20250218 09i Bijlage gespreksverslagen Poort van Heuvelland

Verslagen gevoerde gesprekken Poort van het Heuvelland- Stakeholders- Mede overheden

Gemeente Maastricht

Ambtelijk 15 januari 2024

Onderwerp: Poort van het Heuvelland — Gebiedsvisie - Intentieverklaring d.d. 15 januari 2024 9.00 -10.30 uur Gemeente Maastricht ambtelijk Aanwezig:

(geanonimiseerd) , senior stedenbouwkundige Gemeente Maastricht

(geanonimiseerd) iextern procesbegeleider Gemeente Eijsden-Margraten (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

)dreesiminonaeg( 'ojectmanager, Gemeente Eijsden-Margraten (geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) )dreesiminonaeg( chten het doel van dit overleg toe. De gemeente Eijsden-Vargraten: j Eijsden-Margraten is een paar jaar geleden gestart met de Gebiedsontwikkeling Poort van het Heuvelland.

Er is destijds met Maastricht, zowel ambtelijk als bestuurlijk gesproken. Het ingezette traject heeft echter niet eleid tot het maken

van keuzes die vertaald

konden

worden

in een

visie.

(geanonimiseerd) )dreesiminonaeg( ingezet als extern procesbegeleider om met name helder te krijgen wat willen we in dit — gebied, wat worden onze uitgangspunten. Ze heeft hiertoe gesprekken gevoerd met college en raad. Er worden nu ook gesprekken gevoerd met stakeholders in het gebied. Het is ook belangrijk om van de Gemeente Maastricht en de provincie te vernemen hoe zij tegen dit gebied aankijken. Des te meer omdat dit

project is opgenomen in de Regiodeal en het rijk ook financiering hiervoor beschikbaar stelt. Het gebied overstijgt ook de gemeentegrens. De bedoeling is om met de Provincie en Maastricht te komen tot een intentieverklaring, waarin wordt vastgelegd hoe tegen het gebied wordt aangekeken en wat voor ieder van de partijen belangrijk is en hoe artijen zouden willen samenwerking. Een bestuurlijk overleg met de gemeente de wethouders

(geanonimiseerd) gepland in Maart. ü

(geanonimiseerd) Maastricht: Oeeft

(geanonimiseerd) )dreesiminonaeg(

aan nog niet eerder hierbij betrokken te zijn geweest. Hij heeft wel van

collega's vernomen dat er een bestemmingsplan in procedure over de invulling van de voormalige LTS locatie. De gemeente Maastricht ondersteunt de gedachte in dit bestemmingsplan, maar heeft geconstateerd dat de ruimte die gelaten wordt dusdanig is, dat er zich ook ontwikkelingen kunnen voordoen waar Maastricht niet positief tegenover staat. Ook zijn bijvoorbeeld de binnenplanse vrijstellingen heel ruim. Ten

aanzien van de toegelaten detailhandel en de verblijfhoreca zijn in Maastricht vraagtekens. Eijsden-Margraten: Voor de voormalige LTS- locatie is inderdaad een concreet bestemmingsplan in procedure. De bedoeling van de Gebiedsvisie is juist om een kaderte schetsen, waaraan toekomstige plannen getoetst kunnen worden. Nu is dat nog niet het geval. Ook is het belangrijk om beide natura 2000 gebieden te

verbinden en ecologische verbindingen te leggen. Dit houdt niet op aan de grens van beide gemeenten. Maastricht: Maastricht heeft een behoorlijke woningbouwopgave. Principe is dat inbreiding voor uitbreiding gaat. Er is wel eens gesproken over woningbouw aan de oostelijke zijde van Maastricht, maar de Molenweg blijft een harde grens. Dit is ook passend binnen Panorama Zuid-Limburg. In het kader van de woningbouwopgave maar ook andere opgaven moet nog meer samengewerkt gaan worden binnen de regio.

Ook worden euregionale verbindingen steeds belangrijker.

(geanonimiseerd) eeft

aan groot voorstander te zijn van woningbouw in relatie tot goede

'mobiliteitsverbindingen. Pas al deze er zijn, zullen mensen minder snel de auto nemen. Eijsden-Margraten: In het verleden heeft Maastricht aangegeven ook op zoek te zijn naar plek voor een transferium aan de oostkant van Maastricht. I dit nog actueel? Maastricht: Er zijn op dit moment geen concrete plannen voor een park en ride aan de oostkant van Maastricht. Er wordt wel nog gekeken aan de zuidkant en de westkant. Ook is een studie opgestart naar het Kennedybrug tracé met als doel het tracé voor fietsers te verbeteren en de leefbaarheid te vergroten. In het kader van de actualisatie omgevingsvisie worden momenteel verstedelijkingsalternatieven ontwikkeld als input voor de MER. In één van de alternatieven is er sprake van een sterke regionale agglomeratievorming en wordt ZL een 30-minuten regio. In deze variant is parkeren op afstand een onderdeel van een regionaal

knooppuntensysteem met P+R en mobiliteitshubs. In die lijn kan (geanonimiseerd) Bijch het gebied een soort van

wel voorstellen dat je in

mobiliteitshub maakt, waarje bijvoorbeeld je auto kunt stallen en een fiets kunt pakken om naar de stad of het heuvelland

in te fietsen.

Eijsden-Margraten: Zoals al eerder aangegeven wenst de gemeente Eijsden te komen tot een intentieverklaring, die ook onderschreven wordt door de gemeente Maastricht en de provincie. Gevraagd wordt om ook input te leveren voor deze intentieverklaring. In maart is een bestuurlijk overleg gepland met

wethouders (geanonimiseerd) N

(geanonimiseerd) )dreesimmiinnonoaneage(g( De e meester van Eijsden-Margraten en wethouder.

agenda zal door Eijsden-Margraten worden aangeleverd

Gemeente Maastricht

Bestuurlijk 21 maart 2024

Onderwerp: Poort van het Heuvelland — Gebiedsvisie - Intentieverklaring d.d. 21

maart

2024

14.00 - 15.30

uur

Stadhuis

Gemeente

Maastricht

Aanwezig:

)e (geanonimiseerd) d)rdereeseisimmiinnoonnaaeg(

thouder Gemeente Maastricht

(geanonimiseerd) s

wethouder Gemeente Maastricht

(geanonimise rd) (geanonimiseerd) burgemeester Gemeente Eijsden-Margraten E (geanonimiseerd) wethouder Gemeente Eijsden-Margraten , (geanonimiseerd) senior stedenbouwkundige Gemeente Maastricht e (geanonimiseerd) extern procesbegeleider Gemeente Eijsden-Margraten e (geanonimiseerd) projectmanager, Gemeente Eijsden-Margraten e Eiisden-Margraten: Het doel van dit overleg wordt toegelicht. De gemeente Eijsden-Margraten is een paar jaar geleden gestart met de Gebiedsontwikkeling Poort van het Heuvelland. De Poort van het Heuvelland is het gebied aan weerszijden van de Rijksweg ( Provinciale weg) tussen Maastricht en Cadier en Keer.

Destijds is hier (geanonimiseerd) BNoor

benaderd en hebben ook gesprekken met Maastricht plaatsgevonden. Dit

heeft echter niet geleid tot het maken van keuzes. Wat willen we wel of niet met het gebied. Het overleg van vandaag is met name informerend van aard. Welke plannen zijn er voor het gebied, maar ook welke plannen leven er in Maastricht voor het aangrenzend gebied. De ontsluiting van het gehele gebied is slecht. De Rijksweg vormt een barrière, zowel voor mens als dier. Om tot een goede ontsluiting te komen is afstemming met de gemeente Maastricht en de provincie gewenst. Eiisden-Margraten: Er zijn vele oude kloosters in het gebied. Het zijn voor het merendeel beeldbepalende panden of monumenten. Herbestemming is nodig, maar ook duur. De gemeente heeft ook een woonopgave waarbij met name behoefte is aan ouderenhuisvesting/ zorgwoningen. 3 W vastgoed is eigenaar van het SMA Klooster (Missiehuis). Zij wensen te komen tot een herbestemming waar zorg centraal staat. Zij wensen hierbij het totale gebied te bekijken. Om tot een goede exploitatie te komen is uitbreiding van bebouwing nodig. 3 W Vastgoed denkt hierbij aan een uitbreiding in het gebied met pim. 125 wooneenheden. Zij gaan uit van een concept met meerdere doelgroepen, die zich onderling kunnen versterken en helpen.

Bij Via Jeugd worden, naast de geleverde jeugdzorg, vluchtelingen opgevangen.

momentee! 100 alleenstaande minderjarige

Maastricht: Welke functies wil je n het gebied. Via Jeugd is bovenregionaal. Eijsden-Margraten: Gebied kenmerkt zich overwegend door zorg: Missiehuis: Ouderenzorg, Via Jeugd: Jeugdzorg en opvang Amv'ers, Sint Gerlach: Zorg en opvang Oekraïners. Voor de voormalige LTS zijn plannen in procedure om daar activiteiten te ontplooien gerelateerd aan permacultuur. De pelikaanhal ( voormalige sporthal) is nu gekraakt. Het Iukt nog niet om de krakers eruit te krijgen. In dit gedeelte zou je het liefst de bebouwing slopen en dit gebied teruggeven aan de landbouw!/ natuur. Maastricht: Er zijn geen ontwikkelplannen voor Heer. Wel wordt gewerkt aan de actualisatie van de Omgevingsvisie. Hiertoe zal ook Eijsden-Margraten als buurgemeente betrokken worden.

Ook wordt er onderzocht gedaan naar het Kennedybrugtracé, Hoe zou je dit meer kunnen vergroenen, de

leefbaarheid verbeteren en het een meer aantrekkelijke fietsroute kunnen maken. Mensen zullen dan ook eerder de fiets nemen. De Akersteenweg zou hiervoor aangepast moeten worden. Regionaal wordt gewerkt aan mobiliteitshubs/ knooppunten. Qua woningbouw zijn er geen ontwikkelingen in het gebied. De Molenweg is nu een harde grens, het aangrenzende gebied wenst met open te houden. Dit ook in de lijn van Panorama Zuid-Limburg. Eijsden-Margraten: Wordt hierbij ook gedacht aan het aanleggen van een P&R aan die zijde? Een P&R aan die zijde zou én een functie voor de stad kunnen hebben én een functie voor het Heuvelland. Dit zou ook goed aansluiten op de Poortgedachte van de Poort van het Heuvelland. De vraag hierbij s hoe raken wij elkaar en wat kunnen wij doen om elkaar te helpen. Ambtelijk zal dit verder worden opgepakt. Eiisden-Margraten: Dit geldt niet alleen voor dit project, maar ook voor andere projecten. Denk bijvoorbeeld aan de herinrichting van de Stationsomgeving Eijsden. Dit gebied biedt gelegenheid voor woningbouw direct in de nabijheid van het station. Vanaf juni wordt de Drielandentrein operationeel.

Ook het gebied rondom de Köbbesweg verdient de gezamenlijke aandacht. Maastricht: Ten aanzien van de komst van de Drielandentrein is het belangrijk om samen te kijken hoe we hier gezamenlijk publiciteit aan kunnen geven. Is het programma voor die dag al bekend? Eijsden-Margraten: Partijen zijn hiermee bezig, navraag wordt gedaan naar de stand van zaken. Eijsden-Margraten: Het project Poort van het Heuvelland is in het kader van NOVEX opgenomen in de regiodeal. Er is met de provincie bestuurlijk gesproken en nu ook met Maastricht. De Gemeente Eijsden went te komen tot een intentieverklaring die ook onderschreven wordt door de gemeente Maastricht en de provincie.

Momenteel wordt gesproken met vele partijen, die of een belang hebben in het gebied dan wel bij het gebied betrokken zijn. Dit zal vervolgens leiden tot een uitgangspuntendocument, waarin is opgeschreven wat willen we wel en wat niet in het gebied. Dit uitgangspuntendocument is naar verwachting n juni als concept gereed. Dit zal dan met de betrokken partijen gedeeld worden. Het document wordt in september aan de

raad ter vaststelling voorgelegd en vormt de basis voor een op te stellen Masterplan voor het gebied. Aansluitend zou dan ook een intentieverklaring onderschreven kunnen worden. Ook met grote partijen in het gebied, zoals Via Jeugd, wordt toegewerkt naar een intentieverklaring om in samenwerking te mogelijkheden en onmogelijkheden van het gebied te verkennen. De gemeente Maastricht zal ambtelijk begin juni het concept document ontvangen. De burgemeester dankt beide wethouders voor de ontvangst in het gemeentehuis van Maastricht. Volgende week staat een overleg op de agenda met beide colleges, waarbij zaken die beiden gemeenten raken, zullen worden besproken.

Provincie Ambtelijk 11 januari 2024

Onderwerp: Poort van het Heuvelland — Gebiedsvisie - Intentieverklaring d.d.11januari 2024

12.00 — 13.00 uur Provincie Limburg ambtelijk

Aanwezig:

(geanonimiseerd) p n0100g Provincie e (geanonimiseerd) oördinator

gebiedsteam Zuid-Limburg, Provincie

(geanonimiseerd) etern procesbegeleider Gemeente Eijsden-Margraten e (geanonimiseerd) projectmanager, Gemeente Eijsden-Margraten E Gemeente: De gemeente is een paar jaar geleden gestart met de Gebiedsontwikkeling Poort van het Heuvelland. Er is destijds met de provincie, zowel ambtelijk als bestuurlijk gesproken. Het ingezette traject heeft echter niet geleid tot het maken van keuzes die vertaald konden worden in een visie.

(geanonimiseerd) ingezet als extern procesbegeleider om met name helder te krijgen wat willen we in dit s gebied, wat worden onze uitgangspunten. Ze heeft hiertoe gesprekken gevoerd met college en raad. Er worden nu ook gesprekken gevoerd met stakeholders in het gebied. Het is ook belangrijk om van de Provincie en de gemeente Maastricht te vernemen hoe zij tegen dit gebied aankijken. Des te meer omdat dit

project is opgenomen in de Regiodeal en het rijk ook financiering hiervoor beschikbaar stelt. De bedoeling is om met de Provincie en Maastricht te komen tot een intentieverklaring, waarin wordt vastgelegd hoe tegen het gebied wordt aangekeken en wat voor ieder van de partijen belangrijk is en hoe partijen zouden willen samenwerking. Op 8 februari a.s. is een bestuurlijk overleg gepland. Provincie: Het gebied is een overgangsgebied tussen stad en Heuvelland. De ambitie van de provincie is verwoord in het POVI en de omgevingsverordening. Zaken die voor de provincie in dat kader belangrijk zijn: Natuurnetwerk behouden en versterken, mobiliteit, de druk in het gebied ( deze moet niet te groot worden). Ook is in het verleden discussie geweest over het toevoegen van bebouwing in het gebied. Gemeente: Om een goede ontwikkeling van de grond te krijgen is het goed om dit samen te doen. Stel er moet onderzocht worden waar welke ecologische verbindingszone het meest effectief is, dan is het goed om dit samen met de provincie en de gemeente Maastricht te doen. Ook is het, naast het POVI en de Omgevingsverordening van belang om te weten of er verder nog zaken spelen van provinciewege die het gebied raken. Als deze zones aangelegd moeten worden, zal ook aan de provincie gevraagd worden in

hoeverre de versterking van de blauwgroene mantel op een financiële bijdrage van de provincie kan rekenen. Het Rijk financiert, maarde gemeente en andere overheden moeten voor de cofinanciering zorgdragen. Provincie: Er wordt gecheckt of er nog WRL/ LPLG projecten lopen binnen het gebied dan wel met agrariërs die gronden hebben liggen in het gebied. Dit ook om te voorkomen dat deze mensen steeds een andere overheidsinstantie aan hun deur krijgen. Gemeente: Ook de herbestemming van monumentaal en beeldbepalend cultuurhistorisch vastgoed vergt de nodige aandacht. Ten aanzien van het missiehuis heeft een ontwikkelaar aangegeven daarin woon-zorg te willen realiseren, maar ze wensen daarbij ook de bebouwing uit te breiden. Het concept is het realiseren van een gemeenschap, waar mensen ook onderling voor elkaar kunnen zorgen. In het kader van de woonzorgopgave die de gemeente heeft zou dit een goede herbestemming zijn. Alleen is dan de vraag wat is wel of niet nog verantwoord om toe te voegen en waar.

Via Jeugd heeft aangegeven het hoofdgebouw (klooster) te willen verkopen. In het kader van de jeugdzorg hebben zij voldoende ruimte bij de pavíljoens. Het voormalig ts-gebouw is door de gemeente een paar jaar geleden verkocht. Er is onlangs voor dit gebouw een bestemmingsplan in procedure gebracht. Uitgangspunt voor de invulling van dit gebied is permacultuur en biobased/ duurzame bedrijfsconcepten.

Provincie:

Belangrijk is om te kijken naar een goede balans in het gebied. Wat is er, wat wil je toevoegen en

verhoogt dit de kwaliteit van het gebied. Er i kennisgenomen van het bestemmingsplan voor het LTSgebouw. Gemeente: De gemeente zal een voorzet doen voor een intentieverklaring, waarin bijvoorbeeld wordt uitgesproken dat partijen het belang van het realiseren van ecologische verbindingszones ondersteunen, maar er nader onderzoek nodig is over de precieze invuling/ locaties hiervan. Er wordt ook gedacht aan het instellen van een stuurgroep. Aan de provincie wordt gevraagd om ook voor deze intentieverklaring relevante input aan te leveren.

(geanonimiseerd) De gemeente zal Afspraak: Op 8 februari a.s. ** is een bestuurlijk overleg gepland met wethouder B (geanonimiseerd) een agenda en eventuele stukken tijdig aan oesturen,

zodat dit met de Gedeputeerde

besproken kan worden. * Dit bestuurlijk overleg is verplaatst naar 22 februari.

Provincie Bestuurlijk 22 februari 2024 Verslag Bestuurlijk Overleg Provincie - Gemeente Eijsden-Margraten d.d. 22 februari 12.00 — 13.00 uur, Gemeentehuis Eijsden-Margraten Onderwerp: Gebiedsvisie Poort van het Heuvelland Aanwezig:

(geanonimiseerd) —Gedeputeerde

Provincie Limburg

(geanonimiseerd) rayonplanoloog Provincie Limburg e (geanonimiseerd) coördinator Gebiedsteam Zuid-Limburg. A (geanonimiseerd) e Burgemeester Eijsden-Margraten (geanonimiseerd) ethouder Eijsden-Margraten e (geanonimiseerd) Adviseur! procesbegeleider Poort van het Heuvelland e (geanonimiseerd) Pcjectmanager Eisden-Margraten. G (geanonimiseerd) heet de aanwezigen welkom. De gemeente Eijsden-Margraten heeft een grote Burgemeester W opgave voor wat betreft woningbouw. De gemeente wenst te groeien om het goede te behouden. Hierbij is de eigenheid van de dorpen en kernen heel belangrijk. Daarnaast heeft de gemeente ook een opgave voor een aantal gebiedsontwikkelingen, waaronder de Poort van het Heuvelland. De Poort van het Heuvelland is een complexe gebiedsontwikkeling. Complex, gezien de monumentale gebouwen in het gebied, die om een herbestemming vragen, maar ook complex gezien de aanwezige natuurwaarden en de Provinciale weg (Rijksweg), die het gebied in noord-zuid richting doorsnijdt. Het gebied is opgenomen in de regiodeal en is een gezamenlijke opgave voor de regio.

(geanonimiseerd) heeft in rondleiding van vanochtend kennis gemaakt met het gebied. De provincie Gedeputeerde B onderzoekt samen met de rijksoverheid op welke wijze ic-knooppunten kunnen bijdragen aan de transformatieopgave en de doelstellingen ten aanzien van woningbouw. Daar wordt op ingezet. Ook wordt

ingezet op het straatje erbij voor landelijke gemeenten. Ook Eijsden-Margraten heeft in dat kader plannen aangedragen.

(geanonimiseerd) geeft aan de hand van een presentatie een toelichting op de opgave voor de Poort van het i Heuvelland en de stand van zaken (de presentatie is bij dit verslag gevoegd). Duidelijk is dat keuzes gemaakt moeten worden in het gebied. Wat willen we wel en niet in het gebied. Aan de raad wordt in de vergadering van september een uitgangspuntendocument voorgelegd ter vaststelling. Het project is opgenomen in de Regiodeal. Het is belangrijk dat er met de gemeente Maastricht en de provincie gekomen wordt tot een intentieverklaring, waarbij partijen aangeven, ieder vanuit hun eigen bevoegdheid en verantwoordelijkheid om te komen tot een integraal gedragen gebiedsontwikkeling.

(geanonimiseerd) We komen nu in de fase van conclusies trekken. Er is een grote betrokkenheid bij het Burgemeesterl: gebied. Via Jeugd is eigenaar van een van de grootste gebouwen n het gebied. Dit gebouw komt op termijn leeg. Het gebouw is nu al gedeeltelijk verhuurd aan COA. Met Via Jeugd wordt nu gesproken over een eerste recht van koop door de gemeente en ook een intentieverklaring waarbij de intentie wordt uitgesproken om gezamenlijk op te trekken met als doel een goede invulling van deze locatie. Het geld uit de regiodeal i met name bedoeld voor sloop van niet gewenste bebouwing, behoud van cultuurhistorisch waardevolle bebouwing, verbetering van de aansluitingen op de Rijksweg en natuurherstel. Dit zijn ook de aandachtspunten voor de intentieverklaring

(geanonimiseerd) staat positief ten aanzien van intentieverklaring. Bestaande regiodeals worden Gedeputeerdel aangestuurd vanuit bestaande portefeuilles. Nieuwe regiodeals vormen onderdeel van de Samenwerkingsagenda en worden, indien nodig, ondersteund vanuit het leefbaarheidsfonds. Ten aanzien van mobiliteit zijn er weinig middelen voorhanden. Voor de komende jaren wordt ingezet op de basis op orde en worden geen nieuwe projecten toegevoegd.

(geanonimiseerd) !s verheugd dat er bij het college van Gedeputeerde Staten aandacht is voor de BurgemeesterfN: landelijke gemeenten. Gemeenten willen dan ook graag hun bijdrage leveren in de opgave waarvoorde provincie staat richting Rijk. Hij dankt de Gedeputeerde voor zijn bezoek aan de gemeente.

Natuur en Milieufederatie 16 januari 2024

Onderwerp:

Poort van het Heuvelland — Gebiedsvisie

d.d. 16 januari 2024 14.45 — 16. 00 uur Digitaal

Aanwezig:

(geanonimiseerd) )dreesiminonaeg( N e (geanonimiseerd) N e (geanonimiseerd) extern procesbegeleider Gemeente Eijsden-Margraten N (geanonimiseerd) projectmanager, Gemeente Eijsden-Margraten N Gemeente: Het doel van het gesprek wordt toegelicht. De gemeente Eijsden-Margraten is een paar jaar geleden gestart met de Gebiedsontwikkeling Poort van het Heuvelland. Het gebied tussen Maastricht oost en Cadieren Keer west. Aan de zuidzijde aansluitend op het Natura 2000 gebied Savelsbosch en aan de noordkant op het Natura 2000 gebied Bemelerberg — Schiepersberg.

Destijds is met veel mensen in het gebied gesproken echter dit heeft niet geleid tot het maken van keuzes.

(geanonimiseerd) n aangetrokken als extern procesbegeleider om het proces nieuw leven in te blazen en e om met name helder te krijgen wat we willen in het gebied en wat niet. Daarbij s de ontwikkeling Poort van het Heuvelland ook als project benoemd in het kader van de Regiodeal. In dt kader staat er ook druk op de uitvoering. Immers de looptijd s 4 jaar. Er zijn om heider te krijgen wat de gemeente in het gebied wenst, gesprekken gevoerd met college en raad. Ook wordt gesproken met de gemeente Maastricht en de provincie. De bedoeling is om met hen te komen tot een intentieverklaring. Ook wordt gesproken met zgn. stakeholders in het gebied. In het verleden is ook al met NMF gesproken over het gebied. Dit naar aanleiding van een reactie van NMF op de Provinciale omgevingsverordening. Dit gesprek is bedoeld om te rade te gaan bij NMF. Wat zijn zaken waar rekening mee gehouden moet worden in het vervolg traject vanuit natuur en landschap. De bedoeling is om uiteindelijk te komen tot een Uitgangspuntennotitie waar op hoofdlijnen wordt

aangegeven welke richting we op willen met het gebied.

(geanonimiseerd) zin blanco ten aanzien van het gebied. Zij hebben de oude : e plannen niet gezi ragen om een tekening/ luchtfoto van het plangebied, en zullen hier als team naar kijken. Vanuit NMF ligt de focus op 5 thema's, zijnde Natuur en Landschap, Energie en klimaat, Circulaire economie, Ruimtelijke kwaliteit, Water en bodem en de Transitie van de landbouw. Vanuit deze thema's zullen zij ook naar het gebied kijken. De aandachtspunten hunnerzijds zullen zij schriftelijk aan de gemeente mee geven. Zij verwachten binnen 2 à 3 weken te kunnen reageren. Gemeente: De luchtfoto van het gebied zal worden toegestuurd. Ook zal het gebied aangegeven worden waar de focus op ligt, maar dat betekent niet dat het omliggende gebied niet wordt meegenomen. Het is belangrijk om met name naar het omringende gebied de relatie te leggen. Aangevuld bij mail van 12 februari 2024

(geanonimiseerd) var: N Verzonden:

maandag

"

(geanonimiseerd)

12 februari 2024 14:18

… (geanonimiseerd) : (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) P ] Onderwerp: Gebiedsvisie poort van het Heuvelland

(geanonimiseerd) )dreesiminonaeg( Dag Excuses vorige week stond op de planning om je onze aandachtspunten mee te geven echter ben ik ziek geworden en is het er niet van gekomen. Maar bij deze de aandachtspunten en inspiratiebronnen vanuit de Natuur en Milieufederatie Limburg. 1

_

Volg de handreiking decentrale regelgeving klimaat adaptief bouwen en inrichten van de

rijksoverheid als leidraad: Handreiking decentrale regelgeving klimaatadaptief bouwen en inrichten | Brochure | Rijksoverheid.nl. Zoek bijkomende informatie en regels per thema specifiek op via Iplo https:/iplo.nl/thema/. 2. _ Wateren bodem sturend als leidende principes bij de inrichting van Eijsden-Margraten. https://www.wur.nl/nl/show-longread/water-en-bodem-sturend-vraagt-om-een-brede-blik.htm

Deze

link bevat een kennisdocument van de universiteit van Wageningen waarin ze illustreren hoe water en bodem sturend er volgens hen uit zou komen te zien in de praktijk. 3. _ Wanneerer gesproken wordt over participatie, of het samen 'doen' met inwoners. Zorg dat

er een duidelijke visie is op wat participatie voor de gemeente-eijsden inhoudt. Er zijn onderwerpen waarbij slechts informeren mogelijk is omdat het besluit al vast staat. Wees hier open en eerlijk over. Tuinen van Zuid is een organisatie die participatietrajecten erg fijn begeleid. 4. _ Pak zaken integraal op, zoals bij de Nieuwe wAarde (zie https:/www.buiting.nl/portfolioitemyde-nieuwe-waarde/) waarbij de aanpak is gericht op 1) het anders inrichten en beheren vd openbare ruimte om klimaatadaptatie, 2 het versterken van biodiversiteit en 3) het verbeteren vd lichamelijke en psychische gezondheid van mensen tegelijkertijd aan te pakken 5. _ Inspiratie ben je als gemeente verantwoord bezig? Houd onze besluitwijzer bij de hand https://www.nmflimburg.nV/project/besluitwijzer/

Thema woningbouw:

e

Verdichting in plaats van bouwen in het buitengebied: De provincie heeft de intentie om minimaal 26.550 woningen te bouwen en mogelijk nog 20.000 extra. Voor de locaties voor deze woningen wordt in eerste instantie gekeken naar 6 grootschalige OV-knooppunten en naar dorps- en stadsranden (het straatje erbij). De NMF Limburg pleit ervoor dat in eerste instantie woningen gebouwd worden in bestaande buurten. Verdichting van steden biedt ook meer voordelen dan woningen bouwen in het buitengebied, zo is gebleken uit onderzoek van het ministerie van IW

en

de woonvisie van het College van Rijksadviseurs (https:/www.collegevanrijksadviseurs.nl/adviezenpublicaties/publicatie/2022/10/18/bouw-in-de-buurt). Door bij verdichting ook in de hoogte te bouwen, kunnen verschillende doelen gestapeld worden. Daarnaast vinden wij het een goed voornemen om ook de focus te leggen op het transformeren van leegstaande gebouwen. e

_ Natuur

inclusief bouwen/ontwikkelen:

a) groennorm gemeente Weert als voorbeeld b) voorkom hittestress, voorzie plek voor diersoorten vb. vleermuizen, zwaluwen. Gebruik de

checklist van de vogel en zoogdiervereniging https://www.checklistgroenbouwen.nl/ c) beperk het aandeel bebouwd/verhard opperviak d) definieer een minimum aandeel groen oppervlak > minimum

aandeel bomen voor schaduw per

bebouwing > omgevingsplan vastleggen groenblauw dak realiseren met bergingscapaciteit 20/50 ml vooral bij dichte bebouwing e afkoppelen nieuwbouw met minimale wateropslag in bouwvoorschrift (50mm) Thema circulariteit en energie:

e

Gebruik dit handboek voor circulaire uitgangspunten en ontwerpprincipes: https://www.metabolic.nl/wpcontent/uploads/2021/12/Metabolic

°

HandboekCirculaireGebiedsontwikkeling.pdf

Denk bij duurzaam en biobased bouwen ook aan bijvoorbeeld het gebruik van een materialenpaspoort (www.madaster.nl). Stimuleer burgerinitiatieven (bijvoorbeeld deelinitiatieven) en woongroepen.

Denk aan stedelijk afvalwater, of agrarisch groen afval. Bodem-energie verplichten waar kan. Lokale energie-opwek stimuleren. Er zijn nu ook zonnepanelen op de markt die volledig circulair zijn en die gebruikt kunnen worden op gebouwen waarbij het normale zonnepaneel te zwaar is (So

Large in Weert). Meer weten of natuur-inclusieve zonnevelden neem bijvoorbeeld eens een kijkje op de website https://www.energietuinen.nl/. ° _ Waar kan energie-besparingsmaatregelen stimuleren.

°

De BENG

legt op dat alle nieuwbouwprojecten energie-neutraal moeten zijn, kan dit ook bij

bestaande woningen op terugwerkende kracht in de gemeente eijsden-margraten? https://www.zehnder.nl/nl/service-kennis/wet-en-regelgeving/alles-over-beng

° Thema

Hoe kun je in de gebiedsvisie de Sustainable Development goals realiseren? water

.

en

milieu:

Geeft water meer ruimte en denk hierbij ook aan een natuurlijke inrichting om de

biodiversiteit te verhogen --> Grondwaterpeil verhogen (fasering) . Gebruik natuurlijke oplossingen in watermanagement

°

a) Verwijder drainages en sloten

b) Aanleg landschapselementen en verruwing graslanden.

c) Natuurkracht als voorbeeld in de regio .

Koppel water af en vang op waar het terecht komt, ruimte voor infiltratie

°

Geen onttrekkingen van grondwater in bufferzones N2000 Waterkwaliteit

1.

_

Voorkom/ beperk lozingen industrie en riool overstorten (ZZS)

2. 3.

_ _

Limiet voor bestrijdingsmiddelen > uitspoeling Gebruik bufferstroken langs waterlopen > zonder bestrijdingsmiddelen, bemesting en

teelten

e

Geur: gebruik basis achtergrondbelasting (wat kan vb. wijk hebben), volg hierbij de WHO niet de Nederlandse wettelijke normen want deze zijn niet toereikend.

normen en

°

Geluid: achtergrondbelasting, à activiteiten landbouw tussen 7-8 toetsten aan nachtnormen à landbouwmachines dienen nu ook getoetst te worden.

e _ Lucht: committeer je als gemeente aan het schone lucht akkoord en volg dus ook de WHO-normen omtrent bijvoorbeeld fijnstof bij het realiseren van een nieuw project. « _ Aandacht voor lozingen - denken jullie dat er een risico op lozingen í in het plangebied, hoe zouden jullie dat als gemeente

kunnen aanpakken?

Natuur en landschap: e

Leg eco-corridors aan: bijvoorbeeld ecoducten Bunderbosch en Kalverbosch bij Meerssen: verbinding tussen de natuurgebieden van het Maasdal en het Geuldal.

e

eco-corridors in de stad, zie bv het Park Connector Network (= reeks natuurcorridors waarbij in Singapore — een vd dichtstbevolkte steden ter wereld — alle grote parken met elkaar verbonden zijn). In Maastricht zijn er plannen voor een Maastrichts Natuur Netwerk (MNN). De kern is een groenblauw netwerk dat aansluit bij het landschap en de cultuurhistorie van de stad. Langs dat

netwerk kunnen dieren en planten en (regen)water zich door de stad verplaatsen, maar ook wandelaars en fietsers (gezondheid).

e

Gebruik het Limburgs Natuurprogramma met de programmalijnen Limburg natuurinclusief en Limburgers voor groen.

e _ Inspiratiedocument bouwstenen voor biodiversiteit in het omgevingsplan. https://assets.naturetoday.com/docs/89c6776a-3893-4394-bd12-{51C03b07e99.pdf.

«

Het is belangrijk dat mensen kunnen genieten van een groene omgeving, echter loert het gevaar voor de gemeente Eijsden-Margraten dat de omgeving overspoeld raakt door toeristen. Is het mogelijk om stiltegebieden voor dieren uit te breiden?

We hopen dat jullie hier alvast mee vooruit kunnen en worden graag betrokken bij de vervolgstappen. Mochten er aan de hand van bovenstaande nog vragen zijn dan trek vooral aan de bel. Met vriendelijke groet,

(geanonimiseerd) Adviseur Ruimtelijke Ordening en Natuur OBereikbaar: maandag tot en met donderdag

natuur en milieu P limburg Natuur en Milieufederatie Limburg Kapellerpoort 1 6041

HZ Roermond

Tel. 06-19247849 www.nmflimburg.nl

Volg ons ook op social media:

HyVin&C

Stichting Grueles 22 januari 2024

Verslag gesprek Stichting Grueles — Gemeente d.d. 22 januari 2024 15.00 — 16.30 uur Gemeentehuis Eijsden-Margraten Onderwerp: Poort van het Heuvelland Aanwezig:

(geanonimiseerd) stichting Grueles (geanonimiseerd) , Adviseur Gemeente Eijsden-Margraten/ procesbegeleider Poort van het Heuvelland (geanonimiseerd) rojectmanager Gemeente Eijsden-Margraten. Gestart wordt met een voorstel rondje. Gemeente: De gemeente is een paar jaar geleden een proces gestart om te komen tot een Gebiedsvisie voor de Poort van het Heuvelland. Dit is voortgevloeid uit de eerder vastgestelde Gebiedsvisie Middenterras.

(geanonimiseerd) ingeschakeld voor dit proces. Hij heeft met velen in het gebied gesproken waaronder ook de (geanonimiseerd) Stichting Grueles. eeft alles wat hij heeft opgehaald ook neergelegd in tekeningen. Er zijn echter bestuurlijk geen keuzes gemaakt over wat wel en wat niet gewenst is in het

gebied. Vervolgens heeft

(geanonimiseerd) gekozen voor een hetherstart, proceswaarbij enige detjd eerste stil gelegen. In september 2023 is, door inzet var_ focus ligt om bestuurlijk duidelijk te krijgen wat men wel en niet in het gebied wenst. Hierbij wordt ook de gemeente

Maastricht en de provincie betrokken. Met het bestuur zijn gesprekken

gevoerd, met Maastricht en de provincie op ambtelijk niveau, en er wordt nu ook met de Stakeholders in het gebied gesproken. Stichting Grueles is een van de stakeholders. Stichting Grueles: Stichting Grueles is nauw betrokken bij het Savelsbos. Er wordt gemonitord wat er gebeurd. Uitbreiding van bosgebied zou gewenst zijn. Landelijk wenst men n te zetten op uitbreiding van natuurgebied, om natuurgebied ook minder kwetsbaarte maken. In Zuid-Limburg zijn geen echte robuuste ebieden.

(geanonimiseerd) —eefl aan ook betrokken te zijn geweest de Eijsder Beemden. Hier zijn ook landbouwgronden omgezet in natuur. Het was een mooi, maar soms ook moeizaam proces, maar heeft wel het gewenste resultaat opgeleverd. Bij het Savelsbos is de invloed van stikstof duidelijk waarneembaar.

Gemeente: Duidelijk is dat dit een van de zorgpunten is. Tijdens wandelingen door het gebied is dit ook waargenomen. Met name waar natuurgebied grenst aan agrarisch gebied zie je veel bramenstruiken en brandnetels, wat duidt op stikstof. Welke uitdagingen of kansen ziet Grueles verder in het gebied? Stichting Grueles: Een kans wordt gezien in het optimaliseren van de onderdoorgang van de Rijksweg ter plaatse van de Fommestraat. Dit zal voor bepaalde diersoorten is goede verbinding zijn, mits er beplanting

komt tot aan weerszijden van de weg en dus een robuuste verbinding ontstaat. Een andere doelsoort, die zowel in het Savelsbos en de Schiepersberg voorkomt, is de eikelmuis. Deze soort heeft struweel nodig en verplaatst zich over het algemeen niet snel. Het zal lang duren voordat de populatie van Bemelen met Rijckholt verbinding maakt. Er is in GAIA zoo een fokprogramma voor de eikelmuis. Jonge eikelmuizen worden terug geplaatst in de kernpopulatie, maar ook bij de Riesenberg. Dit fokprogramma staat politiek ter discussie.

Ook zijn er andere kansen binnen het gebied. Je kunt bijvoorbeeld kijken hoe je via het gebied van Via Jeugd ( goudgroen aan achterzijde) een verbinding kunt maken met de gronden van het missiehuis en van daaruit naar Antoniusbank. Gedacht kan hierbij ook worden aan een Ecoduct over de Rijksweg. Er zijn voorbeelden in den lande die goed functioneren. Bij een ecoduct is het wel belangrijk dat dit niet verhard wordt. Een combinatie met wandelpad zou wellicht wel tot de mogelijkheden behoren.

Gemeente: De golfbaan heeft een groot gedeelte van het gebied in gebruik en ook invloed op de noord-zuid verbindingen. Is Stichting Grueles in het verleden betrokken geweest bij de aanleg? Stichting Grueles: Nee, in het verleden niet betrokken geweest, De aanleg van de golfbaan is vóór de fusie geweest, hetgeen wellicht verklaard waarom Stichting Grueles hier niet bij betrokken is geweest. Als naar de

aanplant gekeken wordt op het golfterrein lijkt het er wel op dat ze rekening gehouden hebben met

)(dgeanonimiseerd) reesiminonaeg( fruitbomen/ bosschages, waardoor dieren zich via het terrein kunnen verplaatsen. Volgens N had dat destijds ook te maken met de aanwezigheid van de das. Gemeente: Het vervolgproces is dat er nog gesproken wordt met een aantal stakeholders in het gebied, en bestuurlijk met de gemeente Maastricht en de provincie. Aan de hand van hetgeen is opgehaald wordt er een uitgangspuntennotitie opgesteld die n september aan de raad ter vaststelling wordt aangeboden. Deze vormt dan tevens het vertrekpunt voor de op te stellen Gebiedsvisie/ Masterplan.

Vereniging tot natuurbehoud Cadier en Keer 20 februari 2024

VTN heeft schriftelijk gereageerd op het verslag. De reactie van VTN is bij het verslag gevoegd.

Onderwerp: Poort van het Heuvelland — Gebiedsvisie d.d. 20 februari 12.00 — 13.30

2024 uur Locatie:

Missiehuis

Aanwezig:

(geanonimiseerd) v7n e (geanonimiseerd) vrn e (geanonimiseerd) e

procesbegeleider Gemeente Eijsden-Margraten

(geanonimiseerd) ojectmanager, Gemeente Eijsden-Margraten p Gemeente: Het doel van het gesprek wordt toegelicht. De gemeente Eijsden-Margraten is een paar jaar geleden gestart met de Gebiedsontwikkeling Poort van het Heuvelland. Het gebied tussen Maastricht oost en Cadier en Keer west. Aan de zuidzijde aansluitend op het Natura 2000 gebied Savelsbos en aan de noordkant op het Natura 2000 gebied Bemelerberg — Schiepersberg. Destijds is met veel mensen in het gebied gesproken echter dit heeft niet geleid tot het maken van keuzes.

(geanonimiseerd) n aangetrokken als extern procesbegeleider om het proces nieuw leven in te blazen en s om met name helder te krijgen wat we willen in het gebied en wat niet. Er zijn om helder te krijgen wat de gemeente in het gebied wenst, gesprekken gevoerd met college en raad. Ook wordt gesproken met de gemeente Maastricht en de provincie. De bedoeling is om met hen te komen tot een intentieverklaring. Ook wordt gesproken met zgn. stakeholders in het gebied. In het verleden is ook al met VTN gesproken over het gebied. Dit gesprek is bedoeld om van VTN te vernemen waar zij vinden dat n het gebied rekening mee gehouden moet worden. De bedoeling is om uiteindelijk te komen tot een Uitgangspuntennotitie waar op hoofdlijnen wordt aangegeven welke richting we op willen met het gebied. Na vaststelling doorde raad, naar verwachting in september, vormt dit dan de basis voor een Masterplan.

(geanonimiseerd) VTN: (geanonimiseerd) e overhandigt aa e

tnemanummer : ’t Wiet Klieëf: Natuurbehoud door

ecologische verbindingen. Vanaf pagina 77 wordt uitgebreid op dit gebied ingegaan en wordt de opvatting van VTN t.a.v. dit gebied beschreven. Vervolgens volgt een wandeling door het gebied. Tijdens de wandeling worden onderstaande zaken die van

belang zijn voor VTN nader toegelicht. Ook wordt de locatie waar een ecoduct mogelijkerwijs zou kunnen aanlanden,

°

bezocht.

Ouderenzorg/ woonzorg zou een goede invulling zijn voor de bestaande bebouwing. Het blijkt dat met name ouderen vaak in te grote huizen wonen en op zoek zijn naar kleinere woningen. Dit zou hiermee gecombineerd kunnen worden. Uitgangspunt zou moeten zijn het gebruiken van de bestaande bebouwing. |s uitbreiding van bebouwing nodig zou bebouwing op de parkeerplaats een

te onderzoeken optie zijn. Woningbouw zou niet op het voetbalveldje moeten komen ( zie onder). « _ Het voetbalveldje moet niet bebouwd worden. VTN heeft in genoemd themanummer ook haar plannen voor de Groene Rondweg nader onderbouwd. Voor dit te realiseren zou het voetbalveldje als groene verbinding behouden moeten blijven. Groen kan dan ook gedeeltelijk in de vorm van een park, waar mensen kunnen verblijven, maar

e

waar ook dieren gebruik van maken in de relatie met

Klinkenberghbos en verder richting Bemelerberg/ Schiepersberg. Een ecoduct zou de verbinding tussen de Rijksweg kunnen maken. Het ecoduct zou kunnen aanhaken in de bosschage aan het Kloosterpad. Dit zou in combinatie kunnen met een wandel of fietsverbinding. Die moet dan aan weerszijden wel logisch aansluiten op bestaande fiets en /of wandelpaden.

Vereniging tot Natuurbehoud Cadier en Keer www.vtncadierenkeer.nl

Rijksweg 101, 6267 AE Cadier en Keer Gemeente Eijsden-Margraten

(geanonimiseerd) dreesiminonaeg( Tax. )B 20 maart, 2024 Best

(geanonimiseerd)

Bedankt voor het compact

samengevat

versl:

Van: (geanonimiseerd) Verzonden: woensdag 13 maart 2024 14:34 Aan: VTN Cadier en Keer <vtncadierenkeer@home.nl> Onderwerp: RE: Nog iets vergeten te tippen.

Zie bijgevoegde foto, die is genomen de dag na onze wandeling, dit zijn twee van de drie reeën die wij

daar hebben gezien. Dit is precies op de zelfde plek waar wij boven aan de hellingbosrand hebben estaan waar we de reeën hebben zien vluchten, nu zijn ze blijven staan en heeft toevallig een vriend,

(geanonimiseerd) die in die alleenstaande woning is opgegroeid, deze foto achter zijn tuin kunnen maken — (geanonimiseerd) nze VTN-werkgroep verbindingen heeft zich nogmaals beraden over onze irecies beneden waar wij bovenEcologische hebben gestaan.

wandeling en door jullie opgestelde samenvatting. Er zijn echter zaken niet juist of onvolledig weergegeven en wij hebben hier veel onderzoek, publicaties, tijd en energie in gestoken. Daarom dragen we hier, als VTN-bestuur op dit cruciale moment onze aanvullende bevindingen nogmaals aan om mee te nemen in ons VTN advies en ter completering van ons gesprek tijdens de wandeling op 20 februari 2024. Daarnaast ben ik zoals je weet 10 jaar voorzitter geweest van Platform Zorgvragers Eijsden-Margraten. In die tien jaar heeft ons platform samen met de gemeente veel burgerbijeenkomsten georganiseerd in onze gchele gemeente. Ook hadden en hebben de bestuursleden heel veel individuele gesprekken met zorg-vragende burgers van onze gemeente. Ik heb tijdens ons wandelgesprek ook aangegeven dat ik verschillende petten tijdens ons gesprek draag en heb bij elk onderwerp aangegeven wanneer ik welke pet op had. In onderstaande correcties en aanvullingen op ons wandelgesprek heb ik tevens de belangen van gemeente Eijsden-Margraten zorgvragers meegenomen in ons advies. Indien gewenst kunnen we jullie een officiële brief laten toekomen waar onderstaand word bevestigd door platform zorgvragers Eijsden-Margraten. Met vriendelijke groet, tot Natuurbehoud Verenigi

voorzi

N

Cadier en Keer

(geanonimiseerd)

Onderwerp: Poort van het Heuvelland — Gebiedsvisie d.d. 20 februari 12.00 — 13.30

2024 uur Locatie:

Missiehuis

Aanwezig:

(geanonimiseerd) )dreesiminonaeg( ‚ VTN (geanonimiseerd) VTN (geanonimiseerd) jextern procesbegeleider Gemeente Eijsden-Margraten (geanonimiseerd) ojectmanager, Gemeente Eijsden-Margraten Gemeente: Het doel van het gesprek wordt toegelicht. De gemeente Eijsden-Margraten is een paar jaar geleden gestart met de Gebiedsontwikkeling Middenterras. Onderdeel daarvan is projectgebied de Poort van het Heuvelland: het gebied tussen Maastricht oost en Cadier en Keer west, dat aan de zuidzijde aansluit op het Natura 2000 gebied Savelsbos, en Vlakbij aan de noordkant aansluit op het Natura 2000 gebied Bemelerberg — Schiepersberg. Destijds is met veel mensen in het gebied gesproken echter dit heeft niet geleid tot het maken van keuzes.

(geanonimiseerd) s nu aangetrokken als extern procesbegeleider om het proces nieuw leven in te blazen en om met name helder te krijgen wat we willen in het gebied en wat niet. Er zijn, om helder te krijgen wat de gemeente in het gebied wenst, gesprekken gevoerd met college en raad. Ook wordt gesproken met de gemeente Maastricht en de provincie. De bedoeling is om met hen te komen tot een intentieverklaring. Ook wordt gesproken met zgn. stakeholders in het gebied. De VTN stelt het op prijs, dat opnieuw gelegenheid wordt geboden om hun visie toe te lichten met betrekking

tot zaken waar in het gebied rekening mee gehouden moet worden. De bedoeling is om uiteindelijk te komen tot een Uitgangspuntennotitie waar op hoofdlijnen wordt aangegeven welke richting we op willen met het gebied. Na vaststelling door de raad, naar verwachting in september, vormt dit dan de basis voor een Masterplan.

VTN voorzitter: (geanonimiseerd) e overhandigt aan (geanonimiseerd) \het themanummer: 't Wiet Klieëf: Natuurbehoud door ecologische verbindingen’, dat ook rechtstreeks op de homepage

www.vtncadierenkeer.nl digitaal te downloaden is. Vanaf pagina 60 wordt in het themanummer n het artikel ‘Herstel van ecologische verbindingen: noodzaak en kansen’ uitgebreid ingegaan op het belang van ecologische verbindingen en de situatie rond Cadier en Keer. Het artikel maakt onderdeel uit van dit verslag en is daarom bijgevoegd als bijlage 1. Vanaf pagina 74 gaat het artikel ‘Westverbinding: ecoduct en groene rondweg ‘ in op de specifieke ecologische verbinding die door de Poort van het Heuvelland loopt, genaamd ‘De Groene Rondweg'.

Verbetering en versterking van deze verbinding is cruciaal. In plaats van een rondweg voor verkeer, die Jo Coenen rond de kern van Cadier en Keer in zijn visie voor de Poort van het Heuvelland heeft opgenomen, pleit de VTN samen met andere natuurverenigingen voor versterking van een ‘groene rondweg’ uitsluitend voor de natuur, dus een ecologische verbindingszone. Daarom hebben we dit plan de naam ‘de Groene Rondweg’ gegeven. Het gaat hier dus niet om een verkeersweg! De Groene Rondweg verbindt het Natura 2000 gebied Bemelerberg / Schiepersberg met het Natura 2000

gebied Savelsbos: via het Klinkenbergbos, tussen de golfbaan en de kern Cadier en Keer door, via het nieuwe natuurbufferproject (van bewoners Keerberg en de gemeente samen), over het nieuw te realiseren ecoduct (vanaf zuidpunt Missiehuis-terrein over de Rijksweg heen), via landgoed Heerdeberg. In het artikel wordt op het belang van en op de versterking van deze ecologische verbinding ingegaan en wordt de opvatting van VTN t.a.v. dit gebied beschreven. Na overhandiging en toelichting volgt een wandeling door het gebied. Tijdens die wandeling worden de volgende zaken nader toegelicht:

In de Poort van het Heuvelland zijn veel lege gebouwen. Zorg (gespecialiseerde zorg, ouderenzorg en woonzorg) zou een goede invulling zijn voor de bestaande bebouwing. Het blijkt dat veel (nu en binnenkort) zorgvragende ouderen uit Cadier en Keer in (te) grote huizen wonen en op zoek zijn naar andere en kleinere betaalbare woonvormen. Dit zou hier gecombineerd kunnen worden.

Specifiek voor het Missiehuis-terrein is het volgende van (natuur)belang

Dit terrein ligt in de helling, midden in de ecologische verbindingszone die dringend versterking behoeft en kansrijk is om de twee Natura 2000 gebieden beter te verbinden. Dit terrein dient maximale rust en stilte te behouden. En in de nacht altijd stil en donker te zijn. Bewoning door jongeren of gezinnen ís hier niet passend doordat dan 24/7 geluid, licht, bewegingen dynamiek ontstaat. Dit moet geen woonwijk worden. De sereniteit van dit klooster en terrein dient behouden te blijven. Huisdieren zijn niet gewenst omdat deze fauna-migratie ontmoedigen en zelfs verjagen. Een ecoduct dient hier de ecologische verbinding over de Rijksweg te herstellen. Dit dient aan te haken in

de bossage op de zuidpunt van het Missiehuis-terrein (aan het Kloosterpad). Deze bossage is nu in de praktijk al onderdeel van de migratieverbinding. Wild loopt hier nu over de Rijksweg. Dit is waar we tijdens

ons bezoek de drie reeën zagen. Dit is ook de plek die wij (geanonimiseerd) BNebben

aangewezen voor het ecoduct

en die hij in zijn visie heeft opgenomen. Het ecoduct zou n combinatie kunnen worden gerealiseerd met een recreatieve wandel- en/of fietsverbinding, mits voor dieren een voldoende brede en aparte (huisdiervrije) strook wordt opgenomen. ecoduct dient dan aan weerszijden aan te sluiten op de ecologische verbinding zoals in het artike! ‘de

Het

Groene Rondweg' beschreven. Het ecoduct kan recreatieve fiets en /of wandelpaden verbinden, denk aan het doortrekken van het Rondje Bemelen naar het Belgisch Monument / Savelsbos, waarbij dan wel bromen scooter- verkeer en nachtelijk verkeer over het ecoduct uit den boze is. Zo'n wandel-fietspad dient daarom alleen een recreatieve functie te hebben (niet voor grote tourtochten), alleen overdag te worden gebruikt en daarom ook geen verlichting te hebben. Doorgaand verkeer over het ecoduct is ongewenst, evenals een verkeersfunctie anders dan recreatief. Zie bijgevoegd in bijlage 2 de infographic van het Recreaduct

over de A16, waarnaar we refereren. Een ecoduct in combinatie met recreatieve wandel- en

fietsroutes wordt ook wel een eco-recreaduct genoemd. Voor wat betreft de nieuwe functie voor het Missieh terrein zien wij zorg als meest verenigbaar met de natuurbelangen. Uitgangspunt is het minimaal behouden van de bescherming van natuurbelangen die de huidige

bestemming van het terrein biedt (doelmatig hergebruik van bestaande gebouwen voor ?… sprake mag zijn van ?. ; zie tekst van de huidige bestemming).

waarbij er geen

Uitgangspunt is dat bebouwing hier wordt beperkt tot bestaande bouw. In aanvulling hierop : de functie van het gehele terrein wordt beperkt tot zorg en als voor die functie dan nog (beperkte) uitbreiding van bebouwing nodig zou zijn, dan zou die uitbreiding alleen op de geasfalteerde parkeerplaats een te onderzoeken optie zijn — onder de volgende voorwaarden: (1) het hele Missiehuis-terrein krijgt ook echt uitsluitend een zorg-bestemming (met uitsluiting van regulier wonen);

(2) langdurige exploitatie komt van één en dezelfde professionele zorgpartij bijvoorbeeld Envida, NobamaCare etc waardoor die invulling op lange termijn is geborgd; (3) het plan voor de ecologische verbinding 'de Groene Rondweg' inclusief het ecoduct of eco-recreaduct wordt uitgevoerd (4) de bestaande infrastructuur is toereikend, waardoor rust en stilte in het gebied en verbinding voor natuur

wordt geborgd (5) voor de verdwenen parkeerplaatsen komt een ondergrondse parkeeroplossing. Zonder aan ieder van deze voorwaarden te voldoen zien we geen garantie dat natuurbelangen afdoende zijn geborgd en kunnen we niet instemmen met de gevraagde flexibiliteit ten aanzien van uitbreidingsmogelijkheden voor bebouwing.

Het grasveld (gebied ten oosten van het Laantje inclusief oude voetbalveld en daarbij ook inbegrepen het geasfalteerd volley- en tennisveld) dient onbebouwd te blijven en als ondersteunende ecologische verbinding behouden te blijven en verder te worden ingericht. Het gaat hier niet om de ecologische verbinding ‘De Groene Rondweg' maar om een belangrijke zijtak die via de bomen en hagen van het Kloosterpad tussen de golfbaan door en via de Zwarte weg ook in St. Antoniusbank en Bemelen aanlandt. Het bedoelde grasveld van het Missiehuis-terrein kan ook gedeeltelijk in de vorm van een park worden

aangelegd, waar mensen (zorgbewoners met kinderen en kleinkinderen) kunnen wandelen, zolang de dieren er in avond en nacht maar ongestoord kunnen migreren van en naar de Natura 2000 gebieden Savelsbos Bemelerberg/ Schiepersberg. Om zo ook de inheemse fauna biodiversiteit te waarborgen. Bijlage 1 Artikel De Groene Rondweg uit: ‘t Wiet Klieëf: Natuurbehoud door ecol. verbindingen” Bijlage 2 Voorbeeld Eco-recreaduct A16 Rotterdam

Handelsregister KvK Maastricht nr. 40203512 Rabo Bank nr. NL 17 RABO 0109.9960.03 www.vtncadierenkeer.nl

Bijlage 1

Herstel van ecologische verbindingen: noodzaak en kansen

(geanonimiseerd) Cadier en Keer ligt ingesloten tussen het Savelsbos en de Bemelerberg/

Schiepersberg, twee Natura2000-gebieden die Europees beschermd zijn. De ecologische verbindingen tussen deze gebieden functioneren niet meer afdoende. En dat is een understatement.

Goed functionerende ecologische verbindingen zijn cruciaal om de forse achteruitgang van onze natuurkwaliteit te remmen en keren. Daarom is er visie nodig, gericht op bescherming, en moeten we in deze gebieden scherpe keuzes maken. Mocht het planologisch niet meteen lukken, dan moeten we standvastig koers houden. Beleidsmatig moeten we ecologische verbindingen duidelijker op de kaart zetten en ze een beter beschermde status geven, zoals onder andere in de provincie Noord-Brabant is gebeurd. In dit artikel geven we een voorzet: voor zowel de wijze van bescherming als enkele stappen naar herstel. Twee Natura2000-gebieden ‘'omarmen' Cadier en Keer

De twee Europees beschermde Natura2000-gebieden (groen gearceerd) en in het midden het dorp Cadier en Keer. Het groene, transparante vlak is de groenblauwe mantel, een gebiedstypering uit de Omgevingsverordening Limburg 2021.

Ten noordoosten van Cadier en Keer ligt het Natura2000-gebied Bemelerberg/ Schiepersberg. Hier, op de oostflank van het Maasdal, treffen we bijzonder schraalland aan. We vinden er alle soorten: van uitgesproken zure graslanden 60

op de plateaurand, via heischrale graslanden halverwege, tot kalkgraslanden op de lagere delen van de helling. Het omliggend gebied bestaat uit hellingbossen, rijkere graslanden en akkers en landschapselementen als boomgaarden,

houtwallen, graften en overhoekjes. Bijzonder zijn ook de vele holle wegen en

de dagbouwgroeves. In totaal beslaat het natuurgebied 196 hectare.! Aan de andere kant van Cadier en Keer, ten zuidwesten, ligt het Natura2000-

gebied Savelsbos. Dit is een langgerekte, relatief smalle bosstrook tussen het plateau van Margraten in het oosten en het terrassenlandschap van de Maasvallei in het westen. Hier vinden we onder andere eiken-haagbeukenbos, kalkrijk parelgras-beukenbos en gierstgras-beukenbos. Het herbergt een grote va-

riatie aan bostypen door grote verschillen in hoogte, bodemsamenstelling en microklimaat. De helling wordt overal doorsneden door grubben: laagten die uitgeslepen zijn door het regen- en smeltwater dat van het plateau afstroomt. De grubben staan meestal droog en bieden plaats aan bijzondere planten. Bin-

nen in en aan de randen van het bosgebied liggen enkele hoogstamboomgaarden en graslanden met daarin kleine delen kalkgrasland en heischraal gras-

land. In totaal beslaat dit gebied 360 hectare.? In en om deze twee natuurgebieden, die Cadier en Keer 'omarmen, leven er talrijke wilde diersoorten, waaronder de beschermde Geelbuikvuurpad, Kamsalamander, Meervleermuis, Ingekorven vleermuis, Vale vleermuis, Spaanse vlag (een nachtvlinder) en het Vliegend hert (een kever). Aan vogels vliegen er veel fraaie soorten, waaronder Haviken, Wespendieven, diverse uilensoorten en zelfs Oehoes.

Hier leven er verder

reeën, vossen,

hazen,

dassen,

bos-,

dwerg- en eikelmuizen, eekhoorns, egels, hermelijnen, konijnen, wilde zwijnen, vossen en marters, om ons verder alleen tot de zoogdieren te beperken. Ook de flora van deze twee Natura2000-gebieden is uitzonderlijk rijk. We ken-

nen hier groeiplaatsen van zes orchideeënsoorten: Poppen-, Bijen-, Aapjes-, Bergnacht- en Grote keverorchis en Vogelnestje (al gaat het tegenwoordig om kleine aantallen). Er zijn rijke begroeiingen van plantsoorten die tot oude hellingbossen zijn beperkt, waaronder Eenbes, Zwartblauwe rapunzel, Amandelwolfsmelk, Vingerzegge en Lelietje-van-dalen, en graslandsoorten als Herfsttij loos, Voorjaarsganzerik, Driedistel, Kruisdistel, Grasklokje en Voorjaarszegge,

om maar een greep te doen.? De aanwezige flora en fauna is, kortom, in diverse opzichten uniek in Nederland.

*

https://www.natura2000.nl/gebieden/limburg/bemelerberg-en-schi

$

2 https://www.natura2000.nl/gebieden/limburg/savelsbos! ? Faunawaarnemingen conform opgaven in de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF), florawaarnemingen door VTN. 61

Het

verval: hoe vertellen we het later aan onze kleinkinderen?

Hoewel de twee Natura2000-gebieden Cadier en Keer als het ware ‘'omarmen’, staan ze niet in directe verbinding met elkaar. Dat was vroeger anders. En “vroeger” is vanuit de optiek van natuurontwikkeling nog niet zo lang geleden! Met name de afgelopen vijftig jaar is er een forse aanslag op de natuur gepleegd. Meer

en

intensiever

n On:

h

Ons landschap is meer en intensiever in gebruik genomen, op tal van manieren. Er zijn verkeerswegen aangelegd en verhard en het gebruik ervan is zeer geïntensiveerd. De dorpskern is flink uitgebreid, met woningen en een sport- en recreatiegebied. Er is op grootschalige landbouw overgestapt, waaraan opeenvolgende rondes ruilverkaveling hebben bijgedragen. Het gebruik van kunstmest en niet-natuurlijke bestrijdingsmiddelen is fors toegenomen. Dit lijkt allemaal vanzelfsprekend in de ontwikkeling van onze welvaart, maar het heeft op de natuur een reeks nadelige gevolgen gehad die elkaar in samenhang versterken, vernietigend werken en we hieronder zullen bespreken. De optelsom van gevolgen

Een eerste gevolg is de afname van de kwantiteit van de natuur: meer ruimte voor de mens betekent minder ruimte voor de natuur. We zagen leefgebieden van dieren verkleinen. Dat leidt rechtstreeks tot kleinere populaties. De toename van wildaanrijdingen is hiervan ook een gevolg. In Nederland worden jaarlijks zo'n 8.000 herten, reeën en zwijnen doodgereden (we tellen hier alleen het groot wild). Ook in en rond Cadier en Keer gebeuren fauna-aanrijdingen helaas met regelmaat. Tijdens het opstellen van dit artikel, op 11 mei 2022, is op de Rijksweg N278 ter hoogte van Sint Blasiushof het jongste verkeersslachtoffer gevallen: een das, vrouwtje, na observatie ter plekke waarschijnlijk zwanger. Jaarlijks worden er dassen en andere dieren aan- en doodgereden op de drukke Rijksweg. De Provincie telt de aanrijdingen, maar lang niet alle aanrijdingen worden gemeld. Tel hierbij op de afname van de kwaliteit van de natuur. Als samenleving behandelen we onze omgeving zeer slecht. In de evolutie van miljoenen jaren hebben we wat dat betreft nog nooit zo slecht gepresteerd als nu.

Denk hierbij aan de verspreiding van milieugevaarlijke stoffen, aan vermesting, aan verzuring als gevolg van de intensievere landbouw, de industrie en het verkeer, aan verdroging als gevolg van de mergel- en bruinkoolwinning in de wijdere omgeving, de landbouw, en drinkwateronttrekking en denk ook aan overexploitatie, zoals overbegrazing en uitputting van landbouwgrond. Ook hebben we te maken met de versnippering van de natuur: als de leefgebieden kleiner worden, wordt de afstand ertussen automatisch groter. Dat leidt 62

tot /angere verbindingszones. Ook zijn de tussenliggende gebieden minder begaanbaar voor dieren door de inbeslagname van het landschap door de mens. Een belangrijk obstakel bij ons dorp vormt de Rijksweg N278, die het gebied doorkruist en een barrière vormt tussen de twee Natura2000-gebieden. Vraag iemand van tachtig eens te vertellen hoe paarden vroeger kracht moesten zetten om een volle kar de Keerderberg op te trekken... Op een gemiddelde werkdag rijden nu meer dan 10.000 gemotoriseerde voertuigen over deze provinciale weg. Door deze obstakels is er sprake van voor fauna fors minder begaan-

bare verbindingszones. 29 mei 2022, Rijksweg N278, ter hoogte van viaduct Fommestraat. Aangereden das, vermoedelijk éénjarig mannetje.

Bij de versnippering van de

natuur speelt ook de kwaliteitsdaling van de biodiver-

siteit in de tussenliggende gebieden een rol. Dit leidt 5 5 tot armere verbindingszones: vaak langere tra‚e:ten die voor dieren minder aantrekkelijk en begaanbaar zijn. De verbindingskracht neemt hierdoor af en de versnippering van de natuurgebieden neemt toe.

Tot slot hebben we de opwarming van de Aarde:

de klimaatverandering. We

begeven ons in een periode van historisch extreme opwarming van de Aarde, met forse klimatologische gevolgen. Ook hier is het de intensivering van verkeer, industrie, landbouw en consumptie die tot problemen heeft geleid. Maar de gevolgen zijn tegelijk opnieuw een factor die de achteruitgang van de natuur versnelt. We zitten dus in een zichzelf versterkende, neerwaartse spiraal. Als we onze ogen écht openen, is dit geen geheim meer. We zien de rampen op TV, maar ook in onze eigen directe omgeving is de stille ramp goed zichtbaar in de verdringing van plant- en diersoorten door invasieve soorten. Dat gebeurt ook op grotere schaal in de natuur. Om over de recente overstromingen in onze buurgemeentes maar helemaal niet te praten. Het gevolg voor ecologische verbindingszones is dat zij, na eeuwenlang ongestoord te hebben gefunctioneerd, in een tijdsbestek van slechts één mensenleven extreem fors in hun waarde zijn aangetast. De natuur overleeft niet als we haar tot ‘eilanden' terugdringen. En laat dat nou precies het natuurbeleid zijn. Ons

falende natuurbeleid

Het Nederlandse natuurbeleid is hoofdzakelijk gericht op beschermde gebieden, die als afgezonderde reservaten worden benaderd. In de praktijk lukt het 63

onvoldoende om deze gebieden en de [bedreigde] soorten in Nederland effectief te beschermen. Dit komt doordat de begrenzing van de gebieden er geen rekening mee houdt dat ze onderdeel zijn van veel grotere ecosystemen, die zich uitstrekken buiten de beschermingsgrenzen. Het in stand houden van natuurgebieden en de plant- en diersoorten daarbinnen is juist sterk afhankelijk van het functioneren van de landschappen buiten de beschermingsgrenzen.*

[* Deze passage komt uit het Rli-rapport Natuurinclusief Nederland van maart 2022, dat in het gelijknamige artikel elders in dit themanummer wordt besproken.]

Maar de gebieden zijn toch beschermd, horen we u denken? Hier zit een addertje onder het gras: “Tot de doelstelling van een beschermd Natura-2000 gebied behoort het behoud en herstel van de bijdrage van het gebied aan de ecologische samenhang van Natura 2000-gebieden.” Tja, leest u het gerust nog een keer. En ziet u dan wat er hier misgaat? Hier staat dus letterlijk: we willen een aantal natuurgebieden beschermen tegen verdere onderlinge versnippering tenminste vreemde

als

de

oorzaak

manier van

hiervan

beschermen

van

binnen

deze

iets dat ons

ligt.

Een

lief is.. Het is meestal

natuurgebieden

niet

de Geelbuikvuurpad of Bergnachtorchis die asfalt aanlegt; die invloed op de