worden beschouwd als een structurele verbetering van de financiële positie. De voornaamste verklaringen voor dit voordelige resultaat zijn: Het grootste positieve verschil (€ 937.000) wordt veroorzaakt door een hogere algemene uitkering (toegekend na vaststelling begroting), deels als gevolg van een nabetaling als gevolg van de uitkomsten van de Commissie van Ark (toereikendheid kosten jeugdzorg) en verrekeningen met voorgaande jaren (€ 570.000). Daarnaast zijn er lagere rentelasten gerealiseerd door de inzet van goedkopere kortlopende financiering. Verder is sprake van kostenbeheersing binnen het sociaal domein, met lagere uitgaven binnen de Wmo (€ 256.000) en de Inclusieve Samenleving (€ 311.000). Ook het programma Trendbreuk Eijsden-Margraten heeft bijgedragen aan een positief resultaat, onder andere door een doelmatiger inzet van middelen. Daarnaast zijn de uitgaven voor de implementatie van de Omgevingswet lager uitgevallen dan geraamd (€ 306.000), evenals onderschrijdingen binnen de openbare ruimte (€ 142.000), waardoor het totale resultaat op dit onderdeel voordeliger is uitgevallen dan voorzien.
Voor een uitgebreide analyse van de afwijkingen wordt verwezen naar de afzonderlijke programma’s. Financiële positie: gezond maar kwetsbaar Het weerstandsvermogen van de gemeente bedraagt per 31 december 2025 3,4 (ruimschoots boven de minimumnorm van 1). De beschikbare weerstandscapaciteit van € 15,4 miljoen (algemene reserve € 13,4 miljoen (exclusief resultaat 2025 van € 2.862.938) + onbenutte belastingcapaciteit € 2,1 miljoen) geeft de gemeente een solide buffer voor onvoorziene tegenvallers.
11
Desondanks staat de gemeente voor structurele financiële uitdagingen. Met dit vooruitzicht hebben wij samen met uw raad een proces doorlopen om te komen tot een sluitende begroting 2026-2029 zonder te snijden in maatschappelijke voorzieningen van onze gemeente. De rijksoverheid is minder voorspelbaar als partner geworden: taken worden naar gemeenten verlegd zonder toereikende financiële dekking, en de VNG voert hierover nog altijd actieve gesprekken. Het sociaal domein blijft een groot risico: open-einde regelingen binnen Wmo, Jeugdwet en Participatiewet laten zich moeilijk beheersen, terwijl de vraag naar zorg structureel toeneemt. De commissie Van Ark (2025) bevestigt dat het huidige financieringsmodel onvoldoende aansluit op de werkelijkheid. Blik op 2028 - 2030: een niet-sluitende begroting vraagt om actie Het positieve resultaat van 2025 mag niet verhullen dat het meerjarenperspectief een minder gunstig beeld laat zien. Voor de jaren 2028 en 2029 is op dit moment sprake van een niet-sluitende begroting, wat tijdig ingrijpen noodzakelijk maakt. Wij richten ons daarom primair op het structureel en reëel in evenwicht brengen van de financiële huishouding en het realiseren van een jaarlijks sluitende begroting voor de periode 2027–2030.
Belangrijke risicofactoren voor de komende jaren zijn de ontwikkeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds, stijgende kosten binnen het sociaal domein, toenemende kapitaallasten door noodzakelijke investeringen en de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt. Zonder aanvullende maatregelen vormt het sluitend krijgen van de begroting in 2028 - 2030 een forse uitdaging. Wij nemen deze opgave serieus. In de begroting 2026 zijn reeds eerste maatregelen verwerkt. In de aanloop naar de begroting 2027 zullen verdere keuzes nodig zijn, waarbij de raad tijdig en transparant wordt betrokken. 6. Tot slot 2025 was een jaar van inzet, aanpak en resultaat, met de nodige complexiteit op de achtergrond. De programmarekening die voor u ligt, legt verantwoording af over alles wat is bereikt, maar ook over waar het anders liep dan verwacht. Wij zijn trots op de betrokkenheid van onze medewerkers, onze partners en onze inwoners. Eijsden-Margraten is een gemeente met een sterke identiteit, een uniek landschap en een gemeenschap die haar verantwoordelijkheid kent. Op dat fundament bouwen wij verder. Wij wensen u veel leesplezier. Het college van burgemeester en wethouders Gemeente Eijsden-Margraten
12
Leeswijzer De programmarekening is een omvangrijk boekwerk vol financiële, cijfermatige gegevens en tekstuele toelichtingen hierop. Om u wegwijs te maken in de programmarekening en er ook voor te zorgen dat u uit de programmarekening de maximale informatie haalt, hebben we deze leeswijzer opgesteld. De programmarekening bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag geeft een beeld van de programmaverantwoording en de paragrafen. De jaarrekening bestaat uit: 1. het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting; 2. de balans en de toelichting; 3. een verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SISA); 4. een bijlage met het overzicht restant kredieten. Programmaverantwoording In dit onderdeel treft u een overzicht aan van de verantwoording per programma. Dit overzicht komt overeen met de "Wat gaan we ervoor doen?" vanuit het Raadsprogramma. Per "Wat gaan we ervoor doen?" is aangegeven wat we in 2025 daarvoor hebben gedaan. Met behulp van een verkeerslichtenmodel is aangegeven hoe het staat met de voortgang van de betreffende acties. Afwijkend van de verkeerslichten in de bestuursrapportage is bij de jaarrekening ervoor gekozen alleen met groen of rood te werken. De reden hiervoor is omdat bij oranje gesteld wordt dat de prestatie naar verwachting nog binnen de gestelde kaders van tijd, kwaliteit en geld wordt gerealiseerd.
In dit geval dus 2025. Aangezien 2025 ten einde is kan het verkeerslicht dus alleen groen of rood zijn. Bij de kaderstellende documenten zijn (daar waar mogelijk) hyperlinks opgenomen. Via deze hyperlinks komt u direct bij betreffende kaderstellende documenten uit. Aan het verkeerslichten model kan de volgende betekenis worden toegekend. Indicator Betekenis Prestatie is binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd, dan wel is de prestatie geborgd binnen de bestaande processen. Prestatie wordt of is niet binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.
Vervolgens is onder het kopje “wat heeft het gekost” per beleidsveld een financiële verantwoording opgenomen, die bestaat uit: - een overzicht van het saldo per beleidsveld/kostenplaats en het saldo per programma; - een specificatie van het saldo van de reserves; - een analyse van de afwijkingen tussen de begroting na wijzigingen en de realisatie. De te analyseren onderdelen zijn aangegeven met een nummer.
13
De financiële afwijkingen zijn geanalyseerd conform de financiële verordening. Artikel 10 Financiële afwijkingen baten en lasten Afwijkingen die groter zijn dan 10% met een minimum van €10.000 per kostenplaats worden in de jaarrekening bij de programma’s toegelicht. Afwijkingen groter van € 100.000 lichten wij altijd toe.
Beleidsindicatoren Zoals voorgeschreven voorziet ook de begroting 2025 in de verplichte indicatoren. Ook in deze jaarrekening zijn deze indicatoren weer opgenomen. Het valt wel op dat de realiteitswaarde van de indicatoren nog altijd in ontwikkeling is. Zo zijn nog niet voor alle indicatoren up to date gegevens beschikbaar. Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat in de programmarekening een aantal paragrafen verplicht wordt opgenomen. De paragrafen zijn bedoeld als verslag over het in het afgelopen jaar gevoerde beleid ten aanzien van beheersmatige aspecten.
14
Programma 1: Kwaliteit van Leven 1.0 Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
begroting 2025
2025
Begroting 2025 Werkelijk 2025 na wijz.
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
Lasten 1.1000 Een
-11.846
-13.340
-25.186
-23.980
1.205
5
-97
87
-10
-6
4
40
-987
-102
-1.089
-1.058
31
3
-123
40
-83
-42
41
50
-947
-133
-1.081
-1.076
5
0
-2.157
-111
-2.268
-2.178
90
4
-12.721
-992
-13.713
-13.488
224
2
-1.028
-308
-1.336
-1.394
-58
-4
0
-740
-740
-780
-41
-5
-29.906
-15.599
-45.505
-44.003
1.502
3
7.672
13.086
20.758
19.863
-895
-4
64
0
64
86
22
35
30
124
154
144
-10
-6
inclusieve samenleving 1.2000 Een gezond verenigingsleven 1.3000 Toekomstbestendig onderwijs 1.4000 Ontmoetingsruimten in elke kern 1.5000 Sporten en bewegen voor jong en oud 1.6000 Trendbreuk Eijsden-Margraten 1.7000 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing 1.8000 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners 1.9000 Mutatie reserves programma 1 Totaal Lasten Baten 1.1000 Een inclusieve samenleving 1.3000 Toekomstbestendig onderwijs 1.5000 Sporten en bewegen voor jong en oud
15
Exploitatie
1.6000 Trendbreuk
Primitieve
Begrotingswijziging
begroting 2025
2025
Begroting 2025 Werkelijk 2025 na wijz.
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
92
4
95
53
-43
-45
658
3
661
694
32
5
34
8
42
82
40
96
78
855
933
907
-26
-3
8.627
14.079
22.707
21.829
-878
-4
-21.279
-1.519
-22.798
-22.174
624
-3
Eijsden-Margraten 1.7000 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing 1.8000 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners 1.9000 Mutatie reserves programma 1 Totaal Baten Resultaat
1.1 Een inclusieve samenleving Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? Continueren vroegsignalering schuldenproblematiek Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Wij voeren de activiteiten van het geactualiseerde uitvoeringsplan Armoede en Schuldhulpverlening 2022-2025 uit. Ook in 2025 zetten we in op het voorkomen van armoede en schulden (preventie), het bestrijden van armoede en schulden en het verzachten van armoede en schulden. We investeren in een grotere inzet van een consulent schuldhulpverlening in vaste dienst bij de gemeente met als doel het vroegtijdig signaleren van schulden bij inwoners. We voeren deels regie op het proces schuldhulpverlening door de toegang bij de gemeente te beleggen i.p.v. bij de Kredietbank, waardoor de inwoner een integrale ondersteuning krijgt vanuit de vroeg signalering en de beoordeling aanmelding bij de Kredietbank. Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 hebben wij verdere uitvoering gegeven aan het geactualiseerde uitvoeringsplan Armoede en Schuldhulpverlening. De inzet richtte zich op preventie, het bestrijden van armoede en schulden en het verzachten van de gevolgen voor inwoners.
16
De klantmanager schuldhulpverlening heeft actief ingezet op het vroegtijdig signaleren van schulden. Dit heeft ertoe geleid dat inwoners de gemeente steeds beter en sneller weten te vinden met hulpvragen. De wekelijkse inloopspreekuren hebben hierin een belangrijke rol gespeeld. Deze spreekuren bleken effectief in het verlagen van de drempel voor inwoners om vragen te stellen over geldzaken en schulden. Per 1 september 2025 zijn de inloopspreekuren verplaatst naar de bibliotheken in Eijsden en Margraten. Met deze stap is de toegankelijkheid verder vergroot en is aangesloten bij laagdrempelige voorzieningen in de kernen. Daarnaast is in 2025 gewerkt aan het versterken van de regierol van de gemeente binnen het schuldhulpverleningsproces. De toegang tot schuldhulpverlening is voorbereid om per 2026 volledig bij de gemeente te beleggen in plaats van bij de Kredietbank. Hiermee is een belangrijke stap gezet richting meer integrale ondersteuning voor inwoners, waarbij vroegsignalering en beoordeling van aanvragen beter op elkaar aansluiten. Investeren in begeleiding statushouders en nieuwkomers. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) We voeren de Wet inburgering uit. Statushouders en nieuwkomers kunnen beter en sneller integreren in onze samenleving door de begeleiding die wij bieden. Ze worden gestimuleerd door o.a.
deelname aan taalcursussen om deel te worden van de gemeenschap en hen zo snel en succesvol te laten participeren in de samenleving. Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 is intensief gewerkt aan de uitvoering van de Wet inburgering. De nadruk lag op het versterken van de begeleiding van statushouders en nieuwkomers, zodat zij vanaf het begin een stevige basis kregen om hun plek in de samenleving te vinden. We hebben geïnvesteerd in persoonlijke begeleidingstrajecten, waarbij niet alleen gekeken werd naar taalontwikkeling, maar ook naar participatie, werk en zelfredzaamheid. Een belangrijk speerpunt in 2025 was het stimuleren van deelname aan taalcursussen. Nieuwkomers werden actief benaderd en gemotiveerd om de Nederlandse taal zo snel mogelijk onder de knie te krijgen. Tegelijkertijd werd er ingezet op het wegnemen van drempels, bijvoorbeeld door maatwerk te bieden in lesprogramma’s en extra ondersteuning te organiseren waar nodig. Daarnaast is er in 2025 gewerkt aan een nauwere samenwerking tussen gemeenten, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Door deze samenwerking konden trajecten beter op elkaar worden afgestemd en werd voorkomen dat nieuwkomers tussen wal en schip raakten.
17
Inwoners via SEM actief begeleiden naar werk of inkomensondersteuning Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) SEM ondersteunt de inwoners met de inkomensvoorziening en re-integratie. Hierbij leren we onze inwoners steeds beter kennen. De ontwikkelingen binnen het domein van participatie n.a.v. het landelijke programma Participatiewet in Balans worden vertaald naar beleid en uitvoeringsregels in samenwerking met de regio. We implementeren in Maastricht-Heuvelland de uitkomsten vanuit de businesscase inzake de optimalisatie van de re-integratieketen (partners zijn MTB, Podium24 en Annex). Deze businesscase wordt momenteel nog uitgewerkt voordat besluitvorming plaatsvindt. Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 is voortgebouwd op de ondersteuning van inwoners bij inkomensvoorziening en re-integratie. Er is actief gewerkt aan de vertaling van landelijke ontwikkelingen vanuit Participatiewet in balans naar het lokale beleid en de uitvoeringsregels. Hierdoor konden procedures en ondersteuningstrajecten beter aansluiten bij de behoeften van inwoners en werd de uitvoering efficiënter. In 2025 is gekeken naar manieren om de doorstroom van deelnemers te verbeteren, de begeleiding te intensiveren en resultaten meetbaar te maken. Deze bevindingen hebben de basis gelegd voor verbeteringen in 2026.
Door deze inspanningen in 2025 is een start gemaakt om inwoners sneller en effectiever te ondersteunen bij het vinden van werk en participatie in de samenleving. Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
6140002
Primitieve
Begrotingswijziging
Begroting 2025
begroting 2025
2025
na wijz.
Werkelijk 2025
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
0
-12
-12
-16
-5
41
338
-182
157
343
186
119
-118
103
-15
-44
-29
194
Antidiscriminatie voorziening 6610000 Participatiewet 6610100 Bijstandbesluit zelfstandigen
18
Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
Begroting 2025
begroting 2025
2025
na wijz.
6610800 Sociale
Werkelijk 2025
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
-145
85
-60
-52
8
-14
-1.703
-468
-2.171
-2.184
-13
1
-351
0
-351
-323
27
-8
-359
-46
-404
-368
36
-9
-50
7
-43
-40
4
-8
-4
4
0
0
0
0
6621010 ROA
-137
-6
-143
-143
0
0
6621020 Inburgering
-40
0
-40
-28
12
-31
6621021
49
-50
-1
-33
-32
4.596
0
0
0
0
0
0
0
-115
-115
-89
26
-22
-364
0
-364
-334
30
-8
-226
70
-156
-135
21
-14
6625000 IOAZ
-62
62
0
0
0
0
6626000
-265
-10
-275
-283
-8
3
-739
289
-450
-448
2
0
2
13
16
62
46
294
-4.174
-254
-4.428
-4.117
311
-7
dienst EijsdenMargraten 6611000 Sociale werkvoorziening 6614000 Minima regelingen 6614001 Bijzondere bijstand 6614002 Armoedebestrijding 6621000 Vluchtelingenwerk
Huisvesting tbv inburgering 6621050 Transitiekosten Pelikaanhal Oekrainers 6621051 Pelikaanhal aankoop en afwaardering tbv Oekrainers 6623000 Reintegratie 6624000 IOAW uitkeringen
Loonkostensubsidie 6670000 Welzijnswerk 6922020 Oekraïne Resultaat
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10%
19
6610000 Participatiewet In 2025 is er extra ingezet op snelle afwikkeling van verhaal en terugvordering van recente uitkeringen (<2jaar). In 2026 zal er ook worden ingezet op de afwikkeling van oudere vorderingen die nog openstaan i.r.t. de voorziening die hiervoor is opgenomen. 6610100 Bijstandbesluit zelfstandigen In november is er een bedrijfskredietfaciliteit verstrekt aan een burger. Dit was niet bekend tijdens de 2e bestuursrapportage. 6621020 Inburgering De kosten voor "overige werkzaamheden door derden" zijn lager dan verwacht. Dit was nog niet bekend of in te schatten tijdens de 2e bestuursrapportage. 6621021 Huisvesting tbv inburgering Meer kosten aan onderhoud uitgegeven € 28.000 + minder huuropbrengsten € 4.000 6621051 Pelikaanhal aankoop en afwaardering t.b.v. Oekraïners De afwaardering van de gronden Pelikaanhal viel lager uit dan begroot omdat de aankoop goedkoper was dan van tevoren geraamd. Dit heeft geleid tot het voordeel van € 26.000 6624000 IOAW Uitkeringen In november en december 2025 heeft er een hogere uitstroom plaatsgevonden dan verwacht tijdens de bijstelling in de 2e bestuursrapportage.
1.2 Een gezond verenigingsleven Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? Een actief faciliterende vergunningenaanpak richting verenigingsleven opzetten. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De verenigingsconsulent is aanspreekpunt voor de verenigingen. Naast aanspreekpunt is/wordt de verenigingsconsulent het aanspreekpunt voor de verenigingen om meer in te zetten op een verbreding van de maatschappelijke rol. Concreet betekent dit: •
dat bij (complexe) vragen van verenigingen de verenigingsconsulent de verbinder is tussen de verschillende betrokken afdelingen in de gemeente.
•
dat de verenigingsconsulent betrokken is bij het maken en realiseren van de plannen die verenigingen op dit punt willen inzetten.
20
•
dat wordt meegedacht en advies wordt ingewonnen, etc zodat het verenigingen stimuleert en helpt om deze verbreding te realiseren.
•
dat er tijdig wordt gesignaleerd en gerapporteerd op o.a voortgang, resultaten, knelpunten en mogelijkheden.
•
samen met de afdeling VVTH+ wordt afgestemd op welke manier de vergunningaanvragen actief gefaciliteerd kunnen worden; in 2025 wordt dit nader uitgewerkt en geïmplementeerd.
Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? De verenigingsconsulent is het aanspreekpunt voor de verenigingen. Naast aanspreekpunt was de verenigingsconsulent de schakel richting de verenigingen om meer in te zetten op een verbreding van de maatschappelijke rol. Concreet betekende dit: •
dat bij (complexe) vragen van verenigingen de verenigingsconsulent de verbinder was tussen de verschillende betrokken afdelingen in de gemeente.
•
dat de verenigingsconsulent betrokken was bij het maken en realiseren van de plannen die verenigingen op dit punt wilden inzetten.
•
dat werd meegedacht en advies werd ingewonnen, zodat het verenigingen stimuleerde en hielp om deze verbreding te realiseren.
•
dat er tijdig werd gesignaleerd en gerapporteerd op o.a voortgang, resultaten, knelpunten en mogelijkheden.
•
samen met de afdeling VVTH+ werd afgestemd op welke manier de vergunningaanvragen actief gefaciliteerd konden worden; in 2025 is dit nader uitgewerkt en geïmplementeerd.
Ondersteunen verenigingen bij verbreden maatschappelijke rol in kernen Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De verenigingsondersteuner: •
voert de scan "Vitale Club" uit in samenwerking met Huis voor de Sport Limburg. Deze scan biedt inzicht in de vitaliteit van sport- en cultuurclubs en maatschappelijke organisaties met als doel sterke, gezonde clubs en verenigingen.
•
ondersteunt verenigingen wanneer zij vragen hebben op het gebied van bijv. aanpassing accommodaties, aanbieden activiteiten en de mogelijkheden van het verbreden van hun (maatschappelijke) rol.
Voortgangsindicator
21
Wat hebben we ervoor gedaan? De verenigingsconsulent: •
voerde de scan "Vitale Club" uit in samenwerking met Huis voor de Sport Limburg. Deze scan biedt inzicht in de vitaliteit van sport- en cultuurclubs en maatschappelijke organisaties met als doel sterke, gezonde clubs en verenigingen.
•
ondersteunde verenigingen wanneer zij vragen hadden op het gebied van bijvoorbeeld accommodaties, activiteiten en de mogelijkheden van het verbreden van hun (maatschappelijke) rol.
Subsidiebeleid opnieuw tegen het licht houden Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De huidige subsidieperiode is vastgesteld voor de jaren 2025-2026. Voornemen is om voor het einde van deze periode het subsidiebeleid opnieuw te herijken. Hiertoe wordt een plan van aanpak uitgewerkt om voor het einde van de periode tot herijking van het beleid te komen. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? De nieuwe ASV Eijsden-Margraten biedt een juridisch-technisch kader voor het verstrekken van subsidies en is vastgesteld in de raadsvergadering van 16 december 2025. Na vaststelling van de ASV stelt het college vóór 1 juli 2026 de afzonderlijke subsidieregelingen vast. Nieuwe subsidies worden vanaf 2027 verstrekt op grond van het nieuwe subsidiekader. Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
6540011
Primitieve
Begrotingswijziging
Begroting 2025
begroting 2025
2025
na wijz.
Werkelijk 2025
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
-87
87
0
0
0
0
-10
0
-10
-6
4
-40
-97
87
-10
-6
4
-40
Culturele activiteiten (subsidies) 6560021 Wielersporten recreatie Resultaat
22
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% Geen toelichting benodigd.
1.3 Toekomstbestendig onderwijs Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? De ontwikkeling van aantallen leerlingen in klassen kritisch volgen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In het kader van het IHP worden 1 keer per 2 jaar nieuwe leerling prognoses opgesteld door Pronexus. Op deze manier wordt gevolgd hoe het leerlingenaantal per school zich ontwikkelt. Tevens zal het leerlingenaantal per school ook een terugkerend bespreekpunt zijn tijdens het bestuurlijk overleg met het schoolbestuur, mede in relatie tot onderwijshuisvesting. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Vanwege wijzigingen in de woningbouwplanning hebben wij de uit 2024 daterende leerlingenprognose in 2025 laten actualiseren. Dit om over de meest actuele gegevens te beschikken met het oog op uitbreiding van de multifunctionele accommodaties in Eijsden respectievelijk Margraten en nieuwbouw van een kindcentrum in Cadier en Keer. Investeren in Voor- en Vroegschoolse Interventie (VVE) Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2022 is er samen met de kindpartners gewerkt aan een Onderwijsachterstandenbeleid EijsdenMargraten, hierin zijn diverse onderdelen samen uitgewerkt waaronder het VVE Beleid en hoe we de ontvangen rijksgelden hierbij willen inzetten. Dit beleidsplan is in 2023 vastgesteld en is gestart met uitvoering van de in het beleidsplan opgenomen ambities.
Binnen het Onderwijsachterstandenbeleid zetten we voor in 2025 voornamelijk in op de implementatie van het knooppunt -9mnaanden tot 4 jaar, doorgaande lijn, preventieve logopedie en monitoring VVE beleid.
23
Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Wij hebben MIK & Spelenderwijs Kinderopvang over 2025 een voorschot-subsidie verstrekt voor het openhouden van 7 locaties voor peuteropvang. Daarmee voldoen wij aan de wettelijke eis te voorzien in voldoende voorzieningen, naar aantal en spreiding, voor peuteropvang in onze gemeente. In totaal hebben deze locaties gemiddeld 230 peuters opgevangen. Wij hebben bureau "BCO onderwijsadvies en -ondersteuning" ingehuurd voor het screenen en obersveren qua taalontwikkeling (logopedie) van de peuters en kleuters op alle locaties voor voor- of vroegschoolse educatie in onze gemeente. In het schooljaar 2024-2025 werden 207 kinderen gescreend/geobserveerd. Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
Begroting
Werkelijk
Afwijking
Procentuele
begroting
2025
2025 na wijz.
2025
jaarrekening
afwijking 2025
2025 6420001 GOAB (Gemeentelijk
2025 0
0
0
0
0
0
6480000 Leerlingenvervoer
-381
-70
-450
-414
36
-8
6480010 Leerplicht
-202
30
-172
-172
0
0
6650000 Kinderopvang
-340
-63
-403
-386
17
-4
Resultaat
-923
-102
-1.025
-972
53
-5
onderwijsachterstandenbeleid)
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% Geen toelichting benodigd.
24
1.4 Ontmoetingsruimten in elke kern Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? In elke kern een gemeenschapshuis of ontmoetingsruimte faciliteren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2025 ondersteunen we de gemeenschapshuizen middels de subsidieregeling maatschappelijke accommodaties met betrekking tot groot onderhoud. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Wij hebben gemeenschapshuizen ondersteund middels de subsidieregeling maatschappelijke accommodaties met betrekking tot groot onderhoud. Het gemeenschapshuis Bemelen heeft hier gebruik van gemaakt. Stimuleren en ondersteunen Hoeskamers Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Wij continueren het beleid en zorgen voor faciliteiten van de huiskamers, ons uitgangspunt is: 1 huiskamer per dorpskern. Een en ander dient binnen de beschikbare middelen te worden gerealiseerd. Wij ondersteunen vrijwilligers, die de huiskamers runnen. De ondersteuning bestaat uit subsidiering van de stichting Vrijwillige Hulpdienst Eijsden-Margraten en inzet van professionele ondersteuning van een opbouwwerker van de Stichting Trajekt. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Wij hebben gezorgd voor ruimtes en overige faciliteiten voor in totaal 11 huiskamers, conform het uitgangspunt van één huiskamer per kern.
Via een subsidie aan de Stichting Vrijwillige Hulpdienst Eijsden-Margraten is een activiteitenbudget beschikbaar gesteld voor alle huiskamers. Dit is gerealiseerd binnen de beschikbare middelen. Daarnaast is via een subsidie aan Stichting Trajekt de professionele ondersteuning van vrijwilligers door een opbouwwerker gewaarborgd.
25
Stimuleren participatie en ontmoeting van jongeren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Uitvoering geven aan het programma Jeugd aan Zet. Voor 2026 betekent dit concreet dat er 10 activiteiten georganiseerd worden i.s.m. de jeugd. Jongeren worden uitgenodigd om ideeën te ontplooien gericht op participatie en ontmoeting. Het aanbod bestaat uit mountainbike clinics, Dikke Banden Race, Urban Culture Day, Aquagames, voetbalclinics, MTB Kids Ride, wintersportactiviteiten en de Mescherbergloop voor kids. Daarnaast wordt gevarieerd met nieuwe activiteiten die nog ontwikkeld worden. Ook komt er een mobiele Jongeren Ontmoetingpslek (JOP) bij in 2026. De jeugd wordt hier d.m.v. participatie betrokken bij het bepalen van bijvoorbeeld het ontwerp, de locatie en uitvoering. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben uitvoering gegeven aan het programma Jeugd aan Zet. Voor 2025 betekende dit concreet dat er 10 activiteiten zijn georganiseerd i.s.m. de jeugd. Jongeren werden uitgenodigd om ideeën te ontplooien gericht op participatie en ontmoeting. Het aanbod bestond uit mountainbike clinics, Dikke Banden Race, Urban Culture Day, Aquagames, voetbalclinics, MTB Kids Ride, wintersportactiviteiten en de Mescherbergloop voor kids. N.a.v.
het verloop van de gesprekken met bewoners bij het Ursulinenpark is besloten in 2025 eerst een Mobiele Ontmoetingsplek (MOP) te plaatsen en deze als pilot in te zetten. Het ontwerp is in 2025 gerealiseerd en de gesprekken met de jongeren hebben plaatsgevonden. De gemeente onderzoekt samen met de jeugd wat een geschikte locatie is en gaat hierna pas over tot realisatie/plaatsing.
26
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
begroting 2025
2025
Begroting 2025 Werkelijk 2025 na wijz.
Afwijking
Procentuele
jaarrekening
afwijking 2025
2025 6670100 Overig
-40
40
0
0
0
0
-1
0
-1
-1
0
33
-82
0
-82
-40
42
-51
-123
40
-83
-42
41
-50
maatschappelijk werk 6670200 Gemeenschapshuizen 6670201 Subsidies maatschappelijke accommodaties Resultaat
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% 6670201 Subsidies maatschappelijke accommodaties In 2025 is € 40.500,- van het beschikbare budget niet gebruikt/ aangevraagd. De niet gebruikte middelen worden cf. de nota gemeenschapshuizen overgehaald naar de reserve gemeenschapshuizen. Zie ook 1.9 mutaties reserve programma 1.
1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? Het accommodatiebeleid continueren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2024 zijn we gestart met de opzet van een integraal huisvestingsplan voor sportaccommodaties. In 2025 wordt dit verder uitgewerkt en opgeleverd. De geschatte doorlooptijd is een half jaar. Voortgangsindicator
27
Wat hebben we ervoor gedaan? Het accommodatieplan voor de maatschappelijke accommodaties stond geagendeerd voor 16 december 2025. In een extra ingelaste raadsvergadering is het accommodatieplan vastgesteld door de gemeenteraad op 20 januari 2026. Het Sportakkoord verder verdiepen en uitvoeren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Samen met de gemeenten Gulpen-Wittem en Valkenburg aan de Geul voeren we het sportakkoord uit. Voor 2024-2025 betekent dit concreet dat we samen met onze partners (verenigingen, GGD, Envida etc) werken aan vier thema's: •
sportief en gezond opgroeien o
Voor kinderen in de leeftijd van 0-12 jaar inzetten op sporten en bewegen bij kindcentra en scholen. Bij kinderen en jongeren van 12-18 jaar samen met scholen en verenigingen sportdeelname bevorderen. Binnen dit programma richten we ons op vaardig in bewegen, JOGG, bewegend leren en risicovol spelen.
•
meedoen door bewegen o
Dit programma richt zich op inclusiviteit, waarbij we ons focussen op inwoners voor wie bewegen niet altijd vanzelfsprekend is door bijvoorbeeld financiële beperkingen, eenzaamheid, ouderdom of mensen met gezondheidsbeperkingen.
•
sterk en vitaal verenigen o
Dit programma richt zich op het vitaal houden van verenigingen en verenigingsondersteuning.
•
ruimte om te bewegen. o
Inzetten op een ruimte die uitnodigt om te sporten en bewegen, zoals sportieve schoolpleinen, speelveldjes, beweegtuinen en beweegroutes.
Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Samen met de gemeenten Gulpen-Wittem en Valkenburg aan de Geul voerden we het sportakkoord uit. Voor 2025 betekende dit concreet dat we samen met onze partners (zoals verenigingen, Envida en fysio's) werkten aan vier thema's:
28
•
sportief en gezond opgroeien o
Voor kinderen in de leeftijd van 0-12 jaar hebben we ingezet op sporten en bewegen bij kindcentra en scholen. Bij kinderen en jongeren van 12-18 jaar hebben we samen met scholen en verenigingen de sportdeelname bevorderd. De focus binnen dit programma lag op de motoriek, JOGG, bewegend leren en risicovol spelen.
•
meedoen door bewegen o
Dit programma richt zich op inclusiviteit, waarbij de focus lag op inwoners voor wie bewegen niet altijd vanzelfsprekend is door bijvoorbeeld financiële beperkingen, eenzaamheid, ouderdom of mensen met gezondheidsbeperkingen. Op 1 november 2025 hebben we bovendien de basisopdracht voor een IKS Zuid-Limburg (Iedereen Kan Sporten) ondertekend.
•
sterk en vitaal verenigen o
Dit programma richt zich op het vitaal houden van verenigingen en verenigingsondersteuning.
•
ruimte om te bewegen. o
We hebben ingezet op een ruimte die uitnodigt om te sporten en bewegen, zoals sportieve schoolpleinen, speelveldjes, beweegtuinen en beweegroutes.
29
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
Begroting 2025
begroting 2025
2025
na wijz.
6530000
Werkelijk 2025
Afwijking
Procentuele
jaarrekening 2025
afwijking 2025
-73
-7
-80
-83
-3
4
-89
0
-89
-83
6
-7
0
0
0
0
0
0
-666
-6
-672
-686
-15
2
-15
0
-15
-15
0
0
-19
3
-16
-17
0
2
-44
10
-34
-32
3
-7
-12
-10
-21
-16
5
-23
-917
-9
-927
-932
-5
1
Bevordering sportdeelname 6530001 Subsidies sport 6530099 Spuk Gala Sport en bewegencomponent 6531000 Groene sportvelden 6670300 Buurtcoach 6670400 Jeugd- / jongerenwerk 6670401 Jeugd/jongerenwerk (ov subsidies) 6670500 Subsidies ouderenwerk Resultaat
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% Geen toelichting benodigd.
30
1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? Inzetten op positieve gezondheid en uitvoering geven aan preventie-akkoord. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) We ontwikkelen een plan van aanpak (i.h.k.v. het Gezond en Actief Leven Akkoord) voor o.a. het terugdringen van middelengebruik, het stimuleren van een gezonde leefstijl en het stimuleren van sport en bewegen. We zetten in op bewustwording. We continueren de JOGG (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) aanpak en samenwerking binnen JOGG Heuvelland én JOGG Zuid-Limburg. We geven uitvoering aan het plan van aanpak JOGG Heuvelland en ontwikkelen een plan van aanpak JOGG Eijsden-Margraten. Dit omvat o.a. initiatieven zoals gezondere voeding op scholen (wij adviseren scholen op een gezonder voedingsbeleid), steeds meer rookvrije kind-omgevingen en gezondere sportomgevingen (TeamFit). We ontwikkelen een gezonde leefomgeving die bewegen, gezonde voeding en een gezonde leefstijl bevorderen. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben verder uitvoering gegeven aan het plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We hebben o.a. activiteiten uit het Preventie- en Handhavingsplan Jeugd en Middelen voorbereid, en workshops georganiseerd om ondervoeding bij ouderen tegen te gaan (stimuleren gezonde leefstijl).
We hebben weer een plan van aanpak JOGG Eijsden-Margraten 2025 geschreven op basis van een terugblik naar 2024. We hebben gesprekken gevoerd met sportverenigingen om een gezonde sportomgeving te realiseren. En we zijn in 2025 vaker betrokken bij plannen van collega's die met de fysieke leefomgeving bezig zijn, om mee te denken vanuit Health in all Policies.
31
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve
Begrotingswijziging
begroting 2025
2025
Begroting 2025 Werkelijk 2025 na wijz.
Afwijking
Procentuele
jaarrekening
afwijking 2025
2025 6480020 Preventieve
-40
0
-40
-40
0
0
-863
-9
-873
-820
53
-6
-9
-12
-21
-15
6
-28
0
-50
-50
-50
0
0
-1.154
-36
-1.190
-1.201
-12
1
0
0
0
0
0
0
-2.066
-107
-2.173
-2.126
47
-2
logopedie 6714000 Basisgezondheidszorg 6714001 Subsidies basisgezondheidszorg 6714500 Lokale preventie 6715000 Jeugdgezondheidszorg uniform deel 6715099 Spuk Gala Gezondheidcomponent Resultaat
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% Geen toelichting benodigd.
1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing Wat hebben we ervoor gedaan in 2025? Continueren en versterken jongerenwerk via Trajekt Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Jongerenwerk vormt een belangrijke schakel binnen het voorliggend veld van de gemeente. Middels jongerenwerk staan we in contact met de jongeren in onze samenleving, weten we wat er speelt en kunnen we proactief acteren op signalen. Om de rol van jongerenwerk verder te verstevigen, gaan we in 2025 door met de ontwikkeling van het jongerenwerk, e.e.a. vanuit de context van hoe kunnen we
32
het jongerenwerk nog meer, beter en gerichter benutten om meer effect te realiseren gericht op specifieke leeftijdsgroepen en problematiek. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Jeugd – Jongerenwerk Trajekt Doelstelling Het versterken van preventieve ondersteuning aan jongeren in Eijsden-Margraten door middel van zichtbaar, toegankelijk en signalerend jongerenwerk, met als doel risicogedrag vroegtijdig te herkennen en sociale veiligheid te bevorderen.
Activiteiten 2025 1. Preventief jongerenwerk in de kernen •
In 2025 is het ambulant jongerenwerk van Stichting Trajekt gecontinueerd.
•
De jongerenwerkers waren structureel aanwezig op straat en in de wijk en onderhielden laagdrempelig contact met jongeren in alle kernen van de gemeente.
•
Signalering over risicogedrag en leefproblematiek is systematisch gedeeld in het Risico Overleg Jeugd met politie, scholen, en overige ketenpartners.
2. Versterking samenwerking sociaal domein •
De consulent welzijn jeugd heeft frequent contact onderhouden met de jongerenwerkers.
•
De consulent nam deel aan de casuïstiekbesprekingen binnen Team Jeugd, waardoor signalen vanuit het voorliggend veld direct verbonden werden met specialistische jeugdhulp.
•
De gemeente heeft gestuurd op het behouden van sterke overlegstructuren om afstemming, integraliteit en zicht op veiligheid te borgen.
3. Gerichte inzet •
Uit interne gegevens bleek dat met name jongeren in de overstap naar het voortgezet onderwijs extra ondersteuning nodig hadden.
•
De gemeente heeft de jongerenwerkers gericht ingezet op deze doelgroep, onder meer via: o
De Huiskamerklas in Eijsden, waar jongeren een veilige en gestructureerde plek kregen om te landen in de nieuwe schoolfase.
33
o
Extra Rots-en-Water-trainingen vanuit Trajekt, gericht op weerbaarheid, zelfvertrouwen en sociale vaardigheden.
o
Jongeren inlooppunt (JIP) in Eijsden is gecontinueerd. Hiermee voorzien we in de vraag van jongeren om een ontmoetingsplek te hebben waarbij zij op een veilige manier kunnen samenkomen en er ruimte is voor contact en gesprek in de leefwereld van de jongeren. Jip wordt voornamelijk gebruikt door de 15+ doelgroep, met een gem. bezoek van 25p. De doelgroep is met een geschatte 90% afkomstig van gemeente Eijsden-Margraten.
o
Er bestaan vanuit het jongerenwerk samenwerkingen met de volgende organisaties: sociaal cultureel centrum Eijsden (SCE), JOGG/GGD, buurtsportcoach, Mondriaan, politie/handhaving. Per januari 2025 is gestart met vrijwilligers in de jongereninloop. De vrijwilligers zijn doelgroep jongeren welke zelf op structurele basis aanwezig zijn in de jongereninloop. De vrijwilligers ondersteunen de professionals bij voorbereidende en uitvoerende taken binnenin de jongereninloop.
4. Stimuleren van verantwoordelijkheid en participatie van jongeren •
Jongeren zijn intensiever betrokken als vrijwilliger bij activiteiten, inloopmomenten en wijkgerichte projecten.
•
Hiermee is gewerkt aan het vergroten van eigenaarschap en zelfredzaamheid binnen de doelgroep.
Resultaten 2025 •
Jongerenwerkers hadden goed zicht op actuele ontwikkelingen onder jongeren en konden vroegtijdig risico’s signaleren.
•
De samenwerking tussen het voorliggend veld en specialistische jeugdhulp is versterkt door structurele afstemming.
•
Kwetsbare jongeren in de overstap naar het voortgezet onderwijs zijn beter bereikt en ondersteund via de Huiskamerklas en gerichte trainingstrajecten.
•
Jongeren zijn actiever gaan participeren in activiteiten en hebben meer verantwoordelijkheden genomen, wat heeft bijgedragen aan hun persoonlijke ontwikkeling en sociale binding binnen de gemeenschap.
Trend In 2025 werd een duidelijke trend zichtbaar van toenemende behoefte aan preventieve, vroegtijdige ondersteuning, vooral bij jongeren in de overgang naar de middelbare school. Tegelijkertijd nam de
34
participatiebereidheid van jongeren toe, wat resulteerde in meer vrijwillige inzet en een grotere betrokkenheid bij activiteiten in de kernen. Deze ontwikkeling onderstreept het belang van laagdrempelig jongerenwerk en vraagt om blijvende investering in aanwezigheids- en signaleringsgerichte ondersteuning. Investeren in inzet consulent welzijn jeugd Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Om onze ambitie gericht op preventie van zorgvraag te realiseren, is er in 2023 een consulent welzijn jeugd gestart. Doel van deze consulent is om vroegtijdig bij beginnende hulpvragen jeugdigen te kunnen begeleiden, adviseren en verwijzen naar voorzieningen in het voorliggend veld en de directe omgeving van de jeugdige. Zo zorgen we ervoor dat zij vroegtijdig en laagdrempelig geholpen worden, voorkomen we een verergering van de hulpvraag en realiseren we een reductie in de instroom in maatwerkvoorzieningen. Doel hierbij is om de consulent in positie te brengen, te leren, te evalueren en door te ontwikkelen. Daarbij dient uiteindelijk getoetst te worden of deze interventie een reducerend dan wel dempend effect heeft op de instroom in de maatwerkvoorziening. Deze toetsing en evaluatie vindt begin 2025 plaats en draagt bij aan de besluitvorming omtrent structurele inzet van de consulent welzijn jeugd.
Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 heeft de gemeente Eijsden-Margraten de pilot en inzet van de consulent welzijn jeugd geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie is in juni 2025 besloten om de functie structureel te verankeren binnen het sociaal domein. De inzet van de consulent bleek van grote waarde voor vroegsignalering, preventie en afstemming in de keten.
Activiteiten en inzet in 2025 1. Preventieve ondersteuning en voorkomen instroom jeugdzorg De consulent welzijn jeugd richtte zich in 2025 op het voorkomen van instroom in geïndiceerde jeugdzorg. Door vroegtijdig in contact te komen met jeugdigen en gezinnen is begeleiding, advisering en verwijzing naar het voorliggend veld structureel toegepast. Hierdoor ontvingen jongeren laagdrempelige en tijdige ondersteuning, wat bijdroeg aan het voorkomen van verergering van problemen. 2. Verbinding met voorliggend veld en directe leefomgeving