[25.17352] Bijlage 1 - Begroting 2026-2029 Definitief

24

Wat mag het kosten? Hieronder worden de investeringen van 2026 toegelicht en tevens de afwijkingen in de exploitatiekosten ten opzichte van de begroting 2025 van boven de C 25.000.

Investeringen (bedragen in ś)

KindCentrum Eersel eerste inrichting tijdelijke huisvesting

Investerings­ programma uitvoeringsjaar 2026 53.000

Dekking uit Dekking reserves, kapitaallasten voorzieningen uit exploitatie en/of overige 53.000 0

Sint Jan voorbereidingskrediet

180.000

180.000

0

Onvoorziene uitgaven Totaal investeringen

45.000

45.000

0

278.000

278.000

0

Toelichting op investeringen 2026 Alle genoemde investeringen zijn gebaseerd op het op 2 juli 2024 vastgestelde Integraal HuisvestingsPlan (IHP) Onderwijs 2024-2038 gemeente Eersel: ^ KindCentrum Eersel eerste inrichting tijdelijke huisvesting: De tijdelijke huisvesting wordt gerealiseerd (betreft huur dus exploitatie) en dit krediet is voor de eerste inrichting hiervan. ^ Nieuwe school en gymzaal kern Eersel voorbereidingskrediet: krediet ten behoeve van de vooron­ derzoeken voor de nieuwe school en gymzaal. • Sint Jan voorbereidingskrediet: krediet ten behoeve van de vooronderzoeken voor de nieuw­ bouw/renovatie van basisschool Sint Jan die in de tweede termijn van het IHP op de planning staat.

25

Exploitatie Het programma bestaat uit de volgende productgroepen: 1. Wettelijke onderwijstaken; 2. Lokaal onderwijs; 3. Volwasseneneducatie. Programma: Onderwijs en educatie Productgroep (bedragen in C) LASTEN Wettelijke onderwijstaken

Rekening

Begroting

Begroting 2026 - 2029

2024

2025

2026

2027

2028

20291

6.149.376

2.444.023

2.619.357

2.518.954

2.955.954

2.528.644

Lokaal onderwijs

119.969

163.339

28.800

28.800

28.800

28.800

Volwasseneneducatie

27.365

25.890

22.358

22.358

22.358

22.358

6.296.711

2.633.252

2.670.515

2.570.112

3.007.112

2.579.802

3.959.574

191.974

352.514

260.092

699.184

274.019

103.493

139.339

28.800

36.472

36.472

36.472

Totaal lasten (excl. kapitaallasten & apparaats kosten) BATEN Wettelijke onderwijstaken Lokaal onderwijs Volwasseneneducatie

957

Totaal baten (excl. beschikking reserve i.v.m. kapitaallasten)

4.064.024

331.313

381.314

296.564

735.656

310.491

Saldo (baten - lasten)

-2.232.687

-2.301.939

-2.289.201

-2.273.548

-2.271.456

-2.269.311

OVERIGE LASTEN Apparaatskosten

189.399

195.783

197.399

197.399

197.399

197.399

Kapitaallasten

468.220

1.020.217

584.560

596.028

1.001.806

1.406.905

Totaal overige lasten

657.619

1.216.000

781.959

793.427

1.199.205

1.604.304

OVERIGE BATEN Beschikking res ivm kaplst

360.820

921.685

535.380

546.849

952.628

1.357.726

Totaal overige baten

360.820

921.685

535.380

546.849

952.628

1.357.726

-2.529.486

-2.596.254

-2.535.780

-2.520.126

-2.518.033

-2.515.889

Saldo programma (baten - lasten)

De onderstaande analyse van de belangrijkste financiële afwijkingen 2026 ten opzichte van 2025 gaat over de kosten exclusief apparaatskosten, kapitaallasten en onttrekkingen aan de reserves (voor zover deze een directe relatie hebben met de kapitaallasten/afschrijvingen). Wettelijke onderwijstaken Binnen deze productgroep zijn geen significante afwijkingen. Lokaal onderwijs Binnen deze productgroep zijn geen significante afwijkingen. Volwasseneneducatie Binnen deze productgroep zijn geen significante afwijkingen.

Beleidsdocumenten -

26

Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs gemeente Eersel 2024-2038 Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs gemeente Eersel 2015 Regionale ambtsinstructie leerplicht/Doorstroompunt gemeente Eersel 2024 Verordening Leerlingenvervoer gemeente Eersel 2021 Beleidsregels leerlingenvervoer 2022

3. Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Door het uitvoeren van de activiteiten in dit programma willen we het volgende maatschappelijke effect realiseren: “Een aantrekkelijk woon- en leefklimaat voor huidige en toekomstige bewoners”.

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? EEN GEDIFFERENTIEERD WONINGAANBOD VOOR VERSCHILLENDE DOELGROEPEN Indicator 15. Demografische druk (verplicht) % van de som van het aantal personen van 0-20 jaar en S 65 jaar in vergelijking tot de personen van 20 tot 65 jaar

Realisatie 2025 Eersel: 80,97o Gemeenten tot 25.000 inwoners: 82,07o

Norm Norm: c het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

2024 Eersel: 80,07o Gemeenten tot 25.000 inwoners: 81,107o 2023 Eersel: 77,57 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 80,57

Wat gaan we daarvoor doen? ^ Zoveel mogelijk diverse woningtypen aanbieden. Het accent ligt op woningen voor één en tweepersoonshuishoudens. De woningen die gerealiseerd worden zijn zoveel mogelijk levensloopbestendig. ^ Om te borgen dat er voldoende sociale en betaalbare woningen worden gebouwd, moet elk plan in principe minimaal 307o sociale huur bevatten en 2/Se deel van het plan bestaan uit betaalbare woningenl. 1Z3e deel is vrij in te vullen. Indicator 16. Nieuw gebouwde woningen (verplicht)

Realisatie 2024 Eersel: 17,6 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 8,6

Norm Norm: > het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

Aantal per 1.000 woningen 2023 Eersel: 9,9 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 7,5 2022 Eersel: 7,5 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 8,9 Wat gaan we daarvoor doen? Over de komende 10 jaar is het gemiddeld aantal woningen per jaar dat opgeleverd wordt 150. Dat is ongeveer 16,8 per 1.000 woningen. Bij deze indicator wordt het aantal gebouwde nieuwbouwwoningen gedeeld door het aantal woningen in de gemeente gedeeld door 1.000. Indicator Realisatie Norm 17. Gemiddelde WOZ waarde 2025 Norm: n.v.t. Eersel: C 478.000 (voorlopig) (verplicht) Gemeenten tot 25.000 inwoners: Duizend euro C 428.000 2024 Eersel: C 485.000 (voorlopig) Gemeenten tot 25.000 inwoners: C 408.000 2023 Eersel: C 447.000

1 Raadsbesluit 27 september 2022 over het woningbouwprogramma.

27

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Gemeenten tot 25.000 inwoners: e 393.000 Wat gaan we daarvoor doen? In het woningbouwprogramma is een groot aandeel betaalbare sociale woningen opgenomen, waardoor de gemiddelde WOZ waarde zal dalen. Indicator 18. Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (verplicht)

Realisatie 2025 Eersel : e 756 Gemeenten tot 25.000 inwoners: e 996

In euro’s

2024 Eersel : e 688 Gemeenten tot 25.000 inwoners: e 947

Norm Norm: c het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

2023 Eersel : e 670 Gemeenten tot 25.000 inwoners: e 897

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Indicator 19. Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (verplicht)

Realisatie 2025 Eersel : e 926 Gemeenten tot 25.000 inwoners: e 1.091

Norm Norm: c het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

In euro’s 2024 Eersel : e 842 Gemeenten tot 25.000 inwoners: e 1.037 2023 Eersel: e 819 Gemeenten tot 25.000 inwoners: e 985 Indicator 20. Aantal nieuwe woningen (eigen indicator) Aantal te realiseren woningen en in aanbouw te nemen woningen

Realisatie 2024 154 woningen 12 overige toevoegingen (splitsingen, herbouw etc.) Sloop en overige onttrekking 17 In totaal toename woningvoorraad 149 woningen

Norm Norm: Te bouwen tus­ sen 2023-2030 1.030 woningen (ongeveer 120 woningen per jaar)

Wat gaan we daarvoor doen? Voor een specificering van het aantal woonbouwprojecten, zie “Toelichtingen op ontwikkelingen/ speerpunten 2026”.

28

EEN HOOGWAARDIG WOON- EN VERBLIJFSKLIMAAT IN EEN AANTREKKELIJKE GROENE GEMEENTE Indicator 21. Goed onderhouden groen (eigen indicator) Percentage inwoners dat vindt dat perken, plantsoenen en parken goed zijn onderhouden

Realisatie 2024: Eersel: 590Zo 2023: Eersel: 610Zo0Zo Gemeenten < 25.000 inwoners: 590Zo

Norm Norm: > het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

2022: Eersel: 560Zo Gemeenten< 25.000 inwoners: 5007o

Wat gaan we daarvoor doen? Conform bestek en werkomschrijvingen het onderhoud uitvoeren;

Toelichtingen op ontwikkelingen/speerpunten 2026 Plan Bos ä Boom In 2021 heeft de gemeenteraad het Plan Bos à Boom vastgesteld, met als doel het planten van 400.000 bomen in een periode van tien jaar (tot en met 2030). Tot nu toe zijn er circa 135.000 bomen geplant, onder andere via de aanleg van nieuw bos, ecologische verbindingszones, houtsingels en het versterken van bestaande lanen en parken. Ook zijn particuliere grondeigenaren gestimuleerd om bij te dragen aan deze opgave. In het komende plantseizoen (najaar 2025 - winter 2026) worden 35.000 bomen geplant. Hiermee zetten we verdere stappen richting een groener landschap, meer biodiversiteit en extra CO2-opslagcapaciteit. Voorheen was er sprake van dat het benodigde budget jaarlijks werd aangevuld. De voortgang van het plan is onder druk komen te staan door het wegvallen van de cofinanciering vanuit de Provincie via het GOB (Grond- en Ontwikkelingsfonds Brabant), die 500Zo van de waardevermindering van landbouwgronden bij omzetting naar Natuur Netwerk Brabant (NNB) compenseerde. Hierdoor kunnen we met de huidige gemeentelijke middelen nog slechts circa 5 hectare grond aankopen. Gelet op de hoge gronddruk in onze gemeente en de bezuinigingsopgave die ons de komende jaren te wachten staat, is het onwaarschijnlijk dat de oorspronkelijke ambitie van 400.000 bomen in 2030 volledig haalbaar is.

Desondanks blijft het uitgangspunt om, waar mogelijk, door te gaan met het realiseren van extra groen, in samenwerking met partners en via innovatieve vormen van grondgebruik en financiering. Omgevingsplan Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Het omgevingsplan is de opvolger van de verschillende bestemmingsplannen en delen van verordeningen die bepalingen hebben ten aanzien van de fysieke leefomgeving. De werkwijze is wezenlijk anders dan de voormalige systematiek, omdat er maar één omgevingsplan is. De eerste jaren hebben we nog geen omgevingsplan dat volledig voldoet aan de Omgevingswet. Vooralsnog is in 2027-2028 voorzien in een grootschalige aanvullingsslag voor een integraal Omgevingsplan voor de gemeente Eersel. In 2026 starten we met de voorbereiding om te zorgen dat we in 2027 en 2028 aan een grootschalige wijziging van het omgevingsplan kunnen werken. Een gedifferentieerd woningaanbod voor verschillende doelgroepen Aantal te realiseren woningen De druk op de woningmarkt is hoog. Er is vooral behoefte aan sociale huur- en betaalbare koopwoningen zowel voor starters als senioren. In de koopsector betekent dit woningen tot C 405.000,-. We verwachten de komende jaren gemiddeld 150 woningen per jaar op gaan leveren. Dit aantal is gebaseerd op de plannen die op dit moment in voorbereiding en uitvoering zijn.

Met de uitwerking van de woningbouwopgave streven we naar een wat aantal om uiteindelijk in 2040 2.750 woningen te hebben gerealiseerd. We realiseren in woningbouwplannen zoveel mogelijk diverse woningtypen volgens de door de gemeenteraad op 4 juli 2024 vastgestelde Kempische visie op wonen 2024-2028 met daarin het gemeentelijke woningbouwprogramma. Woningbouwlocaties binnen en buiten de bebouwde kom We streven naar de bouw van woningen binnen het bestaande stedelijk gebied. Dit is één van de richting­ gevende principes uit de Brabantse Agenda Wonen, waarbij het accent ligt op duurzame verstedelijking. Dit betekent ook dat we het woningbouwprogramma optimaal inzetten op (toekomstige) inbreidingslocaties, we herstructureren en transformeren bijvoorbeeld leegkomend kantoor-, winkel- en ander vastgoed. Het uitgangspunt hierbij is zorgvuldig en zuinig ruimtegebruik. 29

Potentiële inbreidings- en transformatielocaties hebben we in beeld. Voor kansrijke locaties hebben we vervolgonderzoek uitgevoerd waarbij we de stedenbouwkundige mogelijkheden van de locaties hebben verkend en waarbij we gekeken hebben naar de milieubelemmeringen en de financiële haalbaarheid. Op basis daarvan zijn er gesprekken gevoerd met grondeigenaren en WSZ om de verdere planvorming en realisatie van nieuwe initiatieven te bespreken. Dit leidt tot de realisatie van diverse plannen. Er vallen ook locaties af bijvoorbeeld omdat een grondeigenaar geen interesse heeft in een transformatie of omdat trans­ formatie naar woningbouw niet rendabel is. Er komen door nieuwe inzichten ook locaties bij. De ruimtelijke kwaliteit van de dorpen staat altijd voorop. Niet het aantal te bouwen woningen. Als blijkt dat er binnen de kernen niet voldoende woningbouwmogelijkheden zijn, kijken we naar logische en aanvaard­ bare locaties voor uitbreiding. Hiervoor heeft de gemeenteraad in 2022 de Ruimtelijke visie woonuitbreidingen Eersel vastgesteld. Voor deze visie is onderzoek gedaan naar kenmerken en kwaliteiten van de randen van onze kernen. Er is onder meer een studie uitgevoerd naar landschap, natuur, water en cultuurhistorie. Deze methodiek wordt ook wel genoemd de lagenbenadering en het breed-diep-rond beschouwen van mogelijke ontwikkelgebieden zoals opgenomen in provinciaal beleid.

Ook voldoet deze visie aan de koers van het Rijk waarbij water en bodem sturend zijn. De ruimtelijke visie geeft richting voor uitbreidingsgebie­ den voor woningbouw en geeft ook nadrukkelijk aan welke open ruimten en groenstructuren behouden of versterkt zouden kunnen worden. Woningbo uwkaart Voor een actueel overzicht van alle woningbouwprojecten in de gemeente Eersel hebben we sinds 2025 de Woningbouwkaart: https://woningbouwkaart.eersel.nl/. De Woningbouwkaart is een interactieve kaart met alle projecten die in studie, in voorbereiding of in aanbouw zijn. Bij elk project zie je hoeveel woningen er gebouwd gaan worden en om welk type woningen het gaat. Ook zie je bijvoorbeeld of het huur- of koopwoningen zijn en in welke prijsklasse ze vallen. Vaak is aangegeven wie de ontwikkelaar is. Naast de Woningbouwkaart vind je op deze website ook een dashboard met aanvullende informatie die een totaal­ beeld van de woningbouw in de gemeente geeft. Op 16 september 2025 volgt een raadsvoorstel over de ontwikkelstratiegie de Kempen. Dit voorstel is nog niet vertaald in deze begroting. Gemeentelijke woningbouwprojecten Duizel-Noord Aan de noordzijde van Duizel hebben we een uitbreidingsplan ontwikkeld voor de bouw van ongeveer 150 woningen in de eerste twee fasen. Na de eerste fase is ook de tweede fase in 2025 gereedgekomen.

In 2024 zijn we gestart met de voorbereidingen van de ontwikkeling van de 3e fase van dit gebied. Hier kunnen ongeveer 100 woningen worden gebouwd. In 2026 wordt de planologische procedure doorlopen waarna in 2027 gestart kan worden met de bouwwerkzaamheden. Voor alle plannen geldt dat we zoveel mogelijk betaalbare woningen willen bouwen, met ruimte voor starters en senioren. Zo ook in dit plan. Veldhoek, Eersel Er komt een uitbreiding aan de zuidkant in Eersel, achter de Steenstraat, Plaatse en Heibloem voor de bouw van ongeveer 175 woningen. De gemeenteraad heeft het gebiedsconcept vastgesteld en besloten om dit gebied verder te ontwikkelen. In december 2024 is het ontwerp voor de wijziging van het omgevings­ plan gepubliceerd. In 2025 wordt de planologische procedure afgerond. Vanaf 2026 hopen we met de bouw te starten. In deze nieuwe woonwijk is er ruimte voor woningen voor de sociale huur en sociale koop, collectief particulier opdrachtgeverschap (cpo), projectmatige middel dure (rij)woningen, zelfbouwkavels en particuliere ontwikkelingen, voor starters, doorstromers en senioren. Stokkelsche Akker, Eersel We willen in de kern Eersel een nieuwe wijk realiseren tussen de bestaande wijk Kerkebogten, Stokkelen en de Hazenstraat. Met uitbreiding op de Stokkelsche Akker worden betaalbare woningen aan onze gemeente worden toegevoegd.

Extra aandacht hebben we voor het realiseren van levensloopbestendige woningen in deze wijk. Bovendien geeft een nieuwe woonwijk ook ruimte aan maatschappelijke voorzieningen, zoals een schoolgebouw. We willen ook de natuur in het gebied verder ontwikkelen, met ruimte voor wandel- en fietsroutes als overgang naar het buitengebied. In 2024 hebben we een voorkeursrecht op het gebied gevestigd. Dit wil zeggen dat de gemeente de voorkeur moet worden gegeven bij eventuele verkoop van de grond. Daarnaast heeft de gemeenteraad in 2024 de uitgangspunten voor deze ontwikkeling vastgesteld en zijn we gestart met de voorbereidingen van dit plan. In 2026 verwachten 30

we een gebiedsconcept gereed te hebben, waarna in 2027 de planologische procedure zal worden doorlopen. De realisatie van de wijk is voorzien vanaf 2028. Herontwikkeling locatie zwembad In de kern Eersel wordt een nieuw zwembad gebouwd. Hiermee komt de huidige locatie van het zwembad aan de Postakkers vrij. Aangrenzend is een aantal percelen waar mogelijk ook ruimte ontstaat voor een andere invulling. De gemeenteraad heeft de visie De Akkers van Eersel vastgesteld. Hieruit volgt dat dit gebied zich leent voor het realiseren van woningen en herinrichten van het openbare gebied. We richten ons op deze plek op levensloopbestendige woningen, mogelijk in combinatie met zorgwoningen. In 2026 wordt de planologische procedure doorlopen. We verwachten in 2027 te starten met de bouw. Nardushoek, Knegsel Aan de Nardushoek, nabij de Zandoerleseweg in Knegsel realiseren we een uitbreiding voor het dorp Knegsel. De verwachting is dat hier 80 tot 90 woningen kunnen worden gebouwd. Onderdeel hiervan is de realisatie van een woonhof wat ruimte biedt en stimuleert om meer oog voor elkaar te hebben. In 2024 is de omgevingsdialoog gevoerd en zijn de nodige onderzoeken uitgevoerd. Door enkele onverwachte resultaten van deze onderzoeken is vervolgonderzoek nodig geweest en is de planvorming vertraagd. In 2025 en 2026 wordt de planologische procedure doorlopen.

We verwachten in 2027 te starten met de bouwwerkzaamheden. Boterbochten, Steensel We gaan het dorp Steensel uitbreiden met ongeveer 50 woningen. Deze uitbreiding vindt plaats in de buurt van de Boterbocht en de Riethovenseweg. In 2024 is het bestemmingsplan vastgesteld en onherroepelijk geworden. In 2025 is gestart met het bouwrijp maken waarna de bouw kan starten. Realisatie van de nieuwe wijk is naar verwachting in 2027 afgerond. Herontwikkeling locatie Höllekes Het huidige gemeenschapshuis de Höllekes wordt verplaatst naar de kerk. Daarna wordt het bestaande gemeenschapshuis gesloopt. Op deze plek bereiden we samen met woningcorporatie WSZ een plan voor met 12 sociale huurwoningen voor senioren en een huisartsenpraktijk. In 2026 doorlopen we de planologische procedure en wordt met de bouw gestart. Vessem Noord Voor het plan Vessem Noord heeft de gemeente circa vijf hectare grond gekocht voor woningbouw. Naast deze aankoop is er ook een ontwikkeling voorzien op gronden die in bezit zijn van aanwonenden aan het Heike, de Braak en Kuilenhurk. Mede vanwege deze inbreng van particuliere gronden heeft er een extra uitgebreide omgevingsdialoog plaatsgevonden in 2023 en 2024.

De gemeenteraad heeft in september 2024 het gebiedsconcept vastgesteld waarin woningbouw en de grotere opgaven die spelen in het gebied zoals het versterken van natuurwaarden, recreatieve waarden en herstel/versterking van watersystemen samenkomen. In totaal verwachten wij hier maximaal 275 woningen te realiseren, vooral in het betaalbare segment, ook weer gericht op starters, doorstromers en senioren. In 2026 wordt de planologische procedure opgestart. Ontwikkelingen De Donk, Vessem De Donk is een oud buurtschap nabij Vessem en ligt middenin het gebied van de gebiedsontwikkeling Levende Beerze. Het meerwaardetraject de Donk is in 2008 ontstaan vanuit de wens om het buurtschap een impuls te geven door erven te transformeren en maatregelen te treffen om omliggende natuur en landschapselementen te versterken. In 2022 heeft het college besloten om het meerwaardetraject voor de Donk op te starten en hiervoor overeenkomsten te sluiten tussen initiatiefnemers en gemeente. Inmiddels zijn er verschillende gesprekken gevoerd met ondernemers in het gebied en zijn we tot concrete ontwikkelingen gekomen. Deze ontwikkeling wordt gefaseerd uitgevoerd met de realisering van diverse particuliere initiatieven. Verlengd Aangelag, Wintelre Ook voor de kern Wintelre is behoefte aan een nieuwe woningbouwlocatie om te kunnen voorzien in de woningbouwbehoefte voor de komende jaren.

Hiervoor is een gebied aan de oostzijde van het dorp in beeld waar 75 woningen zullen worden gerealiseerd. In 2024 heeft het college een voorkeursrecht gevestigd. Dit wil zeggen dat de gemeente de voorkeur moet worden gegeven bij eventuele verkoop van de grond. In 2025 wordt de omgevingsdialoog opgestart en gewerkt aan een gebiedsvisie. In 2026 start de ruimtelijke procedure.

31

Woningbouwprojecten van derden De Heydael, Duizel Op de hoek van de Akkerstraat en Meerstraat in Duizel wordt een plan ontwikkeld voor de bouw van onge­ veer 64 woningen. In het plan is ruimte opgenomen voor een initiatief voor woningen voor senioren en starters. In 2024 heeft de gemeenteraad de gebiedsvisie vastgesteld. In 2025 wordt de planologische pro­ cedure opgestart. Start van het bouwrijp maken is voorzien voor 2026 waarna de bouw zal starten. Wintermans, Eersel Aan de rand van Eersel op de plek van de voormalige sigarenfabriek aan de Nieuwstraat, realiseert een ontwikkelaar een nieuwe woonwijk voor ongeveer 290 woningen. In deze nieuwe woonwijk worden grond­ gebonden woningen, appartementen en zorgwoningen, grotendeels in het betaalbare segment, gereali­ seerd. Het plan voorziet in een groene inpassing en overgang naar het omliggende gebied, het realiseren van waterberging en recreatieve routes. Het bestemmingsplan is in 2024 vastgesteld en onherroepelijk geworden. Vanaf 2026 wordt gestart met de bouwwerkzaamheden. Het plan wordt gefaseerd uitgevoerd. Lindestraat Eersel Aan de Lindestraat in Eersel zijn eind 2024 11 appartementen opgeleverd op de plek van de voormalige supermarkt. Alle appartementen vallen binnen het betaalbare segment.

Daarnaast is in 2024 een omgevingsvergunning verleend en onherroepelijk geworden voor de bouw van 8 betaalbare appartementen op de plek van de voormalige sportschool. In 2025 is gestart met de bouw hiervan. Oplevering van de appar­ tementen zal in 2026 plaatsvinden. Vosven, Knegsel Aan de Eerselseweg wordt een plan ontwikkeld voor de bouw van ongeveer 27 woningen in een groene omgeving, passend in de overgang naar het buitengebied. In 2024 zijn de voorbereidingen opgestart. Begin 2025 heeft de gemeenteraad de gebiedsvisie vastgesteld. In 2025 wordt de planologische procedure door­ lopen. Start van het bouwrijp maken is voorzien voor 2026 waarna de bouw zal starten. Flinkert, zorgboerderij Bolle Akker In de bestaande woonzorgboerderijen van D'n Bolle Akker aan de Flinkert in Vessem worden 12 apparte­ menten gerealiseerd. Er zijn vier reguliere sociale huurwoningen en acht zorgappartementen/ cliëntenka­ mers. De start van de bouwwerkzaamheden is voorzien voor 2026. Pastorie, Wintelre De voormalige pastorie aan de Willibrordusstraat wordt verbouwd tot appartementen. In de achtergelegen tuin worden enkele seniorenwoningen gebouwd. In 2024 zijn de afspraken om tot uitvoering te komen vastgelegd. In 2025 start de ruimtelijke procedure waarna de bouw in 2026 kan starten.

Een hoogwaardig woon- en verblijfsklimaat in een aantrekkelijke groene gemeente Woondeal In 2023 is de Woondeal Zuidoost-Brabant vastgesteld. In 2025 is de woondeal herijkt. Met de woondeal versterken we onze samenwerking met onze partners in volkshuisvesting. De woningbouwprogrammering per regio en gemeente stellen we vast. Iedereen weet dan hoeveel, voor wie en waar er gebouwd kan worden. Corporaties en marktpartijen weten wat ze kunnen bouwen. We zullen vaker contact hebben om knelpunten op te lossen en om de woningbouw te versnellen. Alle partijen, Rijk, provincie, gemeente, corporaties, maar zeker ook de marktpartijen leveren hun aandeel. Met de woondeals nemen we samen de regie op de volkshuisvesting. De Woondeal is een start van een langjarige samenwerking om de woningbouwproductie in onze regio te vergroten. In 2026 werken we verder aan het ‘uitvoeringsprogramma’ en gaan we verder aan de slag met concrete projecten. Kempische woonvisie en vertaling naar lokaal uitvoeringsprogramma Op 4 juli 2024 is de Kempische visie op wonen 2024-2028 - Volkshuisvestingsprogramma, vastgesteld. De belangrijkste punten hierin zijn: a.

In de periode t/m 2030 bouwen we als ondergrens voor de autonome groei (minimaal 3.220 wo­ ningen in de Kempen, waarvan 1.030 voor Eersel) en halen we extra plannen naar voren in de planning gelet op de grote regionale vraag en ter voorkoming van verdere verdringing (2.000 wo­ ningen extra in de Kempen, verdeling over de Kempen nader te bepalen). b. We zetten sterk in op betaalbaarheid. Onze ambitie is om bij nieuwbouw minimaal 300Zo sociale huurwoningen en 3707o betaalbare koop en/of midden huurwoningen te realiseren. 32

c. d.

Bij woningbouw sturen we op het aanbrengen van diversiteit in het woonprogramma. We werken samen met onze partners aan de leefbaarheid en vitaliteit van onze kernen. Als Kempengemeenten kiezen we er voor om zoveel mogelijk gezamenlijk op te trekken om vol­ doende en kwalitatief goede huisvesting te regelen voor aandachtsgroepen.

Monitoring woonbeleid We monitoren alle ontwikkelingen op het gebied van wonen. Dit blijven we ook in 2026 doen. Het gaat om de toewijzing van huur- en koopwoningen aan inwoners uit de eigen gemeente, woningverkopen aan investeerders en de realisatie van woningtypen (met name voor senioren en starters). Op het moment dat zich ongewenste ontwikkelingen op voornoemde onderwerpen voldoen, kan de gemeente interveniëren door bijvoorbeeld het instellen van een huisvestingsverordening. Huisvesting aandachtsgroepen De komende jaren zal de vraag naar (betaalbare) sociale huurwoningen in de gemeente Eersel toenemen doordat verschillende aandachtsgroepen (denk bijvoorbeeld aan statushouders, uitstroom uit Maatschap­ pelijke Opvang of Beschermd Wonen, etc.) een woning in de gemeente nodig hebben. We hebben een taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Deze taakstelling is de afgelopen jaren sterk opgelopen waardoor we een achterstand hebben opgelopen. In 2023, 2024 en 2025 is gewerkt aan het inlopen van de achterstand door versneld sociale huurwoningen te realiseren en meer woningen toe te wijzen aan statushouders. In 2026 blijven we werken aan nieuwe plannen. Ook voor de opvang van asielzoekers hebben gemeenten door de Spreidingswet een meer prominente taak gekregen. We streven naar het bijdragen aan de opvang van asielzoekers.

We werken aan geschikte opvanglocaties en willen die tijdig realiseren en in gebruik nemen. Groenvoorzieningen Onderhoud groen binnen de kom Het onderhoud van het groen binnen de bebouwde kommen van Eersel, Duizel, Steensel en Knegsel wordt uitgevoerd door KempenPlus. Over het algemeen wordt dit werk binnen de gestelde kaders uitgevoerd, maar het wordt steeds uitdagender om het onderhoud op gewenste niveau te handhaven. Dit komt doordat KempenPlus als gevolg van de Participatiewet steeds minder personeel tot haar beschikking heeft. Op verzoek van KempenPlus hebben we de kernen Wintelre en Vessem het onderhoud uit het werkpakket gehaald en ondergebracht bij aannemingsbedrijven. We streven ernaar om werk zo flexibel mogelijk in de markt te zetten door middel van vierjarige contracten (met een initiële periode van twee jaar en een verlen­ ging van twee jaar). Op deze manier behouden we de mogelijkheid om het werkaanbod zo goed mogelijk af te stemmen op de beschikbare capaciteit van KempenPlus. Vervanging groen Jaarlijks worden een aantal groenvervangingsprojecten uitgevoerd. Het gaat hierbij om openbaar groen waarvan de onderhoudskosten te hoog zijn, dat niet meer aantrekkelijk is of wat overlast veroorzaakt door bijvoorbeeld boomwortels.

Bij het bepalen van de nieuwe inrichting kijken we naar praktische toepasbaarheid, aanleg- en onderhoudskosten, waarde voor beleving, natuur en biodiversiteit, en wensen van bewoners. Hierbij houden we rekening met een veranderend klimaat. Boombeleid en beheerplan In 2023 heeft uw raad het bomenbeleidsplan 2023-2033 vastgesteld. Uitvloeiend het het beleid zijn we het bomen-beheer plan aan het actualiseren. Hierin staan de beheermaatregelen en jaarlijkse programma’s. De actualisatie van het beheerplan wordt in 2026 afgerond en heeft een looptijd van minimaal 5 jaar. Behoud en versterking natuur, landschap en biodiversiteit Landschap De gemeente beheert ongeveer 48 hectare aan landschapselementen. In 2021 zijn we gestart met een herstelplan voor deze elementen. Rondom Wintelre zijn in 2021 en 2022 vrijwel alle landschapselementen opgeknapt. Hier liggen ook de meeste (± 750Zo). In 2023 hebben we ons gericht op het gebied rondom Vessem. In 2024 zijn we gestart rondom Eersel en Steensel en zullen dit voortzetten in 2026. Een volgende stap zou kunnen zijn om het beheer onder te brengen bij de aanliggende grondeigenaren en zo de omgeving te betrekken bij ons landschap. Wij onderzoeken de mogelijkheden hiertoe in het verlengde van het beheerplan dat we regionaal opstellen in het kader van de gebiedsontwikkeling Levende Beerze.

Daarnaast nemen we deel aan de Stimuleringsregeling Landschap (Stila). Hiermee worden grondeigenaren gestimuleerd om wandelpaden aan te leggen op hun percelen; maatregelen te treffen voor natuur- en landschapsbehoud en om maatregelen te treffen voor klimaatadaptatie. Jaarlijks dragen wij C 25.000,- bij via deze regeling, waarvan het bedrag door de provincie wordt verdubbeld. Uitvoering van deze 33

regeling gaat via het provinciale subsidieloket. Aangelande kunnen gebruik maken van deze subsidie via de provincie. De regeling is onlangs tot en met 2026 verlengd. Wij hebben ons hiervoor opnieuw ingeschreven. De middelen hiervoor zitten structureel in de begroting. Bos- en natuurgebieden Onze gemeente bestaat voor ongeveer 250Zo uit bos- en natuurgebieden. Een groot deel daarvan beheren we zelf. Deze gebieden bieden rust en ruimte om te fietsen en te wandelen. Ook bieden deze gebieden een thuis aan vele verschillende dier- en plantensoorten. Tegelijkertijd zijn onze bossen een groeiplaats voor het meest duurzame bouwmateriaal: hout. Zo combineren we een mooie leefomgeving met een duurzame toekomst. Deze gebieden beheren we kostenneutraal. (inkomsten: houtverkoop en beheersubsidies). Procedures ruimtelijke plannen In de voorgaande jaren zijn meerdere particuliere ontwikkelingen geïnitieerd en herstructureringslocaties onderzocht. In hoeverre dit in 2026 leidt tot ruimtelijke procedures, is op dit moment nog niet bekend. Overzicht transitieprojecten Omschrijving

Begroot

Voltooid

Ecologische verbindingszone Run

2016

2028

Gebiedsontwikkeling Kleine Beerze

2010/14

2026

IBP-VP proeftuinen in de Kempen

2021

2026

Toelichting KRW projectleiding WS Dommel

Stuurgroep GGA Kempenland West, Eersel penvoerder

Toelichting doorlopende landschapsprojecten/kredieten Ecologische verbindingszone Run (tussen Grootgoor en Schadewijk) Dit krediet is beschikbaar voor ons aandeel in de uitvoeringsmaatregelen in het kader van het beekherstel de Run. Waterschap de Dommel is al geruime tijd bezig met de uitvoering van het beekherstel van de Run tussen het riviertje de Dommel en het buurtschap Schadewijk. Dit deel van de Run is aangewezen als N2000, en er liggen opgaven uit de Kader Richtlijn Water en EVZ. Het gedeelte tussen de Dommel en Grootgoor werd in 2022 voltooid. Op dit moment is het waterschap bezig met de voorbereiding van de werkzaamheden tussen Grootgoor en Schadewijk. Het Projectplan Waterwet (PPWW) is in juni 2024 vast­ gesteld, er loopt nog beroep. Naar verwachting starten de werkzaamheden in 2026. Eersel heeft een aantal landschapselementen in dit uitvoeringsplan ondergebracht (bruggetjes, uitzicht­ punt, elzensingels, fietsroutes en -parkeerplaatsen). Deze bijdrage betalen we straks deels uit het boven­ staande krediet. Voor onze bijdrage in de bruggetjes en het uitzichtpunt zijn aparte kredieten beschikbaar (zie programma 6). Voor deze landschapselementen verwachten we nog subsidie te krijgen in het kader van het gebiedsakkoord N69. Hiervoor hebben wij in 2021 cofinancieringsverklaringen bij de provincie af­ gegeven. Uitvoering vanaf 2028.

Gebiedsontwikkeling Levende Beerze Dit krediet betreft een uitvoeringsprogramma van verschillende overheden en organisaties onder de vlag van de eind 2023 opgeheven uitvoeringscommissie. In deze samenwerking zijn een flink aantal projecten ondergebracht. Voor Eersel waren van belang: Herinrichting van het beekdal van de Kleine Beerze (voltooid) Inrichting van 7 ha “Dorp aan de Beek” grotendeels klaar. Het fietspad tussen Spekdonken en de Donk is in het najaar 2024 aangelegd. Natuurontwikkeling: Dit betreft een grondportefeuille van Provincie Noord Brabant voor het toevoe­ gen van 248 hectare landbouwgrond aan het NatuurNetwerk Brabant (NNB) rondom Vessem en Middelbeers (waarvan 110 hectare Ondernemende Natuur Netwerk Brabant). Iets meer dan de helft van deze ambitie is behaald. IBP-VP Proeftuinen in de Kempen Dit zijn middelen van de Provincie Noord Brabant, die ter beschikking zijn gesteld aan Eersel en haar gebiedspartners. Het is procesgeld en geen inrichtingsgeld. Besluitvorming vindt plaats in uitvoeringscom­ missie “Levende Beerze”. In 2021 heeft de provincie deze ± 1,8 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de ‘Proeftuinen in de Kempen’. Het IBP-VP is een Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland wat door het Rijk is uitgezet om de problemen zoals Landbouw en Klimaatadaptatie) op de Zuidoostelijke zandgronden te kunnen aanpakken.

Eersel is penvoerder van deze aanvraag. 34

Deze aanvraag heeft betrekking op twee deelgebieden: Proeftuin Levende Beerze (11 deelprojecten onder aansturing van de uitvoeringscommissie) Proeftuin slimme landschappen in de Kempen (3 deelprojecten, o.a. gebiedsontwikkeling de Run) De bestuurlijke “uitvoeringscommissie de Levende Beerze” is inmiddels opgeheven. De bestuurlijke ver­ antwoordelijkheid voor de besteding van IBP-VP middelen is nu ondergebracht bij de stuurgroep GGA Kempenland-West. Bij deze overdracht is een tussenevaluatie geschreven waarin is vastgelegd hoe de resterende middelen worden/zijn herverdeeld. Gebiedsontwikkelingen in GGA (GebiedsGerichte Aanpak) Kempen/and West De ruimtelijke opgave is de afgelopen jaren groter geworden. Denk hierbij aan klimaat (verdroging en nu ook wateroverlast), energietransitie, transitie landbouw en stikstofdepositie. Dit vraagt een integrale en ge­ bied overstijgende aansturing van deze nieuwe vraagstukken. Dit is ondergebracht bij de stuurgroep GGA Kempenland West. De samenwerking beslaat het grondgebied van de gemeenten Hilvarenbeek, ReuselDe Mierden, Bladel, Bergeijk, Eersel en Oirschot. In 2024 is het koersdocument GGA Kempenland-West geschreven.

Daarbinnen zijn de volgende deelgebiedsprocessen voor gemeente Eersel van belang: ^ Gebiedsproces Levende Beerze, opgesplitst in: o Landschotse Heide (trekker provincie en waterschap) o Beekdal de Kleine Beerze (Eerselse deel is in 2024 afgerond en afgesloten) o Groot en Kleinmeer ^ Gebiedsproces Levende Run (Eersel is gezamenlijk met Bergeijk trekker, de externe kosten wor­ den gedekt uit het IBP - VP budget “Proeftuinen in de Kempen” Gebiedsontwikkeling Levende Run: Het gebiedsproces is in 2023 gestart. Dit is sinds 2024 een deelproces van GGA Kempenland-west. De externe kosten worden gedekt uit de IBP-VP middelen van de Provincie. De gemeente Eersel is hiervoor penvoerder. Gemeenten Eersel en Bergeijk trekken dit proces samen. In 2024 hebben we samen een externe projectleider en een externe procesmanager vastgelegd. Het deelgebied “de Run” ligt tussen de kernen Eersel, Bergeijk en Weebosch. We streven naar een integraal en bottom-up proces samen met gebiedspartners Eersel, Bergeijk, Waterschap, Provincie, ZLTO en de klankbordgroep agrariërs. In het gebied ligt geen stikstofgevoelige Natura 2000. De doelen, opgaven en ruimteclaims in het gebied zijn in beeld gebracht en worden vertaald naar een gebiedspanorama. In 2025 is een subsidie Aanpak Landelijk Gebied (ALG) van ca 3,6 miljoen aangevraagd voor de uitvoering in het deelgebied.

Daarvan verwachten we voor een bedrag van 2,8 miljoen uit te voeren voor 2028. De overige middelen zijn voor uitvoering van bijvoorbeeld hydrologische maatregelen na 2028 en verbrede inzet van personeel in gebiedsopgaven. Lo­ pende projecten en kansen die zich voordoen in het gebied worden in de tussentijd integraal opgepakt.

Toelichting op investeringen 2026 Anticiperende grondaankopen In hoofdstuk 5 van de nota grondbeleid is aangegeven dat ons college anticiperende verwervingen moet kunnen doen als daartoe vanuit ruimtelijke perspectief aanleiding voor is. Daarom wordt in het kader van de rechtmatigheid, voorgesteld om hiervoor een krediet beschikbaar te stellen van C 2.000.000,-. Deze verwervingen worden op de balans geactiveerd op het moment dat de grond in exploitatie genomen wordt. Er is zodoende geen afzonderlijke dekking nodig. Het (restant-)krediet zal bij de jaarrekening niet worden overgeboekt. Voorbereidingskrediet nieuwe grondexploitaties In de nota grondbeleid kiest de gemeente Eersel voor een proactieve regierol bij locatieontwikkeling. Ten behoeve van voorbereiding, denk hierbij aan onderzoekskosten, advieskosten en ambtelijke inzet, is vooruitlopend op vaststelling van een bestemmingsplan en grondexploitatie een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van C 50.000,-. Deze kosten worden geactiveerd op de balans totdat er een exploitatiebegroting geopend wordt. Deze kosten kunnen dan ingebracht worden in de betreffende grondexploitatie en zullen in beginsel gedekt worden door toekomstige opbrengsten.

35

Wat mag het kosten? Hieronder worden de investeringen van 2026 toegelicht en tevens de afwijkingen in de exploitatiekosten ten opzichte van de begroting 2025 van boven de C 25.000.

Investeringen (bedragen in ś)

Anticiperende verwervingen Voorbereiding nieuwe grondexploitaties Totaal investeringen

Investerings­ programma uitvoeringsjaar 2026 2.000.000 50.000 2.050.000

Dekking uit reserves, voorzieningen en/of overige 2.000.000 50.000 2.050.000

Dekking kapitaallasten uit exploitatie 0 0 0

Exploitatie Het programma bestaat uit de volgende productgroepen: 1. Bouwen en wonen; 2. Woonomgeving en leefmilieu; 3. Planologie en stedenbouw. Programma: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Productgroep (bedragen in C)

Rekening 2024

Begroting 2026 - 2029

Begroting 2025

2026

2027

| 2028

2029|

LASTEN

|

Bouwen en wonen

5.044.424

4.210.215

3.391.714

178.734

131.734

131.734

Woonomgeving en leefmilieu

1.452.167

1.608.259

1.598.680

1.595.680

1.592.680

1.592.680

Planologie

1.618.591

1.862.790

2.031.830

2.748.310

2.748.310

2.573.310

Totaal lasten (excl. kapitaallasten & apparaatskosten) BATEN

8.115.182

7.681.264

7.022.224

4.522.724

4.472.724

4.297.724

Bouwen en wonen

6.321.976

Woonomgeving en leefmilieu

| 4.531.755

4.051.579

888.200

578.200

658.200

288.089

136.960

146.960

146.960

146.960

146.960

Planologie

3.140.467

2.174.587

2.677.150

2.677.150

2.677.150

2.677.150

Totaal baten (excl. beschikking reserve i.v.m. kapitaallasten)

9.750.531

6.843.302

6.875.689

3.712.310

3.402.310

3.482.310

Saldo (baten - lasten)

1.635.349

-837.962

-146.535

-810.414

-1.070.414

-815.414

OVERIGE LASTEN Apparaatskosten Kapitaallasten Totaal overige lasten

| 2.471.698

2.632.313

2.765.342

2.765.342

2.765.342

641.560

423.130

209.400

135.780

135.714

2.765.342 135.714

3.113.257

3.055.443

2.974.742

2.901.122

2.901.056

2.901.056

OVERIGE BATEN

|

Beschikking res ivm kaplst

369.299

0

140.755

73.755

73.755

73.755

Totaal overige baten

369.299

0

140.755

73.755

73.755

73.755

-1.108.609

-3.893.405

-2.980.522

-3.637.781

-3.897.715

-3.642.715

Saldo programma (baten - lasten)

De onderstaande analyse van de belangrijkste financiële afwijkingen 2026 ten opzichte van 2025 gaat over de kosten exclusief apparaatskosten, kapitaallasten en onttrekkingen aan de reserves (voor zover deze een directe relatie hebben met de kapitaallasten/afschrijvingen). Bouwen en wonen Op deze productgroep is sprake van een afwijking van C 338.000 positief. Enerzijds bestaat dit voordeel doordat in 2026 C 53.000 toegerekende apparaatskosten met betrekking tot opvang Oekraïners, welke worden gedekt door de SPUK opvang Oekraïne. Anderzijds zijn de leges omgevingsvergunning in 2026 C285.000,- hoger geraamd dan in 2025 Woonomgeving en leefmilieu Binnen deze productgroep zijn geen significante afwijkingen. 36

Planologie Op deze productgroep is sprake van een afwijking van C 334.000 positief. Op de bouwgrondexploitatie is het voordeel ten opzichte van 2025 C288.000,- positief. Rekening houdende met hoger toegerekende apparaatskosten ad C42.000,- is per saldo het hoger geraamd resultaat C 246.000,-. Hiernaast zijn de kosten en geraamde leges voor omgevingsrecht per saldo C 45.000,- voordeligere ten opzichte van de raming in 2025.

Beleidsdocumenten -

37

Omgevingsvisie 2.0 Verordening Kwaliteit Vergunningen Toezicht en Handhaving Omgevingsrecht Uitvoeringsbeleid Kwaliteit Vergunningen Toezicht en Handhaving, 1e herziening Beleid buitenplanse omgevingsplanactiviteiten zonder bindend advies en nadeelcompensatieVisie Buitengebied 2.0 Landschapsinvesteringsregeling De Kempen Beeldkwaliteitsplan Ruimtelijke Visie woonuitbreidingen Eersel Welstandsnota Kempische visie op wonen 2024-2028 - Volkshuisvestingsprogramma Financieel programma impuls sociale woningbouw gemeente Eersel 2025 Verordening doelgroepen sociale woningbouw gemeente Eersel 2022 Beleidsregels huisvesting arbeidsmigranten Woonzorgvisie Kempengemeenten (gemeente Eersel) Afwegingskader woonzorginitiatieven Kempengemeenten Beleidsplan gemeentelijke bos- en natuurterreinen 2021-2030 Kwaliteitsplan groen Bomenbeheerplan Gemeente Eersel 2023- 2033 Beleidsplan Groen Loont! Nota grondbeleid Beleidskader bovenwijkse voorzieningen Eersel-West Gemeente Eersel

4. Milieu Door het uitvoeren van de activiteiten die vallen onder dit programma willen we het volgende maatschap­ pelijke effect realiseren: “Inwoners van de gemeente Eersel wonen in een schone, gezonde en duur­ zame leefomgeving”.

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? AFVAL- EN GRONDSTOFFEN Indicator

Realisatie

Norm

22. Omvang huishoudelijk restafval (verplicht)

Restafval per inwoner inclusief milieustraat: 2024:60 kg 2023:43 kg 2022: 43 kg

Norm: 2025: 50 kg

Kg/inwoner

Landelijke VANG-doelstelling: 100 kg per inwoner

Wat gaan we daarvoor doen? Om de kaders uit te werken worden de volgende projecten uitgevoerd: ^ Vergelijk sorteeranalyse restafval en GFT 2026 tov 2025 ^ Seizoen afhankelijke afvalstromen in de schijnwerpers middels het Mobiel Scheidingsstation ^ Heldere en duidelijke communicatie naar inwoners tbv betere afvalscheiding.

ENERGIE Indicator 23. CO2-reductie t.o.v. 1990 (eigen indicator)

Realisatie 2024 Gegevens (nog) niet beschikbaar

% reductie ten opzichte van 1990

2023 67.000 (excl. CO2-uitstoot auto(snel)wegen = 35,30Zo reductie) 2022 74.400 (excl. CO2-uitstoot auto(snel)wegen = 28,20Zo reductie)

Norm Norm: 550Zo CO2-reductie in 2030 en 950Zo reductie in 2050 (gemeentelijk beleid in lijn met het klimaatakkoord) In ton CO2: 2030: 46.597 (450Zo) 2050: 5.117 (5Z)

IJkpunt 1990 103.550 ton CO2-uitstoot Wat gaan we daarvoor doen? Het uitvoeren van acties op vijf sub thema’s: 1. Gemeentelijk vastgoed; 2. Gebouwde omgeving; 3. Mobiliteit; 4. Grootschalige opwekking; 5. Landbouw. Acties die zijn uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma duurzaamheid 2021-2025. De voortgang wordt gemeten met behulp van de klimaatmonitor.

38

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? GEMEENTELIJK VASTGOED Indicator 24. CO2-reductie t.o.v. 2012 (eigen indicator)

Realisatie 2024: 29,610Zo

Norm Norm 2025: 390Zo CO2-reductie t.o.v. 2012

% reductie ten opzichte van 2012

2022: - 21,290Zo (-277 ton kg CO2)

In ton kg CO2: In 2012: 1.303 ^100Zo) Doel 2025: 795 ^ 6107o)

Reductie t.o.v. 2012 in ton kg C02: 2012: 1.303

Wat gaan we daarvoor doen? Verdere uitvoering geven aan het realiseren van 164 duurzaamheidsmaatregelen om de 390Zo reductie te realiseren in 2025 (enkele maatregelen worden in 2026/2027 uitgevoerd).

ENERGIEREDUCTIE EN ZON-OP-DAK Indicator 25. Energiebesparing ten opzichte van 2007 en duurzame energieopwekking (eigen indicator)

Realisatie 2024 Gegevens (nog) niet beschikbaar 2023: 25,30Zo energiebesparing t.o.v. 2007

In TJ

Norm Norm: 2030: 15Z energiebesparing t.o.v. 2007 2030: 200 TJ duurzame energieopwekking

TJ; Gegevens (nog) niet beschikbaar 2022: 22,2Z energiebesparing t.o.v. 2007 100 TJ duurzaam opgewekte elek­ triciteit

IJkpunt 2007 2.186 TJ energieverbruik Wat gaan we daarvoor doen? We geven uitvoering aan de aanpak van energiereductie en zon op dak. Hierbij richten we ons op het maximaliseren van energiereductie en het creëren van toekomstbestendige oplossingen voor wonin­ gen en bedrijfspanden. In 2026 worden vervolgstappen gezet in de realisatie van een energiehub op bedrijventerrein Meerheide. Daarnaast zetten we ons in voor het opzetten van een energiehub op be­ drijventerrein De Haagdoorn. Dit gebeurt in samenwerking met het Kempisch Ondernemers Platform (KOP). We geven uitvoering aan het Besparingsprogramma woningen gemeente Eersel, waarin verschillende regelingen zijn opgenomen om bestaande woningen in de gemeente versneld te verduurzamen.

GROOTSCHALIGE OPWEKKING Indicator 26. Grootschalige opwekking (eigen indicator)

Realisatie 2024: 0 TWh 2023: 0 TWh

In TWh 2022: 0 TWh 39

Norm Norm: 0,055 TWh grootschalige opwekking in 2030

Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering geven aan het beleid grootschalige zonne-energie gemeente Eersel 2020-2030. In september 2024 is de vergunning van het zonnepark afgegeven. De projectontwikkelaar kan starten met de bouw van het zonnepark in Wintelre. De komende jaren zal, in samenwerking met de overige MRE-gemeenten langs de A67 en Rijkswaterstaat, een traject worden doorlopen om energieopwekking op rijksgronden langs de A67 mogelijk te maken (Klimaatcorridor A67).

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? DUURZAME ENERGIE Indicator 27. Hernieuwbare elektriciteit (verplicht) In % elektriciteit opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa

Realisatie 2023 Vanaf 2023 geen gegevens meer beschikbaar

Norm Norm: 15,9 TJ extra per jaar

2022 31,30Zo 26 TJ extra t.o.v. 2021

Wat gaan we daarvoor doen? Eigen ingekochte stroom is groen gecertificeerd door aankopen Garanties van Oorsprong; Uitvoering geven aan het plan van aanpak energiereductie en zon-op-dak; Uitvoering geven aan het beleid grootschalige zonne-energie gemeente Eersel 2020-2030; medewerking aan de realisatie van het zonnepark in Wintelre. Uitvoering geven aan de acties opgenomen in het nog vast te stellen Uitvoeringsprogramma energie.

ENERGIELABELS Indicator 28. Woningen met geregistreerd energielabel A (eigen indicator) In %

Realisatie 2025 Eersel: 32,6y0 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 29,6y0

Norm Norm: > het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

2024 Eersel: 32,4y0 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 29,4y0 2023 Eersel: 33,2y0 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 29,507o Wat gaan we daarvoor doen? Met het vastgestelde besparingsprogramma zetten we gemeentebreed in op verbetering van het isolatieniveau om daarmee energie te besparen. Buiten de acties die we hiervoor in het verleden al in gang hebben gezet (subsidieregeling voor isolatiemaatregelen, energiecoaches, project energiearmoede, etc.), focussen we ons in 2026 op het opstellen van het nieuwe Warmteprogramma en het WarmteUitvoeringsplan voor de kern Duizel. Door in te zetten op de gebiedsgerichte aanpak hopen we meer inwoners te activeren om aan de slag te gaan met verduurzaming en daarmee de verduurzaming te versnellen. Dit leidt uiteindelijk tot een verbetering van de energielabels. Om deze resultaten ook echt in de vastgestelde energielabels terug te zien, moet er nog wel een nieuwe energielabel worden aange­ vraagd voor de betreffende woningen. 40

Toelichtingen op ontwikkelingen/speerpunten 2026 Afval'/Grondstoffen De gemeente Eersel richt haar grondstoffenbeleid op de transitie naar een Circulaire Gemeente. Het lineaire economiemodel waarin waardevolle grondstoffen worden uitgeput heeft geen toekomst. We werken in de gemeente naar een circulaire economie, waarin we producten en grondstoffen zo lang mogelijk in de keten houden, op een duurzame manier materiaalketens sluiten en waarde creëren uit afvalstromen. De circulaire economie is geen doel op zich. Het is onderdeel van een duurzame samenleving die gericht is op het verminderen van de milieudruk. Een duurzame samenleving voorkomt afval, streeft naar optimaal hergebruik van producten en grondstoffen wordt gevoed door duurzame energie, draagt bij aan klimaatbescherming en heeft oog People, Planet en Profit. Het streven is om zo veel mogelijk grondstoffen met een zo hoog mogelijke kwaliteit in de (lokale) kringloop te behouden. Dit resulteert er automatisch in dat we zo min mogelijk restafval overhouden dat verbrand moet worden. We wensen een circulaire samenleving waarin het sluiten van kringlopen de normaalste zaak van de wereld is en af zijn van de wegwerpeconomie.

Dit kunnen we alleen realiseren als de kennis van de inwoners op peil is ten aanzien van de manier hoe er moet worden ingezameld en vooral wat de consequenties zijn van het verkeerd aanbieden van bepaalde afvalstromen. In een onlangs uitgevoerde sorteeranalyse blijkt dat er nog verschillende afvalstromen in de verkeerde containers terecht komen. De speerpunten voor 2026 zijn: Kempen brede voorlichting met het doel om de kennis van inwoners ten aanzien van verschillende te scheiden afvalstromen te vergroten. Dit in combinatie met seizoen afhankelijke afvalstromen in de schijnwerpers middels het Mobiel Scheidingsstation. Het mobiel scheidingsstation in de schijnwerpers zetten middels communicatie om zo meer circu­ laire grondstoffen uit het restafval te halen. Het uitvoeren en vergelijken van de sorteeranalyse t.b.v. van GFT- en restafval en deze communiceren met de inwoners om zo bewustwording bij de inwoners te vergroten. Duurzaamheid Energie De gemeente heeft de wettelijke taak om een daling van de CO2-uitstoot van 550Zo in 2030 en 9507o in 2050 te realiseren ten opzichte van 1990. Dit willen we behalen door onder meer zelf het goede voor­ beeld te geven. Inwoners en bedrijven te stimuleren minder en duurzamere energie te gebruiken (energiereductie en zon op dak) en door grootschalige duurzame energieopwekking in te zetten.

Daarnaast zijn er diverse andere acties die worden gedaan en die zijn samengevat in het nog vast te stellen uitvoeringsprogramma energie. Warmteprogramma gemeente Eersel en Warmte-Uitvoeringsplan Duizel In 2025 zijn we gestart met de herijking van de Transitievisie Warmte in de vorm van het Warmtepro­ gramma. Als kader voor deze herijking heeft het college in mei 2025 de uitgangspuntennotitie vastgesteld. Uiterlijk eind 2026 moet elke gemeente in Nederland over een vastgesteld Warmteprogramma beschikken. In het Warmteprogramma beschrijven we de route naar een aardgasvrije gebouwde omgeving (woningen en utiliteitsbouw) in 2050, de uitdagingen die we daarbij verwachten en geven we een indicatie van de middelen en capaciteit die daarvoor nodig is. In het Warmteprogramma beschrijven we het voorkeursalter­ natief voor aardgas per gebied en de prioritering van de verschillende gebieden. In 2026 wordt het Warm­ teprogramma door het college vastgesteld en maken we een begin met de uitvoering van de acties die erin zijn opgenomen. Daarnaast zijn we in 2025 begonnen aan het eerste gebiedsgerichte Warmte-Uitvoeringsplan (WUP) voor de kern Duizel. Deze WUP sluit aan bij de gebiedsgerichte aanpak en hiermee streven we naar een meer proactieve rol van de gemeente.

In plaats van te wachten op verzoeken of vragen van inwoners die aan de slag gaan met verduurzaming, gaan we zelf proactief de wijk in met onze energiecoaches om inwoners te ondersteunen bij de verduurzamingsslag die ze moeten maken. Het WUP voor de kern Duizel beschrijft hoe we over een periode van een aantal jaar de verduurzaming van woningen in Duizel flink willen versnel­ len. Voor dit plan vragen we input van inwoners en andere belanghebbenden.

Besparingsprogramma woningen gemeente Eersel Halverwege 2023 zijn we gestart met de uitvoering van het Besparingsprogramma. Hierin staat een aantal gemeente-brede regelingen beschreven om woningen de komende jaren versneld te verduurzamen. Hierbij gaat het onder andere om de subsidieregeling voor isolatiemaatregelen, de ondersteuning van inwoners 41

met de energiecoaches en het project energiearmoede. Deze regelingen worden in 2026 voortgezet of afgerond. Bij een afronding evalueren we de regelingen om de opbrengsten te bepalen en een besluit te nemen over een eventueel vervolg. Hierover informeren we te zijner tijd de raad. Schone lucht akkoord Als deelnemer aan het Schone Lucht Akkoord werken we in 2026 verder aan het Uitvoeringsprogramma luchtkwaliteit 2023-2030. Hierbij vindt afstemming en samenwerking plaats met andere teams/afdelingen, denk aan het treffen van verkeersmaatregelen (verlaging van snelheden op wegen) of het emissiearm bouwen. De klankborgroep is betrokken bij het lokale meetnet. Het regionale meetnet (ODZOB) krijgt een vervolg en zal medio 2026 worden opgeleverd. Er komt een actualisatie van het communicatieplan (onder andere gericht op houtstook), waardoor we meer en beter onze burgers kunnen informeren over de lucht­ kwaliteit en hoe zij hier zelf een positieve bijdragen aan kunnen leveren. Ontwikkelingen Luchthaven Eindhoven Medio 2025 zijn de resultaten bekend van de evaluatie van het Luchthaven Eindhoven Overleg. In deze evaluatie wordt gerapporteerd over de stand van zaken van de aanbevelingen uit het rapport ‘Opnieuw verbonden’.

Vaststelling van een nieuw Luchthavenbesluit inclusief geluidmodel (sturen op geluid in plaats van aantallen vliegbewegingen) zal naar verwachting pas na 2026 plaatsvinden. Op bestuurlijk niveau vertegenwoordigt de gemeente Eersel in het LEO de veertien randgemeenten van Eindhoven Airport. Daarnaast is er in de gemeente een klankbordgroep Eindhoven Airport waarin de inwoners uit de dorpen zijn vertegenwoordigd Energiereductie Å. zon-op-dak In 2026 ligt de nadruk op de uitvoering van de Energiehub op bedrijventerrein Meerheide en de voorberei­ ding van een Energiehub op bedrijventerrein de Haagdoorn. Vanuit het projectplan OPZuid Kempen Ener­ giehub is onder regie van het Kempisch Ondernemers Platform (KOP) een haalbaarheidsonderzoek uitge­ voerd naar de mogelijkheden voor een Energiehub op beide bedrijventerreinen. In het kader hiervan is een uitgebreide data-analyse uitgevoerd van het energieverbruik van de betrokken bedrijven. Deze analyse biedt inzicht in piekmomenten, perioden van over- en onderbelasting, en de mate waarin het energiever­ bruik van de verschillende bedrijven op elkaar aansluit. De bevindingen zijn in meerdere bijeenkomsten gedeeld en besproken met de betrokken partijen.

Voor de realisatie van de Energiehub op bedrijventerrein Meerheide heeft de gemeente in 2025 samen met de deelnemende bedrijven en het KOP een intentieverklaring ondertekend om de samenwerking te be­ krachtigen. Daarnaast heeft de gemeente een bijdrage van C 30.000, - geleverd aan de proceskosten voor de verdere uitwerking van dit initiatief. In 2026 willen we ook concrete stappen zetten richting de realisatie van een Energiehub op bedrijventerrein de Haagdoorn. In 2024 is een samenwerkingsovereenkomst aangegaan tussen KempenEnergie en de gemeente Eersel. Deze samenwerking is aangegaan voor de duur van 4 jaar. In deze samenwerkingsovereenkomst hebben we afgesproken dat er voor C50.000,- aan opdrachten per jaar zonder aanbesteding aan KempenEnergie gegund wordt. Dit conform de raadsopdracht vastgelegd in het plan energiereductie & zon-op-dak. Milieubelastende activiteiten Op dit moment worden er geen extra inkomsten geraamd voor de in 2025 opgenomen leges voor milieu­ belastende activiteiten. Op dit moment in het nog niet in te schatten hoeveel aanvragen er voor deze ver­ gunningen in 2026 zullen zijn.

Verduurzaming gemeentelijke gebouwen Energiereductie bestaande gemeentelijke gebouwen De gemeente Eersel heeft haar 38 gebouwen in kaart gebracht middels een zogenaamde Energiepresta­ tie Advies voor Utiliteitgebouwen Maatwerkadvies (EPA-U Maatwerkadvies) waarbij, per gebouw, inzich­ telijk is gemaakt welke duurzaamheidsmaatregelen (en bijbehorende investeringen) mogelijk zijn om aan de ambities van het Klimaatbeleid te voldoen. Die duurzaamheidsmaatregelen bestaan uit beperking de van de energievraag, gebruik van duurzame energie en het efficiënt gebruik van fossiele brandstoffen. Enkele voorbeelden zijn: Na-isoleren van da­ ken, muren en/of vloeren, LED verlichting, zonneboilers, zonnepanelen, HR++ beglazing, etc. De kapitaallasten van deze maatregelen worden in rekening gebracht bij de huurders van onze accommodaties gelet op de energiebesparingen die hieraan gekoppeld zijn. Realisatie van maatregelen is dus mede af­ hankelijk van medewerking van betreffende huurders. Met de beschikbare financiële middelen kunnen tot 2025 (met uitloop van enkele maatregelen in 2026/2027) de geadviseerde duurzaamheidsmaatregelen worden gerealiseerd. 42

Aardgasloos maken gemeentelijke gebouwen Het beleid van de Rijksoverheid is erop gericht om in 2050 van het aardgas af te zijn, vanzelfsprekend geldt dit ook voor de gemeentelijke gebouwen. Via het Ontzorgingsloket van de provincie Noord-Brabant zijn er daarom energiescans uitgevoerd. In deze scans wordt per gebouw in kaart gebracht hoe de ge­ bouwen van het aardgas af kunnen en welke werkzaamheden en investeringen daarmee samenhangen (routekaarten naar aardgasloos). Deze scans moeten vertaald worden naar een uitvoeringsplan cq naar duurzame onderhoudsplannen, zodat de investeringen zoveel mogelijk op natuurlijke momenten worden meegenomen. In de begroting zijn middelen voorzien om te komen tot een uitvoeringsprogramma, Dit programma wordt te zijner tijd aan uw raad voorgelegd. In de begroting 2026 wordt een bedrag van C 100.000 beschikbaar gesteld. Deze kosten kunnen worden gedekt door de subsidie tijdelijke regeling ca­ paciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid (CDOKE). Per saldo zijn deze kosten budgetneutraal.

Wat mag het kosten? Hieronder worden de investeringen van 2026 toegelicht en tevens de afwijkingen in de exploitatiekosten ten opzichte van de begroting 2025 van boven de C 25.000.

Toelichtingen op investeringen 2026 Investeringen (bedragen in ś)

Duurzaam Duizel Fase 1 en 2, riool

Investerings­ programma uitvoeringsjaar 2026

Dekking uit reserves, voorzieningen en/of overige

Dekking kapitaallasten uit exploitatie

3.562.000

3.562.000

0

Herinrichting Hoolstraat/Aelenstraat, riool

660.000

660.000

0

Opstellen vGRP Vervangen hoofdgemalen & randvoorziening E/M Verzwaren riolering Haagdoorn

36.000

36.000

0

73.000

73.000

0

50.000

50.000

0

Poort en slagbomen milieustraat

25.000

25.0000

0

Uitvoeringsprogramma Energie

100.000

0

100.000

4.506.000

4.406.000

100.000

Totaal investeringen

Duurzaam Duizel Fase 1 en 2, riool We gaan een nieuw gescheiden rioolstelsel aanleggen, waarbij het vuile water apart wordt afgevoerd van het regenwater. Het regenwater wordt dan niet meer afgevoerd naar de waterzuivering. Hiermee gaan we o.a. verdroging tegen. Het regenwater zal worden geïnfiltreerd of gaat naar de Kleine Beerze. De voordaken (regenpijpen) van de woningen worden op dit regenwaterriool aangesloten. Het rioolsysteem wordt hierdoor robuuster en kan dan beter omgaan met weersextremen. Hiermee maken we ruimte in het rioolsysteem om nieuwe woonwijken aan te kunnen sluiten op de riolering. Daarnaast gaan we de hoeveelheid verharding verminderen en meer groen aanbrengen. Ook willen we het huidige groen versterken wat hittestress tegengaat en zorgt voor meer biodiversiteit. Bestaande mate­ rialen zoals gebakken klinkers willen we zoveel mogelijk hergebruiken. Tegelijkertijd worden ook werk­ zaamheden aan kabels en leidingen uitgevoerd. Met al deze maatregelen maken we Duizel een stuk duurzamer.

Herinrichting Hoolstraat/Aelenstraat, riool Tijdens de herinrichting van de Hoolstraat/Aelenstraat wordt er een nieuw gescheiden stelsel aangelegd. Het bestaande riool wordt opnieuw gedimensioneerd. En er wordt een regenwatersysteem uitgewerkt, met als uiteindelijk doel om Eersel neerslagbestendiger te maken. De uitvoering start in 2026. 43

Opstellen vGRP Het nieuw verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (vGRP) is vastgesteld voor de periode 2023-2027. Hierin zijn ook de grote rioleringsprojecten over die periode omschreven. Deze zijn opgenomen in het meerjarig investeringsplan 2024-2027. Deze werkzaamheden aan de riolering worden gedekt door de rioolheffing. In het vGRP is vastgelegd hoe we de rioolheffing inzetten. Zie ook de paragraaf ‘Lokale heffingen’ van deze begroting. De belangrijkste doelstellingen van ons riool- en waterbeheer: Instandhouding riolering: " Volksgezondheid " Milieubescherming Ontvlechting schoon en vuil water Voorkomen van wateroverlast (water in woningen) Gezien de naderende afloop van het huidige vGRP, zullen we in 2026 starten met het opstellen van een nieuw vGRP. Vervangen hoofdgemalen Å. randvoorziening E/M In 2026 renoveren we van een aantal hoofdgemalen/randvoorzieningen om de betrouwbaarheid van het rioolsysteem te handhaven. Verzwaren riolering Haagdoorn In het verlengde van eerder uitgevoerde maatregelen op industrieterrein Haagdoorn geven we in 2026 een vervolg aan de werkzaamheden. In de eerste fase is er voornamelijk aandacht geweest om de water­ stromen te onderzoeken en controle of de huisaansluiting juist zijn aangesloten. In 2026 gaan we verder om de kritische situatie van het rioolsysteem op het industrieterrein aan te pak­ ken.