20241112 03b Programmabegroting 2025-2028
Tekst van het document
Wat gaan wij ervoor doen in 2025? Inzetten op positieve gezondheid en uitvoering geven aan preventie-akkoord. We ontwikkelen een plan van aanpak (i.h.k.v. het Gezond en Actief Leven Akkoord) voor o.a. het terugdringen van middelengebruik, het stimuleren van een gezonde leefstijl en het stimuleren van sport en bewegen. We zetten in op bewustwording. We continueren de JOGG (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) aanpak en samenwerking binnen JOGG Heuvelland én JOGG Zuid-Limburg. We geven uitvoering aan het plan van aanpak JOGG Heuvelland en ontwikkelen een plan van aanpak JOGG Eijsden-Margraten. Dit omvat o.a. initiatieven zoals gezondere voeding op scholen (wij adviseren scholen op een gezonder voedingsbeleid), steeds meer rookvrije kind-omgevingen en gezondere sportomgevingen (TeamFit). We ontwikkelen een gezonde leefomgeving die bewegen, gezonde voeding en een gezonde leefstijl bevorderen.
33
1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing Wat willen wij bereiken? (bron: Meerjarenbegroting 2023 - 2026) Zorg op maat met focus op kostenbeheersing Vroeg of laat krijgen we allemaal met zorg te maken. We streven naar een kwalitatief goede, passende en liefdevolle ondersteuning dat zo dicht mogelijk bij de inwoner is georganiseerd zodat zij of hij zo lang mogelijk in hun eigen leefomgeving kunnen blijven wonen. Iedereen heeft recht op de hulp en ondersteuning die hij/zij nodig heeft. In lijn met de landelijke trend stijgen ook in onze gemeente de kosten voor Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en rond de Jeugdzorg. Vanaf de decentralisatie in 2015 is het aantal meldingen per jaar gestegen van 1.000 naar ca 2.300 in 2021. Vergrijzing, demografische ontwikkelingen, een toenemende vraag naar specialistische jeugdhulpverlening en verhoging van tarieven zijn hiervan de belangrijkste oorzaken. De kostenontwikkeling wordt uiteraard maandelijks geanalyseerd, gemonitord en gecontroleerd. Door de jaren heen en ook nu vinden er actualisaties van beleidskaders plaats. De belangrijkste knop die van invloed is op de kostenontwikkeling lijkt en blijkt de inzet op preventie en vroegsignalering: het voorkomen dan wel minimaliseren dat zorg nodig is.
In dat licht wordt ingezet op en geïnvesteerd in algemeen toegankelijke welzijns- en zorgvoorzieningen, het ‘’voorliggende veld’’ en de inzet van de consulent Welzijn WMO en consulent Welzijn Jeugd. Het doel is (en blijft) om alleen maatwerk voorzieningen aan te bieden indien de algemene voorzieningen geen of onvoldoende oplossing bieden. Aandacht wordt ook gegeven op de (planologische) sturing op woonzorg-initiatieven voor huisvesting van jeugdigen. In het licht van preventie en vroegsignalering werken we integraal (één aanspreekpunt per gezin en een goed ontsloten en herkenbare toegang voor vragen en voorzieningen). Tevens hebben we de hulpvraag binnen de gemeente goed in beeld, bouwen we (door) aan een sterk netwerk van lokale hulpverleners en overige deskundigen. Hierbij speelt de Praktijkondersteuner Huisartsen (POH) een belangrijke rol die we in 2023 verder (moeten) gaan verstevigen. Daarnaast streven we de inzet van jongerenwerkers te verhogen en ingezet op verhoging van activiteiten en voorlichtingen. We bevorderen en ondersteunen de informele zorg- en mantelzorg. Mantelzorg blijven we waarderen en ondersteunen.
34
Daarnaast wordt ingezet op ‘’normalisering’’ van de jeugdzorg. Dit betekent dat het product-denken wordt losgelaten en de leefwereld van het kind en het gezin centraal komt te staan. We doen dit zoveel als mogelijk lokaal en daar waar noodzakelijk regionaal. Ondanks de focus op preventie en kostenbeheersing, blijven we te allen tijde ondersteuning bieden aan inwoners die hulp of een vangnet nodig hebben.
Wat gaan wij ervoor doen in 2025? Continueren en versterken jongerenwerk via Trajekt Jongerenwerk vormt een belangrijke schakel binnen het voorliggend veld van de gemeente. Middels jongerenwerk staan we in contact met de jongeren in onze samenleving, weten we wat er speelt en kunnen we proactief acteren op signalen. Om de rol van jongerenwerk verder te verstevigen, gaan we in 2025 door met de ontwikkeling van het jongerenwerk, e.e.a. vanuit de context van hoe kunnen we het jongerenwerk nog meer, beter en gerichter benutten om meer effect te realiseren gericht op specifieke leeftijdsgroepen en problematiek.
Investeren in inzet consulent welzijn jeugd Om onze ambitie gericht op preventie van zorgvraag te realiseren, is er in 2023 een consulent welzijn jeugd gestart. Doel van deze consulent is om vroegtijdig bij beginnende hulpvragen jeugdigen te kunnen begeleiden, adviseren en verwijzen naar voorzieningen in het voorliggend veld en de directe omgeving van de jeugdige. Zo zorgen we ervoor dat zij vroegtijdig en laagdrempelig geholpen worden, voorkomen we een verergering van de hulpvraag en realiseren we een reductie in de instroom in maatwerkvoorzieningen. Doel hierbij is om de consulent in positie te brengen, te leren, te evalueren en door te ontwikkelen. Daarbij dient uiteindelijk getoetst te worden of deze interventie een reducerend dan wel dempend effect heeft op de instroom in de maatwerkvoorziening. Deze toetsing en evaluatie vindt begin 2025 plaats en draagt bij aan de besluitvorming omtrent structurele inzet van de consulent welzijn jeugd.
Stimuleren mantelzorg en maximeren het budget op € 100.000 per jaar We voeren het mantelzorg compliment uit conform de verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2022: (een geldbedrag van maximaal 200 euro per jaar wordt uitbetaald aan zorgvragers om zijn/haar mantelzorger te complimenteren.)
35
Mantelzorgondersteuning wordt een structureel onderdeel van cliëntenondersteuning van stichting MEE Zuid-Limburg. We bieden de mantelzorgtest aan. Deze biedt inwoners zicht op de mogelijke ondersteuningsvormen voor de verschillende mantelzorgtaken.
Inzetten op preventie vroegsignalering en integrale aanpak De consulent schuldhulpverlening, welke in vaste dienst is bij de gemeente, blijft inzetten op het vroegtijdig signaleren van schulden bij inwoners. We voeren deels regie op het proces schuldhulpverlening door de toegang bij de gemeente te beleggen in plaats van bij de Kredietbank, waardoor de inwoner een integrale ondersteuning krijgt vanuit de vroeg signalering en de beoordeling aanmelding bij de Kredietbank.
1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners Wat willen wij bereiken? (bron: Meerjarenbegroting 2023 - 2026) Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners We zijn trots op ons materieel en immaterieel erfgoed, waarbij we grensoverschrijdende samenwerkingen stimuleren. De gemeente neemt de rol op zich van beschermer en hoeder, die faciliteert, financiert en stimuleert. Maar onze gemeente is geen openlucht museum. Het is de plek waarbinnen het cultureel erfgoed opgemerkt en gekoesterd wordt. Het dient als inspiratie in het dagelijks leven, in hoe we met elkaar willen leven en omgaan met onze ruimtelijke ordening en gebiedsontwikkelingen. We zetten in op het beschermen, zichtbaar en beleefbaar maken van monumenten en karakteristiek erfgoed. Veel waarde wordt gehecht aan kunst, cultuur en cultuureducatie. Dit geeft kleur aan onze gemeenschappen, verbindt en ontwikkelt talenten. We koesteren ook de rijkdom aan kunst en cultuur binnen onze gemeente en willen dit dan ook graag delen met toekomstige generaties, inwoners en bezoekers van onze gemeente. Daarnaast juichen we nieuwe kunst toe op een manier die inwoners inspireert, verrast en verrijkt. Hierbij is kunst dus niet alleen een element in de openbare ruimte maar ook een verbindende factor tussen inwoners.
Wij moedigen kunst en cultuur aan, bij jongeren in het bijzonder, om daarmee de kunst en bovenal de rijke cultuur waar we trots op zijn toekomst te geven. We zetten daarbij in op het actief betrekken van
36
inwoners, organisaties en bezoekers bij kunst- en cultuurprojecten. Dit alles ondersteund en geïnspireerd door het platform Kunst In Eijsden-Margraten (KIEM). Cultuur ontwikkeling begint bij de basis en wordt vorm gegeven met en breed educatief programma op de basisscholen. Kinderen leren zo spelenderwijs in contact komen met onze cultuur enerzijds en anderzijds komen ze op een creatieve en inspirerende wijze in contact komen met maatschappelijke thema´s zoals respect, duurzaamheid, landschap en natuur. Ons bibliotheekwerk is toe aan herijking. Het is niet alleen de plek van het uitlenen van boeken. We zien om ons heen dat Bibliotheken zich ontwikkelen tot ontmoetingsplekken waar kennis, persoonlijke ontwikkeling, advies, contact en cultuur bij elkaar wordt gebracht. Daarom zetten we, lerend van anderen, in op innovatie samen met partners, vrijwilligers, organisaties en betrokken inwoners binnen. We koersen op een bibliotheekwerk dat aantrekkelijk is en uitnodigend is voor alle leeftijden.
Wat gaan wij hiervoor doen in 2025? Inzetten op beschermen, zichtbaar en beleefbaar maken van materieel en immaterieel erfgoed Erfgoed is niet alleen een weerspiegeling van ons verleden, maar ook van onze toekomst. Het biedt nieuwe generaties inspiratie, identiteit en creëert een gevoel van verbondenheid met de wereld om hen heen. Daarom is het essentieel om ons erfgoed levend te houden en betekenisvol te maken voor toekomstige generaties. Dit is waar de verduurzaming van erfgoed om draait. Binnen deze programmalijn richten we ons zowel op immaterieel erfgoed, zoals tradities en gebruiken, als op levend materieel erfgoed. In 2025 zetten we steeds sterker in op de zichtbaarheid van immaterieel en materieel erfgoed door middel van beleving en storytelling. We benutten erfgoed als inspiratiebron voor het dagelijks leven, educatie en gebiedsontwikkeling. Het project 'Onzichtbaar Erfgoed' zetten we voort, waarbij verborgen materieel erfgoed in onze gemeente beleefbaar wordt gemaakt via Augmented Reality en een culturele route. Deze route wordt in samenwerking met VisitZL uitgerold, zodat we een breed publiek kunnen bereiken. Ook vervolgen we het project 'Immaterieel Erfgoed Spotten', in samenwerking met het Nationaal Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed in Arnhem. Daarnaast organiseren we in 2025 opnieuw de tweejaarlijkse Dag van de Cramignon.
Het project 'Streektaal' wordt verder ontwikkeld, wat bijdraagt aan het behoud en de verduurzaming van de Limburgse taal.
37
Tot slot zetten we ons erfgoed in de schijnwerpers tijdens nationale themadagen, zoals de Nationale Monumentendag, en leggen we een verbinding met cultuureducatie.
Kunst en Cultuurprojecten verbinden met onze jongere inwoners en organisaties. Kunst- en cultuurprojecten zijn van essentieel belang voor maatschappelijke ontwikkeling. Ze vergroten de kennis en het begrip van inwoners ten aanzien van verschillende perspectieven, bouwen bruggen tussen diverse achtergronden en dragen bij aan het behalen van maatschappelijke doelen. We werken nauw samen met andere beleidsterreinen, bevorderen burgerparticipatie en betrekken jongeren actief bij projecten. In 2025 zetten we verbindende projecten voort, zoals het digitale KIEM-platform, het KIEMbrievenbuspakket en de Kunst-O-Maat. Belangrijke doelgroepen hierbij zijn jongere inwoners en jonge kunstenaars. Ook burgerparticipatieprojecten, zoals de culturele invulling van het Ireneplein in Cadier en Keer en de culturele belevingsroute in Nieuw-Poelveld, blijven we in 2025 voortzetten. Daarnaast bouwen we verder aan sociale kunstprojecten, zoals Pas de Deux, dat jonge kunstenaars verbindt met ouderen. Het project 'Kunstpunt', waarbij objecten in de openbare ruimte worden getransformeerd tot verhalende en educatieve kunstwerken, wordt doorontwikkeld. Daarnaast blijven we onze culturele fiets- en wandelroutes ontwikkelen en uitbreiden. Verder richten we ons op de zichtbaarheid van urban culture, met een speciale focus op jongeren, door middel van beleid overstijgende projecten en cultuureducatie.
Een selectie van deze projecten zal worden gepresenteerd op de cultuurmuur in de gemeentehal, waar mogelijk in combinatie met een ‘limited edition’ culturele route.
Uitvoering geven aan een breed educatief programma kunst en cultuur. Cultuureducatie vormt de kern van kunst, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling. Daarom hebben we een uitgebreid educatief programma ontwikkeld voor onze basisscholen. In 2025 bieden we naast de wekelijkse lessen op het gebied van muziek, drama en beeldende kunst ook inspirerende randprogramma's aan die op een speelse manier verbanden leggen met maatschappelijke thema's. Hierbij dienen de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen als richtlijn, vertaald naar onze eigen gemeente. Bovendien werken we actief samen met lokale verenigingen, zoals de muziekverenigingen in Gronsveld en Eijsden. Deelnemende scholen hebben de keuze uit het 2 verschillende SKEM lespakketten en een randprogramma met activiteiten en excursies. In 2024 nemen 9 basisscholen en ruim 1800 leerlingen deel aan het SKEM cultuureducatieprogramma.
38
Het bibliotheekwerk herijken. De bibliotheek van de toekomst is meer dan alleen een plek waar boeken worden uitgeleend. Het is een levendig cultureel centrum waar mensen samenkomen om te leren, te delen en te creëren. Het biedt gelijke kansen voor mensen van alle leeftijden en achtergronden om zichzelf te ontwikkelen en te groeien, wat bijdraagt aan sociale cohesie en maatschappelijke vorming. In 2025 worden, in nauwe samenwerking met partnergemeenten Vaals en Valkenburg aan de Geul en Stichting Heuvelland Bibliotheken, voorbereidingen getroffen voor de zorgplicht die op 1 januari 2026 van kracht wordt. Deze zorgplicht houdt in dat iedere bibliotheekvestiging een volwaardige maatschappelijke bibliotheekvoorziening zal bieden. De zorgplicht speelt mee in het lopende huisvestingsvraagstuk. Daarnaast zullen we in 2025, parallel aan deze voorbereidingen, de gemeente-specifieke initiatieven op het gebied van laaggeletterdheid en leesvaardigheid voortzetten, zoals taalcafés en het project 'Bieb op School'.
39
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren
Programma 1: Mens & Samenleving
Naam Indicator
Eenheid
Bron
Waarde
Waarde
Waarde
E-M
25.000 -
NL
50.000 Verwijzingen halt
Winkeldiefstallen
Geweldsmisdrijven
Absoluut verzuim
Relatief verzuim
Voortijdige schoolverlaters totaal
Aantal per 1.000 jongeren
Aantal per 1.000 inwoners
Aantal per 1.000 inwoners
Per 1.000 leerlingen
Per 1.000 leerlingen
%
Halt
CBS
CBS
DUO/Ingrado
DUO/Ingrado
DUO/Ingrado
(vo MBO) Niet-sporters
Banen
Jongeren met een delict voor de
%
Aantal per 1.000 inwoners van 15-64 jaar
% 12 t/m 21 jarigen
CBS
CBS
CBS
rechter Kinderen in uitkeringsgezin
Netto arbeidsparticipatie
% kinderen tot 18 jaar
% van de werkzame beroepsbevolking ten
CBS
CBS
10
8
9
2023
2023
2023
0,0
1,4
2,5
2023
2023
2023
2,1
3
4,3
2023
2023
2023
4
6
6,3
2023
2023
2023
19
23
27
2023
2023
2023
2,3
2,1
2,4
2023
2023
2023
45,2
47,9
46,4
2022
2022
2022
549,8
738,4
836,6
2023
2023
2023
2%
1%
1%
2022
2022
2022
3%
4
6%
2022
2022
2022
71,6%
73,4%
73,1%
2023
2023
2023
1,00%
1,00%
1,00%
2022
2022
2022
149,4
230,3
344,8
2023
2023
2023
58,9
196,1
191,5
2023
2023
2023
11,90%
13,50%
13,50%
2023
2023
2023
0,80%
1,10%
1,10%
2023
2023
2023
0,40%
0,30%
0,30%
opzichte van de beroepsbevolking
Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
Verwey Jonker Instituut
Personen met een
Aantal per 10.000 inwoners 18 jaar en ouder
CBS
bijstandsuitkering Personen met een lopend re-
Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar
CBS
integratietraject Jongeren (t/m 18 jaar) met
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
jeugdhulp Jongeren (t/m 18 jaar) met
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
jeugdbescherming Jongeren (t/m 23 jaar) met
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
CBS
40
jeugdreclassering Cliënten met een
Aantal per 10.000 inwoners
2023
2020
2023
720
686
700
2023
2023
2023
CBS/MSD/WMO
maatwerkarrangement WMO
Kaderstellende documenten •
Toekomstagenda Sociaal Domein Maastricht Heuvelland 2022.
•
Verordening Maatschappelijke Ondersteuning gemeente Eijsden-Margraten 2022.
•
Verordening Jeugdhulp Eijsden-Margraten 2019.
• Centrumregeling verwerving Jeugdhulp Zuid-Limburg 2019. • Verwijsindex risicojongeren • Preventie- en handhavingsplan jeugd en alcohol Zuid-Limburg2021-2024. • Centrumregeling verwerving WMO-ondersteuning en beschermd wonen. • Regionale toekomstagenda informele ondersteuning en zorg. • De nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2020-2023 ‘Zuid Springt Eruit’ • Regionaal plan zicht op thuis 2021. • Verordening cliëntenparticipatie Participatiewet Maastricht Heuvelland 2017. • Uitvoeringsbesluit boetes participatiewet MH 2017. •
Beleidsnota schuldhulpverlening Eijsden-Margraten 2022-2025.
•
Beleidsregels Bijzondere bijstand en Regeling tegemoetkoming premie aanvullende
zorgverzekering. • Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ 2016. •
Verordening handhaving Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015.
•
Uitvoeringbesluit individuele inkomenstoeslag Participatiewet 2016.
•
Verordening individuele studietoeslag Participatiewet 2015.
•
Verordening re-integratie en tegenprestatie Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2016.
• Beleidsregel subsidies maatschappelijke accommodaties (in eigendom van vereniging of stichting) gemeente Eijsden-Margraten 2018 • Verordening GR leerlingenvervoer Maastricht-Heuvelland gemeente Eijsden-Margraten 2014. • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Eijsden- Margraten 2015. • Uitvoeringsbesluit Kinderopvang op basis van Sociaal medische indicatie (SMI) •
Beleidsplan bibliotheekwerk heuvelland gemeenten 2008-2011.
•
Subsidieverordening Welzijn Eijsden-Margraten 2017.
•
Kadernota accommodatiebeleid 2017.
•
Meerjarenonderhoudsplan Sportaccommodaties 2015.
•
Verordening materiële en financiële gelijkstelling onderwijs Eijsden-Margraten 2012.
•
Verordening leszwemmen gemeente Eijsden-Margraten 2018.
•
Beleidsplan Cultureel Erfgoed 2018-2021.
•
Subsidieverordening Cultureel Erfgoed.
41
•
Erfgoedverordening Eijsden-Margraten eerste wijziging 2016.
•
Subsidieverordening Kerkelijke Rijksmonumenten Cultureel Erfgoed.
•
Nota bouwstenen kunst en cultuur 2014-2018.
• Regeling adviescommissie Kunst en Cultuur. • Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen Eijsden-Margraten 2023 • Gemeenschappelijke regeling 'regionale samenwerking leerlingenvervoer Maastricht, Meerssen, Valkenburg en Eijsden-Margraten' • Gemeenschappelijke regeling Regionale samenwerking Leerplicht en RMC • Verordening voorziening huisvesting onderwijs gemeente Eijsden-Margraten 2023 • Beleidsregel van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Eijsden-Margraten houdende regels omtrent de peuteropvang en de voorschoolse educatie • Beleidsregel activiteitensubsidies Welzijn gemeente Eijsden-Margraten 2018 Verbonden partijen
42
Meerjarenbegroting 2023-2026 Ambitie 1.1 Een inclusieve samenleving
Wat gaan we ervoor doen in 2023 t/m 2026
2025 2026
We continueren vroegsignalering van schuldenproblematiek.
x
x
We begeleiden statushouders en nieuwkomers actief en bieden taalcursussen aan,
x
x
x
x
We zetten een actief faciliterende vergunningenaanpak richting verenigingsleven op.
x
x
We ondersteunen verenigingen bij het verbreden van hun (maatschappelijke) rol in de
x
x
gericht op integratie in de gemeenschap. We begeleiden inwoners via SEM actief naar werk of passende inkomensondersteuning. We ontwikkelen een visie hoe hieraan invulling te geven. 1.2 Een gezond verenigingsleven
kernen. Na afloop van de huidige van de lopende subsidieperiode 2021 t/m 2024) wordt het
x
subsidiebeleid opnieuw tegen het licht gehouden. 1.3 Toekomstbestendig onderwijs We volgen de ontwikkeling van aantallen leerlingen in klassen kritisch.
x
x
x
x
We faciliteren in elke kern een gemeenschapshuis of ontmoetingsruimte.
x
x
We stimuleren en ondersteunen de 'Hoeskamers'.
x
x
We stimuleren participatie en ontmoeting van jongeren
x
We investeren vanuit het oogpunt van preventie in Voor- en Vroegschoolse interventie (VVE). 1.4 Ontmoetingsruimten in elke kern
1.5 Sporten en bewegen voor jong We continueren het accommodatiebeleid.
x
x
Het Sportakkoord verder verdiepen en uitvoeren.
x
x
1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten We geven uitvoering aan het Preventie-akkoord en de lokale Preventie-agenda. Voor
x
x
x
x
We continueren en verterken de inzet van de consulent welzijn.
x
x
Stimuleren mantelzorg en maximeren het budget op € 100.000.
x
x
We zetten in op preventie, vroegsignalering en een integrale aanpak.
x
x
We zetten in op het beschermen, zichtbaar en beleefbaar maken van materieel en
x
x
x
x
x
x
x
x
en oud
de lokale preventie agenda wordt 50.000,- euro extra opgenomen ter stimulering van positieve gezondheid. 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing
1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners
We continueren en verterken het jongerenwerk via Trajekt. We vergroten de inzet op preventie.
immatarieel erfgoed. We verbinden Kunst en Cultuurprojecten met onze jongere inwoners, organisaties en bezoekers. We geven uitvoering aan een breed educatief programma kunst en cultuur en cultuureducatie. We herijken het bibliotheek werk.
43
Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie 2.0 Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?
44
Programma 2 Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie (bedragen x € 1.000)
Begroting
Begroting
Meerjarenraming
Meerjarenraming
Meerjarenraming
2024NW
2025
2026
2027
2028
Lasten 2.1 Behoud en versterken
-307
-156
-156
-155
-155
2.2 Transformatie van de landbouw
-75
-75
-75
-75
-75
2.3 Vrijetijdseconomie in balans met
-406
-414
-415
-414
-413
-788
-644
-646
-644
-644
3
3
3
3
3
1.087
1.488
1.508
1.508
1.508
1.090
1.491
1.511
1.511
1.511
302
847
865
867
867
Mutaties reserves
55
-231
-234
-234
-234
Saldo programma na
357
616
631
633
633
landschapskwaliteiten
landschap en leefomgeving
Totale lasten
Baten 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving
Totale baten
Saldo programma voor resultaatbestemming
resultaatbestemming
Toelichting 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten: De daling van de lasten wordt veroorzaakt doordat in 2024 twee incidentele budgetten beschikbaar zijn gesteld voor lopende projecten/adviezen (MIRT Zuidelijk Maasdal € 95.000 en opstellen Groenstructuurplan € 50.000). Deze komen in 2025 niet meer terug. 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving : De stijging van de baten wordt veroorzaakt door de stijging van de toeristenbelasting (opening hotel Oost Maarland en stijging van het tarief).
45
2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten Wat willen we bereiken? (bron: Meerjarenbegroting 2023 - 2026) Behoud en versterken landschapskwaliteiten Ons landschap, een afwisseling van natuurgebieden, cultuurlandschap, de graften en holle wegen, de beekdalen, de Maas, maar ook de vele monumenten en de hoogstambomen maakt onze gemeente bijzonder en wordt door velen, zowel inwoners als bezoekers, gewaardeerd en gekoesterd. Dit landschap, onderdeel van het Nationaal landschap Zuid-Limburg, is een belangrijke drager van onze identiteit en onze economie. Onze natuurgebieden maken onderdeel uit van Natuurnetwerk Limburg. Ze hebben een belangrijke functie voor de biodiversiteit, maar zorgen ook, samen met ons cultureel erfgoed en ons landschap, voor een gebied waar het zowel voor inwoner als bezoeker goed toeven is. Daarnaast kent onze gemeente het Maasdal, landschappelijk waardevolle beekdalen en bufferzones en verbindingszones tussen bestaande natuurgebieden (landbouwgebieden met kleine landschapselementen, waterlopen e.d.). In deze groenblauwe gebieden zijn er kansen om natuurwaarden en landschapskwaliteiten te laten samen gaan met andere functies. De herontwikkeling van het Noordal, groeve ’t Rooth en de Zuidelijke Maasdalvisie zijn daarvan voorbeelden. Biodiversiteit en landschappelijke attractiviteit hangen samen met een goed beheer van het landschap.
Door het wegvallen van middelen voor beheer en de afname van de agrarische sector, zijn nieuwe verdienmodellen nodig om het landschap duurzaam te kunnen onderhouden. In dat licht wordt ingezet op het ontwikkelen van nieuwe verdienmodellen rondom beheer van het landschap, waarbij op innovatieve wijze op zoek gegaan wordt naar inbreng van ondernemers en de bezoekers alsmede onze eigen inwoners. We zetten tevens in op het vergroten van de biodiversiteit en vergroening in het buitengebied. We passen ecologisch bermenbeleid toe en bevorderen het bijenwelzijn. Tevens leggen we flora en faunastroken aan en planten we hagen, (fruit)bomen en (pluk)bossen. Hierdoor ontstaan nieuwe leefgebieden voor bijvoorbeeld vogels en insecten, worden bestaande leefgebieden met elkaar verbonden en wordt de biodiversiteit versterkt. Mede door in te zetten op strategische grondaankopen wordt onder andere bijgedragen aan het realiseren van ecologische verbindingszones en natuurontwikkeling. Daarnaast wordt hiermee de belevingswaarde van ons landschap voor inwoner en bezoeker verhoogd. Op plekken geven we ruimte voor aanplant van de fijnspar, zodat het immaterieel cultureel erfgoed ‘’denhalen’’ ook in de toekomst als traditie behouden blijft in onze dorpen.
Lokale initiatieven die bijdragen aan bomen-, hagen- en bosaanplant alsmede bijdragen aan het vergroten van de biodiversiteit en het bijenwelzijn, stimuleren we. Tevens ondersteunen we, vanuit het gedachtegoed
46
‘’renderend landschap’’, nieuwe ontwikkelingen indien deze versterkend zijn voor het beheer en ontwikkeling van het landschap en passend zijn in de omgeving. Hierbij hanteren we het principe dat in ruil voor de baat die het project of ontwikkeling heeft vanwege het landschap, een bijdrage geleverd wordt aan de ontwikkeling en bescherming er van. Daarnaast zetten we in op bescherming, herstel en uitbreiding van authentieke landschapselementen. Juist de kleine landschapselementen (zoals hagen, bosjes, graften, bomenrijen) vormen, naast de functie die ze hebben voor dier- en plantensoorten, ook een visueel aantrekkelijk element in ons landschap en benadrukken de fijnschaligheid.
Wat gaan wij ervoor doen in 2025? Ecologisch bermenbeheer toepassen en stimuleren van lokale initiatieven. Het bermenbeheer is in 2023 meerjarig aanbesteed voor een periode van 2 jaar met een mogelijkheid om het nog twee jaar te verlengen. In 2025 zal het bermenbeheer gecontinueerd worden. Daarnaast wordt samen met de Provincie Limburg onderzocht of er bermen zijn die ontwikkeld kunnen worden tot kalkgrasland.
Een vervolg geven aan de Zuidelijke Maasdalvisie. Samen met de partners Provincie Limburg, Waterschap Limburg, Rijkswaterstaat, het Rijk en de gemeente Maastricht wordt in 2025 verder gewerkt aan de MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport)-verkenning voor het Zuidelijk Maasdal. Dit is een verdere uitwerking van de ontwikkelvisie Zuidelijk Maasdal. In deze verkenning worden de verschillende maatregelen voor het Zuidelijk Maasdal, voor Eijsden de groene geul bij de Oosterplas/Pieterplas, verder inhoudelijk onderzocht op o.a. haalbaarheid en impact voor de omgeving. In deze periode van de verkenningsfase zal Eijsden-Margraten ook haar eigen financiële positie en eventuele bijdragen verder gaan bepalen. Uit deze verkenningsfase - die naar verwachting wordt afgerond in 2028 - wordt door partijen uiteindelijk een zogenaamde voorkeursbeslissing voorgelegd aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (nu ook voorzien in 2028).
Nieuwe verdienmodellen ontwikkelen rondom beheer van het landschap. 1. Agrariërs kunnen door het uitvoeren van beheermaatregelen aan landschapselementen bijdragen aan het in standhouden van het cultuurlandschap. De provincie heeft hiertoe een subsidiestelsel opgetuigd dat wordt begeleid door Natuurlijk Limburg. In relatie tot de
47
stikstofdiscussie is de kans reëel dat de mogelijkheden tot verruiming van de regeling voor de hand liggen. Dit biedt kansen voor onze agrariërs. Als gemeente volgen we de ontwikkelingen op de voet, inspireren en faciliteren we de agrariërs om maximaal in te zetten op behoud en beheer van het landschap. De bescherming van de landschapselementen is geregeld via het tijdelijke omgevingsplan. Een update van de beschermde landschapselementen wordt opgenomen in het
omgevingsplan
dat in 2031 wordt vastgesteld. Het Bocagelandschap onderschrijft het belang van de landschapselementen in onze leefomgeving ten behoeve van de biodiversiteit als onderdeel van de klimaatopgave en het recreatieve aspect. De organisatie van het Bocagelandschap zet in op de ontwikkeling van meer landschapselementen en het creëren van meer draagvlak. 2. Daarnaast heeft de minister van Landbouw een perspectievennota gemaakt. Waar gewenst kunnen we agrariërs hiermee helpen. Momenteel wordt er gewerkt aan het ontwikkelen van een meerjarig landbouwbeleid, eind 2024 / begin 2025 gaat het participatie traject in uitvoering. Tijdens het realiseren van het beleid wordt onderzoek gedaan naar eventuele nieuwe verdien modellen.
2.2 Transformatie van de landbouw Wat willen we bereiken? (bron: Meerjarenbegroting 2023 - 2026) Transformatie van de landbouw De agrarische sector binnen onze gemeente staat de komende jaren voor grote inspanningen. Regelgeving op het gebied van stikstof, grond- en gewasbewerking, vergrijzing binnen de sector, de wereldeconomie en landschappelijke beperkingen zijn aspecten die hiervoor zorgdragen. Steeds meer agrarische bedrijven combineren de productie van voedsel met andere functies zoals zorg en recreatie. Wij streven voor Eijsden-Margraten een vitale, toekomstbestendige en duurzame agrarische sector na, in harmonie met milieu, natuur en landschap. We streven naar een agrarische sector die bijdraagt aan het behoud van de unieke waarden in onze gemeente, hetgeen gekenmerkt wordt door fijnschaligheid in plaats van grootschaligheid, diversiteit in plaats van monocultuur en waarbij weidegronden en fruitteelt boven akkerland gaat. Verschraling van het landschap wordt door de sector zelf ook als onwenselijk ervaren. Landbouw en natuurontwikkeling kunnen goed met elkaar samen gaan in deze omgeving. Derhalve ondersteunen we initiatieven die hierin passen.
48
We staan constructief tegenover uitbreiding van bestaande bedrijven, mits deze uitbreiding leidt tot versterking van de gebiedskwaliteiten, de bedrijfsvoering op een duurzame wijze plaatsvindt en bebouwing noodzakelijk is voor de eigen bedrijfsvoering. Multifunctionele landbouw heeft potentie die kansrijk is, mede ook vanwege het meer verbinden van boer en burger. Ook ten aanzien van andere vormen van landbouw zoals wijnbouw, paardenhouderij, agroforestry en streekgebonden productie zien wij kansen, mits deze passen binnen het streefbeeld. (agroforestry ofwel boslandbouw genaamd betreft landgebruiksystemen waarbij het planten en/of actief beheren van bomen wordt gecombineerd met landbouw of veeteelt). Gezien de toename van het aantal stoppers in de landbouwsector wordt meegedacht en meegewerkt aan het wijzigen van agrarische kavels als die functie past binnen het landschap en de directe omgeving. Dit ter voorkoming van leegstand, verloedering en ongewenste ontwikkelingen. Om de transformatie in de landbouw in goede banen te leiden, wordt samen met de sector – binnen de reeds vastgestelde kaders van Buitengewoon Buitengebied - op lokaal niveau een actieplan uitgewerkt. Ingezet wordt op een toekomstbestendige natuurinclusieve landbouw, waarin letterlijk en figuurlijk ruimte geboden wordt voor diversiteit en nieuw ondernemerschap. E.e.a.
zoals ook voorzien is in de uitwerking van de gebiedsvisie Middenterras Bemelen-Mesch. Daarnaast zal in het actieplan antwoord gegeven worden op het tegengaan van verschraling van het landschap en ongewenst grondgebruik waarbij inzet van actieve grondpolitiek niet uitgesloten wordt. De gebiedsdifferentiatiekaart die opgesteld wordt geeft richting waar in welke mate ruimte is voor behoud en ontwikkeling van de landbouw alsmede voor teeltondersteunende voorzieningen (b.v. hagelnetten). Hiermee kan tevens antwoord gegeven worden op de vraag hoe vrijkomend vastgoed her in te vullen. In het contact met individuele bedrijven streven wij zoveel mogelijk naar één gemeentelijk aanspreekpunt en faciliteren actief, via het netwerk van mede-overheden, kennisinstellingen, belangenorganisaties en maatschappelijke en financiële instellingen, de agrariërs die willen transformeren. Gezien het belang van de landbouwsector binnen onze gemeente specifiek en voor Zuid-Limburg algemeen blijven we onze vooraanstaande rol op het beleidsterrein landbouw en landschap binnen de regio voortzetten. Op lokaal niveau stimuleren wij de bewuste productie en consumptie van duurzaam voedsel. Wij nemen het voortouw hierin door bij gemeentelijke activiteiten hieraan invulling te geven. Daarnaast zetten we in op de consument van de toekomst.
Dit doen we door op scholen aandacht te vragen voor gezond en duurzaam lokaal voedsel en reductie van voedselverspilling. Dit past geheel binnen het concept van de Gezonde basisschool. Tevens faciliteren we initiatieven om de consument bewust te maken zodat “Koop Lokaal” ook omgezet wordt in daden. In dat licht wordt het burgerinitiatief Korte Keten Zeker (w)Eten verder ondersteund. Het doorontwikkelen van het stroop stoken binnen de gemeente als nationaal cultureel immaterieel erfgoed en initiatieven die bijdragen aan bewust produceren van duurzaam voedsel worden ondersteund.
49
Wat gaan wij ervoor doen in 2025? De schooljeugd bewust maken van duurzaam lokaal voedsel en reductie van voedselverspilling. Volgende scholen maken gebruik van het lokaal fruit initiatief : Cramignon Eijsden , De Den Mheer, OBS Mesch, VSO St Jozef.
De trekkersrol van het programma Landbouw en Landschap in het Middengebied continueren. Zowel ambtelijk als bestuurlijk vervullen we in 2025 voor het programmaonderdeel Landbouw en Landschap binnen het samenwerkingsverband Middengebied de trekkersrol. Eind 2024 is het project verkenning agrarische bouwkavels opgeleverd. Eventuele vervolgacties als conclusie uit de rapportage van de scan van de agrarische bouwkavels worden al dan niet gezamenlijk opgepakt met de gemeenten uit het Middengebied.
Een lokaal actieplan ´transformatie van de landbouw´ uitwerken. In juli 2023 heeft de provincie Limburg het Limburgs Programma Landelijk Gebied in concept aangeboden aan het Rijk. Welke consequenties dit zal hebben op gemeentelijk niveau is tot op heden onbekend. Medio 2024 zou de provincie hierover meer duidelijkheid verschaffen, maar dit is vooralsnog niet gebeurd. •
In 2025 wordt de gebiedsdifferentiatiekaart vastgesteld
•
wordt uitvoering gegeven aan het landschapsfonds
•
wordt een landbouwvisie opgesteld
•
gaan we beleid formuleren ten aanzien van de toeristische verblijfsaccommodaties
Het project Korte Keten Zeker (w)eten continueren en doorontwikkelen. Het project Korte Keten wordt samen met het burgerinitiatief Korte Keten Zeker (W)eten gecontinueerd en doorontwikkeld. De gemeente vervult hierin een faciliterende rol.
50
Het stroopgedachtegoed en initiatieven rondom ´koop lokaal´ ondersteunen. Via ondersteuning van ondernemers en instellingen (o.a. Presidium Limburgse Stroop, Korte Keten Zeker (W)eten en continueren promotiecampagne Koop Lokaal en duurzaam produceren in het Uitvoeringsplan Plattelands- en Vrijetijdseconomie 2025) wordt Koop Lokaal verder ondersteund. Concreet betekent dit: •
dat het stroopgedachtegoed (als immaterieel erfgoed) in samenwerking met lokale partners, regionale partners en het presidium Limburgs stroopstoken verder vorm en inhoud wordt gegeven.
•
De gemeente bevordert ook in 2025 de campagne: 'Ontdek, Proef en Koop Lokaal', mede ondersteund door initiatieven vanuit de werkgroep Korte Keten zeker (W)eten en de Cittaslow ambassadeurs.
•
Daarnaast zal worden deelgenomen in de ontwikkeling van een regionaal voedseleconomie in Zuid-Limburg, waarvan ook ondernemers uit onze gemeente deel uit maken.
2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving Wat willen we bereiken? (bron: Meerjarenbegroting 2023 - 2026) Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving Vrijetijdseconomie is een belangrijke economische motor voor onze samenleving. De sector is goed voor circa 8% van het totaal aantal banen in de regio. Eijsden-Margraten is als het gaat om overnachtingen een kleine(re) speler in het Heuvelland. In 2021 kende onze gemeente bijna 400.000 overnachtingen die goed waren voor een opbrengst aan toeristenbelasting van ca. 650.000 euro. Op basis van het Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie 2025 stellen we middelen beschikbaar voor de stimulering, ontwikkeling, uitvoering, ondersteuning en facilitering van projecten, activiteiten en events, met name op basis van de vijf pijlers van de regionale Visie Vrijetijdseconomie ‘Bestemming Zuid-Limburg 2030’. De totaalbegroting Plattelands- en Vrijetijdseconomie 2025 sluit (op basis van indexering) nauw aan bij de doelstellingen van de begroting 2025 en geldt als basis voor de verdere uitvoering en doorontwikkeling van de Plattelands- en Vrijetijdseconomie van EijsdenMargraten, in verbinding met de regiogemeenten/ Middengebied/Zuid-Limburg en Euregio.
Het UVP ondersteunt daarmee de ambities en doelen in het kader van de prioritaire thema’s met EijsdenMargraten als duurzame bestemming (GreenDestination) in de regio.
51
Het streven is dat ook in 2030 onze gemeente nog steeds gastvriendelijk, authentiek en bourgondisch is, waar bewoners, recreanten en ondernemers tot rust komen, met respect voor elkaar. We ontvangen dan ook graag gasten die de manier van ‘’slow living’’ waarderen, genieten van fijnschaligheid en van onze lokale producten die duurzaam worden geproduceerd. Vanuit deze optiek nemen we een positieve grondhouding aan rondom initiatieven en innovatieve ontwikkelingen van reeds gevestigde en nieuwe ondernemers in de vrijetijdseconomie. Samen met hen en in afstemming met de buurgemeenten in Nederland én België brengen we in beeld hoe hieraan invulling te geven. We zullen echter waken voor toeristisch, recreatieve overdruk. Te veel bezoekers, te veel toeristisch verkeer, te veel evenementen legt een druk op de leefbaarheid van de kernen maar legt ook een druk op het landschap. Derhalve zetten we in op kwaliteit en spreiding. Grootschalige ontwikkelingen worden uitgesloten. We faciliteren wel kwalitatief goede kleinschalige ontwikkelingen, passend bij het DNA van Eijsden-Margraten. Vanuit kwaliteitsoogpunt zetten we in op het faciliteren van ondernemers met verblijfsaccommodaties die willen doorontwikkelen en investeren in kwaliteitsverbetering. Dit wordt ondersteund via de aanpak ´Innovatief Investeren´. Daarnaast wordt het ambassadeurschap rondom Cittaslow verder uitgebouwd.
We sturen in samenwerking met het Huis van de Sport op het doseren en spreiden van het aantal toertochten binnen de gemeente. Daarbij zullen we gebieden in onze gemeente ontzien waar de druk op de leefomgeving en het landschap groot is. In dit licht houden we het aantal wielerevenementen dat wij faciliteren en ondersteunen ook beperkt. We zijn en willen een aantrekkelijke wandel- en fietsgemeente blijven. Hierbij wordt ingezet op kwaliteit en niet op kwantiteit. Op het gebied van de wandelinfrastructuur wordt derhalve het Knopen Lopen geïntroduceerd. Hiermee wordt de kwaliteit van het wandelnetwerk sterk verbeterd. Uitbreiding van de wandel-infrastructuur wordt beperkt tot het realiseren van zgn. ommetjes in en rondom de kernen. Verder wordt geïnvesteerd in veilige fiets- en wandelverbindingen (zie programma Wonen en Leefomgeving). Het MKB is dé banenmotor van onze gemeente. De coronacrisis heeft onze ondernemers hard geraakt. Zij hebben een moeilijke tijd achter de rug. En hoewel deze crisis nu voorbij lijkt, moeten we de lokale economie juist blijven stimuleren. Zo dragen we bij aan werkgelegenheid voor onze inwoners en innovatie voor de toekomst. In dit licht zal het vestigingsklimaat verder versterkt worden door op zoek te gaan naar het bieden van ruimte voor vestiging van (nieuw) ondernemerschap.
Ook zal ingezet worden op een intensievere samenwerking tussen de gevestigde ondernemers binnen de gemeente als met de gemeente zelf.
52
Wat gaan wij ervoor doen in 2025? Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie 2025 Het Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdeconomie 2025 richt zich op: 1.
Ontwikkeling en instandhouding toeristisch-recreatieve voorzieningen
2.
Uitvoering geven aan het Convenant Visit Zuid-Limburg
3.
Deelname in het project Landschapspark Grenzeloos Bocagelandschap
4.
Deelname in het project Grenspark Jeker & Maas
5.
Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma visie VTE ZL 2030, waaronder het Dataportaal
Vrijetijdseconomie Limburg 6.
Doorontwikkeling van de toeristisch-recreatieve fiets- en wandelinfrastructuur
7.
Ontwikkelen en vaststellen van gemeentelijk beleid rondom vestiging verblijfsaccommodaties
vrijetijdseconomie 8.
Stimuleren van de lokale voedseleconomie
9.
Versterken van het ondernemersklimaat en het netwerk met lokale
ondernemers(vertegenwoordigers) 10.
Samenwerken met (ondernemers op) bedrijventerreinen om te komen tot het Keurmerk Veilig
Ondernemen (inclusief uitbreiding KVO Buitengebied) 11.
Doorontwikkeling van Cittaslow
De evenementendruk rondom toertochten doseren en spreiden. Spreiding en dosering van wielertoertochten vindt op regionaal niveau plaats via het Grensoverschrijdend Wielerbeleid i.s.m. Limburg Cycling. Er zijn afspraken gemaakt over aantal en grootte.
Het ambassadeurschap Cittaslow verder uitbouwen. In 2025 wordt het gedachtegoed Cittaslow verder doorontwikkeld. We bezien op welke wijze bij beleids- en uitvoeringsactiviteiten Cittaslow op integrale wijze verankerd kan worden. Hierbij zullen de aanbevelingen van het rekenkameronderzoek 2024 worden meegenomen. Tevens wordt ingezet op verdere activering van het Cittaslow ambassadeursnetwerk. Samen met de Cittaslow ambassadeurs en de gemeenten Gulpen-Wittem en Vaals wordt onder andere opnieuw een Cittaslowmaand ' Beleef Eijsden-Margraten Cittaslow 2025' georganiseerd. Al naar gelang behoefte en erkenning worden tevens op basis van criteria in 2025 nieuwe ambassadeurs tot het netwerk toegelaten.
53
Ondersteuning geven aan wielerevenementen. De wielerevents Volta Limburg Classic, Jeugdwielercriterium, Bart Brentjens Challenge en Gravel Series worden ook ondersteund in 2025.
Samenwerking bevorderen tussen ondernemers onderling en met de gemeente In 2025 worden de volgende acties ondernomen: 1. Ondersteunen van de overkoepelende Stichting Ondernemers Eijsden-Margraten 2. Structureel overleg voeren met ondernemers (-verenigingen) 3. Organiseren van bedrijfsbezoeken voor college en betrokken ambtenaren 4. Tijdens verschillende gelegenheden zullen er netwerkmomenten worden georganiseerd voor ondernemers. 5. Actuele thema's worden via verschillende kanalen gedeeld of in dialoog met de ondernemers opgepakt. Denk hierbij aan het versterken van de kernkwaliteiten van Eijsden-Margraten, de betekenis van de Amerikaanse begraafplaats / van Liberation en het aanhaken bij regionale economische ontwikkelingen.
Uitbreiding van Knopen lopen en de wandelinfrastructuur beperken tot realisatie van Ommetjes. In 2024 is gestart met de feitelijke aanleg van de Knopen Lopen infrastructuur, welke in het voorjaar van 2025 volledig gerealiseerd zal zijn. Ter promotie van het nieuwe systeem worden in samenwerking met Visit ZL een aantal (thema)wandelingen - Ommetjes extra uitgelicht. Dit zullen 6 online wandelingen zijn, 3 papieren flyers, 2 kleine brochures en 1 grote brochure. In 2024 is de tweede Vuursteenroute ontwikkeld en wordt zo mogelijk ook de Geologieroute voorbereid om in 2025 te realiseren.
54
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren
Programma 2: Landschap & Natuur
Naam Indicator
Eenheid
Functiemenging
Vestigingen (van bedrijven)
%
Aantal per 1.000 inwoners van 15-64 jaar
Bron
Waarde
Waarde
Waarde
E-M
25.000 - 50.000
NL
42,3%
50,6%
54,2%
2023
2023
2023
185,2
174,2
181,8
2023
2023
2023
CBS
CBS
Kaderstellende documenten •
Wijziging Gemeentelijk Kwaliteitsmenu Eijsden-Margraten 2013.
•
Landschaps Ontwikkelings Plan.
•
Integraal Omgevingsbeleidsplan VTH Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving Wabo 2022
•
Beleidsnotitie bed and breakfast 2012.
•
Beleidsnotitie paardenbakken hobbymatig 2012.
•
Beleidsnotitie veldschuren en schuilgelegenheden 2012.
•
Rampenbestrijdingsplan Hoogwater Maas.
•
Ontwikkelvisie Zuidelijk Maasdal.
•
Bestuursopdracht buitengewoon buitengebied.
•
Bestuursopdracht buitengewoon buitengebied – agrarische bouwkavels.
•
Voorbereidingsbesluit grenscorrectie.
•
Toeristisch-recreatieve nota 2008-2015 van Maas en Mergel.
•
Toeristisch Recreatieve gebiedsvisie “beleef Eijsden-Margraten, knooppunt van Maas tot Mergelland 2015-2019.
•
Verordening op de heffing en invordering (water)toeristenbelasting 2022.
•
Gewijzigde Verordening winkeltijden Eijsden-Margraten 2017.
•
Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid Limburg.
•
Wegenbeleidsplan Eijsden-Margraten 2021-2024
•
Beleidsnotitie bermenbeheer “maaien wat moet, bloei waar mogelijk”.
•
Uitvoeringplan Openbare verlichting Eijsden-Margraten 2019-2026.
•
Parkeerverordening Eijsden-Margraten 2015.
•
Telecommunicatieverordening Eijsden-Margraten.
•
Gladheidsbestrijdingsplan.
•
Beeldkwaliteitsplan Bloesemgaard.
•
Bomenverordening Eijsden-Margraten 2015.
55
•
Verordening op de heffing en invordering van marktgelden 2013
Verbonden partijen Het programma Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie kent geen verbonden partijen. Meerjarenbegroting 2023 - 2026 Ambitie 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten
Wat gaan we ervoor doen in 2023 t/m 2026 Ecologisch bermenbeheer toepassen en stimuleren van lokale
2025 2026 x
x
Een vervolg geven aan de Zuidelijke Maasdalvisie.
x
x
Nieuwe verdienmodellen ontwikkelen rondom beheer van het
x
x
x
x
x
x
Een lokaal actieplan ´transformatie van de landbouw´ uitwerken.
x
x
Het project Korte Keten Zeker (w)eten continueren en
x
x
x
x
initiatieven.
landschap. 2.2 Transformatie van de landbouw
De schooljeugd bewust maken van duurzaam lokaal voedsel en reductie van voedselverspilling. De trekkersrol van het programma Landbouw en Landschap in het Middengebied continueren.
doorontwikkelen. Het stroopgedachtegoed en initiatieven rondom ´koop lokaal´ ondersteunen. 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie 2025
x
leefomgeving De evenementendruk rondom toertochten doseren en spreiden.
x
x
Het ambassadeurschap Cittaslow verder uitbouwen.
x
x
Ondersteuning geven aan wielerevenementen tot een maximum van
x
x
x
x
x
x
45.000 euro. Samenwerking bevorderen tussen ondernemers onderling en met de gemeente. Uitbreiding van Knopen lopen en de wandelinfrastructuur beperken tot realisatie van Ommetjes.
56
Programma 3: Duurzaamheid en Klimaatverandering 3.0 Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?
57
Programma 3 Duurzaamheid en Klimaatverandering (bedragen x € 1.000)
Begroting
Begroting
Meerjarenraming
Meerjarenraming
Meerjarenraming
2024NW
2025
2026
2027
2028
Lasten 3.1 Op weg naar een
-228
-158
-158
-158
-158
-54
-30
-30
-30
-30
3.4 Van afval tot grondstof
-3.464
-4.056
-4.177
-4.308
-4.430
Totale lasten
-3.746
-4.244
-4.365
-4.496
-4.618
33
16
16
16
16
3.4 Van afval tot grondstof
3.986
4.374
4.491
4.613
4.739
Totale baten
4.019
4.391
4.508
4.629
4.755
273
147
143
133
137
0
0
0
0
273
147
143
133
energieneutrale toekomst 3.3 Optimaliseren luchtkwaliteiten
Baten 3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst
Saldo programma voor resultaatbestemming
Mutaties reserves
Saldo programma na
00
137
resultaatbestemming
Toelichting 3.4 Van afval tot grondstof: De stijging van de lasten wordt veroorzaakt door de hogere bijdrage aan een gemeenschappelijke regeling (RUD en RD4). De stijging van de baten wordt veroorzaakt door de hogere opbrengstreinigingsrechten en onttrekking uit de voorziening afval.
58
3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst Wat willen we bereiken? (bron: Meerjarenbegroting 2023 - 2026) Meerjaren uitvoeringsprogramma klimaat- en energieopgaven Gezien de wereldwijde ontwikkelingen, de stijgende energieprijzen en de klimaatopgaven komen energievraagstukken in een stroomversnelling. Dit vraagt, in het licht van behoud van de kwaliteiten van ons waardevolle landschap en het tegengaan van energiearmoede bij onze inwoners, om het maken van keuzes, het treffen van maatregelen en het doen van investeringen. Op weg naar een energieneutrale gemeente zetten we naast het opwekken van energie in op het verminderen van gebruik van energie. In de basis houden we vast aan het genomen raadsbesluit, waarbij zonne- en windenergie in het buitengebied is uitgesloten. Wel staan we open voor -en stimuleren we- innovatieve ontwikkelingen mits deze geen afbreuk doen aan het landschap en ons woon- en leefklimaat. De focus voor de komende jaren ligt op het aardgasloos maken en isoleren van vastgoed alsmede het verder stimuleren van zonnepanelen op daken. Hierin nemen wij als gemeente onze verantwoordelijkheid en zullen wij het voorbeeld geven. Andere partijen zoals schoolbesturen, stichtingen en woningcorporaties proberen we te verleiden om versneld hun vastgoed te verduurzamen.
Ten aanzien van de Transitievisie Warmte die in 2021 is vastgesteld, wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld dat beschrijft hoe en wanneer inwoners en bedrijven op een meer duurzame manier in hun warmtebehoefte voorzien. Voor wat betreft de Regionale Energie Strategie (RES) werken we samen met de RES-regio aan de transitie van onze energiemix. Daarnaast verstrekken we actief informatie aan onze inwoners en ondernemers en organiseren we bijeenkomsten. Met als doel onze inwoners meer bewust te maken van de kansen en mogelijkheden, zowel in financiële als in technische zin. We sporen onze inwoners aan om op individueel dan wel collectief niveau energiemaatregelen te treffen. Dit ondersteunen we door een breed pakket aan (financiële) stimuleringsmaatregelen aan te bieden. Naast het bevorderen van het integreren van duurzaamheidsmaatregelen bij nieuwbouw, gaat extra aandacht uit naar het verzilveren van kansen rondom duurzaamheid bij verbouw. De mogelijkheden rondom het stimuleren en verantwoord verduurzamen van monumentale panden of panden die in een beschermd stads- en dorpsgezicht liggen, worden verkend. Actief stimuleren en ondersteunen we lokale initiatieven, zoals het oprichten van energie-corporaties en het realiseren van groen gas. We zien hierin kansen om wijken en kernen lokaal van energie te voorzien en delen van de agrarische sector energie-neutraler te maken.
59
We bevorderen het verduurzamen van mobiliteit. In dat licht stimuleren we het (elektrisch) fietsen. Als gemeente geven we hierin het voorbeeld en gaan dit actief promoten. Ook het elektrisch rijden stimuleren we. Gezien de verwachte groei van het aantal elektrische auto´s en e-bikers is behoefte aan een integraal laadpalenbeleid; een toekomstgericht beleid dat aansluit bij de behoeften op recreatief en toeristisch gebied alsmede bij de mobiliteitsontwikkelingen binnen onze gemeente.
Wat gaan wij ervoor doen in 2025? De projecten ´zorgeloos zonnepanelen´, ´plus je huis´, en ´dubbel duurzaam´ voortzetten. We verstrekken verduurzamingsadviezen aan monument eigenaren, particulieren (via online en fysiek advies), vereniging van eigenaren ( VVE balie) en MKB . Dit doen we via georganiseerde bijeenkomst en individueel niveau. Verder is een aanpak geformuleerd ter bevordering van duurzame nieuwbouw. In een samenwerkingsverband van het team Wonen en het team Duurzaamheid, worden de verschillende (on)mogelijkheden tot het beleidsmatig verankeren van (componenten van) duurzame bouw, bovenop de BENG-eisen zoals per 1-1-’21 belegd in het bouwbesluit in 2025 verkend.
Een uitvoeringsprogramma Transitievisie Warmte opstellen. Het uitvoeringsprogramma TVW wordt gezamenlijk met de Heuvellandgemeenten opgepakt. Dit programma reikt over de gemeentegrenzen heen waarbij aansluiting wordt gezocht met de andere gemeenten. Hiervoor is er een warmte coördinator ingehuurd (vanaf 1 januari 2024 tot 1 januari 2027) die hiermee aan de slag gaat. Deze coördinator wordt bekostigd uit Rijksmiddelen via een gehonoreerde subsidie voor de Heuvelland gemeenten. In dit uitvoeringsprogramma worden de doelen en grofmazige aanpak vanuit de TVW geconcretiseerd op wijkniveau in 2025. Ze vormt daarmee het overkoepelende programma waaronder verschillende projecten belegd zijn die ten doel hebben de warmtevoorziening te verduurzamen en bij te dragen aan een aardgasvrij EijsdenMargraten in 2050.
Het fietsgebruik binnen de organisatie promoten. Het stimuleren van fietsgebruik onder medewerkers is belegd bij de afdeling HRM. Uit een verkenning in 2023 is gebleken dat voor werknemers en de werkgever geen fiscaal (BTW) voordeel is verbonden aan de implementatie van een fietsplan. Vanuit de optiek van duurzaamheid, flexibel werken en
60
vitaliteit is het toch wenselijk om het fietsgebruik binnen de organisatie te stimuleren. Daarom wordt in 2025 bekeken wat de beste opties zijn om dit vorm te geven.
Het gemeentelijk vastgoed verduurzamen en sturen op verdere verduurzaming van scholen, gemeenschapsaccommodaties en huurwoningen. Naar aanleiding van de energielabels en verduurzamingsmaatregelen die zijn opgesteld door Facilicom in 2024, wordt er een uitvoeringsprogramma voor ons gemeentelijke vastgoed opgesteld. Hiermee kan uitvoering gegeven worden in 2025 aan het verduurzamen van ons eigen gemeentelijk vastgoed. De afgelopen jaren zijn gemeentelijke panden verduurzaamd, bv het gemeentehuis en sport accommodaties (LED verlichting). Daar waar zaken aan vervanging toe zijn, vindt dit op een duurzame manier plaats.
Informatie- en kennisoverdracht organiseren Over de lopende projecten en ondersteuningsmogelijkheden van de gemeente t.b.v. de energietransitie, circulariteit en klimaatverandering worden informatiebijeenkomsten georganiseerd. In het geval van nieuwe ontwikkelingen wordt daarover actief gecommuniceerd via alle gebruikelijke communicatiekanalen. Thematiek die aan bod zal komen: -
energietransitie
-
circulariteit
-
klimaatadaptatie
Lokale initiatieven actief stimuleren en ondersteunen. De gemeente Eijsden-Margraten moedigt lokale initiatieven aan die positief bijdragen aan de energietransitie, het ontwikkelen van een circulaire economie en klimaatadaptatie. Middels de Verordening Stimuleringslening zakelijk bieden we zakelijke partijen een financieringsmogelijkheid ten behoeve van maatregelen die het aandeel duurzame energie vergroten en/of de CO2-uitstoot verminderen.
61
3.2 Aan de slag met klimaatadaptatie Wat willen we bereiken? (bron: Meerjarenbegroting 2023 - 2026) Aan de slag met klimaatadaptatie Verdroging en vernatting zijn vraagstukken waarop we de komende periode nadrukkelijk een antwoord moeten geven. Samen met onze waterpartners geven we op een dusdanige manier invulling aan de waterketen dat daarmee de volksgezondheid wordt beschermd, een goede leefomgeving wordt bevorderd en schade aan het milieu wordt voorkomen. Middels het opstellen van een Waterplan voor de periode 2023 – 2027, maken we het watersysteem klimaatadaptief en duurzaam. In de basis zal dit betekenen dat we meer water gaan bergen en infiltreren, minder verharden en meer gaan vergroenen. Knelpunten ten aanzien van wateroverlast en droogte worden inzichtelijk gemaakt en worden aangepakt. Hiertoe worden de resultaten uit de klimaatstresstesten vertaald in een uitvoeringsprogramma Hitte en Droogte. We blijven daarnaast inzetten op het scheiden van hemel- en afvalwater. Hierbij, wordt waar mogelijk, het hemelwater zolang mogelijk vastgehouden op de plekken waar deze valt en wordt gedoseerd afgevoerd naar bedoelde voorzieningen. Klimaatadaptatie vraagt daarnaast bij onze inwoners en ondernemers om bewustwording en maatregelen die de gevolgen beperken. Afkoppelen van hemelwater wordt derhalve gestimuleerd.
Het aanbieden van regentonnen en het ontstenen en vergroenen van tuinen alsmede het vergroenen van daken geven we een impuls, zowel bij bestaande woningen als bij nieuwbouw. Aansluiting wordt in deze gezocht bij Stichting Steenbreek. Instrumenten zoals ´Water in Balans´ worden nader onder de aandacht gebracht.
Wat gaan wij ervoor doen in 2025? Het afkoppelen van hemelwater stimuleren: impuls geven aan regentonnenactie, ontstenen/vergroenen tuinen en Water in Balans. Binnen onze gemeente zijn twee regelingen van kracht die onze burgers bewust moeten maken van hun bijdrage aan het klimaat, namelijk: •
de stimuleringsregeling vergroenen tuinen
•
de stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater
In 2025 zullen we onze burgers regelmatig attenderen op beide regelingen. Daarnaast werken we als samenwerkingsverband Maas & Mergelland aan het communicatienetwerk Waterklaar waarin we
62
burgers inzicht geven in de mogelijkheden om hun perceel waterklaar te maken. Dit kan door opvang van regenwater, hergebruik van regenwater, vergroenen van tuinen en daken etc. Daarnaast zal vanuit het waterschap middels Water in Balans het vergroenen en afkoppelen bevordert worden middels een Toolbox om burgers op eigen terrein maatregelen te laten treffen om wateroverlast op het perceel of in de woning te voorkomen.
3.3 Optimaliseren luchtkwaliteiten Wat willen we bereiken? (bron: Meerjarenbegroting 2023 - 2026) Optimaliseren luchtkwaliteiten De kwaliteit van het milieu is een belangrijke factor in hoe mensen hun leefomgeving waarderen en kwaliteit van leven ervaren. Lucht, water, bodem en geluid vervullen hierin een voorname rol. Daarom investeren we in een leefomgeving waarin de milieucondities op orde zijn. In deze bestuursperiode zetten we vanuit milieuoogpunt naast klimaatadaptatie nadrukkelijk in op het verbeteren van de luchtkwaliteit. Stikstof is een vraagstuk dat veel impact heeft op onze inwoners en hun leefomgeving. Ook bepaalt de omvang van stikstof de ontwikkelmogelijkheden binnen onze gemeente. Te veel stikstof heeft ook een nadelige invloed op onze gezondheid via de verontreiniging van de lucht en het grond-, oppervlakte- en drinkwater. Deze bestuursperiode gaan we inzetten op een aantal pijlers: het versterken van stikstofgevoelige natura 2000 gebieden, het aanpakken van stikstof bij de bron en het blijven bieden van ruimte voor nieuwe ontwikkelingen. Tevens simuleren we medeoverheden de bronnen, die luchtverontreiniging binnen onze gemeentegrenzen veroorzaken, aan te spreken om vervuiling aan te pakken. Via voorlichtingscampagnes worden de veroorzakers van gegronde overlast van houtstook en kachels bewust gemaakt van de schadelijke effecten.
Wat gaan wij ervoor doen in 2025? Een aanpak stikstof-reductie uitwerken. De aanpak van stikstof reductie is een bevoegdheid van het rijk waarbij de opdracht is gegeven aan de provincie om een gebiedsgerichte aanpak te formuleren, het rijk heeft een deadline hiertoe opgeschort. Wij hebben als gemeente vooralsnog hierin geen besluitvormende of beleidsmatige rol. We zullen wel gevraagd en ongevraagd deel gaan uitmaken van de beleidstafels bij de provincie
63
inzake het stikstofdossier. We zijn ons bewust van de mogelijke gevolgen van de aanpak van de centrale overheden voor onze gemeente. De maatregelen kunnen namelijk gevolgen hebben voor landschap, activiteiten in het buitengebied, vastgoed in het buitengebied en de transitie van de landbouw. •
opstellen van een landbouwvisie;
•
In 2025 wordt verder uitvoering gegeven aan het landschapsfonds, waarbij geld beschikbaar is voor de aanleg van van het landschap via de verordening aanleg landschapselementen en het uitvoeren van gemeentelijke projecten gerelateerd aan natuur en landschap;
•
uitwerken visie ten aanzien van toeristisch recreatieve accommodatie.
Schone lucht akkoord De gemeente Eijsden-Margraten heeft zich aangesloten bij de landelijke akkoord in het kader van Schone Lucht. In het Schone Lucht Akkoord is het gezamenlijk doel de luchtkwaliteit in Nederland permanent te verbeteren. Deelnemende partijen nemen maatregelen om de luchtverontreiniging van binnenlandse bronnen te beperken. In samenspraak met Milieufront Eijsden, de universiteit en de GGD, zullen we samen een plan van de interventies opstellen, die we in toekomst kunnen uitzetten om de luchtkwaliteit in onze gemeente te verbeteren.
3.4 Van afval tot grondstof Wat willen we bereiken? (bron: Meerjarenbegroting 2023 - 2026) Van afval tot grondstof Zoals is vastgelegd in het grondstoffenplan gaan we ons ervoor inzetten om, vanuit de circulaire economie gedachte, steeds meer richting te geven aan het beheer van grondstoffen en afval. In dit kader gaan we afvalscheiding en de vermindering van restafval verder bevorderen.
Wat gaan wij ervoor doen in 2025? Uitvoering geven aan het Grondstoffenplan. De doelen in het vastgestelde grondstoffenplan 2022-2026 zijn gericht op het bereiken van meer afvalscheiding en minder restafval per jaar per burger. In samenwerking met Rd4 wordt ook ingezet op goede informatieoverdracht richting burgers over ophaalfrequenties, bewustzijnscampagnes en educatie. In 2025 wordt gestart de herinrichting van het grondstoffenpark Margraten.