20250218 09i Bijlage gespreksverslagen Poort van Heuvelland

versnippering komt toch echt van buiten het natuurgebied … Is ons handelen (en uitblijven hiervan) nog te verantwoorden? Hoe zullen de kinderen van nu over enkele generaties terugkijken op ons ondermaatse natuurbeleid? Waarschijnlijk zullen zij hun kleinkinderen vertellen:

‘Lieve schat, maar zoiets wisten we vroeger niet. Er waren wel signalen. Maar we waren te veel bezig met de korte termijn. Dat het zo belangrijk was, hebben we collectief onderschat.’

Wat er moet gebeuren: in kaart brengen en beschermen van ecologische verbindingszones In maart jongstleden heeft de VTN samen met vier andere organisaties voor natuur- en landschapsbelang bij de Provincie gepleit voor een betere bescher-

ming van kwetsbare ecologische verbindingszones in heel de provincie Limburg. Noodzaak tot betere bescherming van (boven)regionale ecosystemen De Provincie is verantwoordelijk voor de natuurkwaliteit, maar gemeenten hebben vergaande bevoegdheden in bestemmings- en omgevingsplannen. Het is dus van belang duidelijk te maken waar precies (boven)regionale ecosystemen

aanwezig zijn of moeten worden hersteld. De nieuwe Provinciale Omgevingsverordening Limburg zou zo'n kaart kunnen bevatten. De verordening zou bovendien veel betere bescherming voor ecologische verbindingen bieden als 64

deze zwaardere criteria zou bevatten voor andersoortige (met het natuurbelang strijdige) ontwikkelingen, die gemeenten op dit moment mogen toelaten. Zijn gemeenten dan de boosdoeners? Nee, dat willen we hier niet stellen. Gemeenten staan voor de uitdaging telkens in de praktijk een concrete afweging te maken tussen de dilemma's die met ruimtegebruik te maken hebben. We

willen allemaal baanbehoud en brood op de plank, ook de landbouwers en horecaondernemers in het Heuvelland. We willen wonen, ook onze jongeren. We willen consumeren en hebben hiervoor industrie en winkels nodig. We willen sporten en recreëren in het buitengebied. Allemaal zaken waarvoor ruimte nodig is.

Maar omdat juist ecologische verbindingszones op een groter en bovengemeentelijk schaalniveau

binnen

regionale ecosystemen

functioneren en er

voor deze functie geen alternatieven elders zijn, pleiten we er toch voor dat de Provincie haar juridische positie (om de natuur te beschermen) versterkt. In een tijd van alarmerende teruggang van de natuurkwaliteit verdient het bevor-

deren van deze verbindingsfunctie zelfs absolute voorrang, Verbindingszones behoren in onze visie ook een wettelijk beschermde statuste genieten. Dit alles zou de Provincie eenvoudig via de Omgevingsverordening kunnen realiseren. Wettelijk is natuurbehoud een Provinciale verantwoordelijkheid en taak. Los van diverse goede inspanningen wordt die - als we hard oordelen op basis van het eindresultaat - onvoldoende ingevuld. Wat bij ecologische verbindingen in het bijzonder speelt, is dat voor een goede

verbinding alle schakels verbonden moeten zijn. In deze specifieke, schaarse zones werkt een 'nee, tenzij-beleid effectiever dan het huidige ‘ja, mits'-beleid. Het is geen onwil, maar lokaal geldt voor initiatiefnemers bij afwegingen in een

planontwikkeling vaak dat de directe opofferingswaarde van kiezen voor natuurbelang (te) groot is, terwijl de directe voordelen (te) klein zijn. Maar samen

als inwoners willen we die natuur wel graag vitaal houden en is deze in bredere zin cruciaal voor ons voortbestaan. Door dus alleen lokaal en op perceelniveau te besluiten en slechts in de directe omgeving te kijken, gaan we voorbij aan de

belangrijke (boven)regionale functie die een ecologische verbinding vervult. En bedenk hierbij: een perceel, boom of gebouw kunnen we in een eerste oogop-

slag zien, maar ecologische verbindingen niet. Daarom moeten deze op kaart komen en in het beleid worden geborgd.

Het goede voorbeeld is dichtbij te halen: Noord-Brabant De Limburgse natuurgebieden, waaronder ook de Natura2000-gebieden, vor-

men samen het Limburgse deel van het Natuurnetwerk Nederland. De verbindingszones maken nu planologisch onderdeel uit van de zogenaamde ‘groenblauwe mantef, een landelijk gehanteerde aanduiding voor gebieden die een

mantel vormen bij en tussen onderdelen van dit Natuurnetwerk. 65

Hoe gaan we nu in de praktijk om met ontwikkelingen in deze groenblauwe

mantel? Stel dat een initiatiefnemer een ontwikkeling wil laten plaatsvinden en die ontwikkeling de natuur nadelig beïnvloedt. We hanteren thans het ‘ja, mits'beleid. Er wordt weliswaar gekeken naar verlies van kernwaarden bij planontwikkeling, waarbij er per saldo geen verlies mag zijn, maar wat is dan het ijkpunt? Is dat honderd jaar geleden, of is dat vorige week? We zien in de praktijk dat lokale ontwikkelingen, indien die natuurbelangen schaden, elders worden

gecompenseerd en er per saldo een lichte verbetering optreedt na realisatie van het project, ten opzichte van (net) voor realisatie van het project. Let op:

met verbetering bedoelen we hier: als je alleen puur lokaal kijkt. We vergeten hierbij het grotere plaatje. Want door instemming met de lokale ontwikkeling wordt er wellicht voor eeuwig een schakel in de cruciale grotere ecologische verbinding niet meer realiseerbaar. Het ontbreekt aan een visie op het grotere geheel. Zo staat menig gebouw of ligt menige weg strategisch rampzalig als we het over ecologisch herstel over langere termijn hebben. We moeten dus vanuit

een grotere visie vertrekken. Daarvoor hebben we de kaart met verbindingszones nodig. En moeten we beducht zijn op iedere vierkante meter die strategisch

in de verbindingszone ligt. Daarvoor hebben we een strengere bescherming nodig. Voor wat betreft de bescherming van ecologische verbindingen kunnen we een

voorbeeld nemen aan Noord-Brabant. In de provinciale Omgevingsverordening van november 2021 zien we dat door de hele provincie lijnen lopen die als ‘Natuur Netwerk Brabant - ecologische verbindingszone’ op provinciaal niveau zijn beschermd. In deze stroken, met een breedte van ten minste 50 meter in stedelijk gebied en ten minste 25 meter elders, zijn de verwezenlijking, het behoud en het beheer van ecologische verbindingen de topprioriteit. De verbin-

dingen maken onderdeel uit van het Natuurnetwerk zelf. Ook hier in Limburg zou de Provincie deze beleidskeuze kunnen maken.

Een betere duiding en be-

scherming van de verbindingszones als onderdeel van de groenblauwe mantel is ook een optie. Maar welke weg er ook bewandeld wordt, een bepaalde wettelijke bescherming vanuit de overheid is onmisbaar als we de ecologische verbindingen in Limburg willen herstellen en versterken. De noodzaak is aangetoond. Niets doen is geen optie. De kansen rond onze kern: hoe twee goed functionerende verbindingen de cirkel rond

kunnen

maken

Terug naar ons'eigen’ buitengebied: op twee plekken dienen de ‘armen' van de twee Natura2000-gebieden weer te worden verbonden.

De ecologische oostverbinding doorkruist de Rijksweg in de dorpsmantel tussen Cadier en Keer en Margraten, ter hoogte van Huize Blankenberg. We noe-

men deze verbinding Viaduct Fommestraat. 66

De ecologische westverbinding doorkruist de Rijksweg in de dorpsmantel tus-

sen Cadier en Keer en Heer, ter hoogte van het Missiehuis. We noemen deze verbinding De Groene Rondweg. Voor beide verbindingen zullen we kansen tot herstel beschrijven.

De twee Europees beschermde Natura2000-gebieden (groen gearceerd) en in het midden het dorp Cadier en Keer. In het wit de verbindingszones. Het groene, transparante vlak is de groenblauwe mantel, een gebiedstypering uit de Omgevingsverordening Limburg 2021.

Oostverbinding: herinrichting Viaduct Fommestraat Beschrijving van het gebied Als we de bebouwde kom van Cadier en Keer verlaten richting Margraten, dan rijden we meteen de groenblauwe mantel in. De Rijksweg ligt hier zo'n 5 meter hoger dan het maaiveld en vormt voor de ecologische verbinding een obstakel. Rijksweg N278 ter hoogte van t Indsje, kijkend in de richting van Margraten. lets verder, onder de weg door, het viaduct Fommestraat.

Zo'n 150 meter verder rijden we over het viaduct Fommestraat. Bij vernieuwing van dit viaduct wordt door de Provincie een deel van de onderdoorgang gere-

serveerd als ecologische passage. Ook worden er enkele maatregelen in de directe omgeving getroffen die fauna naar deze passage leiden. Nu al heeft een gedeelte van het wild de weg naar dit viaduct gevonden. We hopen dat de maatregelen van een smalle viaductdoorgang de barrière gedeeltelijk kunnen wegnemen.

In deze zone is de verbinding in besloten landschap (via houtopstand of bosschages) beperkt, maar de overbrugging in open landschap is redelijk kort, met weinig hindernissen.

Bos, bomen, besremring natuur en/ot

In gebruik als openbaar groen Andere functie, ecologisch ondersteurende

werking

In Omgevingsvisie aanduiden als

ecologische verbindingszone Hindernis ìn vertindingszone

I O Viaduct Fommestraat Stapsteen

r

Veld aan de Einderweg. Aan de horizon,

van links naar rechts:

de bomenrij langs toegangsweg Blankenberg, Huize Blankenberg,

en het meest

deel van

oostelijke

het Savelsbos.

(Foto

vanuit de Einderweg). Onder: ecologische verbinding Viaduct

Fommestraat,

plangebied.

kaart

Dieren die besluiten tot in het uiterste, oostelijke punt van het Savelsbos te gaan, komen uit bij de toegangsweg naar Huize Blankenberg. Aan weerszijden van deze toegangsweg is er een bomenrij, die tot aan de Rijksweg doorloopt. De bomerrij in het eerste gedeelte (rechts op de volgende foto) staat in een strook van grofweg 15 meter breed, parallel aan de toegangsweg. Deze strook ligt al enkele jaren braak en is zeer welkom voor definitieve ecologische in-

richting. We noemen deze verder de ecoloysdle strook Blunl(enbelg

Toegangsweg Blankenberg vanuit de Einderweg. Het Savelsbos reikt tot rechts, ter hoogte van de eerste kruising. De beschre-

ven route komt ons tegemoet via de ecologische strook Blan-

kenberg (rechts onder de bomen).

Dieren steken de Einderweg over (over het wegdek) bij de plek van waaruit de vorige foto is gemaakt. Nu kijken we in noordelijke richting en zien de situatie zoals op de volgende foto. Dit deel van de toegangsweg is recent van naam gewijzigd en heet nu: Aan de Oude Trambaan. Aan de linkerzijde ligt een groot agrobedrijf. Langs het bedrijf ligt een strook, die taps toeloopt richting Rijksweg en voor de inrit van het agrobedrijf (zo'n 30 meter voor het fietspad van de Rijksweg) stopt. Deze strook, die we voor het gemak ecologische strook Aan de Oude Trambaan noemen, behoudt een ecologische functie en is aangelegd als onderdeel van de landschapscompensatie, als gevolg van de bedrijfsuitbreiding conform de Provinciale BOM+ (Bouwkavel Op Maat Plus} regeling. Dieren vervolgen de route richting Rijksweg.

Ecologische strook Aan de Oude Trambaan. In de achtergrond: de Sint Blasiuskapel en de toe-

gang tot de Rijksweg (foto vanuit de Einderweg).

In het verleden heeft de VTN, in dialoog met de Gemeente en betrokkenen, ervoor gezorgd dat er in het bestemmingsplan bij uitbreiding van het agrobedrijf een brede ecologische verbindingsstrook is voorzien Aan de Oude Trambaan.

70

Ecologische strook Aan de Oude Trambaan, nu vanaf de

andere zijde, vanuit de Rijksweg, kijkend richting Blankenberg, waarvan de boerderij links

tussen

in

de

verte

zichtbaar

de

bomen.

is

Vooraan,

rechts, eindigt de ecologische strook

in

een

ca.

1,5

meter

brede betonnen muurtje. In het bestemmingsplan Buitengebied Margraten 2009 wordt de ecologische strook duidelijk aangegeven (kaartje links).

Bestemmingsplan Buitengebied 2009. Er

_ In de geconsolideerde versie 2012 van het

resteert naast de lichtgroene bestemming ‘Agrarisch Bedrijf een grondstrook van 40 meter breed, met bestemming ‘Agrarisch met waarden’.

_ bestemmingsplan Buitengebied 2009 is de bestemming 'Agrarisch met waarden’in ‘Agrarisch Bedrijf gewijzigd en is het bouwvlak vergroot.

In 2010 heeft de gemeenteraad (van de voormalige gemeente Margraten) een herziening van het bestemmingsplan vastgesteld. De bestaande agrarische bouwkavel van het agrobedrijf is hiermee vergroot en de belangrijke verbin-

dingsstrook is vrijwel geheel vervallen; zie het rechterkaartje. Hierbij is de VTN niet betrokken, noch zijn we op de hoogte gesteld. Wij stonden voor een vol-

dongen feit waaraan niets meer te doen was, aangezien we de termijn van terinzagelegging hadden gemist. De VTN stelt zich altijd constructief op en denkt mee in oplossingen. Als een strookbreedte van slechts 5 à 10 meter was overgebleven, had er nog sprake kunnen zijn van het dienen van de belangen

van het agrobedrijf én enigszins die van de natuur. We volgen de ecologische route verder. Deze maakt nu een kwetsbare bocht. Vanuit de ecologische strook Aan de Oude Trambaan moeten dieren hier de 71

inrit van het agrobedrijf overbruggen én linksaf slaan, de 'greppel Rijksweg’ in, en niet rechtdoor de Rijksweg oversteken. Er kan hier echter geen afrastering

of geleiding worden geplaatst om de bocht te forceren. Aan de Oude Trambaan is een weg die immers vanuit de Rijksweg toegankelijk moet blijven. Aangrenzende inrichting van groene aanplant als dekking en een goed functionerende geleidingszone is hier erg van belang. Parallel aan de Rijksweg dient aan beide zijden een faunageleidingsraster te worden aangebracht.

Rijksweg, met van links naar rechts: de Sint Blasiuskapel, Aan de Oude Trambaan, het einde van de ecologische strook (betonnen muurtje), de te overbruggen toegang tot het agrobedrijf en de ‘greppel Rijksweg; tussen Rijksweg en agrobedrijf, waarin de ecologische route verder gaat. Dieren volgen de ‘greppel Rijksweg’, een opvangbuffer voor regenwater. Deze is circa 10 meter breed en 300 meter lang en heeft de bestemming Natuur. In verband met onderhoud van het waterbassin kan er tussen de greppel en de weg geen afrastering komen. De 'greppel Rijksweg loopt door tot aan het viaduct Fommestraat.

De ‘greppel Rijksweg' loopt van het agrobedrijf tot het viaduct. Naast de weg, die hier onder de Rijksweg duikt, komt een

strook

van

1,5

meter,

alleen voor dieren. Volgens de huidige inzichten worden de plannen van de Provincie voor de vernieuwing van

het viaduct

inclusief de 72

ecologische passage in 2022 definitief gemaakt en in 2023/24 vergund, aanbesteed en gerealiseerd. Viaduct

Fommestraat,

het zuiden.

vanuit

Ongelijke kruising

met Rijksweg N278.

Een aandachtspunt is het gebruik van het viaduct door ander verkeer. Zo zijn er nóg steeds ideeën over de realisatie van een zogenaamde

-

_

‘trambaanfiets-

route'. De VTN heeft zich uit

oogpunt van natuurbehoud hier eerder tegen verzet— en uit nood de hulp ingeroepen van de VU Amsterdam. Op basis van onderzoek door het Institute for Environmental Studies (IVM) van de Vrije Universiteit is aangetoond dat de kosten en baten niet tegen elkaar opwegen, dat het project dus financieel niet rendabel is, en bovendien een negatieve impact op de natuur heeft. Kansen in dit gebied: noordelijk van de Rijksweg

Aanpassing van het viaduct biedt ook kansen om de wateroverlast onder en rond het viaduct aan te pakken. De dichtgegroeide greppel vanuit de veldweg kan in zijn oorspronkelijke functie worden hersteld, zodat de doorgang onder het viaduct bij hevige regenval niet meer blank komt te staan. Noordzijde Viaduct Fommestraat. De veldweg, parallel aan de Rijksweg en links in beeld, loopt naar beneden af. Ca. 25 meter verder loopt een greppel naar links, naar een nog loger-

gelegen strook die vroeger een natuurlijke

bufferfunctie

had

die kan worden hersteld.

Eenmaal onder het viaduct Fommestraat door, kunnen dieren hun weg vervolgen via de bosschage richting Aan de Muisgrub. De laatste 100-150 meter zijn fruitplantage, dennenbosje, weilanden, wandelpad met meidoornhaag (waar een ecologische bermstrook van 1,5 meter gerealiseerd kan worden) en resterend open veld. 73

Ten Noorden van de Rijksweg N278 zien we op 300 meter afstand de Schiepersberg. Voorgrond: Aan de MuisGrub.

Een alternatieve route volgt de voormalige trambaanroute: de bomenrij richting de Langendel, om via de laagstampercelen richting Schiepersberg en Julianagroeve het veld, graft of fruitboomweide over te steken.

Zicht op de Schiepersberg, nu vanaf het viaduct. Voorgrond: de Langendel. De

route

is uiteraard

voor

de fauna visa versa.

Westverbinding: ecoduct en groene rondweg Ten westen van Cadier en Keer, tussen het dorp en Maastricht, ligt de Keerderberg. In totaal daalt de Rijksweg tot in Heer, over een afstand van 1.800 meter,

maar liefst 60 meter. Dit resulteert in een hellingbaan van 4 graden, bij iedere fietser uit ons dorp maar al te goed bekend... Bij de afdaling passeren we verschillende zones die we achtereenvolgens beschrijven en die van belang zijn voor de ecologische verbinding. Beschrijving van het gebied

ij We beginnen bij de rotonde Rijksweg-Bemelerweg. Zijn we & deze eenmaal gepasseerd, dan begint de lange afdaling het Maasdal

in.

Rijksweg N278, rotonde Bemelerweg, zicht op Maastricht.

Na nog geen honderd meter, bij de borden die het einde van de komgrens aanduiden, beginnen zich links en rechts hellingen (kleine landschapselementen) af te tekenen. Hier begint de groenblauwe mantel. Naar matewe verder rijden, ligt de weg steeds meer verdiept.

Weer tweehonderd meter verder begint een bebouwingsvrije zone die (als enige zone van deze omvang in de hele afdaling tot in Heer) aan beide zijden van de Rijksweg bebouwingsvrij is. Deze zone is 150 meter lang. Wist u dat er op dit stukje maar liefst drie dassensporen (wissels) over de Rijksweg lopen? Als u oplet tijdens het fietsen, ziet u de paden zowel links als rechts de bermhelling in lopen. Over de volle lengte van deze bebouwingsvrije zone hebben de gemeente en de bewoners aan de rechterzijde van de Riijksweg in een publiek-/private sa-

menwerking de Natuurbuffer Keerberg gerealiseerd. Deze hoogwaardige natuurbuffer, die bestaat uit een onderling verbonden waterbuffer en hoogstamgedeelte, is niet openbaar toegankelijk en biedt een leefomgeving voor flora en fauna, ter versterking van de groenblauwe mantel en ecologische verbinding. De groenspecialisten van de gemeente en de VTN hebben advies uitgebracht over het inrichtingsplan. Dit terrein is vanaf de Rijksweg niet te zien, want het maaiveld ligt hier veel hoger. Natuurbuffer Keerberg, vlak na de aan-

leg. Op grond:

de achterlinks het

Kloosterpad en daarachter (achter de bomen) het Missiehuis,

rechts de golfbaan. We

vervolgen

de

afdaling over de Rijksweg. We bereiken het Kloosterpad. Dit is het steile weggetje met de gesloten slagboom, dat van de Riijksweg naar het Missiehuis leidt.

Na het passeren van een woning aan weerszijden van de weg, volgt wederom een zone die aan beide zijden van de Rijksweg geen bebouwing kent. Nu betreft het een kortere zone van circa 50 meter. Dit is de locatie waar in het conceptmasterplan Poort van Heuvelland een combi-ecoduct is voorzien. Hierover volgt later meer.

lets verder verschijnt aan de linkerzijde het nieuwe project Op de Keereberg. Dit parallel aan de Rijksweg gelegen project vormt een 250 meter lang, aaneengesloten bebouwingslint dat haaks staat op de ecologische verbinding tussen de Natura2000-gebieden. Waar dit bebouwingslint eindigt, bevindt zich aan de 75

overzijde van de Rijksweg de wijnhandel Sauter en de hiernaast gelegen villa Berg en Dal. De bebouwing aan beide zijden van de Rijksweg vormt zo een aan-

eengesloten ‘muur’ van 320 meter die voor grondgebonden dieren niet te passeren is. Niet alleen de weg, maar ook de bebouwing vormt hier het obstakel. We noemen dit deel de muur’, want dat is wat het vanuit de optiek van de eco-

logische verbinding is.

Rijksweg N278 met omliggend terrein. Het bos aan de linkerzijde vormt de verbinding met het Savelsbos. De gebieden die niet tot de groenblauwe mantel behoren, zijn wittransparant weergegeven. (Wegens combinatie van twee luchtfoto's is het beeld in de volledig witte vlakken niet beschikbaar). Aan de overzijde van Op de Keereberg ligt het terrein van het Missiehuis. Dit ligt circa 15 meter hoger dan de Rijksweg, is ruim 5 hectare groot en bevat een aantal Rijksmonumenten, waaronder bouwdelen van het Missiehuis en het Kruiswegpark (de tuin) met zijn Kruiswegstaties. De monumentale tuin heeft een hoge muur over de volledige zichtzijde, kijkend richting Maastricht. Na wijnhandel Sauter en de hiernaast gelegen villa Berg en Dal te zijn gepasseerd, krijgt het gebied plotseling een open karakter. Hier verlaten we de groenblauwe mantel.

We rijden nu door het buurtschap Berg, met aan de linkerzijde zicht op The Ab-

bey (huize st. Gerlach; op de luchtfoto linksboven nog net in beeld), de voormalige Jeugdgevangenis (huize St. Joseph; niet meer in beeld), iets verder weg het voormalige LTS-gebouw (met het markante zaagtanddak), weer dichterbij de paviljoens van Via Jeugd en nog verder weg in het landschap zichtbaar de sporthal (met het ovaalronde dak). Dit gebied, dat de helling met het Savelsbos ’In 76

de rug’ heeft en het begin vormt van het vlakkere Maasdal, bevat mooie gebouwen, maar heeft tegelijkertijd een enigszins ‘'verrommeld' karakter. Gebiedsvisie Middenterras en deelprojecten

Het gehele gebied, dat hier zojuist in de afdaling vanuit de rotonde in Cadier en Keer tot en met het buurtschap Berg is beschreven, maakt deel uit van de in 2020 door de gemeenteraad vastgestelde Gebiedsvisie Middenterras. Het Middenterras strekt zich uit van Bemelen in het noorden tot aan de Belgische grens, onder Mesch, in het zuiden. De Gebiedsvisie Middenterras is door verschillende gemeenten gezamenlijk

opgesteld en kent een algemene visie en een aantal specifieke ‘projectfiches': ontwikkellocaties en -thema's die nog nader uitgewerkt moeten worden. ‘Projectfiche 1' van de Gebiedsvisie is het ontwikkelgebied Poort van het Heuvelland. Het gehele gebied dat zojuist in de afdaling is beschreven, maakt hier onderdeel van uit. De visie voor Poort van Heuvelland is in de ontwikkelingsfase, onder leiding van stedenbouwkundige prof. Jo Coenen. In het in november 2021 door hem aan de gemeenteraad gepresenteerde concept is onder andere een grootschalige nieuwbouw van naar schatting meer dan 100 woningen/eenheden voorzien bij het Missiehuis. De locatie waar dit initiatief voor stedelijke

ontwikkeling is gepland - de parkeerplaats en het voormalig sportveld in het park van het Missiehuis — is op nevenstaande

luchtfoto aangegeven.

Deze

nieuwbouw dient tevens ter compensatie voor het afbreken van de sporthal, die 1.000 meter lager in de afdaling van de Rijksweg ligt. Kijken we wel zuiver naar het Natuurbelang?

Als belangenbehartiger van natuurbehoud vinden wij het onbegrijpelijk dat wordt voorgesteld dat planologische toevoeging van ‘rood' (nieuwbouw) in ecologische verbindingszones (dus: schadelijk vanuit natuurbelang) kan compen-

seren voor het afbreken van een volledig vrijstaande sporthal, waardoor het zicht over open gebied verbetert (dus: ter verbetering van landschapsbelang). Natuur en landschap zijn niet hetzelfde. En nog belangrijker: natuurbelang en landschapsbelang zijn niet uitwisselbaant (Het verschil tussen ‘natuur en landschap' wordt in ons artikel 'Zomerraadsel' verder uitgediept.) Zuid-Limburg staat te boek als Nationaal Landschap, met als kernkwaliteiten

onder andere een afwisseling van open en besloten karakter. Het open karakter (bijvoorbeeld akkerland) geeft uitzicht. Je kunt hier verder kijken dan in een gebied met een bes/oten karakter (bijvoorbeeld een hellingbos). Vanuit de optiek van /andschap (en redenerend vanuit de mens) zou je dus graag iets visueel storends willen verwijderen in het open karakter en verplaatsen naar het besloten karakter. Maar vanuit ecologisch perspectief (redenerend vanuit de natuur) is juist de locatie met het besloten karakter heel waardevol. En schaars, want hiervan 77

is er maar één in deze zone. Naast de sporthal ligt weliswaar een hamsterleefgebied, maar de sporthal ligt geheel vrij in het veld en levert op het gebied van versterking van ecologische verbindingen veel minder op dan juist teniet wordt gedaan door een nieuwe stedelijke ontwikkeling in een ecologische verbindingszone. Bovendien bestaat Poort van Heuvelland maar ten dele uit de groenblauwe mantel. Wij vragen ons af: waarom dan net hier de compensatie zoeken?

De groenblauwe mantel is niet geschikt voor een stedelijke ontwikkeling. Zo'n

ontwikkeling is ook strijdig met het geldend bestemmingsplan. Bovendien is de herontwikkeling van het Missiehuis zelf (bestaand gebouw) nog niet gerealiseerd; ook dit levert mogelijk extra druk op de natuurwaarden. De locatie heeft geen ‘laadvermogen' voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling. De natuur wordt ernstig geschaad door de toename van bewoning in een verbindingszone (denk hierbij naast ruimtegebruik ook aan geluid, licht, reuk en verkeersonveiligheid). In de (concept)visie van Poort van Heuvelland is er sprake van de aanleg door de provincie van een combi-ecoduct over de Rijksweg. Natuurbevorderende maatregelen zoals ecopassages en meer groen zijn wat ons betreft welkom, maar niet als uitruil tegen nieuwbouw in dezelfde kwetsbare zone of elders in de groenblauwe mantel. We moeten een harde ‘groene’ grens trekken en hier niet aan voorbijgaan! Zoals voorzitter Jürgen Mingels in zijn interview het verwoordde: “Als natuurvereniging zijn wij niet tegen ontwikkelen, zeker niet als het zorg voor onze ouderen en zorgbehoevenden betreft.

Een mooi in de omgeving en natuur ingepast zorgcomplex met een prachtig aangelegd ‘ecologisch' natuurpark zou voor iedereen een win-winsituatie kunnen zijn, mits de sereniteit, rust en de avonden nachtelijke stilte, die dit gebied zo markeren en uitzonderlijk maken, als kernkwaliteiten voor mens, flora en fauna behouden blijven.” Een nieuwe wijk in de omvang van een stedelijke ontwikkeling is hiermee onverenigbaar. Een belangrijk aandachtspunt is verder de ontsluiting en het parkeren en de schade en versnippering die deze voor de ecologische verbinding teweegbrengen. Vanwege het belang van dit gebied voor de ecologische verbinding zijn we ten aanzien van de bouwinitiatieven dus zeer waakzaam! Ook als de ecologische verbinding nu nog niet geheel optimaal is: we moeten geen cruciale ruimte anderszins invullen, indien hierdoor de optimale invulling in latere fase onmogelijk wordt gemaakt. Want de zwakste schakel bepaalt de kracht van de verbinding.

w

n

n vanuit h

rbel

Dan hebben we nog ‘Projectfiche 2 van de Gebiedsvisie Middenterras: het ontwikkelthema ‘Ecologische verbinding Natura2000-gebieden’. Dit onderdeel gaat dus over het gebied Poort van Heuvelland (of beter gezegd: ‘dwars door’), maar 78

betreft slechts een deel hiervan. Bij Projectfiches 1 en 2 gaat het dus om verschillende onderdelen maar om (deels) hetzelfde gebied, waartoe het Missiehuis ook behoort (maar de overige grote gebouwen in Poort van Heuvelland, waaronder de sporthal, niet). Wat wij als vereniging jammer en ook onbegrijpelijk vinden, is dat hier - bijna twee jaar na accordering van de Gebiedsvisie Middenterras en het Manifest Buitengewoon Buitengebied — er voor Projectfiche 2 ‘Ecologische verbinding Natura2000-gebieden' geen project is gestart. Juist hier hadden natuurverenigingen graag aan deelgenomen. Er wordt nu via de boeg van Poort van Heuvelland een plan ontwikkeld waar straks een ecologische oplossing uitrolt die dan waarschijnlijk ook meteen als oplossing voor Projectfiche 2 zal dienen.. Maar waarom doen we dit niet samen, in een goede dialoog en met participatie, zoals het beleid van de gemeente dat ook voorschrijft? Wij zien graag het project van Projectfiche 2 zuiver vanuit natuurbelang opgezet, en niet als mogelijkheid tot ‘compensatie’! Als VTN zullen we hier bij de gemeente op aandringen. Anders gesteld: het masterplan Poort van Heuvelland mag niet definitief worden vastgesteld als er niet eerst integraal en met alle stakeholders vanuit zuiver natuurbelang over deze zone is nagedacht.

Want we kunnen het maar één keer goed doen… en helaas ook maar één keer fout doen, voor hette laat is. Gemeente

Eijsden-Margraten: dit is een open uitnodiging! Onze verkenning hebben we al opgesteld onder de naam: De Groene Rondweg. Kansen voor dit gebied: oostelijk van de Rijksweg Op de kaart op de volgende pagina's zien we in de blauwe cirkel het geplande ecoduct. We gaan van hieruit op pad naar het Natura2000-gebied Bemelerberg/Schiepersberg, helemaal rechtsboven op het kaartje. De aaneengesloten route van De Groene Rondweg is met witte pijlen weergegeven. Deze gehele zone kan als besloten landschap worden ingericht, als ecologische verbinding, met diverse ‘stapstenen'. Het aanlandingsgebied van het ecodurct is de bosschage Missiehuis, aan het Klooster-

pad.

Rijksweg N278. Links de bosschoge Missiehuis, rechts de woning aan het Kloosterpad.

79

De bosschage grenst direct aan de recent ingerichte Natuurbuffer Keerberg (vlak met de groene 'S' op het kaartje). We verplaatsen ons over een lengte van 125

meter in de ruim opgezette natuurbuffer en verlaten deze via de entree aan de andere zijde.

Ecologische verbinding De Groene Rondweg, volgt de witte pijlen).

kaart plangebied. (De Groene Rondweg

Natura2000

Bos, bomen, bestemering natuur en/of in gebruik als openbaar groen

Andere functie, ecologisch ondersteunende werking In Omgevingsvisie aanduiden als

ecologische verbindingszone Hindernis in verbindingszone Initiatief stedelijke ontwikkeling

°

Stapsteen

O Ecoduct Poort van Hewwelland

E

Natuurbuffer

Keerberg.

In het

midden in beeld: de woning aan het Kloosterpad en de Rijksweg, waarachter het ecoduct zich zal bevinden.

We arriveren in de groenstrook Keerberg. Deze heeft een breedte van 15 meter. We lopen over een lengte van 50 meter naar de Bakkerboschweg, die achter de meidoornhaag ligt, die achter in beeld zichtbaar is. De groenstrook loopt omhoog. Dit hoogteverschil kan mogelijk worden gebruikt voor een parallelspoor naar een duiker, een passage van 1,5 meter hoogte onder de Bakkerboschweg. Groenstrook Keerberg. Deze ligt tussen de golfbaan en de kerngrens achter de Keerberg.

Aan de overzijde van de Bakkerboschweg komen we

in een terrein met be-

stemming Natuur. Dat bestaat uit een groot perceel met toegang aan de Bakkerboschweg en aansluitend een smallere strook, gelegen achter 't Meeldert. De lengte hiervan in de ecologische verbinding bedraagt 115 meter. Terrein met bestemming Natuur.

Foto

vanuit

de

Bakker-

boschweg. Op de achtergrond de driving-range (het oefenter-

rein van de golfclub).

Vervolgens loopt de route via de Bosschage voetbalveld, gelegen tussen het voetbalveld

en

de

kern-

grens achter ‘t Meeldert. Deze strook is bij ‘binnenkomst’ ruim 15 meter breed. Ook de lengte hiervan in de ecologische verbinding bedraagt 115 meter. Bosschage voetbalveld (midden tot links). Ver op de achtergrond zichtbaar: de bosschage Missiehuis,

waar

de

aanlan-

ding van het ecoduct is voorzien (midden rechts).

Bemelerweg,

met

rechts

de

Bosschage voetbalveld en links entree van buffer Bemelerweg. De Bemelerweg moeten we oversteken,

maar

aan

de

overzijde loopt het maaiveld weer sterk omlaag en ook dit hoogteverschil kan mogelijk eveneens worden gebruikt voor een duiker. Waterbuffer Bemelerweg, tree aan de Bemelerweg. We

bevinden

ons

nu

enin

de

waterbuffer Bemelerweg. We volgen de naar beneden lopende

toegangsweg

gedu-

rende 80 meter, waarna

we

aan de linkerzijde de buffer

bereiken.

De buffer is gesi-

tueerd op een brede grondstrook van 125 meter lang.

Waterbuffer Bemelerweg,

buf-

fergebied. De bomen op de achtergrond (direct achter de

buffer) behoren tot het Klinkenberghbos. Aan de horizon zien we het bos op de Schiepersberg.

Via

de

waterbuffer

we

in

het Klinkenberghbos.

Dit bos

bevat

reeds

komen diverse

'stapstenen'. Klinkenberghbos van Stichting het Limburgs Landschap, entree Zwarte Weg Bemelen (uit-

gang route).

volgens

de

beschreven

Aan het einde van het Klinkenberghbos steken we de Zwarte Weg over. Hier ligt al een verbinding onder de weg door. Aan de overzijde van de Zwarte Weg ligt het perceel Op de Kuiper dat recent (2022) is verworven door Stichting het Limburgs Landschap en dat momenteel wordt ontwikkeld voor ecologische doeleinden.

Op de Kuiper. De bosschage rechts in beeld staat naast de Zwarte Weg, recht tegenover

de uitgang van het Klinkenberghbos. Midden in beeld, tot aan de horizon: het door Stichting het Limburgs Landschap verworven perceel. Links in beeld: het Natura2000gebied Bemelerberg/Schiepersberg (zicht vanuit de kruising Zwarte weg - Op de Kuiper).

Dieren lopen hierna het Natura2000-gebied Bemelerberg/Schiepersberg in. Onder andere de woonwagenstandplaatsen, het voetbalveld en een strook van de oefengolfbaan dienen wat ons betreft eveneens de (mede)bestemming 'Natuur - ecologische verbindingszone’ te krijgen, zodat de huidige functies van deze delen behouden kunnen blijven, maar bij toekomstige wijzigingen - al is dat over decennia - het natuurbelang voorop staat en verbreding van de ecologische verbindingsstrook kan plaatsvinden.

ij

ied:

ijk

Rijk

Aan de andere zijde van het ecodurct liggen een aantal percelen op de Heerdeberg die onderdeel zijn van Landgoed Heerdeberg. Mogelijk kan ook dit gebied nog beter worden ingericht voor de ecologische verbinding en kan De Groene Rondweg worden verlengd. Ook als dit niet gebeurt, zal het overbruggen van dit 84

gebied, met zijn deels open, deels besloten karakter, geen belemmering zijn voor de verbetering die De Groene Rondweg zal bieden. Een unieke kans voor een doorgaande, besloten verbinding Lukt het niet meteen en duurt het tien jaar, twintig jaar of langer omdat iemand een andere opvatting heeft in de afweging van belangen in deze voor de natuur schaarse ruimte? Dan moeten we toch volharden in de visie. Het is van belang de toekomstclaim vast te leggen. Want het is een unieke kans te herstellen wat we teniet hebben gedaan. Conclusie

Goed functionerende ecologische verbindingen zijn cruciaal om de forse achteruitgang van onze natuurkwaliteit te remmen en keren. Beleidsmatig moeten we ecologische verbindingen duidelijker op de kaart zetten en ze een beter beschermde status geven, zoals onder andere in de provincie NoordBrabant is gebeurd. Rond Cadier en Keer dienen de ‘armen' van de twee Natura2000-gebieden op twee plekken te worden verbonden. Voor beide verbindingen zijn de routes kansrijk, door de auteurs gedetailleerd in kaart gebracht en in dit artikel gedocumenteerd. Viaduct Fommestraat is een plan voor versterking van de ecologische oostverbinding, tussen Cadier en Keer en Margraten, ter hoogte van Huize Blankenberg. Hier biedt aanpassing van het viaduct in combinatie met het aanbrengen van een goede geleiding een mooie kans tot verbetering. De Groene Rondweg is een plan voor de ecologische westverbinding tussen ons dorp en Heer, ter hoogte van het Missiehuis. Deze verbinding maakt gebruik van het in het concept-masterplan Poort van Heuvelland geplande ecoduct over de Rijksweg en biedt kans de twee Natura2000gebieden volledig in besloten karakter te verbinden. Beide verbindingen maken optimaal gebruik van de in dorpsmantel ter plekke aanwezige groene elementen. Mocht het planologisch niet meteen lukken, dan moeten we standvastig koers houden.

Want de zwakste schakel bepaalt de kracht van de verbinding. En voor beide verbindingen geldt: er zijn geen vergelijkbare alternatieven. Ecologische verbindingen moeten worden hersteld, in het belang van natuurbehoud. En u weet: Natuurbehoud is eigen behoud!

Bijlage

2

a

‘komk een exreaduxt. Dati

de

nm g de t o

i

Harrdoorsendnene Smmm

E

f

Stichting Natuus

Geuldal 29 april 2024

Verslag gesprek Stichting Natuurlijk Geuldal - Gemeente d.d. 29 april 2024 17.30-18.45 uur Onderwerp:

Gemeentehuis Eijsden-Margraten

Herstart Poort van het Heuvelland (deelgebied Gebiedsvisie Middenterras)

Aanwezig:

(geanonimiseerd) Stichting Natuurlijk Geuldal e (geanonimiseerd) Stichting Natuurlijk Geuldal , (geanonimiseerd) Adviseur Gemeente Eijsden-Margraten/ procesbegeleider Poort van het Heuvelland (geanonimiseerd) rojectmanager Gemeente Eijsden-Margraten. Gestart wordt met een voorstelrondje. Gemeente:

Waar richt Stichting Natuurlijk Geuldal (verder SNG)

zich op.

SNG: We zijn in 2017 gestart. We richten ons op het behoud en verbetering van natuur, landschap en leefomgeving in het Nationaal Landschap Zuid-Limburg. We zijn gestart omdat we vonden dat er vanuit de hoek van Nationaal Landschap Zuid-Limburg te weinig concrete actie werd ondernomen op deze aandachtsgebieden. We hebben een Stichting opgericht waardoorwe belanghebbende en ontvankelij zijn om in procedures onze belangen te behartigen.

Als het nodig is om daarvoor te procederen doen wij dat, waarbij regelgeving en verordeningen van de overheden zelf de basis zijn. Sommige overheden wilden ons buiten spel zetten, maar de Raad van State heeft in een procedure met het Waterschap bevestigd dat wij ontvankelij zijn en belanghebbend in het Nationaal Landschap Zuid-Limburg op de genoemde onderwerpen. Gemeente: Kunnen jullie nader aangeven wat jullie zoals binnen de gemeente Eijsden-Margraten willen doen of hebben gedaan. SNG: Wat wij willen en wat wij doen in de gemeente Eijsden-Margraten is het behartigen van onze belangen zoals we dat ook elders in het heuvelland

doen.

Hier hebben

we

het nu over de Poort van

het Heuvelland

waar een belangrijke ecologische verbindingszone hersteid en verbeterd kan worden tussen het Savelsbos en de Schiepersberg. Daar zet SNG zich onder andere voor in. Ook zet SNG zich in voor het behoud van landschapselementen, zoals bijvoorbeeld eerder het behoud van een beschermde laan met bomen langs de sportterreinen in Cadier en Keer.

Naast actie tot behoud van verdere landschapselementen in bijv. Termaar hebben wij onlangs ook een zienswijze ingediend bij de plannen om een agrarisch bedrijf om te bouwen tot camping aan de Keerestraat in Eckelrade en bij de oude LTS (Heerdeberg Cittaslow Campus). We zijn ook betrokken geweest bij de door de gemeente opgezette sessies voor de ontwikkeling van het buitengebied (waaronder Middenterras, samen met Bond Heemschut)), voorbereiden landbouw beleid, ontwikkeling omgevingsvisie, etc.. Gemeente: Doen julie dit alleen of samen met andere partijen. SNG: Onze doelen staan centraal. Waar mogelijk werken wij hierin samen met andere partijen. Zo hebben wij voor wat betreft Mooi Bemelen samen opgetrokken met een bewonersinitiatief. Ook werken we bijvoorbeeld samen met de Natuur en Milieufederatie en in de gemeente Eijsden-Margraten en met de

Vereniging tot Natuurbehoud Cadier en Keer (wij delen hun visie voor een ecologische verbindingszone in de Poort van het Heuvelland. Verder werken we samen met de Vereniging Natuurbeheer Keerberg (van het ecologisch project met de gemeente). We zijn bezig om in onderlinge samenwerking een groene alliantie op poten te zetten.

(geanonimiseerd) )dreesiminonaeg( Gemeente: icht

haar rol en aanpak toe. Zij is aanvankelijk door de gemeente Eijsden-

Margraten benaderd voor een project aangaande de bestuurscultuur van de gemeente Eijsden-Margraten.

Aan dit project is geen uitvoering gegeven en toen werd haar de vraag voorgelegd of ze de

procesbegeleiding van Poort van het Heuvelland zou willen doen. Zij woont zelf in een gebiedsontwikkeling en heeft ook vanuit die hoek ervaring met dit soort processen.

(geanonimiseerd) Duidelijk werd echter dat er n dat stuk geen keuzes gemaakt Er lag een concept stuk van B waren. Voor een gebiedsontwikkeling is het wel essentieel dat je keuzes maakt van wat je wel en wat je niet in het gebied wilt. In haar aanpak heeft zij sessies gehouden met het college en de raad, maar heeft zij ook al gesproken met een 25-tal stakeholders/ betrokkenen bij het gebied. Ook is gesproken met de gemeente Maastricht en de provincie. Duidelijk is dat de provincie de eerst komende 8 jaar niet voornemens is om te investeren in de weg. Ook heeft zij diverse malen gewandeld door het gebied. Nu is het zaak om al deze ingrediënten bij elkaarte krijgen en er één verhaal van te maken, waarover de raad in september een besluit neemt. Dit document zou dan het uitgangspunt moeten worden voor een op te stellen Masterplan. In het kader van verwachtingen managen moet ook duidelijk zijn dat als mensen / stakeholders aangeven

zaken wenselijk dan wel niet wenselijk vinden, dit niet automatisch betekent dat dit dan wordt opgenomen. SNG: U zegt dat in het kader van mobiliteit geen geld verwacht kan worden van de provincie de komende 8 jaar. Voor natuur ligt dat wellicht anders, want het gebied maakt onderdeel uit van het LPLG gebied en ligt tussen de twee Natura 2000 gebieden ook in de groen-blauwe mantel en werd op enig moment opgevoerd als koploper project binnen dit plan. Wellicht dat in dat kader wel subsidie verkregen kan worden. Gemeente:

Hier wordt navraag naar gedaan.

(geanonimiseerd) SNG: Hoe staat het met de plannen van t

wordt daarmee gedaan.

(geanonimiseerd) Gemeente: Deze plannen zijn voorlopig ‘geparkeerd”. eeft

aan dat ze kennis heeft

genomen van de presentaties, maar met een schone lei aan deze opdracht begonnen is. Haar opdracht eindigt bij het vaststellen van het Uitgangspuntendocument. Dat zal vervolgens vertaald moeten worden in

(geanonimiseerd) hierin een rol krijgt is op dit moment nog niet een Masterplan. Hoe dit dan verder gaat en of NNN duidelijk. Duidelijk is dat je niet iedereen in het gebied tevreden kan stellen. De ontwikkelaars die actief zijn in het gebied zullen ook de grens opzoeken.

(geanonimiseerd) snc: Bijn visie is gestoeld op economie en verstedelijking en niet op natuur en landschap. In een vroege versie viel de Zwarteweg binnen de plannen van (geanonimiseerd) Wijin een latere versie werd dit achterwege gelaten. Valt de Zwarte weg binnen de huidige planbegrenzing? Gemeente: Zwarte weg ligt aan de rand. De grens is niet exact bepaald. Het gaat ook over de invloed van het gebied op de omgeving.

Vervolgens wordt de kaart van het gebied op tafel gelegd en wordt aan SNG de vraag gesteld wat zij zouden willen met het gebied. SNG: Allereerst een goede en verantwoorde ecologische verbinding. Natuurherstel op de eerste plaats. De invloed van het gebied op de omgeving, tussen Natura 2000, betekent: beperking van menselijke verstoringen en herstel en aanleg van ruimte voor verbinding. Dit is geen gebied voor uitbreiding van bebouwing. Creëer bufferzones en bevorder het natuurherstel. Dat moet in totaliteit worden bezien. De pelikaanhal ligt in een open gebied. Als daar gesloopt wordt en landschap wordt teruggebracht zou dat wellicht een compensatiemogelijkheid zijn om daar iets aan bebouwing toe te voegen. Gemeente:

Hoe wordt gedacht over de invulling van de cultuurhistorisch waardevolle bebouwing?

SNG: De gebouwen op en rond St Joseph zijn uitstekend geschikt voor bijvoorbeeld opvang van AMV-ers, wat nu ook gebeurd. Ook omdat er goed openbaar vervoer is. Uitbreiding van bebouwing is niet wenselijk mede gezien de natuurzone. Dit staat ook in het LOP als zodanig. Deze zone zou ook versterkt moeten

worden. Het moet een robuuste zone worden die via een ecoduct verbonden wordt met het gebied rond het Missiehuis

Op kaart wordt aangegeven waar de zone dan zou moeten gaan lopen. De foto hiervan is bij het verslag gevoegd. Ook aan de zuidkant van de Rijksweg zou dan aan versterking va de ecologische verbindingszone gewerkt moeten worden. Gemeente: Dit komt grotendeels overeen met de zone die ook door VTN is aangegeven en aangeduid als de “Groene rondweg’. SNG: Die bedoelen we. Dit is dus een ecologische verbindingszone, geen verkeersweg! Gedegen ecologisch onderzoek moet uitwijzen waar exact de beste mogelijkheden liggen voor die verbindingszone, rekening houdend met de verschillende soorten en hun behoeften. Aanvullend zou de golfbaan ook nog meer vergroend kunnen worden om de functie verbindingszone te versterken, wederom gebaseerd op

gedegen ecologisch advies en uiteraard in samenspraak met de eigenaar. Gemeente: Golfbaan heeft ook in het verleden rekening gehouden met groenstructuur/ oude fruitweides/ en de aanleg van extra poelen. De golfbaan ligt ook voor groot gedeelte in groen-blauwe mantel. SNG: Een ecoduct zou wenselijk zijn om de ecologische zone tot stand te brengen. Dit kan gecombineerd worden met een oversteek voor mensen (wandelaars), maar dan moet de breedte van het ecoduct ook hiervoor geschikt zijn. Ook hier zal een gedegen ecologisch onderzoek moeten plaatsvinden over wat je waar voor aanlegt. In dit kader wordt ook nog verwezen naar 0.a. de zeer beschermde de eikelmuis en de eventuele Europese en/of Euregio subsidies die hiervoor aangeboord kunnen worden. Gemeente:

De aanleg van een ecologische zone zal veel geld kosten. In dit kader is het project Poort van

het Heuvelland ook al ( vooruitlopend op besluitvorming hierover), opgenomen in de projecten in het kader van NOVEX Zuid-Limburg. Het rijk heeft 1,5 miljoen toegezegd, waaruit 0.a. een bijdrage kan worden geleverd aan de ecologische verbindingszones. Ook met de provincie zal gesproken moeten worden. Aan de oostkant van Cadier en Keer wordt bij de vervanging van het bestaande viaduct ruimte gereserveerd voor een wildpassage SNG : dat is een beperkte verbetering, gezien de geringe doorgang van slechts een meter en gebrekkige aansluiting op de natuur aan de zuidzijde. SNG: Zorg ervoor dat dat geld

ook echt naar ecologie gaat.

Algemeen aandachtspunt: Neem de stem van

de natuur mee in de documenten. De motie is aangenomen en het zou mooi zijn als dit ook in de beleidsstukken van de gemeente terug komt. Veranker ook alle besluiten die met natuurbescherming te maken hebben zorgvuldig in bestemmings/omgevingsplannen.

Ook als gebouwen verbouwd gerenoveerd worden kijk dan op welke manier je ecologisch kan verbouwen. Maak bijvoorbeeld ook na de verbouwing gebouwen geschikt voor vleermuizen. Als het nog beter kan, doe het dan

ook.

Gemeente: Hoe staat de SNG ten opzichte van een ontwikkeling bij het Missiehuis. Een gedeelte van de huidige bebouwing is Rijksmonument. In alle sessies is aangegeven dat het behoud van cultureel erfgoed en van Monumenten (dus ook het Missiehuis) belangrijk is. Er is een projectontwikkelaar die daar woonzorg wenst te realiseren. Woonzorg is een item waar richting toekomst steeds meer behoefte aan is. Met deze invulling kan het monument in stand blijven en wordt aan een behoefte voldaan. Wat in de gesprekken ook na voren is gekomen is dat de meningen over het wel/ niet bij bouwen in het gebied met als doel behoud monument, uit elkaar lopen.

SNG: Het is nu een rustig gebied, voor een ecologische verbindingszone is het belangrijk dat dat zo blijft. Gezien het natuurbelang zou hier geen uitbreiding met bebouwing moeten komen. Dat is ook strijdig met kettingbedingen bij de verkoop van het Missiehuis door de Paters SMA. Ook bestaan er bij SNG twijfels over een verbouwing van het hoofdgebouw; het moet een zorgfunctie blijven behouden, want de rust in het

gebied zou niet verstoord moeten worden door eventuele levendigere woonfuncties. Interne verbouwing van de bestaande gebouwen om die woon/zorgfunctie toekomstgeschikt te maken is daarbij uiteraard gewenst en onvermijdelijk . Gemeente: we hebben gehoord over deze clausules, maar de inhoud van deze documenten is ons niet bekend.

SNG ; we zullen de betreffende

teksten voor uw opzoeken en ze u doen toekomen. * zijn bij dît verslag

toegevoegd

Gemeente: In de gesprekken kwam ook naar voren dat er wel in het zuid-westen van het plangebied ( langs Pastoor Kikkenweg tussen Trichterweg en Dorpstraat) gebouwd zou kunnen worden. Hoe staat SNG daar tegenover?

SNG: Op het eerste gezicht lijkt dat een meer logische lijn, maar dat ligt buiten deze plannen en deze optie is door SNG

niet terdege bekeken. Ook hier zou je de overgang naar het landschap goed moeten borgen.

Hoe dan ook moet je zo'n voorstel in de totale context bekijken. In zijn algemeenheid wordt gevraagd

waarom de gemeente geen voorbereidingsbesluit op gebieden legt om zo te voorkomen dat er andere voorstellen ingediend worden die invuling geven aan de mogelijkheden die een bestemmingsplan biedt. Gemeente: Ook daar is in het verleden naar gekeken, maar hier hangen ook vele haken en ogen aan. Zo kan een herzien bestemmingsplan een grondslag bieden voor nadeelcompensatie ( planschade) en moet je als de aanhoudingsplicht vervalt een besluit nemen op de ingediende aanvragen en deze toekennen als ze niet in strijd zijn met het geldend bestemmingsplan. Het gesprek wordt beëindigd. Over en weer wordt bedankt voor het prettige gesprek. Kaart met daarop aangegeven de gewenste richting voor een ecologische verbindingszone SavelsbosSchiepersberg

Na afloop van het gesprek zijn onderstaande verwijzingen en bepalingen uit koopovereenkomst 10 april 2018 door SNG aangeleverd:

(geanonimise rd) Daarbij is bij aanlevering van de koopovereenkomst door SNG de volgende toevoeging gedaan door SNG: “De akte bevat nog verdere passages waaruit de intentie van de verkopende parti blijkt om het missiehuis en haar omgeving in de huidige staat te bewaren voor de toekomst. Wij zijn van mening dat de gemeente Eijsden-Margraten als belanghebbende in dit project vanuit haar verplichting tot goed bestuur zorg moet dragen dat juridische afspraken die tot doel hebben cultuurhistorisch erfgoed te beschermen en voor de toekomst te bewaren ook daadwerkelijk worden nageleefd.”

De gemeente heeft hierop bij mail van 16 mei 2024 de volgende reactie geplaatst: De genoemde overeenkomst is een privaatrechtelijke overeenkomst tussen twee private partijen. Het staat deze partijen in goed overleg ook vrij om daarvan af te wijken. De gemeente heeft daar geen invloed op. Bij niet nakoming van de overeenkomst door een van de partijen kan de andere partij ook nakoming hiervan afdwingen via de burgerlijke rechter. Publiekrechtelijk geldt het bestemmingsplan en zijn rijksmonumenten in het gebied beschermd vanuit wetgeving.

De gemeenteraad

is bevoegd het omgevingsplan te wijzigen, mits de daarvoor geëigende procedure

doorlopen wordt. Bij de belangenafweging die alsdan gemaakt wordt, zullen ook privaatrechtelijke belangen, zoals bijvoorbeeld een tussen partijen gesloten overeenkomst waarbij een van de partijen zich beroept op nakoming, worden meegewogen in de te maken belangenafweging. Deze partij moet dan wel een zienswijze indienen tegen de wijziging van het omgevingsplan.

Vereniging Natuurbeheer Keerderberg Cadier en Keer 22 januari 2024

In dit document zijn twee verslagen samengevoegd. De verslagen zijn opgemaakt naar aanleiding van het gesprek tussen omwonenden Keerderberg/ Vereniging Natuurbeheer Keerderberg en de gemeente op 22 januari 2024. Omdat tussen de omwonenden/ vereniging en de gemeente geen overeenstemming bereikt kon worden over de definitieve verslaglegging, is zowel het verslag van de gemeente ( 1) als het verslag van de omwonenden/ Vereniging Natuurbeheer Keerderberg ( 2) onderstaand opgenomen. Versie gemeente Verslag gesprek Omwonenden

Keerberg / Vereniging Natuurbeheer Keerberg - Gemeente d.d. 22 januari

2024

16.30-18.15

uur

Gemeentehuis

Eijsden-Margraten

Onderwerp:

Herstart Poort van het Heuvelland

Aanwezig:

(geanonimiseerd) Omwonende Keerberg/ Vereniging Natuurbeheer Keerberg

(geanonimiseerd) Omwonende Keerberg/ Vereniging Natuurbeheer Keerberg (geanonimiseerd) mwonende Keerberg/ Vereniging Natuurbeheer Keerberg (geanonimiseerd) Adviseur Gemeente Eijsden-Margraten/ procesbegeleider Poort van het Heuvelland e (geanonimiseerd) oiectmanager Gemeente Eijsden-Margraten. O (geanonimiseerd)

Gestart wordt met een voorstel rondje. Bewoners: Wij vertegenwoordigen de omwonenden Keerberg die ook mede-eigenaar zijn van het bewonersdeels van de natuurbuffer Keerberg. Wij vertegenwoordigen hen rechtstreeks en middels de

(geanonimiseerd) onder andere zijn hier bestuursleden. vereniging ( B Gemeente:

In september 2023 is gekozen voor een herstart van het project Poort van het Heuvelland.

(geanonimiseerd) door de gemeente ingehuurd als procesbegeleider. s (geanonimiseerd) e c voor. Gemeente: Er was in het voorafgaande traject veel opgehaald, veel getekend, maar er waren geen keuzes gemaakt. Er wordt nu gesproken met het bestuur ( college en een werkgroep uit de raad). Hierbij worden vragen gesteld zoals wat willen we beschermen in het gebied, wat willen we ontwikkelen, wat zou weg moeten etc. Ook wordt gesproken met een aantal stakeholders, waaronder U. Met de provincie en de gemeente Maastricht worden gesprekken gevoerd met als doel om te komen tot een

gezamenlijke intentieverklaring waarbij deze partijen uitspreken dat zij het proces ondersteunen. Dit alles moet leiden tot een document op hoofdlijnen, waarin de uitgangspunten worden benoemd. In het kader van verwachtingen managen moet ook duidelijk zijn dat als mensen / stakeholders aangeven zaken niet wenselijk te vinden, dit niet betekent dat dit dan niet wordt opgenomen. Dit document wordt vastgesteld door de raad. De bedoeling is dat dit in september aan de raad wordt voorgelegd. De intentieverklaring zal aansluitend getekend worden.

(geanonimiseerd) ‘geparkeerd”. Eerst worden op hoofdlijnen keuzes gemaakt. Het proces zoals ingegaan met Biis

Na vaststeling van deze keuzes/ uitgangspunten door de raad wordt bezien of en zo ja welke ro! (geanonimiseerd) nog in het proces kan vervullen. Bewoners:

Geven aan een gespreksverslag te maken. Niet alleen om e.e.a. goed vast te leggen maar ook

om overige mede-eigenaren/ eden in het gesprek mee te nemen. Als er uitgangspunten aan de orde komen waarop positie/ opvattingen worden gevraagd, dan willen zij eerst afstemmen met de mede-eigenaren en zullen dat dan schriftelijk aanleveren. Gemeente: Gemeente maakt van ieder gesprek zelf verslagen en zal dit ook nu doen. Het concept-verslag zal door de gemeente aangeleverd worden. Als het lukt nog deze week.

Bewoners:

Geven aan dat uit de Gebiedsvisie Middenterras meer projectfiches zijn gekomen, zoals

bijvoorbeeld projectfiche inzake de ecologische verbindingen. Wordt dit ook in de opdracht van mevrouw

(geanonimiseerd) etokken.

Hoe worden zaken als het woningbouwprogramma/ woonzorgvisie meegenomen? Hoe

groot is het gebied Poort van het Heuvelland? Gemeente: Er wordt integraal naar het gebied gekeken, met dien verstande dat voor wat betreft de ecologische verbindingszones met name wordt gekeken naar de in de Poort van het Heuvelland te maken verbindingen. In de bestuursopdracht zoals destijds door de raad vastgesteld en gebaseerd op het projectfiche was geen precieze begrenzing van het gebied opgenomen. Onlangs is er in de raad een voorstel geweest inzake aankoop van strategische gronden en of opstallen in Gebiedsontwikkelingen. Hierin is wel een begrenzing aangegeven waarin aankopen voor dat doel kunnen plaatsvinden.

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) de gespreksverslagen Bewoners: Heeft mw. Bennis genomen van de plannen vaffjen

(geanonimiseerd) !aatste aangeleverd? Plannen die de bewoners in 2022 hebben gekregen en welk plan heeft NNN wijken weer af van eerdere versies. Gemeente: Ja hiervan is kennis genomen en uit de verslagen is af te leiden dat het schuurde.

(geanonimiseerd) begin 2022 door (geanonimiseerd) Het laatste plan van B B ngeleverd. Er is toen ook pas op de plaats gemaakt in verband met de verkiezingen, een nieuw college en een nieuwe burgemeester.

(geanonimiseerd) De gemeente heeft Verzocht wordt om even afstand te nemen van de plannen van de heerf aangegeven een herstart te willen maken en gaat in dit kader ook opnieuw met stakeholders het gesprek

aan. (geanonimiseerd) B eeft geen belang in het gebied, maar heeft de taak om te zorgen dat er keuzes gemaakt worden.

(geanonimiseerd) Bewoners: Vragen of Nekend

is met de natuurbuffer en de afspraken tussen de gemeente

en bewoners hierover. Deze afspraken zijn door de burgemeester ondertekend. De natuurbuffer bestaat uit

de waterbuffer en het natuurgedeelte. De bewoners onderhouden dit natuurgedeelte. Deze buffer is niet openbaar toegankelijk. De bewoners verwijzen ook naar het plan van VTN genaamd de Groene Rondweg.

(geanonimiseerd) Dit gebied is een stepping stone in deze groene rondweg. Een dodjepland

ecoduct was slecht

onderbouwd en niet passend in deze groene rondweg. Gemeente: Is een ecoduct, dat deze steppingstone zou kunnen verbinden met andere steppingstones aan de overzijde dan niet bespreekbaar voor de bewoners. Bewoners: Dat wel, maar geen verkeersader, dus ook geen combinatie met bijvoorbeeld een wandel of fietsroute. Zij willen wel een ecologische verbindingszone, maar geen rode ontwikkeling en verwijzen nogmaals naar het plan van VTN. Gemeente:

Met VTN wordt nog gesproken.

Bewoners: Vragen naar ontwikkelingen rondom de school Zij hebben vernomen dat er plannen zijn om de school te verplaatsen naar een locatie nabij de sportvelden en vragen welke locaties onderzocht worden. Ook vragen zij of bij deze locaties participatie zal plaatsvinden. Gemeente: Er is een onderzoek gestart naar de school. Moet deze op de huidige locatie blijven of zijn er

(geanonimiseerd) andere, wellicht meer geschikte, locaties. Voor zover bekend bij N'oopt

dit onderzoek. Haar is

(geanonimiseerd) niet bekend hoever dit proces gevorderd is. De contactpersoon bij de gemeente voor dit traject N (geanonimiseerd) M. Het gebied nabij de sportvelden is in dit onderzoek betrokken. De RO groep heeft opdracht om dit onderzoek

Bewoners:

uit te voeren.

Vrezen t.a.v. de ontsluiting van deze school als deze nabij de sportvelden wordt gesitueerd. Zij

(geanonimiseerd) tekende een verwachten ook een democratisch proces bij de keuze van een nieuwe locatie. Ook N weg door de waterbuffer. Zij hebben daarom negatieve ervaringen, voelen zich vaak achtergesteld en willen graag bij dit soort ontwikkelingen aan de voorzijde betrokken worden. Ook verwijzen zij dat de RO groep ook

betrokken is bij plannen van het Missiehuis. Zij vragen ook of Bureau Verbeek nu weer betrokken wordt bij de Poort van

het Heuvelland.

(geanonimiseerd) Gemeente: Bureau Verbeek is net alsoorlopig

‘geparkeerd’.

Bewoners: Is de zwarte weg ondertussen eigendom van de gemeente. Gemeente: De weg van Maastricht naar Bemelen is nu nog een eigen weg van Sibelco. Dit is het gedeelte tot aan de Zwarte weg. Als de groeve is afgewerkt wordt de weg in eigendom overgedragen aan de

gemeente. Dit zou, voor zover (geanonimiseerd) B bekend, in 2024 gebeuren. Bewoners: Hebben een vraag over vreemde ontwikkelingen bij het Kloosterpad en vragen zich af of dit gerelateerd is aan de PH. Op 1 maart 2023 schijnt door of namens de beheerder, naar hun informatie Eijsden-Margraten, een deel van het Kloosterpad gemuteerd te zijn in het Nationaal Wegen Bestand

(wegvakken), met als resultaat: 1. Toekenning van een foutieve naam Bakkerboschweg. Tot 1 maart 2023 bestond de Bakkerboschweg alleen uit de weggedeeltes tussen de Bemelerweg en parkeerplaats Missiehuis.

2.

3. 4.

Vanaf deze mutatie is het zuidelijk deel van het Kloosterpad ( tussen parkeerplaats Missiehuis en Riijksweg, dus het pad met de slagboom) daarbij getrokken en dus van naam gewijzigd. De mutatie vermeldt niet dat het gemuteerde deel ontoegankelijk is voor gemotoriseerd verkeer,

sterker nog: de toegekende wegklasse is "baan met max. snelheid groter dan 50km/h"(= FRC4), terwijl de echter Bakkerboschweg zelf wegklassen met lagere max. snelheid kent (buiten de kern = FRC 5= 50km/h, binnen de kern = FRC 6 = max. ligt lager dan 50 km/h.) Ook is voor het gemuteerde deel niet vermeld dat het pad in beide richtingen is afgesloten, Integendeel: de mutatie vermeldt rijrichtingen = B = ‘toegang via Beide richtingen’. Omdat ongeveer op diezelfde datum de slagboom structureel is opengezet, leidt dat tot ongewenste situaties. Bijvoorbeeld incidenteel sluipverkeer en kerende bezorgers aan de Rijksweg ( misleide navigatie).

(geanonimiseerd) De bewoners kregen de indruk dat is voorgesorteerd op de door Senste (geanonimiseerd) Rijksweg. Gevraagd wordt of dit bekend is bij

afslag van de

Gemeente: Beiden geven aan dat hen dit niets zegt en zij zullen dit navragen. Gemeente: Namens wie spreken de bewoners en uit hoeveel leden bestaat de Vereniging. Bewoners: De vereniging bestaat uit 12 leden, die wonen n zes woningen aan de Bakkerboschweg. Doel van de vereniging is het lange termijn beheer van het aangrenzend natuurgebied. Dit is van de gemeente ook met dit doel aangekocht en e zijn afspraken gemaakt. De 12 leden zijn eigenaar van de aangekochte grond. Het is een mandelig perceel. Er is een kettingbeding zodat bij overdracht/ verkoop van de woning ook

de zorg voor dit perceel is geregeld. Een gedeelte van de aanleg is betaald door de vereniging, voor een gedeelte zijn subsidies verkregen. Gemeente: We mosten ook rekening houden met de gebouwen n het gebied. Het zijn grote gebouwen, vaak cultuurhistorisch waardevol. Om deze gebouwen te behouden wordt vaker gezegd dat het dan nodig is dat er bijgebouwd wordt. Ook zal er iets aan de ontsluiting gedaan moeten worden. Hoe staan de bewoners daar tegen over en waar zijn ze huiverig voor. Bewoners: In de plancapaciteitsmonitor zijn de plannen van het Missiehuis nog opgenomen met 75 woningen als “inpandig bouwen met functieverandering’ en niet als nieuwbouw. s dit bewust gedaan? Als je kijkt naar de bestaande bouwvlakken dan zijn dat al grote bouwvolumes. Dus als er bij gebouwd wordt beperk het dan tot de bestaande bouwvlakken. Daarnaast willen de bewoners integraal zien wat er gebeurt,