Totaaldocument jaarrekening 2023

Jaarstukken 2023

Het betreft hier de jaarstukken over 2023. Deze bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening, zie ook de inhoudsopgave.

1

Inhoudsopgave Inleiding................................................................................................................................................3 Jaarverslag......................................................................................................................................... 4 Programma's....................................................................................................................................... 5 O.Sociale voorzieningen..................................................................................................................... 5 I.Maatschappelijke dienstverlening en gezondheid......................................................................10 2.Onderwijs....................................................................................................................................... 20 3. Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting................................................................................ 24 4. Milieu............................................................................................................................................43 5. Veiligheid.................................................................................................................................... 56 6.

Verkeer en vervoer.................................................................................................................... 61 7. Cultuur, sport en recreatie.........................................................................................................70 8. Economische structuur.............................................................................................................. 77 9. Bestuur en organisatie............................................................................................................... 85 10. Algemene baten en lasten.......................................................................................................89 11 .Overheadkosten......................................................................................................................... 91 Paragrafen........................................................................................................................................ 97 1. Lokale Heffingen......................................................................................................................... 98 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing........................................................................... 102 3.Onderhoud Kapitaalgoederen .................................................................................................. 110 4.

Treasury.................................................................................................................................... 115 5. Bedrijfsvoering.......................................................................................................................... 118 6. Verbonden Partijen.................................................................................................................. 124 7. Grondbeleid.............................................................................................................................. 139 8. Wet open overheid................................................................................................................... 145 Jaarrekening................................................................................................................................... 146 Balans..............................................................................................................................................147 Overzicht van baten en lasten......................................................................................................

163 Overzicht incidentele baten en lasten...........................................................................................164 Overzicht mutaties reserves..........................................................................................................165 Wet normering topinkomens (WNT).............................................................................................166 Rechtmatigheidsverantwoording.................................................................................................. 167 Specifieke uitkeringen (SiSa)........................................................................................................168 Overzicht van baten en lasten per taakveld................................................................................ 182

2

Inleiding Voor u liggen de jaarstukken 2023. Deze vormen het slotstuk van de P&C-cyclus. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Hieronder wordt de opbouw kort toegelicht. Jaarverslag Programma’s Per programma wordt de beleidsmatige programmaverantwoording gegeven (het jaarverslag) met daarbij ook de financiële analyse (de jaarrekening). Op deze wijze worden inhoud en financiën met elkaar verbonden. Er wordt aangegeven wat er is gedaan met de voornemens uit de programmabegroting en wat dit heeft gekost. In de financiële staatjes is getracht op een zo beknopt mogelijke wijze inzicht te bieden in de over- en onderschrijdingen. Tekstueel is daarbij nog een korte omschrijving gegeven ter verklaring van de verschillen. Elk programma bevat ook de wettelijk voorgeschreven beleidsindicatoren. De gegevens voor deze indicatoren moeten geput worden uit de beschikbare openbare bronnen (zoals de website waarstaatjegemeente.nl). Die bronnen bieden echter in lang niet alle gevallen de informatie uit 2023, hetgeen jammer is omdat hierdoor de waarde van de indicatoren afneemt. Paragrafen De paragrafen, zoals die op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn voorgeschreven, geven op een aantal belangrijke thema’s een soort dwarsdoorsnede. In deze jaarrekening treft voor u voor het eerst de paragraaf Wet open overheid aan.

Jaarrekening De jaarrekening bestaat uit een aantal voorgeschreven onderdelen. Per onderdeel is veelal een korte toelichting opgenomen. De financiële vertaling van hetgeen we voor de programma’s gedaan hebben, vindt zijn weerslag in de jaarrekening. Sinds dit jaar licht het college van burgemeester en wethouders de rechtmatigheidsverantwoording toe in de jaarrekening. Voorheen deed de accountant dit in zijn accountantsverslag. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd.

3

Jaarverslag

4

Programma's 0. Sociale voorzieningen De activiteiten die vallen onder dit programma hebben als doel het volgende maatschappelijke effect te realiseren: “Inwoners kunnen in hun levensbehoefte voorzien.”

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? INKOMEN Indicator 1. Netto arbeidsparticipatie (verplicht) % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

Realisatie 2023 Eersel: 75,50Zo Gemeenten tot 25.000 inwoners: 73,70Zo

Norm Norm: > het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2022 Eersel: 74,60Zo Gemeenten tot 25.000 inwoners: 72,90Zo 2021 Eersel: 73,50Zo Gemeenten tot 25.000 inwoners: 71,6ūZo

Wat hebben we daarvoor gedaan? » De inzet van KempenPlus is om iedereen die (financiële) ondersteuning nodig heeft, zo snel mogelijk weer in het eigen inkomen uit arbeid te laten voorzien. Daarbij wordt ingestoken op werk in een regulier dienstverband. Als dat niet haalbaar is, wordt er gekeken naar mogelijkheden tot gesubsidieerde arbeid op de reguliere arbeidsmarkt. Waar nodig kunnen cliënten met Loonkostensubsidie (LKS) tijdelijk structureel aan de slag binnen de afdeling Bedrijven binnen KempenPlus. » KempenPlus beperkt de instroom zoveel mogelijk door voor aanvang van de uitkering, cliënten waarvoor dat passend is, direct te bemiddelen naar werk. » Zo lang dat niet mogelijk is, verstrekt de afdeling Ontwikkelen & Inkomensondersteuning van KempenPlus uitkeringen conform de wettelijke kaders en binnen de gestelde termijnen. » KempenPlus bepaalt voor elke cliënt een passende aanpak: cliënten zijn aan het werk, werken aan werk, participeren, werken aan participatie of hebben een zorgtraject. Door middel van het TalentPlus-programma en andere vormen van diagnose wordt de afstand van de cliënt tot arbeid in beeld gebracht en worden trajecten ingezet om de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen. » Realisatie van (Rijks)taakstelling Beschut werk, voor zover er voldoende kandidaten zijn.

» Iedere cliënt, met een taalbelemmering die geen inburgeringslessen krijgt, volgt een taalcursus om de re-integratiekansen richting uitstroom te bevorderen. Indicator 2. Werkloze jongeren (verplicht)

Realisatie 2023 Gegevens (nog) niet beschikbaar

% 16 t/m 22-jarigen

2022 Eersel: 1Z Gemeenten tot 25.000 inwoners: 1Z

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2021 Eersel: niet bekend Gemeenten tot 25.000: 1Z Wat hebben we daarvoor gedaan? » KempenPlus biedt ondersteuning aan jongeren van 16 of 17 jaar met een leerplicht of kwalificatieplicht en jongeren van 18 tot 27 die hulp nodig hebben voor het volgen van een leerwerktraject. » KempenPlus kan door middel van training en diagnose in een korte tijd termijn uitkeringsgerechtigden aan het werk helpen of hun (on)mogelijkheden in kaart brengen. 5

» » »

KempenPlus zet een breed scala aan re-integratie instrumenten in voor werkloze jongeren en biedt specifieke trainingen aan op basis van nut en noodzaak. Jongeren krijgen ondersteuning en begeleiding en worden als ze daarvoor in aanmerking komen gewezen op de Individuele studietoeslag. KempenPlus werkt samen met de afdeling Maatschappelijke Dienstverlening en zorgt voor een goede overdracht van de cliënten van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG+).

Indicator 3. Personen met een bijstandsuitkering (verplicht)

Realisatie 2023 Eersel: 91,5 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 173,7

Aantal per 10.000 inwoners

2022 Eersel: 98,8 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 179,7

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2021 Eersel: 118,9 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 215,6 Wat hebben we daarvoor gedaan? » Inwoners die niet zelf in een inkomen ter hoogte van het wettelijk sociaal minimum kunnen voorzien, ontvangen van KempenPlus een uitkering conform de wettelijke kaders en binnen de gestelde termijnen. Indicator 4. Aantal personen met een lopend re-integratietraject per 10.000 inwoners in de leeftijd 15 64 jaar (verplicht)

Realisatie 2023 Eersel: 178,1 Gemeenten tot 25.000: 146,7

Norm Norm: > het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2022 Eersel:129,9 Gemeenten tot 25.000: 142,1 2021 Eersel: 98,3 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 142,6

Wat hebben we daarvoor gedaan? » Kempenplus stelt een persoonlijk ontwikkelplan voor de cliënt op om ervoor te zorgen dat de cliënt naar vermogen kan participeren. » Re-integratietrajecten worden op basis van nut en noodzaak ingezet. Trajecten zijn niet het doel op zich, maar worden ingezet als middel om participatie/arbeidsinschakeling te realiseren.

6

Toelichtingen op ontwikkelingen/speerpunten 2023 KempenPlus KempenPlus zet zich in om mensen in kwetsbare posities op de arbeidsmarkt te ontwikkelen naar en in betaald werk en daarmee bij te dragen aan hun (financiële) zelfredzaamheid. Doel van de ondersteuning is het laten ontdekken van talenten en kwaliteiten, het zich laten ontwikkelen en de stap naar werk te realiseren. Het gaat daarbij ook over bijdragen aan de maatschappij en van betekenis zijn. Waar nodig kunnen cliënten met Loonkostensubsidie (LKS) tijdelijk of structureel aan de slag binnen de afdeling Bedrijven binnen KempenPlus. Inwoners die niet zelfstandig kunnen beschikken over het inkomen op het niveau van het wettelijk sociaal minimum ontvangen van KempenPlus een uitkering. Energiekosten Ook in 2023 bleven de energieprijzen ongekend hoog. Landelijk is er voor heel 2023 een prijsplafond afgesproken voor de kosten van gas en elektriciteit. Daarnaast is begin 2023 het Landelijk Noodfonds van start gegaan. Inwoners die meer dan een bepaald percentage van hun inkomen kwijt waren aan energiekosten, konden een beroep doen op dit Landelijk Noodfonds. In de Kempengemeenten kenden we aanvullend de bijzondere bijstand voor energiekosten. Inwoners met een laag inkomen die ondanks de landelijke maatregelen hun energierekening niet konden voldoen, kwamen in aanmerking voor financiële ondersteuning.

Daar bovenop kenden we in Eersel nog de Vangnetregeling Energiekosten. Dit Vangnet bleek in de praktijk echter niet nodig, dus is niet ingezet. Begin oktober 2023 is het wetsvoorstel Eenmalige Energietoeslag 2023 aangenomen, waardoor ook in 2023 aan inwoners met een laag inkomen een Energietoeslag van C 1.300,- kon worden verstrekt. De afdeling Maatschappelijke Dienstverlening van de GRSK heeft van de inwoners die de Energietoeslag 2022 hadden ontvangen, het inkomen getoetst. Dat hebben zij gedaan door een uitvraag te doen bij het Inlichtingen Bureau. De Energietoeslag is vervolgens ambtshalve uitgekeerd als het inkomen nog steeds onder de inkomensgrens lag. Inwoners hoefden hier niets voor te doen. Inwoners die nog geen Energietoeslag 2023 hebben ontvangen en wel denken recht te hebben, kunnen nog tot 1 juli 2024 een aanvraag indienen. Inwoners met een migratieachtergrond Inburgering statushouders De focus van onze inburgeringstaken en -aanpak was in 2023 gericht op doorvertaling van de landelijke be­ leidsdoelen naar lokale uitvoeringsprocessen. Beleidsdoelen zijn: tijdige start van de inburgering, snelheid, maatwerk, dualiteit en kwaliteit van het inburgeringsaanbod: - Snelle start: statushouders hebben we zo vroeg mogelijk begeleid naar inburgeringvoorzieningen tij­ dens AZC periode.

Gemeente Eersel heeft hiervoor intensief samengewerkt met de tussenvoorziening in Veldhoven. Maatwerk: de ambities, talenten en ook de beperking van statushouders hebben we in beeld gebracht en vertaald naar kansrijke en haalbare inburgeringstrajecten. De trajecten die in gang zijn gezet (51) lopen geen vertraging op en verwacht wordt dat we hiermee ook kunnen voldoen aan de snelheid en afronding van trajecten binnen de gestelde inburgeringstermijn. Dualiteit: In onze aanpak zetten we in op een combinatie van werken en leren gedurende de inburge­ ringstermijn. In een vroeg stadium (tijdens AZC periode) hebben we geïnvesteerd om inburgeraars, die de gemeente Eersel als toekomstige huisvestingsgemeente heeft, aan het werk te krijgen. United Works (landelijk uitzendbureau) is erin geslaagd om inburgeraars een baan aan te bieden. Gemeente Eersel heeft hierin gesprekken gevoerd en maatwerk geboden om het inburgeringsonderwijs dusdanig op maat te faciliteren zodat werk fulltime mogelijk is. Voor inburgeraars met een uitkering zijn met Kempenplus afspraken gemaakt dat in het geval dat uitstroom naar werk niet mogelijk is, de inburgeraar op zijn minst een actieve dagbesteding heeft.

- Op gebied van kwaliteit van het inburgeringsaanbod werken we samen met de Kempengemeenten aan passend en kwalitatief onderwijs door structureel met taalscholen de voortgang te bewaken en belemmerende factoren voor inburgeringsonderwijs weg te halen. Hierbij kan gedacht aan problemen rondom kinderopvang. Maatschappelijke activering, -vorming en -zelfredzaamheid Samen met de vluchtelingenwerkgroep Eersel, taalcoaches, de bibliotheek en andere partijen is gewerkt aan het maatschappelijke groeiproces van de statushouders. Dit laatste vormt een belangrijk aanvullend geheel op onze wettelijke taken en het verplichte deel van de inburgering. Met de vluchtelingenwerkgroep Eersel is onder andere gewerkt aan financiële zelfredzaamheid middels een wekelijks coachingsspreekuur. Er is gekozen voor maatschappelijke begeleiding en activiteiten die gericht zijn op ondersteuning en aanvulling van de PIP doelen. Tijdens de contactmomenten met inburgeraars is gestuurd op kansrijke taal- en werk netwerken. Er is 7

gedurende één week het participatieverklaringstraject georganiseerd gericht op maatschappelijke betrokken­ heid en participatie. Er zijn bijeenkomsten en extra taalhulp door de taalcoaches georganiseerd gericht op inburgering van de zelfredzaamheidsroute kandidaten. Gemeente Eersel en de vluchtelingenwerkgroep hebben intermediairs en in­ terculturele coachen ingezet als onderdeel van de maatschappelijke begeleiding van statushouders. Deze coa­ chen zijn ervaringsdeskundigen die ingezet worden als verbinders en bruggenbouwers, maar vooral ook als rolmodel voor nieuwe inburgeraars

Wat heeft het gekost? Het programma bestaat uit de volgende productgroepen: 1. Werk (uitvoering van het re-integratiebeleid); 2. Inkomen (uitkeringen in het kader van de Participatiewet, minimabeleid/ bijzondere bijstand en schuldhulpverlening); 3. Inwoners met migratieachtergrond De toelichtingen in onderstaande deze tabel gaan alleen over de kosten die direct worden toegerekend aan de product­ groepen) in dit programma. Voor een toelichting tot de apparaatskosten, kapitaallasten en onttrekkingen aan de reser­ ves in verband met kapitaallasten (afschrijvingen ineens ten laste van de reserves) wordt verwezen naar programma 11.

Programma: Sociale voorzieningen Productgroep LASTEN Werk Inkomen Inwoners met migratieachtergrond Totaal lasten (excl. Kap.lasten & app.kst.) BATEN Werk Inkomen Inwoners met migratieachtergrond Totaal baten (excl. Kap.lasten & app.kst.) Programma: Sociale voorzieningen Productgroep LASTEN Totaal lasten (excl. Kap.lasten & app.kst.) Kapitaallasten Apparaatskosten Totaal lasten BATEN Totaal baten (excl. Kap.lasten & app.kst.) Beschikking over reserves i.v.m. kap.lasten Totaal baten Saldo programma

Begroting 2023 Primitief Na wijziging

Werkelijk 2023

Verschil 2023

85.573 2.696.110 83.597 2.865.280

121.573 3.114.766 329.597 3.565.936

120.037 3.481.731 280.423 3.882.191

1.536 -366.965 49.174 -316.255

5.381 2.239.500 0 2.244.881

5.381 2.736.786 33.000 2.775.167

1.626 2.787.387 153.599 2.942.612

-3.755 50.601 120.599 167.445

Begroting 2023 Primitief Na wijziging

Werkelijk 2023

Verschil 2023

2.865.280 0 3.966.707 6.831.987

3.565.936 0 5.093.907 8.659.843

3.882.191 0 5.127.422 9.009.613

-316.255 0 -33.515 -349.770

2.244.881 0 2.244.881 4.587.106

2.775.167 0 2.775.167 5.884.676

2.942.612 0 2.942.612 6.067.001

167.445 0 167.445 -182.325

Productgroep werk Geen afwijkingen Productgroep inkomen BBZ (voordeel van C 15.000,-) De geraamde uitkeringslasten vallen C 15.176 lager uit dan geraamd. Dit verschil wordt veroorzaakt door ho­ gere uitgave op loonkostensubsidie, Bbz-uitkering startende zelfstandigen en uitkeringen IOAZ enerzijds en lagere uitgaven op bijstandsuitkeringen, hogere inkomsten uit verhaal en herwaardering verhaalsvorderingen anderzijds. 8

Bijzondere bijstand (nadeel van C 350.000,-) Voor de reguliere bijzondere bijstand was C 337.000,- begroot. Eind 2022 werd bekend dat er opnieuw een eenmalige energietoeslag zou komen. In de eerste bestuursrapportage is hiervoor C 269.000,- bijgeraamd, conform de ontvangen rijksmiddelen op dat moment. In oktober 2023 is de Wet eenmalige energietoeslag 2023 in werking getreden en in december 2023 is aan alle inwoners van wie het inkomen bij ons bekend was ambtshalve een eenmalige energietoeslag verstrekt. De totale uitgaven bijzondere bijstand (de reguliere bij­ zondere bijstand en eenmalige energietoeslag) bedroegen daardoor in 2023 C 956.384,-. In deze productgroep per saldo een nadeel van C 350.000,- ten opzichte van de begroting. Bij de decembercirculaire 2023 is voor de Eenmalige energietoeslag 2023 nogmaals C 521.000 ontvangen. Hierdoor resteert C 170.616,-. Inwoners kunnen echter nog tot 1 juli 2024 een aanvraag indienen voor de Eenmalige energietoeslag 2023,-. Voorge­ steld wordt van het restantbedrag C 75.000,- hiervoor te reserveren. Vangnetregeling energiekosten huishouden (per saldo geen voordeel) Bij de begrotingsbehandeling 2023-2026 is het amendement Energiearmoede aangenomen. Daarmee is een exploitatiebudget van C 1.000.000,- beschikbaar gesteld om enerzijds ondersteuning te bieden aan verenigin­ gen, stichtingen en andere maatschappelijke instellingen.

Anderzijds om ook inwoners met een inkomen bo­ ven 1200Zo van het wettelijk sociaal minimum te ondersteunen via bijzondere bijstand en te onderzoeken of er mogelijk andere lokale maatregelen zijn om inwoners extra te ondersteunen. Een deel van het budget is inge­ zet voor verenigingen, stichtingen en andere maatschappelijke instellingen. Voor inwoners resteerde C 218.000,-. Bijzondere bijstand voor energiekosten was al mogelijk gemaakt voor alle inwoners. Daarbij geldt hoe hoger het inkomen, hoe meer een inwoner geacht werd zelf bij te dragen. De kosten voor bijzondere bijstand zijn voldaan uit het budget bijzondere bijstand en niet uit de extra middelen. Doordat er begin 2023 nog veel onduidelijkheid was over de beweging van de energieprijzen, landelijke en lokale regelingen, is in Eersel de Vangnetregeling Energiekosten voor huishoudens van kracht geworden om alle inwoners die in financiële problemen kwamen door hoge energiekosten te ondersteunen. Door de daling van de energieprijzen, prijsplafond, Landelijk Noodfonds, bijzondere bijstand en energietoeslag is van deze regeling geen gebruik gemaakt. Hierdoor resteert C 218.000,-. Tegenover het voordeel op de uitgaven van staat een nadeel op de inkomsten voor hetzelfde bedrag. Per saldo is dit dan ook geen voordeel in de jaarrekening. In programma 1.

Productgroep inwoners met een migratieachtergrond SPUK Statushouders (voordeel van C 74.000,-) Kosten voor SPUK statushouders zijn vorig jaar lager uitgevallen omdat we in 2023 minder statushouders hebben gehuisvest die een beroep hebben gedaan op deze middelen. Kosten die vanuit de SPUK middelen betaald worden zijn o.a. de kosten voor de leerroutes inburgering. Integratie statushouders (voordeel van C 62.000,-) Dit voordeel heeft te maken met dat gemeente Eersel taken inburgering in eigen beheer heeft. We hebben geen extra personele inzet en uren op deze post aangezien regietaken inburgeringstrajecten uitgevoerd wor­ den door de regiehouder in dienst van de gemeente. Leefgeld vluchtelingen (voordeel van C 34.000,-) De werkelijke uitgaven vallen C 33.572,- lager uit dan geraamd. Door wijziging van de leefgeldregeling ontvan­ gen de overige gezinsleden geen leefgeld meer als de ouder werkt en is de hoogte van de bedragen afhan­ kelijk van de leeftijd van de vluchteling en grootte van het gezin. Hierdoor zijn de lasten lager dan begroot. Overige verschillen (voordeel van C 16.000,-) Gelet het grote aantal producten en de daaraan gekoppelde budgetten worden de verschillen op hoofdlijnen verklaard. Dat betekent dat een optelling van de verklaarde bedragen niet altijd aansluit met het totale ver­ schil.

Dat komt dan door een samenstel van kleine afwijkingen, welke niet worden toegelicht.

9

1. Maatschappelijke dienstverlening en gezondheid Door het uitvoeren van de activiteiten in dit programma willen we het volgende maatschappelijke effect realiseren: “Een samenleving waarin inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen, leven en aan deel kunnen nemen, wat hen in staat stelt zichzelf te ontplooien in goede gezondheid”.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? JEUGD Indicator Percentage 12 tot en met 21 jarigen met delict voor de rechter

Realisatie 2023 Gegevens (nog) niet beschikbaar

(verplicht)

2022 Eersel: 10o Gemeenten tot 25.000 inwoners: 10

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

Wat hebben we daarvoor gedaan? » Samenwerking met politie; » Vroege signalering in het voorliggende veld (preventie); » Monitoring van de aanmeldingen Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG+) via de verschillende aandachtsgebieden. Indicator Percentage kinderen in uitkeringsgezinnen (verplicht)

Realisatie 2023 Gegevens (nog) niet beschikbaar 2022 Eersel: 20 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 30

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2020 Eersel: 30 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 40 Wat hebben we daarvoor gedaan? We kunnen niet altijd voorkomen dat kinderen opgroeien in een uitkeringsgezin. Wél kunnen we deze kinderen zo optimaal mogelijk ondersteunen. Dat doen we door in samenwerking met stichting Leergeld Eindhoven en de Kempen een kindpakket aan te bieden. Dit pakket maakt het mogelijk dat ook deze kinderen mee kunnen doen op de terreinen sport, cultuur en welzijn. Daarnaast betaalt stichting Leergeld voor kinderen de abonnementskosten van de kledingbank waardoor ook deze kinderen regelmatig iets nieuws kunnen dragen. Indicator Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp (verplicht)

Realisatie 2023 Eerste halfjaar 2023 (voorlopig): Eersel: 8,30 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 10,10

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2022 Eersel: 9,60 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 12,10 2021 Eersel: 12,30 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 12,20 10

Wat hebben we daarvoor gedaan? » Verminderen aantal specialistische jeugdhulptrajecten in aantal en in duur; » Preventief werk CJG+: gratis online trainingen gericht op het versterken van opvoedvaardigheden van ouders, preventief spreekuur en trainingen en online spreekuren rondom het thema kind en scheiding, preventieve telefonische spreekuren vanuit team Toegang. » Samen met het gezin een plan opstellen waardoor gezinnen zelf problemen kunnen oplossen. » Inzetten ‘Samen’ Doen op alle PO en VO-scholen in de Kempen; dit houdt in dat aan iedere school in Eersel een Jeugd- en gezinswerker gekoppeld is die school, ouders en jeugdigen kunnen onder­ steunen bij (lichte) opvoedvragen. Daarmee wordt in een aantal gevallen voorkomen dat duurdere trajecten moeten worden ingezet. Indicator Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming (verplicht)

Realisatie 2023 Eersel: 0,400o Nederland: 10o Gemeenten tot 25.000 inwoners: niet bekend

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2022 Eersel: 0,40 Nederland: 1,20 Gemeenten tot 25.000 inwoners: niet bekend 2021 Eersel 0,80 Nederland 1,20 Gemeenten tot 25.000 inwoners: niet bekend Wat hebben we daarvoor gedaan? » Tandems vormen met Gecertificeerde Instellingen (GI) door vroegtijdige consultering van Bureau Jeugdzorg en William Schrikker Groep (WSG) en zo nodig de Raad voor de Kinderbescherming (contractueel vastgelegd); » Inzet van een adviserend expertteam dat op afroep beschikbaar is; » Inzet Civiel trajectberaad; » Inzet initiatieven van Transformatiefonds. Indicator Realisatie Norm Percentage jongeren van 12 tot 2023 Norm: < het gemiddelde 23 jaar met jeugdreclassering Eerste halfjaar 2023 (voorlopig): van gemeenten tot 25.000 (verplicht) Eersel: Gegevens (nog) niet inwoners beschikbaar Norm gerealiseerd? Nederland: 0,30 Gemeenten tot 25.000 inwoners: Gegevens (nog) niet beschikbaar 2022 Gegevens niet beschikbaar 2020 Eersel: 00 Gemeenten ^5.000 inwoners: Gegevens niet beschikbaar Wat hebben we daarvoor gedaan? » Samenwerking met jeugdreclassering, Veilig Thuis en politie en scholen.

11

WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO) Indicator Aantal cliënten met maatwerkarrangement WMO per 10.000 inwoners (verplicht)

Realisatie 2023 Gegevens (nog) niet beschikbaar 2022: Eersel: 690 Gemeenten ^5.000 inwoners: Gegevens niet beschikbaar

Norm Norm: Geen norm

Norm gerealiseerd?

2021: Eersel: 700 Gemeenten ^5.000 inwoners: 641 Wat hebben we daarvoor gedaan? » Uitvoeren van de Verordening Wmo 2019. » De gemeentelijke aandacht richt zich met name op: - Ondersteuning mantelzorgers; Maatwerkvoorzieningen Wmo; Dementie; Ketenzorg: - Versterking voorliggende voorzieningen; Inclusief beleid. VRIJWILLIGERS Indicator Het percentage inwoners dat zich heeft ingezet voor anderen en/ of maatschappelijke doelen via vrijwilligerswerk (burgerpeiling waarstaatjegemeente) (eigen indicator)

Realisatie 2023 De laatst bekende cijfers zijn uit 2022 (onderzoek Waarstaatjegemeente)

Norm Norm: > het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2022 Eersel: 470Zo Gemeenten ^5.000 inwoners: 420Zo 2020 Eersel: 440Zo Gemeenten ^5.000 inwoners:4207o

Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2023 is gestart met de uitvoering van het nieuwe beleid voor vrijwillige inzet, dat onderdeel uitmaakt van het in mei 2023 vastgestelde Welzijnsplan gemeente Eersel 2023 tot en met 2026. Eén van de belangrijke speerpunten daarin is het stimuleren van vrijwillige inzet.

12

Toelichtingen op ontwikkelingen/speerpunten 2023 Welzijnskader 2023 tot en met 2026 De gemeenteraad heeft op 23 mei 2023 het Welzijnsplan gemeente Eersel 2023 tot en met 2026 vastgesteld Dit Welzijnsplan staat in het teken van maatschappelijke ontwikkelingen op het brede terrein van welzijn, waar­ bij we insteken op twee opgaven voor de komende jaren. Dit zijn: 1. Het, waar nodig, versterken en verbinden van de sociale basis én 2. Focus op kwetsbare inwoners met vangnetvoorzieningen. Deze opgaven vormen het kader waarbinnen de invulling op onderdelen plaatsvindt en nog gaat plaatsvinden. In het Welzijnsplan is per beleidsterrein inzichtelijk gemaakt welke inzet hierop in de jaren 2023 tot en met 2026 wordt gepleegd. Subsidieprogramma Op 5 december 2023 heeft het college van B&W het Subsidieprogramma 2024 tot en met 2027 vastgesteld. In dit programma zijn 46 organisaties opgenomen waaraan voor de komende vier jaar subsidie is toegekend. Voor de toetsing van de subsidieverzoeken is het Welzijnsplan als onderlegger gebruikt. Jeugdhulp Meerjaren Beleidskader Jeugdhulp in De Kempen De Jeugdwet legt de verantwoordelijkheid voor alle vormen van jeugdhulp en de uitvoering van kinderbescher­ mingsmaatregelen en jeugdreclassering bij de gemeenten.

Hoe de Kempengemeenten Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden dit gezamenlijk uitvoeren, is vastgelegd in het Meerjarenbeleidskader Jeugdhulp in de Kempen (MJBK) 2020 - 2024. In september 2023 heeft de gemeenteraad besloten om het MJBK met twee jaar te verlengen (2024 en 2025). De visie van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG+) is dat hulpverlening niet alleen zo dichtbij mogelijk bij de omgeving van jongeren wordt aangeboden, maar dat deze in samenhang is met de omgeving en zo effectief mogelijk. Jeugdhulp kan zowel via CJG+ als via de specialistische jeugdhulpaanbieders worden uitgevoerd. Samenwerkingsverband Samen voor Jeugd De inkoop voor wat betreft zorgaanbieders loopt via de inkooporganisatie van de gemeente Eindhoven, die namens de tien gemeenten (Kempengemeenten, Eindhoven, Cranendonck, Heeze-Leende, Valkenswaard, Best en Oirschot) deze taak uitvoert. De gemeenteraad heeft in augustus 2023 een Regiovisie jeugdhulp 2023 - 2026 vastgesteld, met als doel ervoor te zorgen dat we samen kwalitatief goede en betaalbare hulp blijven bieden die aansluit bij de behoeften van gezinnen.

Project Samen Doen Samen Doen is erop gericht om de onderlinge samenwerking tussen jeugdhulp, onderwijs en kinderopvangorganisaties te bevorderen, waarbij door preventief signaleren van een behoefte aan ondersteuning en vroegtijdige inzet van ondersteuning de ontwikkelkansen van kinderen wordt vergroot. Inzet wordt vormgegeven door jeugd & gezinswerkers van het Lokale ondersteuningsteam daadwerkelijk op school te positioneren. Voor de gemeente Eersel is dit zowel voor de Kempenkind-, RBOB de Kempen-, als Veldvest scholen georganiseerd. Hiermee worden ondersteuningsvragen eerder gesignaleerd en kan er vrijwel direct een lichte vorm van ondersteuning op school/ eigen leefomgeving geboden worden zonder dat de jeugdige een cliënt van CJG+ wordt. Wet maatschappelijke ondersteuning Beschermd wonen In het kader van de Wmo bieden gemeenten inwoners de voorziening ‘beschermd wonen’ aan. Het doel van beschermd wonen is om mensen met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelijk in de eigen omgeving te begeleiden en ondersteunen. Dat vraagt een basisniveau van voorzieningen, geschikte woningen, kennis en een goede samenwerking tussen gemeenten, ketenpartners en zorgverzekeraars. De inhoudelijke en financiele verantwoordelijkheid voor de uitvoering van beschermd wonen als onderdeel van de Wmo ligt nu nog bij de centrumgemeenten.

Bedoeling was dat deze verantwoordelijkheid vanaf 2023 fasegewijs overgeheveld zou worden van de cen­ trumgemeente naar alle gemeenten. Daarmee zouden per die datum ook de middelen gefaseerd naar alle gemeenten overgaan. De invoering van het woonplaatsbeginsel en het daarmee samenhangende nieuwe verdeelmodel beschermd wonen worden door de staatssecretaris echter niet langer haalbaar geacht. Dit be­ tekent dat de beoogde ingangsdatum van de doordecentralisatie Beschermd Wonen is uitgesteld tot 01-01­ 2025. Gelet op het verlopen proces van de vaststelling van de ‘Regiovisie Doordecentralisatie Beschermd Wonen 2022-2026’ wordt vastgehouden aan de ambities en uitgangspunten zoals deze zijn geformuleerd in de Regiovisie. Deze gaan uit van een ontwikkeling van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. 13

Huishoudelijke hulp Zorgaanbieders die huishoudelijke hulp bieden, hebben te maken met personele krapte. Dat heeft geleid tot spanning tussen vraag en aanbod, met als gevolg lange wachttijden voor cliënten die hulp nodig hebben. Bovendien is de vraag door het abonnementstarief harder gestegen ten opzichte van de situatie waarin de eigen bijdrage voor cliënten nog inkomensafhankelijk was. Gezondheid Gezondheidsbeleid Van april tot en met september 2023 is gewerkt aan het plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) 2024 - 2026. Inmiddels zijn de bijbehorende middelen voor 2023 - 2026 middels de brede SPUK toegekend aan onze gemeente. Het plan van aanpak vormt mede input voor de Nota Gezondheidsbeleid gemeente Eersel 2024 - 2026, dat in april 2024 aan de gemeenteraad ter vaststelling wordt voorgelegd. Het plan van aanpak GALA en het vernieuwde gezondheidsbeleid vervangen het Kempisch Preventieakkoord waar in 2021 mee is gestart. De volgende ambities staan in het nieuwe gezondheidsbeleid centraal: 1. stevige sociale basis en gezondheid toegankelijk voor iedereen; 2. bevorderen van gezonde start, leefstijl en leefomgeving; 3. vergroten mentaal welbevinden; 4. Bijdragen aan vitaal ouder worden. SPUK GALA 2023 De middelen GALA/SPUK voor 2023 zijn in maart 2023 toegekend. Het budget is besteed aan lopende interventies en initiatieven.

Ook is een aantal eenmalige initiatieven bekostigd met deze middelen, onder meer gehoorbescherming carnavalsverenigingen, activiteiten in het kader van preventie eenzaamheid, aanschaf VR-brillen dementie en aanschaf sport- en spelmateriaal jeugdcoach Van het overgebleven budget mag 200Zo overgeheveld worden naar 2024. Het deel wat nog niet besteed is dient terugbetaald te worden aan het Rijk. Vrijwilligers We zien dat het aantal inwoners dat vrijwilligerswerk doet weer stijgt ten opzichte van de coronajaren. We zijn nog niet terug op het niveau van voor die tijd. Het herstel gaat wel sneller dan gemiddeld bij andere gemeenten tot 25.000 inwoners. Omdat de vraag naar vrijwillige inzet niet is gedaald, heeft Steunpunt Vrijwilligerswerk Eerselvoorelkaar inwoners ook in 2023 veel aandacht besteed aan het stimuleren en verlagen van de drempel voor vrijwillige inzet. We zien vanuit inwoners een groeiende vraag naar flexibel vrijwilligerswerk. Dit vergt een andere kijk op de organisatie van vrijwilligerswerk binnen vrijwilligersorganisaties. Het Steunpunt heeft in 2023 diverse organisaties van maatwerkadvies voorzien over dit thema en over dit thema gecommuniceerd in uit­ eenlopende media.

We hechten grote waarde aan het ondersteunen van vrijwilligersorganisaties bij hun ver­ antwoordelijkheden voor het vinden, binden, ondersteunen en waarderen van hun vrijwilligers, In december 2023 hebben we samen met het Steunpunt extra ingezet op de waardering van vrijwilligers. We hebben een waarderingscampagne gevoerd in de periode rond de Landelijke dag van de Vrijwilliger, waarbij vrijwilligers in onze gemeente naast de al bekende digitale decemberkalender op Eerselvoorelkaar ook een cadeautje kon­ den kiezen bij Visit Eersel. De ondersteunende, makelende en stimulerende rol geldt ook voor individuele hulpvragers en -aanbieders. Het Steunpunt Vrijwilligerswerk en de door hun beheerde website Eerselvoorelkaar bleken ook in 2023 van grote waarde hierin. Daarnaast bood de gemeente in samenwerking met het Steunpunt Vrijwilligerswerk net als in voorgaande jaren voorzieningen als de collectieve vrijwilligersverzekering, subsidie voor scholing van vrijwilligers en ondersteuning van vrijwilligersorganisaties bij hun vrijwilligersbeleid. De website Eerselvoorelkaar en de persoonlijke dienstverlening door het steunpunt werden door gebruikers van het platform in 2023 gewaardeerd met een 8 in het jaarlijkse landelijke onderzoek van partner NLvoorelkaar en de Erasmus Universiteit.

Gebruik van gemeentelijke accommodaties aantrekkelijker maken Er bestaat de wens om het gebruik van gemeentelijke accommodaties voor verenigingen uit gemeente Eersel zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Uit onderzoek moet blijken op welke wijze het gebruik van gemeentelijke accommodaties aantrekkelijker gemaakt kan worden. Op 4 juli 2023 heeft de gemeenteraad besloten om voor deze ambities het gemeentelijk accommodatiebeleid te actualiseren op de thema’s “Aantrekkelijker maken van gemeentelijke accommodaties” en “Basis- en niet 14

Basisvoorzieningen”. Er zijn hiervoor bijeenkomsten gehouden met betrokken partijen zoals gebruikers, exploitanten en dorpsraden. In totaal zijn er zo’n 170 partijen uitgenodigd om in een zestal bijeenkomsten mee te denken over het gebruik van gemeentelijke accommodaties. De inbreng van deze bijeenkomsten is besproken tijdens een werkbijeenkomst met de gemeenteraad. Hart van Steensel - transformatie kerkgebouw tot gemeenschapshuis In 2023 is het voorlopige ontwerp verder uitgewerkt. Dit was noodzakelijk omdat er in de tussentijd al onder­ zoeken plaats hebben gevonden zoals bijvoorbeeld geluidswering, flora en fauna, archeologie en bodemon­ derzoek. Ook zijn er maatregelen getroffen om de aangetroffen vleermuizen tijdelijk elders te kunnen huisves­ ten en worden dit jaar de verblijfplaatsen van de vleermuizen onklaar gemaakt. Eind 2023 is gestart met de aanbestedingsprocedure en medio 2024 wordt een aannemer gecontracteerd. Met de gecontracteerde aan­ nemer wordt het voorlopige ontwerp verder uitwerken naar een technisch ontwerp, om vervolgens te kunnen gaan starten met bouwen. Wij verwachten in 2024 jaar nog te starten met de bouw. Subsidie Stichting Buurtboerderij Eersel 2022 en 2023 De Buurtboerderij heeft een recreatieve en educatieve functie en draagt bij aan de sociale cohesie in de wijk Kerkebogten.

Deze voorziening heeft de afgelopen jaren circa 12.000 bezoekers per jaar mogen ontvangen en is voor iedereen gratis toegankelijk. Ook bezoekers uit speciale doelgroepen, woonachtig in de directe omgeving, hebben de weg hiernaar toe gevonden. De Buurtboerderij wordt volledig gerund door vrijwilligers. Na realisatie in 2017 is besloten om voor de periode 2018-2021 en 2022-2023 een instandhoudingsubsidie te verstekken. Gedurende deze twee perioden is gebleken dat het niet mogelijk is de buurtboerderij te exploiteren zonder gemeentelijke subsidie. Stichting Buurtboerderij Eersel is opgenomen in het subsidieprogramma 2024­ 2027. Dorpsparticipatie Onze samenwerking met de Dorpsraden zorgt ervoor dat we toegankelijk en nauw betrokken zijn bij onze inwoners. Actieve betrokkenheid komt tot uiting in het organiseren van dorpsschouwen, waardoor we direct aanwezig zijn in de lokale leefomgeving. Het directe contact en de korte communicatielijnen worden positief gewaardeerd, en we blijven deze aanpak volgen. We blijven proactief meedenken en ondersteunen onze inwoners waar mogelijk. In 2023 heeft de Rekenkamer een onderzoek uitgevoerd naar burgerinitiatieven in Eersel. Zij omarmt onze werkwijze, heeft positief gerapporteerd en heeft ons geadviseerd om het beleid, zoals dat is vormgegeven in het participatieprogramma "Dorpen Maken Het Verschil", voort te zetten.

Via dit programma ondersteunen we initiatieven van inwoners of verenigingen die bijdragen aan de leefbaarheid. Het streven naar vergroting van sociale samenhang en het creëren van een aangename leefomgeving vinden we een gezamenlijke taak.

Wat heeft het gekost? Het programma bestaat uit de volgende productgroepen: 1. Vrijwilligers; 2. Voorzieningen jeugd en jongeren; 3. Ouderen, chronisch zieken en gehandicapten; 4. Sociaal cultureel werk; 5. Volksgezondheid De toelichtingen in onderstaande deze tabel gaan alleen over de kosten die direct worden toegerekend aan de product­ groepen) in dit programma. Voor een toelichting tot de apparaatskosten, kapitaallasten en onttrekkingen aan de reser­ ves in verband met kapitaallasten (afschrijvingen ineens ten laste van de reserves) wordt verwezen naar programma 11.

15

Programma: Maatschappelijke dienstverlening en gezondheid Productgroep Begroting 2023 Primitief Na wijziging LASTEN Vrijwilligers 18.650 18.650 Voorzien. jeugd en jongeren 2.552.106 2.621.422 Oud., chron.zieken en gehand. 5.313.350 5.567.450 Sociaal cultureel werk 499.374 883.595 Volksgezondheid 902.705 1.157.569 9.286.185 10.248.686 Totaal lasten (excl. Kap.lasten & app.kst.) BATEN Vrijwilligers 0 0 Voorzien. jeugd en jongeren 0 0 Oud., chron.zieken en gehand. 141.000 189.000 Sociaal cultureel werk 93.585 477.806 Volksgezondheid 35.000 225.029 Totaal baten (excl. Kap.lasten & app.kst.) 269.585 891.835 Programma: Maatschappelijke dienstverlening en gezondheid Productgroep Begroting 2023 Primitief Na wijziging LASTEN Totaal lasten (excl. Kap.lasten & app.kst.) 9.286.185 10.248.686 Kapitaallasten 334.670 423.732 Apparaatskosten 2.753.953 3.239.300 Totaal lasten 12.374.808 13.911.718 BATEN Totaal baten (excl. Kap.lasten & app.kst.) 269.585 891.835 Beschikking over reserves i.v.m. kap.lasten 0 0 Totaal baten 269.585 891.835 Saldo programma 12.105.223 13.019.883

Werkelijk 2023

Verschil 2023

16.795 3.274.818 5.047.241 1.401.945 1.073.751 10.814.550

1.855 -653.396 520.209 -518.350 83.818 -565.864

0 0 146.830 998.036 171.712 1.316.578

0 0 -42.170 520.230 -53.317 424.743

Werkelijk 2023

Verschil 2023

10.814.550 281.752 3.146.191 14.242.492

-565.864 141.980 93.109 -330.774

1.316.578 32.334 1.348.911 12.893.581

424.743 32.334 457.076 126.302

Productgroep Vrijwilligers Geen significante afwijkingen. Productgroep voorziening jeugd en Jongeren Peuterspeelzaalwerk (voordeel van C 28.000,-) Het grootste gedeelte van de kosten voor het peuterprogramma worden betaald uit de middelen Opheffen onderwijsachterstanden. Dit is een Specifieke Uitkering (SPUK) vanuit de Rijksoverheid die voorziet in kosten voor taalachterstanden, het voorkomen van segregatie en het bevorderen van integratie. Deze SPUK was dit jaar hoger dan begroot, waardoor we de eigen begrootte middelen slechts gedeeltelijk hebben hoeven aan­ spreken. Jeugdhulp begeleiding en Jeugdhulp behandeling (nadeel van C 189.000,-) De werkelijke uitgaven Jeugdhulp begeleiding vallen uiteindelijk C 115.200,- hoger uit, dan de op basis van de 1e en 2e bestuursrapportages bijgestelde begroting 2023, waarin rekening werd gehouden met een uitgaven­ post van C 270.000,-. Dit geldt ook voor de uitgaven Jeugdhulp behandeling waarbij de uitgaven C 73.561 ,hoger zijn dan het op basis van de 1e en 2e berap in de bijgestelde begroting 2023 opgenomen bedrag van C 1.050.000,-. Oorzaak is met name gelegen in het feit dat in 2023 het aantal cliënten is toegenomen. Daar­ naast geldt dat sprake is van een langere behandelduur. Ook huisartsen hebben een substantieel aandeel in het aantal verwijzingen naar deze vormen van zorg, namelijk respectievelijk 300Zo en 5007o.

Gezinsgericht (jeugdzorg met verblijf) en jeugdzorg met verblijf overig (nadeel van C 322.000,-) De werkelijke uitgaven Jeugdhulp gezinsgericht (met name verblijf in gezinshuizen) vallen uiteindelijk C 18.856,- lager uit dan de op basis van de 1e berap bijgestelde begroting 2023, waarin rekening werd gehou­ den met een uitgavenpost van C 200.000,-. De werkelijke uitgaven Jeugdhulp met verblijf overig vallen 16

uiteindelijk C 341.268,- hoger uit dan de op basis van de op basis van de 1e en 2e berap bijgestelde begroting 2023, waarin rekening werd gehouden met een uitgavenpost van C 300.000,-. In beide vormen van zorg gaat het om verblijf (in gezinshuizen of een instelling) die hoge uitgaven met zich meebrengen. Een toename met één cliënt of een langere verblijfsduur betekent direct hoge uitgaven. In 2023 is gestart met een pilot waarbij vormen van kleinschalig verblijf worden ingezet. Deze pilot wordt, met name ook in relatie tot de uitgaven, kritisch gevolgd. Jeugdzorg Crisis/Landelijk transitiearrangement(LTAVGGZ met verblijf (nadeel van C 88.000,-) De werkelijk uitgaven voor deze post vallen uiteindelijk C 87.533,- hoger uit dan de op basis van de 2e berap bijgestelde begroting 2023, waarin rekening is gehouden met een uitgavenpost van C 175.000,-. Ook hierbij gaat het om een dure vorm van zorg waarbij als deze dient te worden ingezet, de uitgaven per cliënt hoog zijn. Gesloten plaatsing (nadeel van C 60.000,-) De werkelijke uitgaven voor deze post vallen uiteindelijk C 60.465,- hoger uit dan op basis van de 2e berap bijgestelde begroting, waarin rekening is gehouden met een uitgavenpost van C 75.000,-. Ook voor deze vorm van justitiële jeugdzorg geldt dat deze vorm van zorg hoge uitgaven met zich mee brengt. Het aantal cliënten dat aangewezen is op deze zorg is zeer klein.

Jeugdzorg zonder verblijf (nadeel van C 39.000,-) De werkelijke uitgaven voor deze post vallen uiteindelijk C 38.883,- hoger uit dan de oorspronkelijke begroting 2023. De inzet gebeurt in de vorm van budgetten die in de vorm van pgb’s beschikbaar worden gesteld, waarbij de mate waarin deze worden verzilverd de hoogte van de uiteindelijke uitgaven bepalen. Zorg aan jeugd met verblijf (voordeel van C 28.000,-) De definitieve afrekening van MD omtrent de programmakosten jeugd 2022 is circa C 28.000, -- lager uitge­ vallen dan de voorlopige afrekening 2022 die we in boekjaar 2022 hebben verantwoord. Conform bestaand beleid verwerken we de definitieve afrekening van het huidige boekjaar in het daaropvolgende boekjaar mocht deze niet significant afwijken van de voorlopige afrekening.

Productgroep Ouderen, Chronisch zieken en gehandicapten Cliëntondersteuning (voordeel van C 82.000,-) Geraamde uitgaven betreffen onder meer inzet Dorpsondersteuners Vessem en Steensel en overige uitgaven pilot Visieplan Steensel (met name 500 uur voor projectleiding). De onderschrijding met een bedrag van C 82.287,- over 2023 wordt met name veroorzaakt doordat de Dorpsondersteuner Vessem per 1 april 2023 is gestopt en de vacature (in afwachting van het visieplan Vessem) tot op heden nog niet is ingevuld. Tevens waren de geraamde uitgaven voor de 500 uur projectleiding pilot Steensel volledig geraamd op 2023, terwijl het project ook nog in 2024 doorloopt. De inzet van de projectleider en de daarmee gemoeide uitgaven waren in 2023 zeer gering. Het overgrote deel van de inzet en de uitgaven komt ten laste van 2024. Om die reden wordt het restantbudget C 31.716 projectleiding pilot Steensel overgeheveld naar 2024. Zorggerelateerde welzijnsvoorzieningen (voordeel van C 49.000,-) Bij de vaststelling van de jaarrekening over 2022 is een bedrag van C 49.000,- overgeheveld naar 2023 (zijnde de decentralisatie-uitkering vrouwenopvang) met de bedoeling om de aanpak van huiselijk geweld en kinder­ mishandeling te versterken. Het gaat hier met name om Veilig Thuis meldingen die door Lumens (maatschap­ pelijk werk) worden opgepakt.

In 2023 is intensief overleg gevoerd met Lumens om hierop aanvullende inzet te plegen. Afgesproken is, dat deze Veilig Thuis meldingen binnen het reeds gecontracteerde pakket met Lumens worden opgepakt. Om die reden kan het bedrag van C 49.000,- vrijvallen. WMO huishoudelijke verzorging (in natura en pgb) (voordeel van C 86.000,-) In de primitieve begroting was C 1.855.000,- geraamd. De werkelijke kosten zijn C 86.395,- lager dan geraamd. Dit voordeel heeft te maken met het feit dat aanbieders kampen met personeelstekorten en er een wachtlijst is voor het leveren van hulp bij het huishouden. WMO begeleiding (in natura en pgb) (voordeel van C 402.000,-) In de primitieve begroting was C 1.845.000,- geraamd. De werkelijke kosten zijn C 402.478,- lager dan ge­ raamd. Dit heeft te maken met de nieuwe overeenkomst begeleiding, welke per 01-04-2022 is ingegaan. In de nieuwe overeenkomst is de bekostiging op basis van p*q, wat inhoudt dat er per uur gedeclareerd wordt, 17

hierdoor verandert de indicering omdat er afspraken gemaakt worden over het maximaal aantal uren dat er geleverd mag worden in een bepaalde periode. WMO dagbesteding (nadeel van C 45.000,-) In de primitieve begroting was C 350.000,- geraamd. De werkelijke kosten zijn C 44.722,- hoger dan geraamd. WMO woonvoorziening (nadeel van C 81.000,-) In de primitieve begroting was C 135.000, -- aan uitgaven geraamd. De werkelijke uitgaven zijn C 80.795, -­ hoger dan geraamd. Dit heeft te maken met een enkele grote woningaanpassing die hebben plaatsgevon­ den in 2023.

Productgroep Sociaal cultureel werk Eenmalige en tussentijdse subsidiëring (per saldo geen voordeel) Zie voor de toelichting programma 0 ‘vangnetregeling energiekosten huishoudens’. Productgroep Volksgezondheid Jeugdgezondheidszorg (voordeel van C 18.000,-) De eerste begrotingswijziging GGD 2023 heeft geleid tot een ophoging van ruim C 75.000,-. Deze wijziging was bedoeld voor harmonisatie JGZ 0-4. De kosten die de GGD heeft gemaakt voor jeugdgezondheidszorg vielen uiteindelijk lager uit dan begroot door GGD omdat van het aantal kinderen in 2022 is uitgegaan en een correctie heeft plaatsgevonden met het werkelijke aantal kinderen in 2023. Lokaal gezondheidsbeleid (voordeel uitgaven van C 25.000,- en nadeel op inkomsten van C 25.000,-) In maart 2023 hebben we de brede SPUK verbonden aan het plan van aanpak GALA toegekend gekregen. Hiervan hebben we een groot deel van de lopende initiatieven en kosten voor het lokale gezondheidsbeleid kunnen betalen. Vandaar dat we het gereserveerde bedrag vanuit onze gemeentelijke begroting van C 25.000,niet hebben hoeven aan te spreken. Een deel van de kosten zou gedekt worden uit een reserve. Tegenover het voordeel op de uitgaven van C 25.000,- staat een nadeel op de inkomsten voor hetzelfde bedrag. Per saldo is dit dan ook geen voordeel in de jaarrekening.

Kapitaallasten investeringen De kapitaallasten (rente en afschrijving) van investeringen komen zowel tot uiting op dit programma als in programma 11 overhead. Voor een goed inzicht tussen de begrote en werkelijke kapitaallasten worden deze in totaliteit toegelicht in programma 11. In het jaar waarin een krediet beschikbaar wordt gesteld, worden ook de reservemutaties ter dekking van kapitaallasten begroot. De reservemutaties worden verwerkt op basis van de werkelijke inkomsten en uitga­ ven op de kredieten. Hierdoor ontstaan in dat jaar voor- en nadelen ten opzichte van de begroting. Deze voor- en nadelen zijn in dat jaar budgetneutraal en hebben daarom geen effect op het jaarrekening re­ sultaat. Overige verschillen (nadeel van C 10.000,-) Gelet het grote aantal producten en de daaraan gekoppelde budgetten worden de verschillen op hoofdlijnen verklaard. Dat betekent dat een optelling van de verklaarde bedragen niet altijd aansluit met het totale ver­ schil. Dat komt dan door een samenstel van kleine afwijkingen, welke niet worden toegelicht.

18

Investeringen #

Jaar

Omschrijving

1

2021/2023

2

2022

3

2019/2022

4

2020

Transformatie kerkge­ bouw tot gemeen­ schapshuis Steensel Onderzoek luchtbe­ handeling installaties GSH (2022) Andere kijk op dorps­ raden Actieplan eikenproces­ sierups 2020-2022 Totaal programma:

Beschik­ baar 5.350.000

Uitgaven t/m 2023 737.212

60.000

Restant 4.612.788

Over te hevelen 4.612.788

0

60.000

60.000

323.189

192.057

131.132

131.132

285.000

207.786

77.214

0

6.018.189

1.137.056

4.881.133

4.803.920

1. Transformatie kerkgebouw tot gemeenschapshuis Steensel Het restantkrediet ad C 4.612.788 dient overgeheveld te worden naar 2024. Zie toelichting bij ontwikkelin­ gen/speerpunten 2023. 2. Onderzoek luchtbehandeling instellen gemeenschapshuizen Het restantkrediet ad C 60.000,- dient overgeheveld te worden naar 2024. De uitvoering van dit luchtbehandelingsonderzoek vindt t.z.t. plaats in afstemming op de uitkomsten van de lopende duurzaamheidsonderzoeken van Ontzorgloket Provincie in 2024. 3. Andere kijk op dorpsraden Dit krediet is het budget om financieel bij te kunnen dragen vanuit het participatieprogramma "Dorpen Maken Het Verschil" aan burgerinitiatieven. Dit programma moedigt en ondersteunt onze inwoners aan om initiatieven en activiteiten te ontplooien die de leefbaarheid en sociale betrokkenheid vergroten. Bij het vaststellen van de begroting voor 2022 heeft uw raad budget hiervoor beschikbaar gesteld, waardoor het participatieprogramma "Dorpen Maken Het Verschil" kan worden voortgezet tot en met het jaar 2025. Het restantkrediet dient te worden overgeheveld naar 2024. 4. Actieplan eikenprocessierups De overlast van de eikenprocessierups is de laatste jaren weer enorm afgenomen. Zoveel zelfs dat we geen aanvullende maatregelen meer hoeven te treffen. Het krediet kan worden afgesloten in 2023.

19

2. Onderwijs Door het uitvoeren van de activiteiten in dit programma willen we het volgende maatschappelijke effect realiseren: “Als gemeente de mogelijkheid scheppen om onderwijs te volgen in goede gebouwen en in nabijheid van de woonomgeving.”

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? ONDERWIJS/LEERPLICHT Indicator Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen (bij absoluut verzuim is een leerplichtige niet ingeschreven op een school)

Realisatie Schooljaar 2021-2022 Eersel: 10,5 Gemeente < 25.000 inwoners: 4,5

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

Schooljaar 2020-2021 Eersel: 1 Gemeente < 25.000 inwoners: 2,9

Norm gerealiseerd?

(verplicht) De verzuimcijfers worden altijd per schooljaar verzameld. De verzuimcijfers voor schooljaar 2022-2023 zijn pas medio 2024 bekend. Wat hebben we daarvoor gedaan? De leerplichtambtenaar controleert intensief of leerplichtigen ingeschreven staan op een school. Daarnaast zet de leerplichtambtenaar samen met het Doorstroompunt (voorheen Regionale Meld en Coördinatiefunctie/RMC) voor voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) in op afspraken tussen het voortgezet onderwijs (VO) en MBO ter voorkoming van absoluut verzuim. Indicator Relatief verzuim per 1.000 leerlingen (bij relatief verzuim is een leerling meer dan 16 uur afwezig gedurende 4 opeenvolgende weken) (verplicht)

Realisatie Schooljaar 2021-2022 Eersel: 6 Gemeenten < 25.000 inwoners: 18

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

Schooljaar 2020-2021 Eersel: 2 Gemeenten < 25.000 inwoners:14

Norm gerealiseerd?

De verzuimcijfers worden altijd per schooljaar verzameld. De verzuimcijfers voor schooljaar 2022-2023 zijn pas medio 2024 bekend. Wat hebben we daarvoor gedaan? De leerplichtambtenaar beperkt verzuim zoveel mogelijk door: - een goede leerplichtadministratie; intensieve contacten met scholen, leerlingen/ouders, (keten)partners; regionale samenwerking. Indicator Realisatie Voortijdige Schooljaar 2022-2023* schoolverlaters zonder Eersel: 1,8/ startkwalificatie (vsv’ers) Gemeenten < 25.000 inwoners: 1,9/ (verplicht) Schooljaar 2021-2022: Eersel: 17/0 Nederland: 1,8 /o

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

Schooljaar 2020-2021: Eersel: 1,1/ 20

Nederland: 1,50Zo * De verzuimcijfers worden altijd per schooljaar verzameld. De verzuimcijfers voor schooljaar 2022-2023 zijn pas medio 2024 bekend.

Wat hebben we daarvoor gedaan? De leerplichtambtenaar en het Doorstroompunt voeren wettelijke taken uit om de voortijdig schoolverlaters in kaart te brengen, te volgen en te begeleiden naar school, werk, een combinatie van beiden of hulpverlening. Het Doorstroompunt werkt daarvoor samen met 21 gemeenten in de regio.

Toelichtingen op ontwikkelingen/speerpunten 2023 Onderwijshuisvesting (nieuwbouw, uitbreiding) van primair, voortgezet en speciaal onderwijs De gemeente heeft zorgplicht voor nieuwbouw en uitbreiding van onderwijshuisvesting voor het primair, voort­ gezet en speciaal onderwijs. Onder de zorgplicht vallen ook constructiefouten en herstel in geval van bijzon­ dere omstandigheden. Met ons Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs pakken we dat aan op basis van een meerjarenplanning met een langere termijnvisie en beleidsrijk. In 2023 hebben we, samen met de school­ besturen en kinderopvang, gewerkt aan de actualisatie van het IHP. Om te komen tot een gedragen IHP hebben we langer nodig dan eerder ingeschat. Dit betekent dat het geactualiseerde IHP pas in 2024 vastge­ steld gaat worden. In 2023 hebben we de mogelijkheden voor de tijdelijke oplossing van het acute ruimtegebrek openbare basis­ school 't Busseltje verkend. In januari 2024 heeft de gemeenteraad besloten tot realisatie van twee tijdelijke lokalen. Toezicht en handhaving leerplicht De forse stijging in het aantal absoluut verzuimers wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de komst van Oekraiense ontheemden naar de gemeente Eersel. De leerplichtige kinderen en jongeren onder hen waren vaak niet binnen 4 weken na inschrijving in de gemeente op een school ingeschreven, waardoor zij als AV’er geteld werden.

De redenen voor deze verlate inschrijvingen waren dat de ouders en kinderen eerst even moesten “landen” voordat ze aan onderwijs toe waren en bij een aankomst voor een schoolvakantie er gekozen werd om pas na deze vakantie in te stromen. In het schooljaar 2021-2022 was de invloed van corona op het welbe­ vinden van jongeren ook nog goed merkbaar, wat ook invloed heeft gehad op de verzuimcijfers. Volwasseneneducatie Via de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) ontvangen gemeenten elk jaar budget voor volwassenen­ educatie en de aanpak van laaggeletterdheid. Gemeenten kunnen hiermee cursussen taal, rekenen en digitale vaardigheden aanbieden aan volwassenen. In de gemeente Eersel is een DigiTaalhuis gevestigd. Het DigiTaalhuis heeft inmiddels een breed netwerk opgebouwd van werkgevers en organisaties waar de NT1’er ge­ vonden en bereikt kan worden. Door het delen van informatie en het geven van trainingen aan werkgevers en organisaties wordt ingezet op het versterken van de vaardigheden van diegenen die het dichtst bij de NT1’er staan. Dit met het doel hen te motiveren voor een leertraject op het gebied van taal, rekenen of digitale vaar­ digheden.

Wat heeft het gekost? Het programma bestaat uit de volgende productgroepen: 1. Wettelijke onderwijstaken; 2. Lokaal onderwijs; 3. Volwasseneneducatie. De toelichtingen in onderstaande deze tabel gaan alleen over de kosten die direct worden toegerekend aan de product­ groepen) in dit programma. Voor een toelichting tot de apparaatskosten, kapitaallasten en onttrekkingen aan de reser­ ves in verband met kapitaallasten (afschrijvingen ineens ten laste van de reserves) wordt verwezen naar programma 11.

21

Programma: Onderwijs en educatie Productgroep LASTEN Wettelijke onderwijstaken Lokaal onderwijs Volwasseneneducatie Totaal lasten (excl. Kap.lasten & app.kst.) BATEN Lokaal onderwijs Volwasseneneducatie Totaal baten (excl. Kap.lasten & app.kst.) Programma: Onderwijs en educatie Productgroep LASTEN Totaal lasten (excl. Kap.lasten & app.kst.) Kapitaallasten Apparaatskosten Totaal lasten BATEN Totaal baten (excl. Kap.lasten & app.kst.) Beschikking over reserves i.v.m. kap.lasten Totaal baten Saldo programma

Begroting 2023 Primitief Na wijziging

Werkelijk 2023

Verschil 2023

747.707 88.000 6.188 841.895

1.282.650 88.000 24.988 1.395.638

1.308.881 127.928 24.988 1.461.797