Totaaldocument jaarrekening 2023

-26.231 -39.928 0 -66.159

125.631 64.000 189.631

177.131 64.000 241.131

189.557 103.928 293.485

12.426 39.928 52.354

Begroting 2023 Primitief Na wijziging

Werkelijk 2023

Verschil 2023

841.895 534.313 179.963 1.556.171

1.395.638 534.469 179.963 2.110.070

1.461.797 467.460 180.251 2.109.508

-66.159 67.009 -288 562

189.631 0 189.631 1.366.540

241.131 420.099 661.230 1.448.840

293.485 59.882 353.367 1.756.141

52.354 -360.217 -307.863 -307.301

Productgroep Wettelijke onderwijstaken Overige voorziening openbaar onderwijs (nadeel van C 17.000,-) Het minimale verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door het vervoer naar de gymaccommodatie: In het begin van het jaar heeft een aanbesteding plaatsgevonden voor het vervoer van 't Busseltje naar De Kraanvogel (voor gymonderwijs) en de kosten van de begeleiding van Bizob waren niet begroot. Tevens is het vervoer duurder geworden omdat er meer groepen naar De Kraanvogel gaan om te gymmen. Productgroep Lokaal onderwijs Geen significante afwijkingen. Productgroep Volwasseneneducatie Geen significante afwijkingen. Kapitaallasten investeringen De kapitaallasten (rente en afschrijving) van investeringen komen zowel tot uiting op dit programma als in programma 11 overhead. Voor een goed inzicht tussen de begrote en werkelijke kapitaallasten worden deze in totaliteit toegelicht in programma 11. In het jaar waarin een krediet beschikbaar wordt gesteld, worden ook de reservemutaties ter dekking van kapitaallasten begroot. De reservemutaties worden verwerkt op basis van de werkelijke inkomsten en uitga­ ven op de kredieten. Hierdoor ontstaan in dat jaar voor- en nadelen ten opzichte van de begroting. Deze voor- en nadelen zijn in dat jaar budgetneutraal en hebben daarom geen effect op het jaarrekening re­ sultaat.

Overige verschillen (nadeel van C 7.000,-) Gelet het grote aantal producten en de daaraan gekoppelde budgetten worden de verschillen op hoofdlijnen verklaard. Dat betekent dat een optelling van de verklaarde bedragen niet altijd aansluit met het totale ver­ schil. Dat komt dan door een samenstel van kleine afwijkingen, welke niet worden toegelicht.

22

Investeringen #

Jaar

Omschrijving

1

10/11/12/13/14/15 /21 2021

Binnenmilieu onderwijs

2 —

2023

Beschik­ baar 358.693

Uitgaven t/m 2023 153.050

Ventilatiemaatregelen basis­ school St Lucij en Disselboom Voorbereiding haalbaarheids­ onderzoek Rythovius College

260.920

Totaal programma:

Restant

Over te hevelen

205.643

0

232.636

28.284

28.284

25.000

24.075

925

0

644.613

409.761

234.852

28.284

1. Binnenmilieu onderwijs Dit restantkrediet betreft een budget voor maatregelen ten behoeve van het binnenklimaat van een aantal scholen die in het verleden geen gebruik hebben kunnen maken van de subsidieregeling op dit gebied. Het krediet dat nog resteert is voor het grootste gedeelte voor het Rythovius College. In het huidige Inte­ graal Huisvestingsplan (IHP) is opgenomen dat dit budget wordt bezien in het kader van de mogelijke renovatie. De structurele oplossing zal opgenomen worden in het geactualiseerde IHP dat in 2024 wordt vastgesteld. Derhalve kan het restantkrediet volledig afgesloten worden in 2023. 2. Ventilatiemaatregelen basisschool St Lucij Schoolbestuur Veldvest heeft voor onder andere Sinte Lucij, aan de gemeente gevraagd subsidie aan te vragen in het kader van de Subsidieregeling Ventilatie scholen (SUViS). Tevens is hiervoor een bijdrage van de gemeente gevraagd. Ook bekostigt het schoolbestuur een gedeelte zelf. De raad heeft op 1 juni 2021 hiermee ingestemd. Een gedeelte van de maatregelen is gerealiseerd en dat gedeelte is ook finan­ cieel afgehandeld. De maatregelen die nog opgepakt moeten worden wil het schoolbestuur graag in af­ wachting van, en in samenhang met, een eventuele renovatie aanpakken. Dit moet in het geactualiseerde IHP opgenomen worden. Dit betekent dat het restantkrediet overgeheveld dient te worden naar 2024.

Op uiterlijk 31 augustus 2025 moeten de maatregelen gerealiseerd zijn (en uitstel is mogelijk tot en met 28 februari 2026). 3. Voorbereidingskrediet haalbaarheidsonderzoek Rythovius College Voor het Rythovius College is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd door een adviesbureau. Dit onder­ zoek is aanvullend nodig om een verdiepingsslag te kunnen maken in het te actualiseren IHP. In afstem­ ming met schoolbestuur OMO betreft dit een voorschot op het krediet voor het Rythovius College (zoals nog te bepalen bij de vaststelling van het IHP). Het betreft een bedrag van C 24.075,- exclusief BTW. Het restant mag worden afgesloten in 2023.

23

3. Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Door het uitvoeren van de activiteiten in dit programma willen we het volgende maatschappelijke effect realiseren: “Een aantrekkelijk woon- en leefklimaat voor huidige en toekomstige bewoners.”

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? EEN GEDIFFERENTIEERD WONINGAANBOD VOOR VERSCHILLENDE DOELGROEPEN Indicator Demografische druk (de som van het aantal personen van 0-20 jaar en S 65 jaar in vergelijking tot de personen van 20 tot 65 jaar, uitgedrukt in percentage)

Realisatie 2023 Eersel: 77,5o0o Gemeenten ^5.000 inwoners: 80,5o0o

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2022 Eersel: 76,9o0o Gemeenten ^5.000 inwoners: 80, 1o0o

(verplicht) 2021 Eersel: 75,90 Gemeenten ^5.000 inwoners: 79,60 (bron: waarstaatjegemeente) Wat hebben we daarvoor gedaan? » Zoveel mogelijk diverse woningtypen aanbieden. De woningen die gerealiseerd worden zijn zoveel mogelijk levensloopbestendig. » Om te garanderen dat er voldoende betaalbare woningen worden gebouwd, moet elk plan in principe minimaal 37o0o sociaal (huur- en koop bevatten), conform raadsbesluit van 27 september 2022 over het woningbouwprogramma. Indicator Aantal nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen (verplicht)

Realisatie 2023 Gegevens (nog) niet beschikbaar 2022 Eersel: 7,5 Gemeenten ^5.000 inwoners: 8,9

Norm Norm: ^et gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2021 Eersel: 11,9 Gemeenten ^5.000 inwoners: 8,8 Wat hebben we daarvoor gedaan? Over de komende 10 jaar is het gemiddeld aantal woningen per jaar dat opgeleverd wordt 120. Dat is ongeveer 13,4 per 1.000 woningen. Indicator Gemiddelde WOZ waarde (x C 1.000,-) (verplicht)

Realisatie 2023 Eersel: C 448** Gemeenten ^5.000 inwoners: C 394

Norm Norm: N.v.t. Norm gerealiseerd?

2022 Eersel: C 397** Gemeenten ^5.000 inwoners: C 342 2021 Eersel: C 348** Gemeenten ^5.000 inwoners: C 314

24

Wat hebben we daarvoor gedaan? De stijging van WOZ-waarde is een autonome ontwikkeling, zonder tussenkomst van gemeentelijk beleid. Indicator Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (verplicht)

Realisatie 2023 Eersel : C 669,50 Gemeenten < 25.000 inwoners: C 902,50

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten < 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2022 Eersel: C 667 Gemeenten < 25.000 inwoners: C 748 Wat hebben we daarvoor gedaan? De begrote OZB-inkomsten zijn in 2023 met slechts 15/0 gestegen. Dit betekende in de praktijk in de meeste gevallen eenzelfde bedrag aan OZB per huishouden als in 2022 of zelfs lager. De rioolheffing is met 2/ gestegen en de afvalstoffenheffing is met 1.5/ gestegen in 2023. Hierdoor zijn de woonlasten enigszins gestegen, maar lager dan het gemiddelde van gemeenten < 25.000 inwoners. Indicator Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (verplicht)

Realisatie 2023 Eersel: C 819 Gemeenten ^5.000 inwoners: C 989

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten < 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2022 Eersel: C 812,26 Gemeenten < 25.000 inwoners: C 826

Wat hebben we daarvoor gedaan? De stijging van de woonlasten beperkt gehouden. De OZB is niet gestegen in 2023. De rioolheffing is met 2/ gestegen en de afvalstoffenheffing is met 1.5/ gestegen in 2023. Hierdoor zijn de woonlasten lager dan het gemiddelde van gemeenten < 25.000 inwoners. Indicator Aantal te realiseren woningen en in aanbouw te nemen woningen (eigen indicator)

Realisatie 2023 86 nieuwbouw woningen 18 overige toevoegingen (splitsingen, herbouw etc.) In totaal 104 woningen

Norm Norm: Te bouwen tussen 2022-2032 1.210 wonin­ gen.* (geschatte 120 wo­ ningen per jaar) Norm gerealiseerd?

2022 65 nieuwbouw woningen 18 overige toevoegingen (splitsingen, herbouw etc.) 2021 101 nieuwbouw woningen 18 overige toevoegingen (splitsingen, herbouw etc.) Wat hebben we daarvoor gedaan? Voor een specificering van het aantal woonbouwprojecten, zie de Toelichtingen op ontwikkelingen/ speerpunten 2023

25

EEN HOOGWAARDIG WOON- EN VERBLIJFSKLIMAAT IN EEN AANTREKKELIJKE GROENE GEMEENTE Indicator Realisatie Norm Percentage inwoners dat vindt dat Norm: > het gemiddelde perken, plantsoenen en parken 2023: van gemeenten < 25.000 goed zijn onderhouden Eersel: C610Zo0Zo inwoners (burgerpeiling Gemeenten < 25.000 inwoners: C 590Zo Norm gerealiseerd? waarstaatjegemeente (verplicht) 2022: 5607o

Wat hebben we daarvoor gedaan? » Conform bestek en werkomschrijvingen het onderhoud uitvoeren; » In 2023 voerden we het integraal beleidsplan landschap, natuur en groen Groen Loont! verder uit. » In 2021 is het Plan Bos & Boom gestart. In 2023 gingen we hiermee verder. Dit leidt tot een verdere vergroening van onze gemeente.

Toelichtingen op ontwikkelingen/speerpunten 2023 Een gedifferentieerd woningaanbod voor verschillende doelgroepen Woningbo uwprogramma Het woningbouwprogramma voor de komende tien jaar gaat uit van 1.210 woningen, gemiddeld 120 woningen per jaar. De gemeente Eersel wil invulling geven aan de woningbouwopgave voor haar kernen door voldoende divers woningaanbod te realiseren die voldoet aan de woningbehoefte, in een frequent afzettempo. Het wo­ ningbouwprogramma wordt ingedeeld in 370Zo sociale woningbouw (huur- en koopwoningen) en 290Zo betaal­ bare woningen ^ C 355.000,-). We proberen in woningbouwplannen zoveel mogelijk diverse woningtypen aan te bieden voor alle doelgroepen. Hierbij werken we aan een continue voorraad aan de bouw van woningen, het zogenoemde cyclisch bouwen. Tabel Ontwikkeling van de woningvoorraad in 2023. Voorraad woningen

Aantal

Beginstand woningvoorraad 1 januari

8.662

Nieuwbouw Overige toevoegingen (splitsing, herbouw, etc.) Sloop Overige onttrekking (bijv. herbouw) Administratieve correcties Saldo Eindstand woningvoorraad 31 december

+B6 +18 -13 -13 -1 +7Ĩ 8.739

Bron: CBS statline,

Woningbouwlocaties binnen en buiten de bebouwde kom We streven naar voldoende nieuwbouw van woningen binnen het bestaande stedelijk gebied. Dit is een van de richtinggevende principes uit de Brabantse Agenda Wonen, waarbij het accent ligt op duurzame verstede­ lijking. Het betekent ook dat we het woningbouwprogramma optimaal inzetten op (toekomstige) binnenstede­ lijke locaties - inbreiden, herstructureren en transformeren van bijvoorbeeld leegstaand en leegkomend kan­ toor-, winkel- en ander vastgoed. Het uitgangspunt hierbij is dat zorgvuldig ruimtegebruik voor zuinig ruimte­ gebruik gaat. Potentiële transformatielocaties hebben we in beeld. Het uitgangspunt hierbij is dat de ruimtelijke kwaliteit van de dorpen altijd voorop staat. Niet het aantal te bouwen woningen. Als blijkt dat er binnen de kernen niet voldoende woningbouwmogelijkheden zijn, kijken we naar logische en aanvaardbare locaties voor uitbreiding. Hiervoor is in 2022 de Ruimtelijke visie woonuitbreidingen Eersel door de gemeenteraad vastgesteld. Voor deze visie is onderzoek gedaan naar kenmerken en kwaliteiten van de randen van onze zes kernen. Er is 26

onder meer een studie uitgevoerd naar landschap, natuur, water en cultuurhistorie. Deze methodiek wordt ook wel genoemd de lagenbenadering en het breed-diep-rond beschouwen van mogelijke ontwikkelgebieden zoals opgenomen in provinciaal beleid. Ook voldoet dit aan de koers van het Rijk waarbij water en bodem sturend worden. De ruimtelijke visie geeft richting voor uitbreidingsgebieden voor woningbouw en geeft ook nadrukke­ lijk aan welke open ruimten en groenstructuren behouden of versterkt zouden kunnen worden. Afwegingskader We hebben voor iedere kern de potentiële ontwikkellocaties in beeld. Op basis van een multicriteria-analyse is door de gemeenteraad in 2023 een afwegingskader vastgesteld voor de prioritering van de beoogde ont­ wikkelingen binnen de bebouwde kom en een afwegingskader voor uitbreidingslocaties. Voor de meeste kans­ rijke locaties wordt stedenbouwkundig bekeken wat de mogelijkheden zijn, en er wordt gesproken met grond­ eigenaren en WSZ (Woningstichting de Zaligheden) om de verdere planvorming te realiseren. Opkoopbescherming woningen - woningverkopen aan investeerders Om woningzoekenden meer kans te geven op een betaalbare koopwoning, kan een gemeente ervoor kiezen een Opkoopbescherming in te voeren. Een Opkoopbescherming zorgt ervoor dat huizen door investeerders niet zomaar kunnen worden opgekocht voor de verhuur.

Op basis van cijfers van het Kadaster is in beeld gebracht in hoeverre het opkopen van woningen in de gemeente Eersel speelt. Het aantal woningen dat binnen de gemeente Eersel aan investeerders wordt verkocht is be­ perkt. Dat wil uiteraard niet zeggen dat dit in de toekomst zo blijft. Als het aantal verkopen aan investeerders toeneemt, kan er aanleiding zijn om op een later moment een opkoopbescherming in te voeren. De gemeen­ teraad heeft eerder bepaald dat als investeerders in de gemeente meer dan 140Zo van het koopaanbod opkopen (dit was het landelijk gemiddelde van vóór het verhogen van de overdrachtsbelasting), wordt in overweging gegeven toch over te gaan tot het opstellen van een opkoopbescherming. Het percentage verkochte woningen aan een investeerder is als volgt: 2019 80Zo 2020 90Zo 2021 50Zo 2022 50Zo 2023 2Z Hierbij wordt toegevoegd dat de door investeerders gekochte woningen in 2023 in geen enkel geval een be­ taalbare woning (^ 355.000,-) bedroeg waarvoor een opkoopbescherming mag worden ingevoerd. Toewijzing sociale huurwoningen aan eigen inwoners De Huisvestingswet biedt gemeenten de mogelijkheid om in een Huisvestingsverordening voor een periode van ten hoogste 4 jaar regels vast te leggen over de toewijzing van huurwoningen. Voor de instelling van een Huisvestingsverordening is het noodzakelijk dat sprake is van schaarste.

Daarnaast moet kunnen worden aangetoond dat de verordening bijdraagt aan het oplossen van de negatieve gevolgen van deze schaarste. Met een Huisvestingsverordening kan bij de woningtoewijzing voorrang gegeven worden aan lokale inwoners. Op dit moment geldt dat maximaal 25Z van het woningaanbod met voorrang mag worden toegewezen aan inwoners uit de gemeente. Met nieuwe wetgeving wordt dit percentage verhoogd naar 50Z, met de kantteke­ ning dat daaronder ook de toewijzing van woningen van alle urgente doelgroepen, zoals statushouders, in dit percentage moeten worden meegenomen. Veruit de meeste mensen willen bij een verhuizing in de eigen gemeente blijven wonen. Volgens WSZ wordt op dit moment 31Z tot 46Z van de sociale huurwoningen in de gemeente Eersel toegewezen aan mensen uit de eigen gemeente. Het invoeren van een Huisvestingsverordening waarbij 25Z (verhoging mogelijk tot 50Z) van de woningen met voorrang aan woningzoekenden uit de eigen gemeente kan worden toegewezen, zal hierdoor beperkt effect hebben. Hoewel er gelet op de cijfers nu geen directe aanleiding lijkt om als gemeente met de woningtoewijzing te interveniëren, kan dit in de toekomst veranderen. We monitoren in samenspraak met WSZ de woningtoewijzing. De woningtoewijzing aan eigen inwoners bedroeg in 2021 en 2022 31 tot 46Z. In 2023 35Z.

Over het gehele werkgebied van WSZ ligt dit rond de 39Z, in het ‘werkgebied’ van Wooniezie rond de 57Z. Enkele kanttekeningen bij deze percentages zijn dat het huisvesten van statushouders drukt op dit percentage. De statushouders komen immers nooit uit de eigen gemeente. Verder is er geen zicht of er woningzoekenden gehuisvest zijn met een historische binding met de gemeente Eersel. Verder vallen de woningzoekenden uit de andere Kempen gemeenten ook buiten dit percentage. Er zijn ook veel woningzoekenden uit de Kempen die graag in de gemeente Eersel willen wonen.

27

Toewijzing koopwoningen aan eigen inwoners Eersel is een aantrekkelijke gemeente voor mensen uit onder andere Eindhoven en Veldhoven. Hierdoor gaat een groot deel van het beschikbare aanbod aan bestaande koopwoningen naar vestigers van buiten de ge­ meente. Bij nieuwbouwwoningen liggen de verhoudingen anders. Kijkend naar de toewijzing van nieuwbouw­ woningen de laatste jaren gaat minimaal 60Zo (en vaak meer) van de woningen naar kopers die reeds binnen de gemeente Eersel wonen. Wanneer een deel van de nieuwbouw bestemd wordt voor lokale inwoners kan dit de slaagkansen van starters uit de gemeente verbeteren. Tot op heden mogen gemeenten geen inmenging hebben in de toewijzing van (nieuwbouw)koopwoningen en kopers van buiten de gemeente niet uitsluiten. Naar verwachting wordt in de loop van 2024 een wetswijziging doorgevoerd waarmee het mogelijk wordt om maximaal 30Zo van de betaalbare nieuwbouw koopwoningen tot C 355.000,- te bestemmen voor eigen inwoners. Door deze voorrangsregeling zou er meer zekerheid zijn dat minimaal 30Zo lokaal wordt toegewezen en er in de praktijk een hoger percentage te behalen is, doordat de eerste 30Zo al gericht mag worden toegewezen. Er wordt daarmee gegarandeerd dat bij ieder nieuwbouwpro­ ject in ieder geval minimaal 300Zo van de woningen naar lokale inwoners gaat. We monitoren in samenspraak met WSZ en ontwikkelaars de woningtoewijzing.

De woningtoewijzing van betaalbare en inmiddels verkochte nieuwbouw woningen aan eigen inwoners bedroeg voor projecten die in 2022 en 2023 in verkoop gingen gemiddeld ruim 66Z. Dit percentage bestaat uit kopers van de woningen die op het moment van koop in de gemeente Eersel wonen. Uit een nadere duiding van de gegevens blijkt dat nog eens oplopend tot circa 25Z van de kopers een historische binding heeft met de gemeente Eersel. Ontwikkelingen mutatiegraad en aantal mutaties sociale huurwoningen WSZ is de enige toegelaten instelling binnen de gemeente Eersel die sociale huurwoningen exploiteert. WSZ monitort de mutatiegraad/het aantal mutaties. De druk op de woningmarkt is groot. Het aantal mutaties daalt binnen het werkgebied van WSZ. Voor de beeldvorming: in 2021 231 nieuwe verhuringen en in 2022 en in 2023 216. De mutaties zijn als volgt: Jaar

Aantal mutaties

Mutatiegraad

Urgente doelgroep

2020 2021 2022

92 74 73

6,7Z 5,4Z 5,3Z

10Z 13Z 12Z

2023

82

6,1Z

7Z

Statushouder 5Z 8Z 8Z, maar 19 Z van het aantal voor statushouders beschikbare woningen 8,5Z, maar 22Z van het aantal voor statushouders beschikbare woningen

Bij elke woning die vrijkomt, worden de volgende afwegingen gemaakt: » Is er een urgent woningzoekende? Een urgente woningzoekende is iemand die door de externe urgentiecommissie als urgent is aangemerkt. Of een woningzoekende die door onze bewonersconsulenten is aangemerkt als iemand die vanwege een bijzondere situatie moet verhuizen. (Dit kan zijn vanwege overlast, gevaarlijke situaties, verwaarlozing, medische redenen etc..) » Is de woning geschikt voor een statushouder(sgezin)? Past het in de omgeving, zijn er de afgelopen jaren meerdere statushouders in de straat of directe omgeving gehuisvest? Is er een verleden met overlast? » Kan de woning aangeboden worden aan de reguliere woningzoekenden? Seniorenwoningen worden alleen aan statushouders toegewezen bij een leeftijd van 65 jaar of ouder. Bij nieuwbouwprojecten wordt maatwerk geleverd afhankelijk van de locatie en omvang van het project. De komende jaren zal de vraag naar (betaalbare) sociale huurwoningen in de gemeente Eersel toenemen doordat verschillende aandachtsgroepen (denk bijvoorbeeld aan statushouders, uitstroom uit Maatschappe­ lijke Opvang of Beschermd Wonen, etc.) een woning in de gemeente nodig hebben. Hierdoor zal het aanbod dat voor regulier woningzoekenden beschikbaar komt mogelijk afnemen. Verder kan worden vermeld dat in de MRE regio ook in 2023 gemiddeld 39Z wordt toegewezen via directe bemiddeling.

Hieronder vallen alle directe bemiddelingen, zoals urgenties, bijzondere toewijzingen, statushouders etc.. Wet goed verhuurderschap Op 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap (Wgv) in werking getreden. Met de invoering van deze wet krijgen gemeenten een belangrijke rol bij het bevorderen van goed verhuurderschap. De Wgv is er om onge­ wenste verhuurpraktijken tegen te gaan en zo woningzoekenden, huurders en arbeidsmigranten en de leef­ baarheid te beschermen. In 2023 is het verplichte meldpunt ingericht voor het ontvangen van meldingen over verhuringen van woonruimten. In 2023 hebben we geen meldingen ontvangen. 28

De gemeente heeft de mogelijkheid gekregen om een vergunningplicht in te voeren voor de verhuur van woonof verblijfsruimten. Daarbij moet onderbouwd worden waarom de vergunningplicht voor de verhuur van woon­ ruimte in de aangewezen gebieden noodzakelijk en geschikt is voor het behoud van de leefbaarheid. In onze gemeente zijn geen locaties of gebieden aanwezig waarbij de leefbaarheid als gevolg van verhuur woon- of verblijfsruimten onder druk staat. Daarom heeft de gemeente er (nog) niet voor gekozen een vergunningplicht in te voeren. De meeste huurwoningen worden verhuurd door een wettelijk toegelaten instelling, zijnde WSZ uit Eersel. Een vergunningplicht kan niet gelden voor een toegelaten instelling. Huisvesting van studenten komt in onze gemeente nauwelijks voor. Uit toezicht en handhaving zijn in het jaar 2023 geen signalen over problemen met betrekking tot de leefbaarheid als gevolg van huurwoningen naar voren gekomen. Duizel-Noord Aan de noordzijde van Duizel is een uitbreidingsplan ontwikkeld voor de bouw van circa zeventig woningen in de eerste fase. Op enkele vrije sector kavels na zijn alle woningen in aanbouw of opgeleverd. Voor de tweede fase is het bestemmingsplan inmiddels vastgesteld. Dit bestemmingsplan maakt de bouw van zeventig wonin­ gen mogelijk waarvan de grond voor de bouw van acht woningen in bezit is van een marktpartij.

De gemeen­ telijke gronden zijn uitgegeven via marktselectie en particulier opdrachtgeverschap. De verkoop van de wo­ ningen en de start bouwrijp maken heeft in 2022 plaats gevonden, de bouwwerkzaamheden zijn 2023 gestart. De woningen worden grotendeels in 2024 opgeleverd. Aansluitend wordt het terrein woonrijp gemaakt. Postels Huufke Het bestemmingsplan is vastgesteld in november 2020. In 2023 is verder gewerkt aan de uitvoering van het plan. Koemeersdijk Het plan Koemeersdijk eerste fase is gelegen ten noorden van de Slikdijk en voorziet in een divers woningbouwaanbod. Het plan is nagenoeg klaar, dit behoudens twee woningen op zelfbouwkavels. De tweede fase van het plan biedt ruimte voor de bouw van maximaal 39 woningen met een gedifferentieerd programma waaronder 400Zo sociale koop en of huurwoningen. In 2023 is gestart met de bouwwerkzaamhe­ den. De woningen worden in 2024 grotendeels opgeleverd. Rosheuvel, locatie Verstappen, Eersel Voor deze locatie is een gecoördineerde procedure doorlopen voor het bestemmingsplan en omgevingsvergunning voor de bouw van 28 woningen. Er worden elf sociale woningen, negen tussen/hoekwoningen, zes tweekappers en twee vrijstaande woningen gerealiseerd. In 2022 is het bestemmingsplan vastgesteld en de vergunning verleend. In 2023 is verder gewerkt aan de uitvoering van het plan. Eind 2023 zijn de eerste woningen opgeleverd.

In 2024 worden alle overige woningen opgeleverd. Nieuwstraat 100, Eersel Realisatie van een kleinschalig wooncluster van een twintigtal zelfstandige appartementen, 1 appartement voor inwonend verzorgingsechtpaar en gemeenschappelijke ruimten voor activiteiten. De doelgroep voor de zorgappartementen bestaat uit senioren aan wie zorg verleend wordt vanuit de Wet Langdurige Zorg (WLZ). De anterieure overeenkomst met ontwikkelaar wordt opgesteld en daarna kan het plan in procedure. Het be­ stemmingsplan is in 2023 vastgesteld. In 2023 is gestart met het bouwrijpmaken. De bouwwerkzaamheden starten in het eerste kwartaal van 2024. Wintermans Eersel De gemeenteraad heeft op 28 november 2023 het gebiedsconcept en de randvoorwaarden voor de woningbouwontwikkeling Wintermans in Eersel vastgesteld. Daarna is het ontwerpbestemmingsplan gepubliceerd. Het bestemmingsplan maakt de bouw van ongeveer 300 woningen mogelijk op het terrein van de voormalige sigarenfabriek Wintermans/Scandinavian Tobacco Group aan de Nieuwstraat, Mgr. de Haasstraat, Mortel en Kuilenhurk in Eersel. In deze nieuwe woonwijk worden grondgebonden woningen, appartementen en zorgwoningen, grotendeels in het betaalbare segment, gerealiseerd. Het plan voorziet in een groene inpassing en overgang naar het omliggende gebied, het realiseren van waterberging en recreatieve routes.

In het tweede kwartaal van 2024 zal het bestemmingsplan ter vaststelling worden aangeboden aan de gemeenteraad. Veldhoek De gemeenteraad heeft op 28 februari 2023 het gebiedsconcept en de randvoorwaarden voor de ontwikkeling van de wijk Veldhoek (Eersel-Zuid) vastgesteld. Het wijzigen van het omgevingsplan maakt de bouw van on­ geveer 190 woningen aan de zuidkant van Eersel, achter de Steenstraat, Plaatse en Heibloem mogelijk. 29

In deze nieuwe woonwijk is er ruimte voor woningen voor de sociale huur en sociale koop, projectmatige middel dure (rij)woningen, zelfbouwkavels en particuliere ontwikkelingen. Het plan voorziet in een groene in­ passing en overgang naar het omliggende gebied, het realiseren van een waterberging en recreatieve routes. In het tweede kwartaal van 2024 wordt de ontwerp wijziging van het omgevingsplan en de bijbehorende stuk­ ken ter inzage gelegd. Boterbochten III Op dinsdag 28 februari 2023 heeft de gemeenteraad het gebiedsconcept en de nota randvoorwaarden vast­ gesteld voor de woningbouwontwikkeling Boterbochten III in Steensel. Hierna is in het derde kwartaal gestart met de ruimtelijke procedure. In november is het stedenbouwkundige ontwerp gepresenteerd. Halverwege december is het bestemmingsplan gepubliceerd waarna het in het tweede kwartaal van 2024 ter vaststelling aangeboden zal worden aan de gemeenteraad. Nardushoek In 2022 zijn reeds het gebiedsconcept en de randvoorwaarden vastgesteld door de gemeenteraad voor de woningbouwontwikkeling Nardushoek in Knegsel. Vanaf het derde kwartaal van 2023 zijn er keukentafelgesprekken gevoerd als onderdeel van de omgevingsdialoog. Het streven is om het stedenbouwkundig plan in het tweede kwartaal van 2024 af te ronden waarna dit gepresenteerd kan worden aan de omgeving.

Vessem Noord Voor het plan Vessem Noord heeft de gemeente circa vijf hectare grond gekocht voor woningbouw. Naast deze aankoop van vijf hectare grond is er ook een ontwikkeling voorzien in Vessem Noord op gronden die in bezit zijn van aanwonenden aan het Heike en de Braak. Mede vanwege deze inbreng van particuliere gronden heeft er een uitgebreide omgevingsdialoog plaatsgevonden in 2023 met aanwonenden aan het plangebied. De belangen van de aanwonenden en datgene wat is ingebracht door deze aanwonende willen we zoveel als mogelijk laten landen in het gebiedsconcept. Doordat er zoveel verschillende belangen spelen is de puzzel veel moeilijker te leggen dan aanvankelijk gedacht. Er spelen zoveel belangen in dit gebied die een zorgvuldige benadering vragen. Zeker het feit dat om te komen tot planologische medewerking van de provincie we ervoor moeten zorgen dat de rond-breed-diep gedachte geborgd wordt in het plan. Daarom zijn we in 2024 gestart met een traject om te komen tot een integrale visie voor Vessem Noord waarbij woningbouw en de grotere opgaven die spelen in het gebied zoals het versterken van natuurwaarden, recreatieve waarden en herstel/ver­ sterking watersysteem samenkomen. Huisvesting statushouders In Nederland neemt het aantal statushouders sterk toe. Het vinden van voldoende geschikte huisvesting is in deze krappe woningmarkt lastig.

Vanwege deze problematiek is het ook na 2022 niet gelukt om de taakstelling voor 2023 te behalen. In 2023 hadden we de wettelijke taak om in totaal 48 statushouders te huisvesten. We hebben tien statushouders te weinig gehuisvest. De mutatiegraad van huurwoningen daalt. Er komen weinig woningen vrij. Daarnaast hadden we gerekend op nareizigers. Die zijn echter veelal nog niet gekomen, ook vanwege de tijdelijke stop op nareizigers die in 2022 van toepassing was door regels van de Rijksoverheid. Hierdoor hebben we voornamelijk alleenstaanden gehuisvest, die elk een eigen woonruimte toegewezen moeten krijgen. Om de taakstelling te behalen hebben we daarom nog meer woningen nodig. Omdat we de taakstelling niet hebben gehaald, hebben we in het kader van interbestuurlijk toezicht een negatief oordeel ontvangen van de Provincie Noord-Brabant. Daarbij is in 2023 gewerkt aan een plan van aanpak om de achterstand in de taakstelling in te lopen en voldoende woningen voor statushouders in de komende jaren te voorzien. Door de druk op de woningmarkt en de behoefte aan sociale huurwoningen, blijft het echter de komende periode een grote uitdaging om te blijven voorzien in de huisvestingsbehoefte voor alle doelgroepen. Om op korte termijn de druk op de sociale woningmarkt te verlichten, heeft de gemeente in samenwerking met WSZ verplaatsbare woningen gerealiseerd.

Voor de volledigheid een overzicht van onze taakstelling in de afgelopen jaren: 2017: 26, 2018: 27, 2019: 14, 2020: 13, 2021: 30, 2022: 26, 2023: 44.

30

Opvang vluchtelingen uit Oekraïne De gemeente is begin 2022 geconfronteerd met een vluchtelingenstroom uit Oekraïne. De gemeente heeft circa 200 plaatsen voor vluchtelingen in gemeentelijke opvanglocaties. Daarnaast zijn nog circa twintig personen opgevangen bij particulieren. Er moet rekening mee worden gehouden dat de opvang nog langere tijd nodig zal zijn. Voor hoelang is niet concreet aan te geven, omdat dit samenhangt met de veiligheidssituatie in Oekraïne en de mogelijkheid tot terugkeer. Tot in ieder geval maart 2026 kunnen we voldoen aan de taakstelling voor Eersel In 2023 is een nieuwe opvanglocatie geopend en in Vessem een andere heropend. Daarnaast zijn enkele kleinere locaties (woningen) in gebruik genomen voor de opvang van Oekraïners. Een hoogwaardig woon- en verblijfsklimaat in een aantrekkelijke groene gemeente Brabantse Agenda Wonen De provincie verlangt dat wij, samen met de Kempengemeenten, een regionaal perspectief opstellen.

Leidend hiervoor zijn de actielijnen en richtinggevende principes in de Brabantse Agenda Wonen: » Accent op duurzame verstedelijking » Meer nadruk op bestaande woningvoorraad » Inzetten op een vraaggericht, flexibel planaanbod met ruimte voor nieuwe woonvormen » Versterken van de regionale samenwerking en vernieuwen van regionale woningbouwafspraken Regionale woonvisie en vertaling naar lokaal uitvoeringsprogramma Op 12 maart 2019 is de Kempische visie op Wonen 2019-2023 vastgesteld. Deze stond in het teken van het uitwerken van de speerpunten: 1) Versnellen van de bouwproductie op een zorgvuldige manier 2) Behoud van betaalbaar wonen 3) Zorg voor elkaar faciliteren 4) Klaar voor de toekomst 5) Wonen én werken In 2023 is de woonvisie geëvalueerd. Hieruit bleek dat de richting van de Kempische visie op wonen nog altijd passend is. Wel zijn er enkele verbeterpunten. Sinds de vaststelling van de huidige visie is veel veranderd op de woningmarkt. Waar de (volkshuisvestelijke) doelen uit de Kempische visie nog passend zijn, is wel het ambitieniveau veranderd. Daarnaast is in de Metropoolregio Eindhoven, daarmee ook in Eersel, de druk op de woningmarkt enorm toegenomen. De gevolgen van de schaalsprong in de regio zijn nog geen onderdeel van de huidige woonvisie. In 2024 wordt een nieuwe woonvisie ter besluitvorming aan de gemeenteraad voor­ gelegd.

Omgevingswet De Omgevingswet is in werking getreden op 1 januari 2024. In 2023 hebben we verder gewerkt om gereed te zijn om te werken met Omgevingswet. Met ervaringen die we op doen passen we als het nodig is processen aan. In 2023 zijn ook de benodigde raadsbesluiten genomen om te kunnen werken met de Omgevingswet. Adviescommissie Omgevingskwaliteit Per 1 januari 2024 is de gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit ingesteld. De commissie heeft tot taak de raad en burgemeester en wethouders te adviseren bij de uitoefening van hun taken en bevoegdheden met het oog op het bereiken en in stand houden van een goede omgevingskwaliteit. Denk hierbij aan de 31

commissie voor de advisering over welstand en monumentenzorg. Voor instelling van de adviescommissie is op 28 november 2023 de Verordening gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit vastgesteld. Omgevingsvisie 3.0 In 2022 is in het kader van het werken met de Omgevingswet gestart met de Omgevingsvisie 3.0 hierbij komen thema’s aan bod, die nog niet in de Omgevingsvisie 2.0 opgenomen waren en wordt een participatietraject opgestart. In 2023 is gestart om te komen tot een plan van aanpak voor de Omgevingsvisie 3.0. In 2024 wordt verder gewerkt aan de visie. Groen Onderhoud groen binnen de kom KempenPlus voert het cultuurtechnische groenonderhoud uit binnen de vier Kempengemeenten. De afgelopen jaren is het personeelsbestand van KempenPlus sterk afgenomen. Dit gaf voor hen flink wat uitdagingen in hun bedrijfsvoering. De gemeente Eersel heeft daarom ingestemd met hun verzoek om het aan hen uitbestede werk te verminderen. De dorpen Vessem en Wintelre worden nu onderhouden door een aannemer en ook het grasmaaien is uit het onderhoudsbestek gehaald. Wanneer de doelgroep van KempenPlus weer groeit kunnen we deze bestekken eventueel weer uit de markt halen. Eind 2023 zijn er nieuwe ontwikkelingen ontstaan over de bekostigingssystematiek vanuit KempenPlus naar de Kempengemeenten, hierover is ook gerapporteerd in de tweede bestuur rapportage 2023.

In 2024 zal deze bekostigingssystematiek nader worden uitgewerkt. Vervanging groen Jaarlijks worden een aantal groenvervangingsprojecten opgestart, zo ook in 2023. Het gaat hierbij om openbaar groen waarvan de onderhoudskosten te hoog zijn, dat niet meer aantrekkelijk is en wat overlast veroorzaakt door bijvoorbeeld boomwortels. Bij het bepalen van de nieuwe inrichting kijken we naar praktische toepasbaarheid, aanleg- en onderhoudskosten, waarde voor beleving, natuur en biodiversiteit, en wensen van bewoners. Ook houden we rekening met een veranderend klimaat. Verhogen onderhoudsniveau bosplantsoenen in kern Eersel. Met een structurele verhoging van het onderhoudsbudget van C 40.000,- in de exploitatiebegroting zijn we in 2023 begonnen met het verhogen van het onderhoudsniveau. Dit gaat stap voor stap, voorbereiden, van plantsoen naar plantsoen, eerst dunnen daarna intensiever beheren. Door de circa 7,5 hectare bosplantsoen binnen de kern Eersel op onderhoudsniveau A te gaan onderhouden, verminderen we de ervaren (over)last in aangrenzende particuliere tuinen Boombeleid In 2023 hebben we een nieuw bomenbeleidsplan laten opstellen. Deze is vervolgens vastgesteld door de gemeenteraad. Daarna laten we een nieuw bomenbeheerplan opstellen. De oude plannen stammen uit 2013 en sluiten niet meer aan op de huidige wensen en werkwijzen.

Met deze nieuwe plannen kunnen we de bestaande bomen in de gemeente goed behouden en beheren. In 2024 wordt het nieuwe bomenbeheerplan opgesteld. Behoud en versterking natuur, landschap en biodiversiteit Landschap De gemeente beheert zelf bijna 50 hectare aan landschapselementen. In 2021 zijn we gestart met een herstelplan voor deze elementen, en deze lijn zetten we in 2024 voort. Daarnaast nemen we deel aan de Stimuleringsregeling Landschap. Met deze regeling worden grondeigenaren gestimuleerd om wandelpaden aan te leggen, op hun percelen maatregelen te treffen voor natuur- en landschapsbehoud en om maatregelen te treffen voor klimaatadaptatie. Jaarlijks investeert de gemeente C 25.000,- in deze regeling, en dit bedrag wordt door de provincie verdubbeld. Uitvoering van deze regeling gaat via het provinciale subsidieloket. Ecologische verbinding Rouwven-Oostelbeersedijk Het landschap rondom Wintelre bestaat uit allerlei restanten van struweelhagen en houtsingels. Dit landschap is niet alleen aantrekkelijk en biedt niet alleen een blik op de boerengeschiedenis van onze streken. Het vormt ook de basis voor een ecologische verbinding tussen de bos- en natuurgebieden tussen Wintelre en Vessem, de Oirschotse Heide en het groen rond het vliegveld. In 2023 hebben we de laatste herstelwerkzaamheden aan deze kampenstructuren laten uitvoeren.

Het project kan daarmee als voltooit worden beschouwd. Bos- en natuurgebieden Onze gemeente bestaat voor ongeveer 250Zo uit bos- en natuurgebieden. Een groot deel daarvan beheren we zelf. Deze gebieden bieden rust en ruimte om te fietsen en te wandelen. Ook bieden deze gebieden een huis 32

aan vele verschillende dier- en plantensoorten. Tegelijkertijd zijn onze bossen een groeiplaats voor meeste duurzame bouwmateriaal: hout. Zo combineren we een mooie leefomgeving met een duurzame toekomst. Deze gebieden beheren we kostenneutraal. Plan Bos & Boom In 2021 heeft de gemeenteraad het Plan Bos & Boom vastgesteld. In 2030 willen we 400.000 extra bomen in de gemeente hebben. Dat doen we door nieuw bos en ecologische verbindingszones aan te leggen, houtsingels te planten en lanen en parken aan te vullen met bomen, maar ook door particuliere grondeigenaren te stimuleren om meer bomen te planten. Dit versterkt het groene karakter van onze gemeente, zorgt voor meer kansen voor natuur en helpt ons om CO2 vast te leggen. In 2023 hebben we 16.841 nieuwe bomen geplant. Totaal zitten we nu ongeveer op 120.000 nieuwe bomen. We zijn dus al over een kwart van de doelstelling. Procedures ruimtelijke plannen In 2023 zijn meerdere particuliere initiatieven begeleidt. Eind 2023 zijn veel van deze plannen in procedure gebracht. Dit hield verband met de in werking treding van de Omgevingswet. Als deze plannen niet voor 1 januari ter inzage werden gelegd moesten deze plannen op basis van de nieuwe wet in procedure worden gebracht. Om te voorkomen dat een aantal zaken opnieuw gedaan moesten worden is veel inzet gepleegd om te zorgen dat de plannen in procedure konden.

Eersel-West De raad heeft in april 2021 ingestemd met het stedenbouwkundig plan Eersel West. Vervolgens is een start gemaakt met het voorbereiden van de planologische procedure en lopen er gesprekken met de eigenaren in het gebied. Vooruitlopend op de integrale planwijziging is een wijzigingsprocedure gevoerd om de bouw van het zwembad mogelijk te maken en wordt er in 2024 een krediet gevraagd voor de aanleg van het openbaar gebied. In het plangebied komen maatschappelijke en dienstverlenende functies. In 2023 is gewerkt aan de planologische procedure voor het zwembad om dit als ontwerpplan ter inzage te leggen. Het wijzigingsplan wordt in het tweede kwartaal vastgesteld. Gebieds Gerichte Aanpak (GGA) Kempenland-West Medio 2022 heeft het Rijk aan de Provincies opdracht gegeven om voor 1 juli 2023 per Natura 2000 gebied plannen in te dienen om de achteruitgang van de natuur te stoppen en te komen tot herstel van deze natuur. Eersel is met Bergeijk, Bladel, Reusel, Oirschot, Hilvarenbeek ingedeeld bij Kempenland West. Provincie, Waterschap, ZLTO en terreinbeherende organisaties zijn ook aangesloten. Waterkwaliteit is naast natuur een ander leidend principe. De Europese Kader Richtlijn Water (KRW) regelt dit. In Eersel hebben we drie gebiedsontwikkelingen; De Levende Beerze, de Levende Run, Groot en Kleinmeer.

In 2024 is ook het N2000 gebied Landschotseheide gedefinieerd als separaat gebiedsproces. De heide zelf ligt in Oirschot, het invloedgebied ligt grotendeels in Eersel. Provincie Noord-Brabant is als verantwoordelijke voor natuur de trekker van deze gebiedsontwikkeling. Gebiedsontwikkeling Levende Beerze Dit gebiedsproces loopt sinds 2010 en geografisch ligt dit binnen de grondgebieden van Bladel, Eersel en Oirschot. Via de uitvoeringscommissie hebben we hierin nauw samengewerkt met Provincie, Waterschap en Brabants Landschap. De uitvoeringscommissie “de Levende Beerze” is per 31-12-2023 opgeheven. Het amb­ telijke projectteam “de levende Beerze” (nu: Gebiedsteam) rondt het proces in 2024 af. Daarna worden de ambities voor het gebied opnieuw gedefinieerd via de stuurgroep GGA-Kempenland West. Binnen de gebiedsontwikkeling Levende Beerze zijn de volgende projecten afgerond, c.q. in afronding: ^ Natuurontwikkeling (248 hectare) Voor het herstellen van een robuust beekdal van de Kleine Beerze is in januari 2019 samen met de partners bij de provincie Noord-Brabant een NNB-aanvraag ingediend voor het toevoegen van 248 hectare nieuwe natuur (waarvan 110 hectare Ondernemende Natuur Netwerk Brabant).

Tot 2024 is ongeveer 170 hectare gronden aangekocht in het gebied van de Kleine Beerze (Vessem-Middelbeers) Inmiddels zijn provinciale middelen op en is de actieve grondverwerving hiervoor gestopt. De lange termijn ambitie blijft wel aanwezig. Waar zich kansen voordoen zullen deze in het kader van de GGA worden aangegrepen. ^ Dorp aan de Beek De inrichting van de 7 hectare landschapselement tussen de beek en de rand van het dorp Vessem is voltooid. De gemeente heeft het gebied inmiddels in beheer en tot 2027 begeleiden wij de natuur­ 33

^

ontwikkeling. Daarna willen wij met “Stichting Dorp aan de Beek” onderzoeken of en welke beheer­ taken zij van de gemeente kunnen overnemen en onder welke condities. Meerwaardetraject Donk Hier proberen we meerwaarde voor zowel het gebied alsook voor de individuele bewoner te behalen. Beperkte, landschappelijk goed ingepaste woningbouw rondom buurtschap de Donk gecompenseerd door toevoeging van particuliere gronden aan het NNB (Natuur Netwerk Brabant). Hierdoor ontstaat een Ecologische verbinding tussen het beekdal van de Kleine Beerze en de Landschotseheide. Eind 2023 bestond er overeenstemming voor drie van de zes initiatieven via (concept) anterieure overeen­ komsten. Bij twee ander meerwaardeontwikkelingen gaat het over invulling van Provinciaal eigendom. We hebben goede hoop om in de eerste helft van 2024 definitieve afspraken te kunnen maken over alle zes initiatieven.

De uitvoering van de beekherstelmaatregelen verloopt met hindernissen. Inmiddels hebben we anderhalf jaar vertraging door broedseizoen, aangetroffen bijzonder diersoorten en eind 2023 een volledig met water verza­ digde bodem, waardoor we niet met zwaar materieel het gebied in konden. Wij hebben de resterende uitvoe­ ringsmaatregelen uit het gezamenlijke bestek met Waterschap en Brabants Landschap gehaald. Deze voeren we nu onder eigen regie uit. Eind 2024 zal het uitvoeringsprogramma beekherstel helemaal zijn voltooid. Gebiedsontwikkeling Levende Run In navolging van de gebiedsontwikkeling Levende Beerze is in 2021 gestart met een vergelijkbaar gebiedsproces rondom de Run, de Levende Run. In 2023 is het proces samen met Bergeijk, Waterschap en lokale agrarische ondernemers verder opgepakt. Bergeijk en Eersel zijn gezamenlijk de projectrekkers Ecologische verbindingszone de Run Binnen het gebied van de Levende Run is het Waterschap bezig met natuurontwikkeling en waterberging rondom het beekdal van de de Run in het traject Grootgoor (Veldhoven)-Schadewijk. De gemeente Eersel levert een bescheiden financiële bijdrage voor elzensingels, een fietspad, wandelbruggetjes, bewegwijzering en uitzichtpunt. In 2021 hebben wij cofinancieringsverklaringen afgegeven bij Provincie Noord Brabant.

Eind 2023 hebben wij hiervoor het bestemmingsplan “landgoed de Vloete” voor zienswijzen gepubliceerd. Uitvoering van het beekherstel en realisatie van een recreatieve zone langs de Run start in de 2e helft van 2025. Dit alles is met name afhankelijk van de beroepsprocedures bij de Raad van State die we verwachten naar aanleiding van de vaststelling van het “projectplan Waterwet de Run” door Waterschap de Dommel. Deze procedure loopt parallel aan onze BP-procedure IBP-VP Proeftuinen in de Kempen In 2021 heeft de provincie Noord-Brabant, ± 1,8 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de ‘Proeftuinen in de Kempen’. Het IBP-VP is een Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland wat door het Rijk is uitgezet om de problemen (o.a. Landbouw en Klimaatadaptatie) op de Zuidoostelijke zandgronden te kunnen aanpakken. Deze aanvraag is namens een aantal gebiedspartners door de gemeente Eersel aangevraagd. Eersel is penvoerder van deze aanvraag. De per 1 januari 2024 opgeheven uitvoeringscommissie was bestuurlijk verantwoordelijk. Deze verantwoordelijkheid is per 1 januari 2024 overgedragen aan de stuurgroep GGA Kempenland West. Deze aanvraag heeft betrekking op twee deelgebieden Proeftuin Levende Beerze (elf deelprojecten) Proeftuin slimme landschappen in de Kempen (drie deelprojecten, o.a. gebiedsontwikkeling de Run) De veertien deelprojecten/processen moeten 2024 afgerond zijn.

In sommige projecten zit energie en voortgang. Andere deelprojecten komen (te) moeizaam op gang, hoofdzakelijk vanwege capaciteitsgebrek in de regio. Handhaving Op basis van de prioriteiten uit het Uitvoeringsbeleid Kwaliteit Vergunningen Toezicht en Handhaving (herziening 2022) is ook voor 2023 een uitvoeringsprogramma vastgesteld. Dit beleid heeft betrekking op de programma’s 3, 4, 5 en 6 (ruimtelijke ordening, milieu, veiligheid en verkeer). Inwoners en bedrijven ervaren overlast door uiteenlopende zaken. Voorbeelden zijn afval in de openbare ruimte, overlast van dieren (loslopende honden en hondenpoep), langdurig of fout parkeren van voertuigen, vernielingen en foutief plaatsen van reclameborden. De BOA’s worden ingezet voor handhaving van de hiervoor gemelde klachten en meldingen, ook in de avonduren en de weekenden. Daarnaast worden door of 34

namens de gemeente controles uitgevoerd en wordt toezicht gehouden bij bedrijven en in uitvoering zijnde (bouw)projecten. In 2023 is deelgenomen aan regionale projecten, zoals ‘Samen sterk in Brabant’ en het Kempisch Interventie Team (KIT). In deze projecten worden gebied overschrijdende zaken aangepakt, in samenwerking met andere instanties, zoals wildcrossen en dumpingen van drugsafval, huisvesting van arbeidsmigranten, en dergelijke. Jaarlijks rapporteert het college aan de raad over de realisatie van de VTH-taken. Anticiperende grondaankopen In hoofdstuk 5 van de nota grondbeleid is aangegeven dat ons college anticiperende verwervingen moet kunnen doen als daartoe vanuit ruimtelijke perspectief aanleiding voor is. Daarom wordt in het kader van de rechtmatigheid, voorgesteld om hiervoor een krediet beschikbaar te stellen van C 2.000.000,-. Deze verwervingen worden op de balans geactiveerd op het moment dat de grond in exploitatie genomen wordt. Er is zodoende geen afzonderlijke dekking nodig. Het (restant-)krediet zal bij de jaarrekening niet worden overgeboekt. Voorbereidingskrediet nieuwe grondexploitaties In de nota grondbeleid kiest de gemeente Eersel voor een proactieve regierol bij locatieontwikkeling.

Ten behoeve van voorbereiding, denk hierbij aan onderzoekskosten, advieskosten en ambtelijke inzet, is vooruitlopend op vaststelling van een bestemmingsplan en grondexploitatie een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van C 50.000,-. Deze kosten geactiveerd worden op de balans totdat er een exploitatiebegroting geopend wordt. Deze kosten kunnen dan ingebracht worden in de betreffende grondexploitatie en zullen in beginsel gedekt worden door toekomstige opbrengsten. Visie akkers van Eersel Om de visie daadwerkelijk tot uitvoer te krijgen is een projectleider nodig. De projectleider moet de gesprekken met de grondeigenaren gaan voeren om te zorgen dat mensen mee willen doen om het gebied tot een betere kwaliteit te komen. Ook moet de projectleider mogelijk partners bij elkaar brengen. Het doel is om de visie Akkers van Eersel die in 2021 is vastgesteld te realiseren.

Wat heeft het gekost? Het programma bestaat uit de volgende productgroepen: » Bouwen en wonen; » Woonomgeving en leefmilieu; » Planologie en stedenbouw. De toelichtingen in onderstaande deze tabel gaan alleen over de kosten die direct worden toegerekend aan de product­ groepen) in dit programma. Voor een toelichting tot de apparaatskosten, kapitaallasten en onttrekkingen aan de reser­ ves in verband met kapitaallasten (afschrijvingen ineens ten laste van de reserves) wordt verwezen naar programma 11.

Programma: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Productgroep Begroting 2023 Primitief Na wijziging LASTEN Bouwen en wonen 187.238 3.921.301 Woonomgeving en leefmilieu 1.480.124 1.962.824 Planologie 3.792.368 5.941.368 Totaal lasten (excl. Kap.lasten & app.kst.) 5.459.730 11.825.493 BATEN Bouwen en wonen 751.121 5.652.634 Woonomgeving en leefmilieu 484.263 524.263 Planologie 3.895.367 6.505.881 Totaal baten (excl. Kap.lasten & app.kst.) 5.130.751 12.682.778

Werkelijk 2023

Verschil 2023

3.789.302 1.589.157 6.630.481 12.008.940

131.999 373.667 -689.113 -183.447

6.359.342 383.051 9.485.947 16.228.339

706.708 -141.212 2.980.066 3.545.561

35

Programma: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Productgroep Begroting 2023 Primitief Na wijziging LASTEN Totaal lasten (excl. Kap.lasten & app.kst.) 5.459.730 11.825.493 Kapitaallasten 146.414 1.096.657 Apparaatskosten 2.061.377 2.067.909 Totaal lasten 7.667.521 14.990.059 BATEN Totaal baten (excl. Kap.lasten & app.kst.) 5.130.751 12.682.778 Beschikking over reserves i.v.m. kap.lasten 0 478.750 Totaal baten 5.130.751 13.161.528 Saldo programma 2.536.770 1.828.531

Werkelijk 2023

Verschil 2023

12.008.940 467.670 2.432.773 14.909.383

-183.447 628.987 -364.864 80.676

16.228.339 259.326 16.487.665 -1.578.282

3.545.561 -219.424 3.326.137 3.406.813

Productgroep Bouwen en wonen Handhaving extra toezicht (voordeel van C 23.000,-) In mei 2023 zijn we gestart met de pilot groene handhaving. Tot oktober 2023 was er nog geen projectleider en projectteam. Hierdoor zijn er, met name voor het procesmatige deel van de pilot, minder kosten gemaakt op de inhuur van personeel. Dit heeft een eenmalig voordeel opgeleverd van C 23.000,-. Omgevingsvergunningen (nadeel van C 69.000,-) Ten aanzien van de geplande werkzaamheden uit het Uitvoeringsprogramma VTH 2023 hebben we gemiddeld gezien minder aanvragen ontvangen dan verwacht. We zien een lager aantal aanvragen omgevingsvergun­ ningen ten opzichte van de afgelopen jaren. Dit heeft te maken met de stijgende rente voor hypotheken, stij­ gende prijzen voor bouwmaterialen en krapte op de arbeidsmarkt ten aanzien van de uitvoering van deze werkzaamheden inclusief de hierbij horend stijgende prijzen. Hierdoor worden nieuwbouwwoningen minder snel verkocht en worden projecten en verbouwingen vaker uitgesteld. Bezwaar en beroep VTH (voordeel van C 20.000,-) Op deze post zijn baten binnengekomen, die niet van tevoren worden begroot. Het gaat hierbij om lasten onder bestuursdwang. Opvang vluchtelingen Oekraïne (voordeel C 885.392,-) We vangen in onze gemeente ongeveer 200 Oekraïners op in gemeentelijke opvang en ongeveer 20 in parti­ culiere opvang.

Voor de huur, inrichting en het gebruik van de gemeentelijke opvanglocaties, verstrekkingen van leefgeld, ondersteuning van de opvang in huisvesting, zorg en onderwijs, hebben we C2.509.174,- uitge­ geven, exclusief C 39.019,- aan gemeentelijke personeelskosten. Hiervan is C 186.993,- voor de verstrekkin­ gen van leefgeld. Dit heeft een relatie met programma 1. Hier tegenover staan Rijksbijdragen die bestaan uit de vergoeding van transitiekosten (geschikt maken van opvanglocaties) en vergoeding van de andere kosten zoals hiervoor genoemd. De Rijksbijdrage is in 2023 C 4.356.106,-. Hierdoor bedraagt het positief resultaat C 1.785.392,-. Met de tweede bestuursrapportage is hiervan al C 900.000,- aan resultaat geraamd. Hierbij komt nu een resultaat van C 885.392,-. Met ingang van 2024 worden de Rijksbijdragen met ongeveer 250Zo verlaagd, waardoor het resultaat in 2024 lager zal uitvallen.

Productgroep Woonomgeving en leefmilieu Bomen binnen de kom (nadeel van C 18.000,-) Omdat het voorjaar extreem droog was hebben de jonge bomen extra water nodig gehad. Tevens zijn er ook kosten gemaakt voor het opstellen voor een snoeibestek voor de komende 6 jaar, en hebben we extra kosten gehad van diverse aannemers voor het veilig stellen en opruimen van diverse bomen n.a.v. de storm op 2 november 2023. Deze werkzaamheden zorgen voor een overschrijding van ongeveer C 18.000,-. Groenbeheer binnen de kom (voordeel van C 173.000,-) Door de natte weersomstandigheden in het najaar van 2023 hebben de geplande omvorming en renovatiewerkzaamheden van onze versleten en arbeidsintensieve plantsoenen niet kunnen plaatsvinden. Omdat het ook nu (begin 2024) ook nog extreem nat is worden deze werkzaamheden verschoven naar het najaar 2024. De kosten voor de renovaties/omvormingen waren geraamd op +A C 125.000,-. Ook is in 2023 minder onderhoud door onze reguliere groenaannemers verricht omdat de helft van de beplan­ ting in Steensel en een gedeelte in Wintelre door riool en bestratingswerkzaamheden niet bereikbaar was 36

en/of gerooid is. Deze beplanting is vervangen en hierop is door de civiel aannemer een jaar nazorg verleend dit heeft een besparing van C +A 50.000,- opgeleverd. Onderhoud speelvoorziening (voordeel van C 32.000,-) In het najaar van 2023 is een tevredenheidsonderzoek uitgevoerd ten aanzien van de bestaande speellocaties. Hiervoor is nog geen aanspraak gemaakt op het budget onderhoud speelvoorziening. Beheer landschapselementen (voordeel van C 23.000,-) In 2023 zijn (bijna) alle werkzaamheden van gebiedsontwikkeling Kleine Beerze afgerond. In het project gebied is er veel nieuwe natuur aangelegd. Momenteel wordt er een beheerplan opgesteld, hoe de verschillende grondeigenaren (gemeente, Brabants landschap, provincie en waterschap), deze nieuwe natuur moeten gaan beheren. Pas nadat dit beheerplan is vastgesteld door de verschillende partijen gaan wij het Eerselse deel van de natuur op een hoger niveau onderhouden. Omdat er in de begroting van 2023 wel rekening heeft gehouden met het beheer van deze natuur is er in 2023 minder uitgegeven op het beheer van de gemeentelijke landschapselementen. Dit heeft een voordeel van C 23.000,- opgeleverd.

Productgroep Planologie en stedenbouw Transitie landelijk gebied (voordeel van C 71.000,-) Eind april 2022 is de samenwerking met de Brabantse Kempen beëindigd. De gemeenten Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden zijn in gesprek om de samenwerking op een andere wijze voort te zetten. De behoefte aan (en noodzaak voor) samenwerking is er nog steeds, gezien de grote uitdagingen en kansen die er liggen op het gebied van economie en transitie landelijk gebied. Omdat de samenwerking is beëindigd en er een gebrek aan capaciteit is geweest zijn er in 2023 geen uitgaven geweest. In 2023 is de beëindiging ook financieel afgerond en zijn er baten op deze post binnengekomen. Bestemmingsplannen algemeen (voordeel van C 33.000,-) In 2023 is veel werk gestoken in de implementatie van de Omgevingswet en het afronden van lopende proce­ dures, waardoor niet veel nieuwe zaken zijn opgestart. Hierdoor is op deze post minder uitgegeven dan be­ groot. Bouwgrondexploitaties (voordeel van C 3.615.000,-) Conform het BBV is voor een aantal bouwgrondexploitaties winst of verlies genomen voor een totaal van C1.115.000,-. Verder wordt bij de jaarrekening de voorziening toekomstige negatieve saldi bouwgrondexploitatie geactuali­ seerd op basis van de meest recente inzichten. De voorziening is verlaagd met C 90.000,-. Deze is vervol­ gens toegevoegd aan het saldo van de bouwgrondexploitaties.

Per saldo heeft de vrijval van de verliesvoorziening dus geen invloed op het resultaat van dit programma. Het voordeel komt tot uiting in programma 10 algemene baten en lasten. Voor meer toelichting zie de para­ graaf 7 grondbeleid en het programma 10. Eind 2023 heeft het bestuur van het Kempisch Bedrijven Park (KBP) in het kader van het liquidatieplan be­ sloten om voor 2023 nog over te gaan tot een winstuitkering van C 2.500.000,- per deelnemende gemeente. Dit leidt tot een voordeel in de jaarrekening. Anterieure overeenkomsten (voordeel van C 49.000,-) In 2023 zijn er 26 nieuwe ontwikkelingen gestart en zijn er 9 ontwikkelingen (financieel) beëindigd. In financieel opzicht betekent dit een positief saldo ten opzichte van de begroting exclusief overheadkosten van C102.000,. Na toerekening overhead in programma 11, zijnde C 53.000,-, resteert er per saldo een positief resultaat van C 49.000,-. In 2023 zijn er enkele grotere ontwikkelingen afgerond, namelijk Hoogstraat, Kerkebogten, Eikenburg. Mede hierdoor valt er in totaal een krediet vrij van C 164.000,-. Daarentegen zijn er ook een aantal ontwikkelingen waarin een verliesneming zijn gedaan (totaal C 37.000,-), omdat de gemaakte kosten niet (geheel) meer ver­ haald kunnen worden op korte termijn.

Daarnaast zitten er in de bestemmingsplannen Koemeersdijk en DuizelNoord nog enkele particuliere bouwmogelijkheden waarvoor in de toekomst nog exploitatiebijdrages verwacht worden. Vanuit het voorzichtigheidsprincipe, omdat onbekend is wanneer deze bijdrages komen, zijn de in­ komsten nu afgeboekt (totaal C79.000,-). Indien deze bijdrages in de toekomst ontvangen worden, leiden deze tot een positief resultaat in de jaarrekening. 37

Resumerend: er is een voordeel van C 49.000,-, waarvoor in het raadsvoorstel, zoals ook in eerder jaren, voorgesteld wordt dit bedrag toe te voegen aan de post cyclisch bouwen. Met die middelen kunnen dan weer nieuwe initiatieven ondersteunt worden. Bestemmingsplannen (via reserves) (nadeel van C 109.000,-) Conform de grondnota wordt er door een aantal anterieure overeenkomsten C 109.000,- bijgedragen aan de reserve bovenwijkse voorzieningen en de reserve vereveningsfonds sociale woningbouw. Dit leidt tot een nadeel van C 109.000,-. Kapitaallasten investeringen De kapitaallasten (rente en afschrijving) van investeringen komen zowel tot uiting op dit programma als in programma 11 overhead. Voor een goed inzicht tussen de begrote en werkelijke kapitaallasten worden deze in totaliteit toegelicht in programma 11. In het jaar waarin een krediet beschikbaar wordt gesteld, worden ook de reservemutaties ter dekking van kapitaallasten begroot. De reservemutaties worden verwerkt op basis van de werkelijke inkomsten en uitga­ ven op de kredieten. Hierdoor ontstaan in dat jaar voor- en nadelen ten opzichte van de begroting. Deze voor- en nadelen zijn in dat jaar budgetneutraal en hebben daarom geen effect op het jaarrekening re­ sultaat.

Investeringen #

Jaar

Omschrijving

1

2016/2022

2

2022

3

2022

Huisvesting opvang statushouders en ont­ heemden Huisvesting opvang statushouders en ont­ heemden (grond) Actualisatie Kempische visie op wonen

4

2022/2023

5 6

1.200.000

Over te hevelen 1.200.000

0

300.000

300.000

12.000

5.236

6.764

6.764

Visie akkers van Eersel

100.000

0

100.000

100.000

2020

Evenementenkasten

105.000

51.488

53.512

53.512

Vervanging groen (MIP 2019+2020+2021)

306.000

311.998

-5.998

0

7

2019/2020/ 2021 2020

Aanv uitv integraal beleidsplan Groen Loont

118.000

69.060

48.940

48.940

8

2005/2021

166.000

195.171

-29.171

0

9

'06+H0+H2 +'16+ '20 2021

Ecologische verbindingszone Kleine Beerze (tweede fase) Ecologische verbindingszone Kleine Run

367.479

105.312

262.167

262.167

Gebiedsontwikkeling Levende Run

220.000

53.862

166.138

166.138

2.689.784

2.801.524

-111.740

0

10 11

Beschik­ baar 1.386.428

Uitgaven t/m 2023 186.428

300.000

Restant

Gebiedsontwikkeling Kleine Beerze ^^'10+^1+^2+13+14+15+18+19+21)

12

10/11/12/1 3/14/14/15/ 18/19/21/2 1/21 2021

Incidentele maatregelen recreatie

50.000

19.765

30.235

30.235

13

2021

100.000

31.963

68.037

68.037

14

2021

Herstelmaatregelen gemeentelijke land­ schapselementen IBP proeftuinen in de Kempen

1.698.729

444.514

1.254.215

1.254.215

15

616.056

184.756

431.300

431.300

1.012.062

382.563

629.499

629.499

17

'2V22^22/' 23 22r22^23/' 23 2022

25.000

0

25.000

25.000

18

2022/2023

Opstellen nieuw bomenbeleid- en beheers­ plan Raster heidetracé Steensel

30.000

29.891

109

0

19

2023

Afvalbak elektrische auto hondenuitlaatroute

115.000

32.926

82.074

82.074

20

2022

87.640

64.455

19.185

0

21

2023

Natuurherstelwerkzaamheden groot- en kleinmeer Vervanging bomen Markt/Hint

75.000

71.588

3.412

0

16

Plan Bos en Boom (exclusief grond) Plan Bos en Boom (grond)

38

22

23 24

'12+H3+H5 +'16+ '^'18+^0 +'21 + "22 2019/2021

Herziening ruimtelijke plannen