[24.22447] Bijlage 1 Totaaldocument begroting 2025-2028 - aangepaste versie

* De verzuimcijfers worden altijd per schooljaar verzameld. De verzuimcijfers voor schooljaar 2023-2024 zijn pas medio 2025 bekend.

Wat gaan we daarvoor doen? De leerplichtambtenaar en het Doorstroompunt voeren wettelijke taken uit om de voortijdig schoolverlaters in kaart te brengen, te volgen en te begeleiden naar school, werk, een combinatie van beiden of hulpverlening. Het Doorstroompunt werkt daarvoor samen met 21 gemeenten in de regio.

Toelichtingen op ontwikkelingen/speerpunten 2025 Onderwijshuisvesting van primair, voortgezet en speciaal onderwijs Op 2 juli 2024 heeft de gemeenteraad het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs 2024 – 2038 vastgesteld. Uitvoering vindt plaats conform de in dit IHP opgenomen planning. In 2024 is een aantal voorzieningen reeds gestart (Rythovius College) of gerealiseerd (tijdelijke uitbreiding 't Busseltje). Uiteraard wordt er in 2025 ook verder gewerkt aan het Rythovius College. In 2025 staat de uitbreiding van Meester Gijbels op de planning als ook de vooronderzoeken voor de onderwijslocaties die opgenomen zijn in de tweede termijn van het IHP. Tot slot wordt gestart met de eerste verkenningen ten behoeve van het nieuwe schoolgebouw voor basisonderwijs in de kern Eersel. 24

DigiTaalhuis We streven naar een inclusieve samenleving waarbij iedereen mee kan doen. We willen de basisvaardigheden van onze inwoners versterken om hun zelfredzaamheid, maatschappelijke participatie en doorstroom naar werk of kans op behoud van werk te vergroten. Een gedegen en integrale regionale aanpak van laaggeletterdheid versterkt de sociale basis en draagt bij aan het tegengaan van een tweedeling in de maatschappij. Laaggeletterdheid is een probleem dat een consistente aanpak en een lange adem vergt. Het DigiTaalhuis is een samenwerkingsverband van lokale organisaties die in opdracht van en samen met de gemeente werkt aan een integrale aanpak van laaggeletterdheid en andere basisvaardigheden. Vanaf 2024 is de regisseursrol voor wat betreft de aanpak van laaggeletterdheid bij elke gemeente komen te liggen. In lijn met de andere Kempengemeenten voert het DigiTaalhuis voor de gemeente Eersel taken uit op het gebied van het zoeken en bereiken van laaggeletterde inwoners. Het DigiTaalhuis wil met behulp van de werkgeversaanpak via lokale bedrijven de basisvaardigheden van de werknemers van deze bedrijven versterken door het aanbieden van diverse scholingstrajecten op het gebied van de basisvaardigheden lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden.

Volwasseneneducatie De contactgemeenten ontvangen via de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) budget voor de (regionale) aanpak van volwasseneneducatie en laaggeletterdheid. De gemeente Eindhoven is de contactgemeente voor onze regio en vervult een centrale rol als regisseur. Vanaf 2024 is de regisseursrol voor wat betreft de aanpak van laaggeletterdheid bij elke gemeente komen te liggen.

Toelichting op investeringen 2025 Alle genoemde investeringen zijn gebaseerd op het op 2 juli 2024 vastgestelde Integraal HuisvestingsPlan (IHP) Onderwijs 2024-2038 gemeente Eersel:  Sinte Lucij: voorbereidingskrediet voor de Renovatie/Nieuwbouw van Sinte Lucij ten behoeve van advieskosten voor het haalbaarheidsonderzoek en de ontwerpkosten.  Meester Gijbels: krediet ten behoeve van de uitbreiding van Meester Gijbels, inclusief de eerste inrichting van die uitbreiding.  Rythovius College: voorbereidingskrediet voor de nieuwbouw van het Rythovius College en de renovatie van de twee oudste gymzalen (inclusief project specifieke kosten die over 40 jaar worden afgeschreven) en project specifieke kosten die over 1 jaar worden afgeschreven.

Wat mag het kosten? Het programma bestaat uit de volgende productgroepen: 1. Wettelijke onderwijstaken; 2. Lokaal onderwijs; 3. Volwasseneneducatie. Investeringen (bedragen in €)

St. Lucij, Steensel, nieuwbouw

Investeringsprogramma uitvoeringsjaar 2025 143.000

Dekking uit Dekking reserves, kapitaallasten voorzieningen uit exploitatie en/of overige 143.000 0

Meester Gijbels, Knegsel, eerste inrichting

51.000

51.000

0

Meester Gijbels, Knegsel, nieuwbouw/uitbreiding Rythoviuscollege, Eersel, project specifieke kosten Rythoviuscollege, Eersel, nieuwbouw

692.000

692.000

0

426.000

426.000

0

3.212.000

3.212.000

0

Onderwijs, onvoorzien

45.000

45.000

0

Totaal investeringen

4.569.000

4.569.000

0

25

Exploitatie Programma: Onderwijs en educatie Productgroep (bedragen in €) LASTEN Wettelijke onderw ijstaken Lokaal onderw ijs Volw asseneneducatie

Rekening

Begroting

Begroting 2025 - 2028

2023

2024

2025

2026

2027

2028

1.308.881

6.078.196

2.428.023

2.585.023

2.500.963

2.507.023

127.928

134.159

134.159

134.159

134.159

134.159

24.988

26.532

25.890

25.890

25.890

25.890

1.461.797

6.238.887

2.588.072

2.745.072

2.661.012

2.667.072

BATEN Wettelijke onderw ijstaken

189.557

3.868.330

175.974

334.965

247.006

261.098

Lokaal onderw ijs

103.928

110.159

110.159

110.159

110.159

110.159

Totaal baten (excl. beschikking reserve i.v.m . kapitaallasten)

293.485

3.978.489

286.133

445.124

357.165

371.257

-1.168.312

-2.260.398

-2.301.939

-2.299.948

-2.303.847

-2.295.815

OVERIGE LASTEN Apparaatskosten

180.251

185.585

195.783

195.783

195.783

195.783

Kapitaallasten

467.460

475.161

469.998

469.998

469.998

469.998

Totaal overige lasten

647.711

660.746

665.781

665.781

665.781

665.781

OVERIGE BATEN Beschikking res ivm kaplst

59.882

367.670

371.466

371.466

371.466

371.466

Totaal lasten (excl. kapitaallasten & apparaatskosten)

Saldo (baten – lasten)

Totaal overige baten Saldo program m a (baten – lasten)

59.882

367.670

371.466

371.466

371.466

371.466

-1.756.141

-2.553.474

-2.596.254

-2.594.263

-2.598.162

-2.590.130

De onderstaande analyse van de belangrijkste financiële afwijkingen 2025 ten opzichte van 2024 gaat over de kosten exclusief apparaatskosten, kapitaallasten en onttrekkingen aan de reserves (voor zover deze een directe relatie hebben met de kapitaallasten/afschrijvingen). Wettelijke onderwijstaken Op deze productgroep is sprake van een afwijking van € 42.000,- negatief. Dit komt voornamelijk door indexering van het IHP naar prijspeil 2025 (€ 31.000,-) en hogere huurkosten (€10.000,-). Lokaal onderwijs Binnen deze productgroep zijn geen significante afwijkingen. Volwasseneneducatie Binnen deze productgroep zijn geen significante afwijkingen.

Beleidsdocumenten -

Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs gemeente Eersel 2024-2038 Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs gemeente Eersel 2015 Regionale ambtsinstructie leerplicht/Doorstroompunt gemeente Eersel 2024 Verordening Leerlingenvervoer gemeente Eersel 2021 Beleidsregels leerlingenvervoer 2022

26

3. Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Door het uitvoeren van de activiteiten in dit programma willen we het volgende maatschappelijke effect realiseren: “Een aantrekkelijk woon- en leefklimaat voor huidige en toekomstige bewoners”.

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? EEN GEDIFFERENTIEERD WONINGAANBOD VOOR VERSCHILLENDE DOELGROEPEN Indicator 15. Demografische druk (verplicht)

Realisatie 2023 Eersel: 77,5% Gemeenten tot 25.000 inwoners: 80,5%

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

% van de som van het aantal personen van 0-20 jaar en ≥ 65 2022 jaar in vergelijking tot de Eersel: 76,9% personen van 20 tot 65 jaar Gemeenten tot 25.000 inwoners: 80,1% Wat gaan we daarvoor doen?  Zoveel mogelijk diverse woningtypen aanbieden;  Om te borgen dat er voldoende sociale en betaalbare woningen worden gebouwd, moet elk plan in principe minimaal 30% sociale huur bevatten en 2/3e deel van het plan bestaan uit betaalbare woningen1. 1/3e deel is vrij in te vullen. Indicator 16. Nieuw gebouwde woningen (verplicht) Aantal per 1.000 woningen

Realisatie 2023 9,9 2022 Eersel: 7,5 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 8,9

Norm Norm: > het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

Wat gaan we daarvoor doen? Over de komende 10 jaar is het gemiddeld aantal woningen per jaar dat opgeleverd wordt 120. Dat is ongeveer 13,4 per 1.000 woningen. Bij deze indicator wordt het aantal gebouwde nieuwbouw woningen gedeeld door het aantal woningen in de gemeente gedeeld door 1.000. Indicator Realisatie Norm 17. Gemiddelde WOZ waarde 2023 Norm: n.v.t. (verplicht) Eersel: € 448** Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 394 Duizend euro 2022 Eersel: € 397** Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 342 Wat gaan we daarvoor doen? In het woningbouwprogramma is een groot aandeel betaalbare sociale woningen opgenomen, waardoor de gemiddelde WOZ waarde zal dalen.

1

Indicator 18. Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (verplicht)

Realisatie 2023 Eersel : € 670 Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 897

In euro’s

2022 Eersel: € 670 Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 748

Raadsbesluit 27 september 2022 over het woningbouwprogramma.

27

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Indicator 19. Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (verplicht)

Realisatie 2023 Eersel: € 819 Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 985

In euro’s

2022 Eersel: € 812 Gemeenten < 25.000 inwoners: € 826

Indicator 20. Aantal nieuwe woningen (eigen indicator)

Realisatie 2023 86 nieuwbouw woningen 18 overige toevoegingen (splitsingen, herbouw etc.) In totaal 104 woningen

Aantal te realiseren woningen en in aanbouw te nemen woningen

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

Norm Norm: Te bouwen tussen 2023-2030 1.030 woningen (ongeveer 120 woningen per jaar)

2022 65 nieuwbouw woningen 18 overige toevoegingen (splitsingen, herbouw etc.) Wat gaan we daarvoor doen? Voor een specificering van het aantal woonbouwprojecten, zie “Toelichtingen op ontwikkelingen/ speerpunten 2024”. EEN HOOGWAARDIG WOON- EN VERBLIJFSKLIMAAT IN EEN AANTREKKELIJKE GROENE GEMEENTE Indicator 21. Goed onderhouden groen (eigen indicator) Percentage inwoners dat vindt dat perken, plantsoenen en parken goed zijn onderhouden

Realisatie 2023: Eersel: 61%% Gemeenten < 25.000 inwoners: 59%

Norm Norm: > het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners

2022 Eersel: 56% Gemeenten< 25.000 inwoners: 50%

Wat gaan we daarvoor doen? - Conform bestek en werkomschrijvingen het onderhoud uitvoeren;

Toelichtingen op ontwikkelingen/speerpunten 2025 Plan Bos & Boom In 2021 heeft de gemeenteraad het Plan Bos & Boom vastgesteld. Dit plan heeft een doorlooptijd van tien jaar, Tot nu toe hebben wij 120.000 van de voorgenomen 400.000 bomen (in 2030) geplant. Dat hebben we gedaan door nieuw bos en ecologische verbindingszones aan te leggen, houtsingels te planten en lanen en parken aan te vullen met bomen, maar ook door particuliere grondeigenaren te stimuleren om meer bomen te planten. Komend najaar/winter planten wij nog 20.000 bomen. Dit versterkt het groene karakter van onze gemeente, zorgt voor meer kansen voor natuur en helpt ons om CO2 vast te leggen. Tot nu toe werd het budget jaarlijks aangevuld. De uitvoerbaarheid van het plan is inmiddels onder druk komen te staan vanwege het wegvallen van de cofinanciering door de Provincie via het GOB. Deze compenseerde 50% van de waardevermindering van de landbouwgrond t.g.v. omzetting naar NNB (Natuur Netwerk Brabant).

Met de tot nu toe beschikbaar gestelde gemeentelijke middelen kunnen we nog maar vijf hectare grond aankopen om 20.000 bomen te planten; Gezien de grote gronddruk binnen onze gemeente, waardoor we moeilijk gronden kunnen aankopen en gezien de grote bezuinigingsopgave welke ons voor 2026 staat te wachten, is ons voorstel om de ambitie van Bos en Boom naar beneden bij te stellen; nu nog 60.000 bomen bij planten tot totaal 200.000 in 2030. 28

Omgevingsplan Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Het Omgevingsplan is de opvolger van de verschillende bestemmingsplannen en delen van verordeningen die bepalingen hebben ten aanzien van de fysieke leefomgeving. De werkwijze is wezenlijk anders dan de huidige systematiek, omdat er maar één omgevingsplan is. De eerste jaren hebben we nog geen Omgevingsplan dat volledig voldoet aan de Omgevingswet. Vooralsnog is in 2027-2028 voorzien in een grootschalige aanvullingsslag voor een integraal Omgevingsplan voor de gemeente Eersel. Een gedifferentieerd woningaanbod voor verschillende doelgroepen Aantal te realiseren woningen De druk op de woningmarkt loopt steeds verder op. Er is vooral behoefte aan sociale huur- en betaalbare koopwoningen zowel voor starters als senioren. In de koopsector betekent dit woningen tot € 230.000,-. Ook in de middeldure koop (tot een bedrag van € 390.000,-) is er een tekort aan woningen. We verwachten de komende jaren gemiddeld 120 woningen per jaar op gaan leveren. Dit aantal is gebaseerd op de plannen die nu op dit moment lopen. Met de uitwerking van de woningbouwopgave kan streven we echter naar een wat hoger aantal. We realiseren in woningbouwplannen zoveel mogelijk diverse woningtypen volgens het door de gemeenteraad op 4 juli 2024 vastgestelde Kempische visie op wonen 2024-2028 met daarin het gemeentelijke woningbouwprogramma.

Op basis van de Kempische visie op wonen is besloten in de kempen 2000 woningen extra te realiseren. Dit betekent voor Eersel 100 woningen extra per jaar tot 2030. Uitwerking woningbouwopgave De gemeente Eersel wil invulling geven aan de woningbouwopgave voor haar kernen door continue voldoende en een divers woningaanbod te realiseren in een frequent afzettempo (cyclisch bouwen) In 2019 zijn we gestart met het traject cyclisch bouwen. Er zijn ruim vijftig locaties in beeld gebracht binnen al onze kernen. Daarmee is inzichtelijk waar alle potentiële ontwikkellocaties zich bevinden. Voor kansrijke locaties hebben we vervolgonderzoek uitgevoerd waarbij we de stedenbouwkundige mogelijkheden van de locaties hebben verkend en waarbij we gekeken hebben naar de milieubelemmeringen en de financiële haalbaarheid. Op basis daarvan zijn er gesprekken gevoerd met grondeigenaren en WSZ om de verdere planvorming en realisatie van nieuwe initiatieven te bespreken. Dit leidt tot de realisatie van diverse plannen. We zien dat het traject cyclisch bouwen geen statisch maar een dynamisch traject is.

Er vallen locaties af bijvoorbeeld omdat een grondeigenaar geen interesse heeft in een transformatie van zijn locatie of omdat bijvoorbeeld vanuit een kwalitatieve benadering transformatie van een locatie naar woningbouw onvoldoende opbrengsten genereert, waardoor de ontwikkeling van een locatie niet rendabel is. Er komen ook locaties bij, omdat grondeigenaren of andere initiatiefnemers zich melden bij de gemeente, omdat ze in aanmerking willen komen voor transformatie van hun locatie naar woningbouw. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de locatie van Scandinavian Tobacco Group waarvoor in 2024 het bestemmingsplan is vastgesteld wat de bouw van 300 woningen mogelijk maakt. Op basis van dit hele proces is inmiddels ook duidelijk dat er binnen de kernen onvoldoende woningbouwmogelijkheden zijn. Daarom wordt er ook gekeken naar logische en aanvaardbare locaties voor uitbreiding. In 2022 is de Ruimtelijke visie woonuitbreidingen Eersel door de gemeenteraad vastgesteld. In mei 2023 is een afwegingskader voor uitbreidingsgebieden vastgesteld. Hiermee worden de verschillende potentiële uitbreidingsgebieden tegen elkaar afgewogen. Op 4 juli 2024 heeft de gemeenteraad besloten de uitbreidingslocatie Stokkelsche Akker in Eersel op te starten. Duizel-Noord Aan de noordzijde van Duizel hebben we een uitbreidingsplan ontwikkeld voor de bouw van circa zeventig woningen in de eerste fase.

Deze fase is inmiddels volledig gereed. De tweede fase is in uitvoering. Ook hier voor de bouw van ongeveer zeventig woningen. Deze fase bestaat uit een gemêleerd programma met onder andere 28 sociale huur- en koopwoningen (KoopGarant) en levensloopbestendige woningen. De bouw is gestart in 2023 en de opleveringen vindt plaats in 2024/2025. Ondertussen zijn de voorbereidingen voor de ontwikkeling van de 3e fase van dit gebied opgestart. In 2025 wordt de planologische procedure opgestart. Veldhoek, Eersel Er komt een uitbreiding aan de zuidkant in Eersel, achter de Steenstraat, Plaatse en Heibloem. De gemeenteraad heeft het gebiedsconcept vastgesteld en besloten om dit gebied verder te ontwikkelen. In 29

2024/2025 wordt de planologische procedure doorlopen. Vanaf 2026 hopen we met de bouw te starten van 150 tot 200 nieuwe woningen. Postels Huufke, Vessem Het bestemmingsplan is vastgesteld in november 2020. In 2022 zijn de woningen in het plan verkocht. In 2023 is het plan bouwrijp gemaakt en is gestart met de bouw van de woningen. In 2024/2025 worden de woningen opgeleverd. Nagenoeg alle woningen zijn verkocht. Koemeersdijk, Wintelre Het plan Koemeersdijk 1e fase is gelegen ten noorden van de Slikdijk en voorziet in een divers woningbouwaanbod. Deze fase van het plan is gereed en woonrijp gemaakt. De 2e fase van het plan biedt ruimte voor de bouw van maximaal 39 woningen met een gedifferentieerd programma waaronder 40% sociale koop en of huurwoningen. In 2022 heeft de verkoop van deze woningen plaatsgevonden en is het terrein bouwrijp gemaakt. In 2023 is gestart met de bouwwerkzaamheden. In 2024 / begin 2025 worden de woningen opgeleverd. Nieuwstraat 100, Eersel Op de plek van een voormalige vila wordt een kleinschalig wooncluster gerealiseerd met een twintigtal zelfstandige appartementen, één appartement voor inwonend verzorgingsechtpaar en gemeenschappelijke ruimten voor activiteiten. De doelgroep voor de zorgappartementen bestaat uit senioren aan wie zorg verleend wordt vanuit de Wet Langdurige Zorg (WLZ). In 2024 is gestart met de bouw.

In 2025 wordt dit project opgeleverd. Akkerstraat-Meerstraat, Duizel Op de hoek Akkerstraat-Meerstraat in Duizel wordt een plan ontwikkeld voor de bouw van 55 à 60 woningen. Het plan voldoet aan het nieuwe woningbouwprogramma en bevat hiermee 30% sociale huurwoningen en koopwoningen in het betaalbare segment. 1/3e deel van de woningen vallen in het dure segment. In het plan is ruimte opgenomen voor een initiatief voor woningen voor senioren en starters. Boterbochten III, Steensel De gemeente Eersel gaat het dorp Steensel uitbreiden met ongeveer 50 woningen. Deze uitbreiding vindt plaats in de buurt van de Boterbocht en de Riethovenseweg.In 2024 is het bestemmingsplan vastgesteld. Vanaf 2025 wordt gestart met het bouwrijp maken waarna de bouw kan starten. Nardushoek Knegsel Aan de Nardushoek, nabij de Zandoeleseweg in Knegsel realiseert de gemeente een uitbreiding voor het dorp Knegsel.De verwachting is dat hier 80 tot 90 woningen kunnen worden gebouwd. In 2025 wordt de planologische procedure doorlopen. Wintermans Eersel Aan de rand van Eersel op de plek van de voormalige sigarenfabriek aan de Nieuwstraat, realiseert een ontwikkelaar een nieuwe woonwijk voor ongeveer 300 woningen. Het bestemmingsplan is in 2024 vastgesteld en onherroepelijk geworden. Vanaf 2025 wordt gestart met de bouwwerkzaamheden. Het plan wordt gefaseerd uitgevoerd.

Opvang vluchtelingen uit Oekraïne De gemeente vangt sinds 2022 vluchtelingen uit Oekraïne op. De gemeente heeft ongeveer 200 opvangplaatsen voor vluchtelingen in gemeentelijke opvanglocaties. Daarnaast zijn ongeveer 20 personen opgevangen bij particulieren. We gaan er van uit dat de opvang nog langere tijd nodig zal zijn. Voor hoelang is niet concreet aan te geven, omdat dit samenhangt met de veiligheidssituatie in Oekraïne en de mogelijkheid tot terugkeer. Voor Eersel ontstaat in 2026 een probleem als de overeenkomst voor het gebruik van een opvanglocatie in Eersel afloopt waar we 100 personen huisvesten. In 2025 moet opnieuw worden gezocht naar locaties waarin deze aantallen gehuisvest kunnen worden. De kosten voor aankoop/huur en het geschikt maken van locaties en de kosten voor ondersteuning, in de breedste zin van het woord, zullen naar verwachting voldoende zijn. Vanuit het Rijk is de toezegging gedaan dat gemeenten redelijkerwijs gecompenseerd zullen. Dit is inclusief de personele capaciteit die hiervoor wordt ingezet.

30

Een hoogwaardig woon- en verblijfsklimaat in een aantrekkelijke groene gemeente Woondeal In 2023 is de Woondeal Zuidoost-Brabant vastgesteld. Met de woondeal versterken we onze samenwerking in volkshuisvesting. De woningbouwprogrammering per regio en gemeente stellen we vast. Iedereen weet dan hoeveel, voor wie en waar er gebouwd kan worden. Corporaties en marktpartijen weten wat ze kunnen bouwen. We zullen vaker contact hebben om knelpunten op te lossen en om de woningbouw te versnellen. Alle partijen, Rijk, provincie, gemeente, corporaties, maar zeker ook de marktpartijen leveren hun aandeel. Met de woondeals nemen we samen de regie op de volkshuisvesting. De Woondeal is een start van een langjarige samenwerking om de woningbouwproductie in onze regio te vergroten. In 2025 werken we verder aan het ‘uitvoeringsprogramma’ en gaan we verder aan de slag met concrete projecten. Kempische woonvisie en vertaling naar lokaal uitvoeringsprogramma Op 4 juli 2024 is de Kempische visie op wonen 2024-2028 – Volkshuisvestingsprogramma, vastgesteld. De belangrijkste punten hierin zijn: a.

In de periode t/m 2030 bouwen we als ondergrens voor de autonome groei (minimaal 3.220 woningen in de Kempen, waarvan 1.030 voor Eersel) en halen we extra plannen naar voren in de planning gelet op de grote regionale vraag en ter voorkoming van verdere verdringing (2.000 woningen extra in de Kempen, verdeling over de Kempen nader te bepalen). b. We zetten sterk in op betaalbaarheid. Onze ambitie is om bij nieuwbouw minimaal 30% sociale huurwoningen en 37% betaalbare koop en/of midden huurwoningen te realiseren. c. Bij woningbouw sturen we op het aanbrengen van diversiteit in het woonprogramma. We werken samen met onze partners aan de leefbaarheid en vitaliteit van onze kernen. d. Als Kempengemeenten kiezen we er voor om zoveel mogelijk gezamenlijk op te trekken om voldoende en kwalitatief goede huisvesting te regelen voor aandachtsgroepen. Monitoring woonbeleid We monitoren alle ontwikkelingen op het gebied van wonen. Dit blijven we ook in 2025 doen. Het gaat om de toewijzing van huur- en koopwoningen aan inwoners uit de eigen gemeente, woningverkopen aan investeerders en de realisatie van woningtypen (met name voor senioren en starters). Op het moment dat zich ongewenste ontwikkelingen op voornoemde onderwerpen voldoen, kan de gemeente interveniëren door bijvoorbeeld het instellen van een huisvestingsverordening.

Huisvesting aandachtsgroepen De komende jaren zal de vraag naar (betaalbare) sociale huurwoningen in de gemeente Eersel toenemen doordat verschillende aandachtsgroepen (denk bijvoorbeeld aan statushouders, uitstroom uit Maatschappelijke Opvang of Beschermd Wonen, etc.) een woning in de gemeente nodig hebben. We hebben een taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Deze taakstelling is de afgelopen jaren sterk opgelopen waardoor we een achterstand hebben opgelopen. In 2023 en 2024 is gewerkt aan het inlopen van de achterstand door versneld sociale huurwoningen te realiseren en meer woningen toe te wijzen aan statushouders. In 2025 blijven we werken aan nieuwe plannen. Ook voor de opvang van asielzoekers hebben gemeenten door de Spreidingswet een meer prominente taak gekregen. We streven naar het bijdragen aan de opvang van asielzoekers. We zoeken naar geschikte opvanglocaties en willen die tijdig realiseren en in gebruik nemen. Omgevingsvisie 3.0 In 2023 is in het kader van het werken met de Omgevingswet gestart met de Omgevingsvisie 3.0. Hierbij komen thema’s aan bod die nog niet in de Omgevingsvisie 2.0 opgenomen waren en is een participatietraject opgestart. In 2024 wordt verder gewerkt aan de Omgevingsvisie 3.0. Hierin wordt ook de Ruimtelijke visie woonuitbreidingen meegenomen en de ontwikkelingen uit de ontwikkelstrategie de Kempen.

Groenvoorzieningen Onderhoud groen binnen de kom Het onderhoud van het groen binnen de bebouwde kommen van Eersel, Duizel, Steensel en Knegsel wordt uitgevoerd door KempenPlus. In grote lijnen wordt dit werk binnen de gestelde kaders uitgevoerd, maar het wordt steeds lastger om het onderhoud op niveau te blijven uitvoeren. Dit komt doordat KempenPlus als gevolg van de Participatiewet steeds minder personeel ter beschikking heeft. Op verzoek van KempenPlus hebben we al in 2022 de kernen Wintelre en Vessem en het maaien van de gazons uit het werkpakket gehaald en ondergebracht bij aannemingsbedrijven. We proberen het werk zo flexibel mogelijk in de markt te zetten met driejarige opdrachten zodat we de mogelijkheid houden om het werkaanbod steeds zo goed mogelijk aan te passen bij de beschikbare capaciteit van KempenPlus. 31

Vervanging groen Jaarlijks worden een aantal groenvervangingsprojecten uitgevoerd, zo ook in 2025 Het gaat hierbij om openbaar groen waarvan de onderhoudskosten te hoog zijn, dat niet meer aantrekkelijk is en wat overlast veroorzaakt door bijvoorbeeld boomwortels. Bij het bepalen van de nieuwe inrichting kijken we naar praktische toepasbaarheid, aanleg- en onderhoudskosten, waarde voor beleving, natuur en biodiversiteit, en wensen van bewoners. Ook houden we rekening met een veranderend klimaat. Bij voorkeur kiezen we een variëteit van vaste planten; kleurrijk en biodivers. Boombeleid en beheer plan In 2023 heeft uw raad het bomenbeleidsplan 2023-2033 vastgesteld. Als vervolg hierop schrijven we in ons geactualiseerde bomen-beheerplan. Hierin staan de beheermaatregelen en jaarlijkse programma’s. Door een tekort aan medewerkers en de grote personele inzet bij de wateroverlast rondom Vessem en Wintelre is het beheerplan in 2024 niet geschreven. Dit proberen we nu in 2025 te gaan doen. Eventuele financiële consequenties betrekken we nu bij de begroting 2026 en volgende. Behoud en versterking natuur, landschap en biodiversiteit Landschap De gemeente beheert zelf ongeveer 48 hectare aan landschapselementen. In 2021 zijn we gestart met een herstelplan voor deze elementen. Rondom Wintelre zijn in 2021 en 2022 vrijwel alle landschapselementen opgeknapt.

Hier liggen ook de meeste (± 75%). In 2023 hebben we ons gericht op het gebied rondom Vessem. In 2024 en 2025 gaan we aan het werk rondom Eersel en Steensel. Een volgende stap zou kunnen zijn om het beheer onder te brengen bij de aanliggende grondeigenaren en zo de omgeving te betrekken bij ons landschap. Wij onderzoeken de mogelijkheden hiertoe in het verlengde van het beheerplan dat we regionaal opstellen in het kader van de gebiedsontwikkeling Levende Beerze. Daarnaast nemen we deel aan de Stimuleringsregeling Landschap (Stila). Hiermee worden grondeigenaren gestimuleerd om wandelpaden aan te leggen, op hun percelen maatregelen te treffen voor natuur- en landschapsbehoud en om maatregelen te treffen voor klimaatadaptatie. Jaarlijks dragen wij € 25.000,- bij via deze regeling, waarvan het bedrag door de provincie wordt verdubbeld. Uitvoering van deze regeling gaat via het provinciale subsidieloket. De regeling is onlangs tot en met 2025 verlengd. Wij hebben ons hiervoor opnieuw ingeschreven. De middelen hiervoor zitten structureel in de begroting. Bos- en natuurgebieden Onze gemeente bestaat voor ongeveer 25% uit bos- en natuurgebieden. Een groot deel daarvan beheren we zelf. Deze gebieden bieden rust en ruimte om te fietsen en te wandelen. Ook bieden deze gebieden een tehuis aan vele verschillende dier- en plantensoorten.

Tegelijkertijd zijn onze bossen een groeiplaats voor het meest duurzame bouwmateriaal: hout. Zo combineren we een mooie leefomgeving met een duurzame toekomst. Deze gebieden beheren we kostenneutraal.(inkomsten: houtverkoop, beheersubsidies, jachtrecht) Doorlopende projecten groen in 2025 Omschrijving

Begroot

Voltooid

Aanvulling uitvoering integraal beleidsplan Groen Loont

2020

2025

Incidentele maatregelen recreatie

2021

2025

Herstelmaatreg. landschapselementen

2021

2025

e

Plan Bos en Boom 1 fase exclusief grond

2021

2031

e

Plan Bos en Boom 1 fase (grond)

2022

2031

Opstellen bomenbeleid- en beheerplan

2022

2025

Extra afvalbakken en extra capaciteit

2023

2024

Toelichting Krediet afsluiten na 2025

Krediet afsluiten na 2025

Beheerplan wordt opgesteld

Algemeen: Het merendeel van projecten hebben een doorlooptijd van twee tot drie jaar. Daarom splitsen we projecten in voorbereiding en uitvoering. Zo leggen we minder beslag op de financiële middelen, voorkomen we te grote onderuitputting van de begroting en kunnen we de uitvoeringsbudgetten beter ramen.

32

Toelichting doorlopende groen projecten Aanvulling uitvoering integraal beleidsplan Groen Loont Met dit projectkrediet is de bosnota opgesteld, zijn bosplantsoenen hersteld en hebben we beheermaatregelen voor de EVZ’s (Ecologische VerbindingsZones) kunnen uitvoeren. Dit projectkrediet is indertijd éénmalig beschikbaar gesteld bij het ontbreken van structurele middelen voor beheer in de exploitatiebegroting. In de exploitatiebegroting 2024 zijn nu alle noodzakelijke beheerposten opgenomen. Met het restantkrediet gaan we in 2024 nog het groen langs dorpsranden herstellen. Medio 2025 sluiten we het krediet af. Wanneer er voor de doelstellingen uit het “beleidsplan groen loont” nieuwe financiele middelen nodig zijn vragen we deze opnieuw aan. Incidentele maatregelen recreatie Dit krediet is in 2021 beschikbaar gesteld voor maatregelen voor aanleg en herstel van fietscrossroutes, loslooproutes, informatieborden, ver- en gebodsborden. Tevens benutten we dit krediet ook voor maatregelen tegen het (motor)”crossen in de bossen”. We plaatsen obstakels, slagbomen en rasters met de juiste bebording t.b.v. handhaving. Rondom de bossen van Steensel, buikheide en Grootmeer zijn de werkzaamheden afgerond. In 2024 en 2025 gaan we door met het nemen van de noodzakelijke fysieke maatregelen . Dit in- en na overleg met onze ingehuurde groene BOA.

Inmiddels hebben wij al ervaren dat geplaatste obstakels en bebording vernield worden. Hiervoor zullen we blijvend middelen voor herstel nodig hebben. Herstel landschapselementen Na 2025 zijn alle herstelmaatregelen aan de landschapselementen uitgevoerd. Daarna zijn structureel hogere beheerbudgetten nodig om de landschapselementen in stand te houden. Procedures ruimtelijke plannen In de voorgaande jaren zijn meerdere particuliere ontwikkelingen geïnitieerd en herstructureringslocaties onderzocht. In hoeverre dit in 2025 leidt tot ruimtelijke procedures, is op dit moment nog niet bekend. Eersel-West De raad heeft in april 2021 ingestemd met het stedenbouwkundig plan Eersel-West. Het gebied komen maatschappelijke en dienstverlenende functies, met ook ruimte voor woonwerkkavels. In 2024 is het eerste (deel)plan (het zwembad) vastgesteld voor een verdere ontwikkeling van Eersel-West en is er krediet beschikbaar gesteld voor de aanleg van de openbare infrastructuur in combinatie met een beleidskader in veband met kostenverhaal. In de komende jaren wordt verder gewerkt aan de ontwikkeling van EerselWest. Gebiedsontwikkeling Levende Beerze en Levende Run Sinds 2010 zijn de gemeenten Eersel en Oirschot samen bezig met de gebiedsontwikkeling van de Levende Beerze.

Samen met Provincie Noord Brabant, Waterschap de Dommel, Brabants Landschap, ZLTO, bewoners van het gebied en diverse beheerorganisaties veranderen we het gebied en verankeren het beheer en de instandhouding in de samenleving. In 2024 is het koersdocument GGA Kempenland-West geschreven. Hierin is het gebiedsproces de Levende Beerze gesplitst in drie deelprocessen:  Gebiedsproces Landschotseheide (trekker Provincie, gemeente Oirschot)  Gebiedsproces beekdal de Kleine Beerze ((Eerselse deel in 2024 afgerond en afgesloten)  Gebiedsproces Groot en Kleinmeer (Eersel, Waterschap Dommel en Brabant Water) Eerder zijn al nieuwe (deel)projecten en nieuwe gebiedsprocessen ontstaan. In 2021 is in navolging van de Levende Beerze een Interbestuurlijk Programma (IBP-VP) gestart en is geld vrijgekomen om in het stroomgebied van de Run een vergelijkbaar gebiedsproces te starten: de Levende Run. Hiermee zijn we in 2023 gestart. We trekken deze kar samen met de gemeente Bergeijk. De externe kosten worden gedekt uit de IBP-VP budget “Proeftuinen in de Kempen”. Het transitieproces Levende Beerze is t/m 2023 onder de vlag van de uitvoeringscommissie uitgevoerd. Per 1 januari 2024 zijn de taken overgedragen aan de stuurgroep Kempenland-West.

33

Doorlopende transitieprojecten in 2025 Omschrijving

Begroot

Voltooid

Toelichting

Ecologische verbindingszone Run

2016

2028

Gebiedsontwikkeling Levende Run

2021

2031

Gebiedsontwikkeling Kleine Beerze

2010/14

2024

Afsluiten bij jaarrekening 2024

IBP-VP proeftuinen in de Kempen

2021

2025

Stuurgroep GGA Kempenland West, Eersel penvoerder

KRW projectleiding WS Dommel

Algemeen: Het merendeel van projecten hebben een doorlooptijd van twee tot drie jaar. Daarom splitsen we projecten sinds de begroting 2022 in voorbereiding en uitvoering. Zo leggen we minder beslag op de financiële middelen, voorkomen we te grote onderuitputting van de begroting en kunnen we de uitvoeringsbudgetten beter ramen.

Toelichting doorlopende landschapsprojecten/kredieten Ecologische verbindingszone Run (tussen Grootgoor en Schadewijk) Dit krediet is beschikbaar voor ons aandeel in de uitvoeringsmaatregelen in het kader van het beekherstel de Run. Waterschap de Dommel is al geruime tijd bezig met de uitvoering van het beekherstel van de Run tussen het riviertje de Dommel en het buurtschap Schadewijk. Dit ingevolge van de Kader Richtlijn Water. Het gedeelte tussen de Dommel en Grootgoor werd in 2022 voltooid. Op dit moment is het waterschap bezig met de voorbereiding van de werkzaamheden tussen Grootgoor en Schadewijk. Onderdelen daarvan zijn de RO-procedures voor het projectplan Waterwet (Waterschap de Dommel) en het bestemmingsplan “de Vloete” (gemeente Eersel). Deze moeten naadloos op elkaar aansluiten. Het ontwerpbestemmingsplan is vóór 1 januari 2024 gepubliceerd. De bestuurlijke besluitvorming bij Waterschap de Dommel verliep anderzijds bijzonder moeizaam. Pas in juni 2024 is het projectplan waterwet “de Run” vastgesteld, Feitelijk had dit vóór de publicatie van het BP “de Vloete” moeten zijn. De eerdere verwachting dat de uitvoering van het werk in de 2e helft 2024 zou starten, gaan we niet halen. Diverse agrariers in het gebied gaan in beroep tegen het projectplan waterwet “de Run”en tegen het daarvan afgeleide BP “de Vloete”.

Gezien de grote werkdruk bij de Raad van State verwachten we de uitspraak pas medio 2027. Start uitvoeringsplan is dan een jaar later; 2028. Eersel heeft een aantal landschapselementen in dit uitvoeringsplan ondergebracht (bruggetjes, uitzichtpunt, elzensingels, fietsroutes en -parkeerplaatsen). Deze bijdrage betalen we straks deels uit het bovenstaande krediet. Voor onze bijdrage in de bruggetjes en het uitzichtpunt zijn aparte kredieten beschikbaar (zie programma 6). Voor deze landschapselementen verwachten we nog subsidie te krijgen in het kader van het gebiedsakkoord N69. Hiervoor hebben wij in 2021 cofinancieringsverklaringen bij de provincie afgegeven. Uitvoering vanaf 2028. Gebiedsontwikkeling Levende Run: Dit krediet is beschikbaar voor eventuele inhuur van personeel ter compensatie van onze ambtelijke inzet bij het gebiedsproces “de Run". Het gebiedsproces is in 2023 gestart. Dit is sinds 2024 een deelproces van GGA Kempenland-west. De externe kosten worden gedekt uit de IBP-VP middelen van de Provincie. De gemeente Eersel is hiervoor penvoerder. Gemeenten Eersel en Bergeijk trekken dit proces samen. In 2024 hebben we samen een externe projectleider en een externe procesmanager vastgelegd. Het deelgebied “de Run” ligt tussen de kernen Eersel, Bergeijk en Weebosch. In het gebied ligt geen stikstofgevoelige Natura 2000.

De gemeentelijke speerpunten zijn hier het vasthouden van water en het voorkomen van negatieve sociaal-maatschappelijke gevolgen hiervan voor de gevestigde agrarische ondernemers. We zijn begonnen met een inventarisatie bij de 65 boerenbedrijven in het gebied. De hieruit voortvloeiende wensen combineren we de Rijksopgave(n) en met de ruimtevraag vanuit de ontwikkelstrategie regio Eindhoven (voltooid eind 2024). Dit vertalen we dan in een gebiedspanorama voor het deelgebied de Run. Deze 1 e fase moet dan halverwege 2025 gereed zijn. Daaruit definiëren we de vervolgstappen voor het vervolgproces. Gebiedsontwikkeling Levende Beerze Dit krediet betreft een uitvoeringsprogramma van verschillende overheden en organisaties onder de vlag van de eind 2023 opgeheven uitvoeringscommissie. In deze samenwerking zijn een flink aantal projecten ondergebracht. Voor Eersel waren van belang: - Herinrichting van het beekdal van de Kleine Beerze (voltooid) - Inrichting van 7 ha “Dorp aan de Beek” grotendeels klaar. Het fietspad tussen Spekdonken en de Donk is in het najaar 2024 aangelegd. 34

-

-

Natuurontwikkeling: Dit betreft een grondportefeuille van Provincie Noord Brabant voor het toevoegen van 248 hectare landbouwgrond aan het NatuurNetwerk Brabant (NNB) rondom Vessem en Middelbeers (waarvan 110 hectare Ondernemende Natuur Netwerk Brabant). Iets meer dan de helft van deze ambitie is behaald. Meerwaardetraject Donk: Dit betreft de planvorming van een vijftal kleinschalige particuliere initiatieven met een forse natuurontwikkeling als tegenprestatie. De omgevingsplanprocedure voor de vijf initiatieven is inmiddels opgestart.

Het projectkrediet "gebiedsontwikkeling Kleine Beerze” zal bij de jaarrekening 2024 worden afgesloten. IBP-VP Proeftuinen in de Kempen Dit zijn middelen van de Provincie Noord Brabant, welke ter beschikking zijn gesteld aan Eersel en haar gebiedspartners. Het is procesgeld en geen inrichtingsgeld. Besluitvorming vindt plaats in uitvoeringscommissie "Levende Beerze”. In 2021 heeft de provincie deze ± 1,8 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de ‘Proeftuinen in de Kempen’. Het IBP-VP is een Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland wat door het Rijk is uitgezet om de problemen zoals Landbouw en Klimaatadaptatie) op de Zuidoostelijke zandgronden te kunnen aanpakken. Eersel is penvoerder van deze aanvraag. Deze aanvraag heeft betrekking op twee deelgebieden: - Proeftuin Levende Beerze (11 deelprojecten onder aansturing van de uitvoeringscommissie) - Proeftuin slimme landschappen in de Kempen (3 deelprojecten, o.a. gebiedsontwikkeling de Run) De bestuurlijke “uitvoeringscommissie de Levende Beerze” is inmiddels opgeheven. De bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de besteding van IBP-VP middelen is nu ondergebracht bij de stuurgroep GGA Kempenland-West. Bij deze overdracht is een tussenevaluatie geschreven waarin is vastgelegd hoe de resterende middelen worden/zijn herverdeeld. Deze is in 2024 vastgesteld door de stuurgroep.

GGA (GebiedsGerichte Aanpak) Kempenland West De ruimtelijke opgave is de afgelopen jaren flink groter geworden. Denk hierbij aan klimaat (verdroging en nu ook wateroverlast), energietransitie, transitie landbouw en stikstofdepositie. Dit vraagt een gebieds overstijgende aansturing van deze nieuwe vraagstukken. Dit is door de Provincie ondergebracht bij de stuurgroep GGA Kempenland West. De door het Rijk geplaatste stip op de horizon is 2030. In Den Haag wordt inmiddels gesproken over 2035. Ambtelijk wordt dit als realistischer gezien. De samenwerking beslaat het grondgebied van de gemeenten Hilvarenbeek, Reusel-De Mierden, Bladel, Bergeijk, Eersel en Oirschot. Binnen de GGA worden verschillende gebiedsprocessen gedefinieerd. Voor Eersel zijn onderstaande deelgebieden van belang: - Gebiedsproces Landschotseheide: De extreme verdroging van dit N2000-gebied is/was één van de grote zorgen binnen de GGA Kempenland West. De heide ligt binnen de gemeente Oirschot, maar de oorsprong van de verdroging ligt hoofdzakelijk op het bovenstrooms gelegen Eersels en Bladels grondgebied. De provincie en Oirschot trekken dit gebiedsproces. De gemeente Eersel zal de benodigde RO procedures op haar grondgebied uitvoeren en faciliteren. - Gebiedsproces “beekdal Kleine Beerse”: Het beekherstelproject op Eersels grondgebied is nu voltooid.

De flanken van het beekdal zijn toegevoegd aan de deelgebieden Landschotseheide en Groot en Kleinmeer. De resterende deelprojecten liggen op Oirschots grondgebied. - Gebiedsproces Groot en Kleinmeer: Dit kleine N-2000 gebied is eigendom van de gemeente Eersel en ligt binnen de onttrekkingszone van het waterwingebied Vessem. Het gebied rondom Groot en Kleinmeer is relatief klein en een overzichtelijk. Er is één piekbelaster ten noordoosten van het gebied welke met de heersende (zuid)westenwind nauwelijks stikstofbelasting geeft. Het N2000 doel bereiken we dan ook via een wateropgave rondom Grootmeer en Buikheide. In 2022 hebben we samen met Brabant Water een inlaatprotocol geschreven, waarin is vastgelegd wat het (voorjaar)streefpeil in het Grootmeer is en wat de maximale jaarlijkse suppletie van (drink)-water door Brabant Water is (max 160.000 m3). Mede naar aanleiding van de huidige grond-wateroverlast zijn we nu ook bezig om het maximale peil in het Grootmeer vast te leggen. Brabant Water laat momenteel een hydraulisch onderzoek opstellen, waaraan deze vraagstelling is toegevoegd. Uiteindelijk is het een organisatieoverstijgende belangenafweging (grond)-waterbeheer, drinkwateronttrekking, N2000 en agrarische belangen). Het ligt in de rede dat het eindadvies wordt voorlegd aan GS van provincie Noord Brabant. - Gebiedsproces de Run: zie hierboven.

35

Visie akkers van Eersel Om de visie daadwerkelijk tot uitvoer te krijgen is een projectleider aangesteld om de gesprekken met de grondeigenaren te voeren en om te zorgen dat mensen mee willen doen om het gebied tot een betere kwaliteit brengen. De realisatiemogelijkheden om tot uitvoering van de visie te komen worden in de gesprekken onderzocht. Nu de verplaatsing van het zwembad zeker is, kan dat gebied ontwikkeld worden en kan begonnen worden met de uitwerking van de visie.

Toelichting op investeringen 2025 Anticiperende grondaankopen In hoofdstuk 5 van de nota grondbeleid is aangegeven dat ons college anticiperende verwervingen moet kunnen doen als daartoe vanuit ruimtelijke perspectief aanleiding voor is. Daarom wordt in het kader van de rechtmatigheid, voorgesteld om hiervoor een krediet beschikbaar te stellen van € 2.000.000,-. Deze verwervingen worden op de balans geactiveerd op het moment dat de grond in exploitatie genomen wordt. Er is zodoende geen afzonderlijke dekking nodig. Het (restant-)krediet zal bij de jaarrekening niet worden overgeboekt. Voorbereidingskrediet nieuwe grondexploitaties In de nota grondbeleid kiest de gemeente Eersel voor een proactieve regierol bij locatieontwikkeling. Ten behoeve van voorbereiding, denk hierbij aan onderzoekskosten, advieskosten en ambtelijke inzet, is vooruitlopend op vaststelling van een bestemmingsplan en grondexploitatie een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 50.000,-. Deze kosten worden geactiveerd op de balans totdat er een exploitatiebegroting geopend wordt. Deze kosten kunnen dan ingebracht worden in de betreffende grondexploitatie en zullen in beginsel gedekt worden door toekomstige opbrengsten.

Wat mag het kosten? Het programma bestaat uit de volgende productgroepen: 1. Bouwen en wonen; 2. Woonomgeving en leefmilieu; 3. Planologie en stedenbouw. Investeringen (bedragen in €)

Anticiperende verwervingen Voorbereiding nieuwe grondexploitaties Totaal investeringen

Investeringsprogramma uitvoeringsjaar 2025 2.000.000 50.000 2.050.000

36

Dekking uit reserves, voorzieningen en/of overige 2.000.000 50.000 2.050.000

Dekking kapitaallasten uit exploitatie 0 0 0

Exploitatie Programma: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Productgroep (bedragen in €)

Rekening

Begroting

Begroting 2025 - 2028

2023

2024

2025

LASTEN Bouw en en w onen

3.789.302

4.301.884

3.659.715

161.304

138.773

123.773

Woonomgeving en leefmilieu

1.589.157

1.450.413

1.608.259

1.588.079

1.588.079

1.588.079

Planologie

6.630.481

5.415.761

1.862.790

1.191.347

-192.810

1.133.552

Totaal lasten (excl. kapitaallasten & apparaatskosten)

12.008.940

11.168.058

7.130.764

2.940.730

1.534.042

2.845.404

6.359.342

5.248.135

4.416.755

846.100

846.100

531.100

383.051

144.810

136.960

136.960

136.960

46.960

BATEN Bouw en en w onen Woonomgeving en leefmilieu

2026

2027

2028

Planologie

9.485.947

6.837.443

2.174.587

1.235.502

-223.326

1.857.899

Totaal baten (excl. beschikking reserve i.v.m . kapitaallasten)

16.228.339

12.230.388

6.728.302

2.218.562

759.734

2.435.959

Saldo (baten – lasten)

4.219.399

1.062.330

-402.462

-722.168

-774.308

-409.445

OVERIGE LASTEN Apparaatskosten

2.432.773

2.601.300

2.572.978

2.572.978

2.572.978

2.572.978

467.670

581.827

535.997

558.355

551.465

534.161

Totaal overige lasten

2.900.443

3.183.127

3.108.975

3.131.333

3.124.443

3.107.139

OVERIGE BATEN Beschikking res ivm kaplst

259.326

190.167

0

0

0

0

Kapitaallasten

Totaal overige baten Saldo program m a (baten – lasten)

259.326

190.167

0

0

0

0

1.578.282

-1.930.630

-3.511.437

-3.853.501

-3.898.751

-3.516.584

De onderstaande analyse van de belangrijkste financiële afwijkingen 2024 ten opzichte van 2023 gaat over de kosten exclusief apparaatskosten, kapitaallasten en onttrekkingen aan de reserves (voor zover deze een directe relatie hebben met de kapitaallasten/afschrijvingen). Bouwen en wonen Binnen deze productgroep is een negatieve afwijking van € 189.000,- ten opzichte van de begroting 2024. Dit verschil wordt veroorzaakt door: - een lagere verwachte opbrengst voor omgevingsvergunningen van € 225.000,- i.v.m. de nieuwe omgevingswet. - Een voordeel van € 93.000,- op de post handhaving extra toezicht i.v.m. het stoppen met de pilot wildcrossen. - Een negatieve bijstelling van € 42.000,- op bezwaar en beroep omgevingsrecht. Het betreft een herverdeling van de begroting van de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant. Dit verschil wordt gecorrigeerd in programma 5. - Hiernaast zijn er nog diverse mutaties, waaronder prijsindexeringen, verzekeringen en huur. Woonomgeving en leefmilieu Binnen deze productgroep is een negatieve afwijking van € 166.000,- ten opzichte van de begroting 2024. Dit verschil wordt veroorzaakt door: - € 117.000,- negatief i.v.m. een nieuw onderhoudscontract voor onderhoud bomen binnen en buitende bebouwde kom (zie toelichting in de paragraaf kapitaalgoederen). - € 25.000,- negatief i.v.m. prijsverhogingen elektra evenemententerreinen.

- Hiernaast zijn er nog diverse mutaties waaronder prijsindexeringen. Planologie De bouwgrondexploitatie betreft een gesloten exploitatie, derhalve zijn er in dit programma geen verschillen indien ook de kapitaallasten en apparaatskosten worden meegenomen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf 7 Grondbeleid.

37

Beleidsdocumenten -

Omgevingsvisie 2.0 Verordening Kwaliteit Vergunningen Toezicht en Handhaving Omgevingsrecht Uitvoeringsbeleid Kwaliteit Vergunningen Toezicht en Handhaving, 1 e herziening Beleid buitenplanse omgevingsplanactiviteiten zonder bindend advies en nadeelcompensatieVisie Buitengebied 2.0 Landschapsinvesteringsregeling De Kempen Beeldkwaliteitsplan Ruimtelijke Visie woonuitbreidingen Eersel Buitenplanse omgevingsplanactiviteiten zonder bindend advies en nadeelcompensatie Beleid buitenplanse omgevingsplanactiviteiten zonder bindend advies en nadeelcompensatie Welstandsnota Kempische visie op wonen 2024-2028 Nota Impuls Sociale Woningbouw Verordening doelgroepen sociale woningbouw gemeente Eersel 2022 Beleidsregels huisvesting arbeidsmigranten Woonzorgvisie Kempengemeenten (gemeente Eersel) Afwegingskader woonzorginitiatieven Kempengemeenten Beleidsplan gemeentelijke bos- en natuurterreinen 2021-2030 Kwaliteitsplan groen Bomenbeheerplan Gemeente Eersel 2023- 2033 Beleidsplan Groen Loont! 2017 Nota grondbeleid

38

4. Milieu Door het uitvoeren van de activiteiten die vallen onder dit programma willen we het volgende maatschappelijke effect realiseren: “Inwoners van de gemeente Eersel wonen in een schone, gezonde en duurzame leefomgeving”.

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? AFVAL- EN GRONDSTOFFEN Indicator 22. Omvang huishoudelijk restafval (verplicht)

Realisatie Restafval per inwoner inclusief milieustraat: 2023: 58 kg 2022: 58 kg

Kg/inwoner

Norm Norm: 2023: 50 kg (inclusief milieustraat, meetbaar in 2023) Landelijke VANG-doelstelling: 100 kg per inwoner

Wat gaan we daarvoor doen? Om de kaders uit te werken worden de volgende projecten uitgevoerd: - Verdere uitwerking van dependance van kringloop op de milieustraat; - Implementatie van repiar cafe in de keten van kringloop en milieustraat; - Vergelijk sorteeranalyse restafval en GFT 2025 tov 2024 - Seizoensafhankelijke afvalstromen in de schijnwerpers middels het Mobiel ScheidingsstationHeldere en duidelijke communicatie naar inwoners tbv betere afvalscheiding.

ENERGIE Indicator 23. CO2-reductie t.o.v. 1990 (eigen indicator) % reductie ten opzichte van 1990

Realisatie 2023 realisatie waarden 2023 onbekend in september 2024. 2022 76.200 (excl. CO2-uitstoot auto(snel)wegen = 26,4% reductie)

Norm Norm: 55% CO2-reductie in 2030 en 95% reductie in 2050 (gemeentelijk beleid in lijn met het klimaatakkoord) In ton CO2: 2030: 46.597 (45%) 2050: 5.117 (5%)

IJkpunt 1990 103.550 ton CO2-uitstoot Wat gaan we daarvoor doen? Het uitvoeren van acties op vijf sub thema’s: 1. Gemeentelijk vastgoed; 2. Gebouwde omgeving; 3. Mobiliteit; 4. Grootschalige opwekking; 5. Landbouw. Acties die zijn uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma duurzaamheid 2021-2025. De voortgang wordt gemeten met behulp van de klimaatmonitor.

39

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? GEMEENTELIJK VASTGOED Indicator 24. CO2-reductie t.o.v. 2012 (eigen indicator) % reductie ten opzichte van 2012

Realisatie 2023: realisatie waarden 2023 onbekend in september 2024 2022: - 21,29% (-277 ton kg CO2)

Norm Norm 2025: 39% CO2-reductie t.o.v. 2012 In ton kg CO2: In 2012: 1.303 (=100%) Doel 2025: 795 (= 61%)

Wat gaan we daarvoor doen? Verdere uitvoering geven aan het realiseren van 164 duurzaamheidsmaatregelen om de 39% reductie te realiseren in 2025. Acties staan uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma duurzaamheid 2021-2025.

ENERGIEREDUCTIE EN ZON-OP-DAK Indicator 25. Energiebesparing ten opzichte van 2007 en duurzame energieopwekking (eigen indicator) In TJ

Realisatie 2023: realisatie waarden 2023 onbekend in september 2024

Norm Norm: 2030: 15% energiebesparing t.o.v. 2007

2022: 101 TJ duurzaam opgewekte elektriciteit 19,8% energiebesparing t.o.v. 2007

2030: 200 TJ duurzame energieopwekking

IJkpunt 2007 2.186 TJ energieverbruik Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering geven aan het plan van aanpak energiereductie en zon-op-dak. Hierin zitten acties die betrekking hebben op het maximaliseren van de energiereductie bij woningen en bedrijfspanden. We focussen ons in 2025 voornamelijk op bedrijven. Ook wordt gezamenlijk met het KOP (Kempisch ondernemers platform) de mogelijkheden van het samenwerken binnen een energiehub op bedrijventerreinen (Meerheide en Haagdoorn) onderzocht. We geven uitvoering aan het Besparingsprogramma woningen gemeente Eersel, waarin verschillende regelingen zijn opgenomen om bestaande woningen in de gemeente versneld te verduurzamen.

GROOTSCHALIGE OPWEKKING Indicator 26. Grootschalige opwekking (eigen indicator)

Realisatie 2023: 0 TWh

Norm Norm: 0,055 TWh grootschalige opwekking in 2030

2022: 0 TWh In TWh Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering geven aan het beleid grootschalige zonne-energie gemeente Eersel 2020-2030. In 2024 zal naar alle waarschijnlijkheid de vergunning voor het zonnepark nabij Wintelre vergund worden. De projectontwikkelaar heeft twee jaar de tijd om het project tot uitvoering te brengen. De komende jaren zal, in samenwerking met de overige MRE-gemeenten langs de A67 en Rijkswaterstaat, een traject worden doorlopen om energieopwekking op rijksgronden langs de A67 mogelijk te maken (Klimaatcorridor A67). 40

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? DUURZAME ENERGIE Indicator 27. Hernieuwbare elektriciteit (verplicht)

Realisatie 2023 Gegevens (nog) niet beschikbaar

In % elektriciteit opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa

2022 30,8%

Norm Norm: 15,9 TJ extra per jaar

26 TJ extra t.o.v. 2021 Wat gaan we daarvoor doen? - Eigen ingekochte stroom is groen door aankopen Garanties van Oorsprong; - Uitvoering geven aan het plan van aanpak energiereductie en zon-op-dak; - Uitvoering geven aan het beleid grootschalige zonne-energie gemeente Eersel 2020-2030; - Uitvoering geven aan de acties opgenomen in het Uitvoeringsprogramma duurzaamheid 20212025.

ENERGIELABELS Indicator Realisatie Norm 28. Woningen met 2023: 34,4% Norm: > het gemiddelde geregistreerd energielabel A van gemeenten tot 25.000 (eigen indicator) 2022: 34% inwoners In % Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering geven aan de regelingen die zijn opgenomen in het Besparingsprogramma woningen gemeente Eersel. Dit leidt niet direct tot hogere geregistreerde energielabels, maar zorgt er wel voor dat meer woningen geïsoleerd worden naar deze standaard.

Toelichtingen op ontwikkelingen/speerpunten 2025 Afval-/Grondstoffen De gemeente Eersel richt haar grondstoffenbeleid op de transitie naar een Circulaire Gemeente. Het lineaire economiemodel waarin waardevolle grondstoffen worden uitgeput heeft geen toekomst. We werken in de gemeente naar een circulaire economie, waarin we producten en grondstoffen zo lang mogelijk in de keten houden, op een duurzame manier materiaalketens sluiten en waarde creëren uit afvalstromen. De circulaire economie is geen doel op zich. Het is onderdeel van een duurzame samenleving die gericht is op het verminderen van de milieudruk. Een duurzame samenleving voorkomt afval, streeft naar optimaal hergebruik van producten en grondstoffen wordt gevoed door duurzame energie, draagt bij aan klimaatbescherming en heeft oog People, Planet en Profit. Het streven is om zo veel mogelijk grondstoffen met een zo hoog mogelijke kwaliteit in de (lokale) kringloop te behouden. Dit resulteert er automatisch in dat we zo min mogelijk restafval overhouden dat verbrand moet worden. We wensen een circulaire samenleving waarin het sluiten van kringlopen de normaalste zaak van de wereld is en af zijn van de wegwerpeconomie.

Dit kunnen we alleen realiseren als de kennis van de inwoners op peil is ten aanzien van de manier hoe er moet worden ingezameld en vooral wat de consequenties zijn van het verkeerd aanbieden van bepaalde afvalstromen. In een onlangs uitgevoerde sorteeranalyse blijkt dat er nog verschillende afvalstromen in de verkeerde containers terecht komen. De speerpunten voor 2025 zijn: - Verdere uitwerking van de dependance van kringloop op de milieustraat; 41

Voorlichting kennis inwoners ten aanzien van verschillende te scheiden afvalstromen. Dit in combinatie met de introductie van het Mobiel Scheidingsstation. - Implemenatie van nieuwe afvaltarieven tbv GFT- en restafval plus de milieustraat. Het uitvoeren en vergelijken van de sorteeranalyse tbv van GFT- en restafval. -

Duurzaamheid Energie De gemeente heeft de wettelijke taak om een daling van de CO2-uitstoot van 55% in 2030 en 95% in 2050 te realiseren ten opzichte van 1990. Dit willen we behalen door onder meer zelf het goede voorbeeld te geven (gemeentelijk vastgoed) en inwoners en bedrijven te stimuleren minder en duurzamere energie te gebruiken (energiereductie en zon op dak) en door grootschalige duurzame energieopwekking in te zetten. Daarnaast zijn er diverse andere acties die worden gedaan en die zijn samengevat in het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2021-2025. Transitievisie Warmte De Transitievisie Warmte (TVW) is in december 2021 vastgesteld. Hierin staat vastgelegd dat de gemeente Eersel de eerste jaren voornamelijk focust op het isoleren van de bestaande woningvoorraad. Hiervoor is in 2023 het Besparingsprogramma vastgesteld en is begonnen met de uitvoering van de eerste regelingen uit dit programma. In 2025 zullen deze regelingen voortgezet worden. In 2026 moet de TVW herijkt worden. Daarom zal in 2025 een eerste begin gemaakt worden met het proces tot het herijken van de TVW. Besparingsprogramma woningen gemeente Eersel Halverwege 2023 zijn we gestart met de uitvoering van het Besparingsprogramma. Hierin staat een aantal regelingen beschreven om woningen de komende jaren versneld te verduurzamen. In 2023 en 2024 zijn we gestart met de uitvoering van de eerste regelingen.

In 2025 zullen deze worden voortgezet en starten we met de uitvoering van de overige regelingen. Uitvoeringsprogramma duurzaamheid Het duurzaamheidsbeleid 2017-2025 en het bijbehorende uitvoeringsprogramma 2021-2025 lopen af. In 2025 wordt een nieuw programma voorgelegd aan de raad. Schone lucht akkoord Als deelnemer aan het Schone Lucht Akkoord werken we in 2025 verder aan het Uitvoeringsprogramma luchtkwaliteit 2023-2030. In 2025 zal aandacht besteed worden aan onder andere de thema's houtstook, mobiliteit en participatie. Ontwikkelingen Luchthaven Eindhoven Met het rapport Opnieuw Verbonden deed Pieter van Geel in 2019 een aantal aanbevelingen over de ontwikkeling van Eindhoven Airport in de periode 2020-2030. In 2020 werd de basis gelegd voor het Luchthaven Eindhoven Overleg (LEO). Binnen het LEO zijn werkgroepen opgericht, waarin alle betrokken partijen vertegenwoordigd zijn. Op bestuurlijk niveau vertegenwoordigt de gemeente Eersel in het LEO de veertien randgemeenten van Eindhoven Airport. Daarnaast is er in de gemeente een klankbordgroep Eindhoven Airport waarin de inwoners uit de dorpen zijn vertegenwoordigd De belangrijkste aanbeveling uit Opnieuw Verbonden is 30% geluidreductie in 2030 ten opzichte van 2019.

Hiervoor moet een nieuw Luchthavenbesluit (LHB) worden opgesteld, waarin niet langer primair gestuurd wordt op aantallen vliegbewegingen, maar primair op de hoeveelheid geproduceerd geluid. Energiereductie & zon-op-dak In 2025 ligt de focus op het realiseren van energiebesparing en –opwek op de bedrijventerreinen. In 2024 zijnnzijn nieuwe bedrijvenbijeenkomsten opgezet. De Energiecoaches worden ingezet om de bedrijven te helpen bij de verduurzaming. Op de bedrijventerreinen Haagdoorn en Meerheide worden in samenwerking met het Kempisch Ondernemers Platform de mogelijkheden onderzocht tot realisatie van een energie hub voor Meerheide en Haagdoorn. In 2024 is een samenwerkingsovereenkomst aangegaan tussen KempenEnergie en de gemeente Eersel. Deze samenwerking is aangegaan voor de duur van 4 jaar. In deze samenwerkingsovereenkomst hebben we afgesproken dat er voor EUR 50.000,- aan opdrachten per jaar zonder aanbesteding aan KempenEnergie gegund wordt. Dit conform de raadsopdracht vastgelegd in het plan energiereductie & zon-op-dak. Milieubelastende activiteiten Op dit moment worden er geen extra inkomsten geraamd voor de in 2024 opgenomen leges voor milieubelastende activiteiten. Op dit moment in het nog niet in te schatten hoeveel aanvragen er voor deze vergunningen in 2025 zullen zijn. 42

Riolering In 2022 is een nieuw verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (vGRP) vastgesteld voor de periode 20232027. Hierin zijn ook de grote rioleringsprojecten over die periode omschreven. Deze zijn opgenomen in het meerjarig investeringsplan 2024-2027. Deze werkzaamheden aan de riolering worden gedekt door de rioolheffing. In het vGRP is vastgelegd hoe we de rioolheffing inzetten. Zie ook de paragraaf ‘Lokale heffingen’ van deze begroting. De belangrijkste doelstellingen van ons riool- en waterbeheer: - Instandhouding riolering:  Volksgezondheid  Milieubescherming - Ontvlechting schoon en vuil water - Voorkomen van wateroverlast (water in woningen) Daarvoor voeren we dagelijks onderhoud uit en realiseren we (vervangings-)projecten. Deze jaarlijkse kosten verhouden zich ongeveer gelijk. ± 50% onderhoud en ± 50% kapitaallasten voor projecten. Doorlopende projecten riolering in 2025 Omschrijving

Begroot

Voltooid

Toelichting

2023 Rioolvervanging Smitseind voorbereiding

2023

2023

Duurzaam Duizel voorbereiding

2023 Reconstructie Den Heuvel riool voorbereiding

2023

2025

Combinatieproject met wegen

2023 Rehabilitatie Kuilenhurk-de Hoefseweg voorbereiding

2023

2025

Combinatieproject met wegen

2023 Renovatie drukriolering 3e fase

2023

2025

2024 Renovatie drukriolering 4e fase

2024

2025

Vessem, Stevert (Steensel) 104 stuks Knegsel, Steensel 120 stuks

2023 Voorbereiding Klimaatbestendig Haagdoorn

2023

2025

Samenwerking gemeente/bedrijven

Steensel weer een dorp fase 3 riool

2023

2025

In uitvoering, voltooid Q3 2025

Algemeen: Het merendeel van projecten hebben een doorlooptijd van twee tot drie jaar. Daarom splitsen we projecten sinds de begroting 2022 in voorbereiding en uitvoering. Zo leggen we minder beslag op de financiële middelen en voorkomen we te grote onderuitputting van de begroting en kunnen we de uitvoeringsbudgetten beter ramen.