Accommodatiebeleid

Georganiseerde breedtesport, (school)zwemmen, musea, wijksteunpunt, deel club- en buurthuiswerk Accommoderen, financieel ondersteunen, inkopen, en/of inzet algemeen belang besluit

23

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

3B Maatschappelijke activiteit, behalen beleidsdoelstelling, geen bijdrage gemeente nodig Voor deze maatschappelijke activiteit heeft de gemeente geen wettelijke zorgplicht. De activiteit draagt wel bij aan het behalen van een (of meerdere) gemeentelijke beleidsdoelstelling(en), maar een rol van de gemeente bij het accommoderen van de activiteit kan vanuit beleid niet worden verantwoord en/of deze activiteit is niet afhankelijk van een gemeentelijke bijdrage. De gemeente speelt in principe geen rol bij het accommoderen van deze activiteit. Indien de activiteit wel plaatsvindt in een gemeentelijke accommodatie brengen we hiervoor een kostendekkende huur in rekening. Voorbeeld In te zetten instrument

Verenigingsgebouw Geen, eventueel marktconform verhuren van een (deel van een) gemeentelijke accommodatie

4A Commerciële activiteit, behalen beleidsdoelstelling, wel beleidsmatige rol gemeente Voor deze commerciële activiteit heeft de gemeente geen wettelijke zorgplicht, maar de activiteit draagt wel bij aan het behalen van een (of meerdere) gemeentelijke beleidsdoelstelling(en). Een rol van de gemeente bij het accommoderen van de activiteit kan vanuit beleid worden verantwoord. Om de ambities van de gemeente waar te maken, stimuleert de gemeente deze commerciële activiteiten. De gemeente kan een rol spelen bij het huisvesten van de activiteit, bijvoorbeeld als onderdeel van een multifunctionele accommodaties. Hierbij gelden wel bepaalde voorwaarden, waaronder het in rekening brengen van een marktconform tarief. Voorbeelden In te zetten instrument

Zwemles, kinderopvang, deel club- en buurthuiswerk Geen, eventueel wel marktconform verhuren van een (deel van een) gemeentelijke accommodatie

4B Commerciële activiteit, behalen beleidsdoelstelling, geen beleidsmatige rol gemeente Voor deze commerciële activiteit heeft de gemeente geen wettelijke zorgplicht, maar de activiteit / draagt wel bij aan het behalen van een (of meerdere) gemeentelijke beleidsdoelstelling(en). Een rol van de gemeente bij het accommoderen van de activiteit kan vanuit beleid echter niet worden verantwoord. Om de ambities van de gemeente waar te maken, stimuleert de gemeente deze commerciële activiteiten. De gemeente speelt in principe geen rol bij het accommoderen van deze activiteit, tenzij er wel gebruik wordt gemaakt van een gemeentelijke accommodatie. Hierbij gelden wel bepaalde voorwaarden, waaronder het in rekening brengen van een marktconform tarief. Voorbeelden In te zetten instrument

Sportschool, betaald voetbal Geen, eventueel wel marktconform verhuren van een (deel van een) gemeentelijke accommodatie

5 Maatschappelijke activiteit waarvoor de gemeente geen wettelijke taak heeft en die niet bijdraagt aan het gemeentelijke beleid Deze maatschappelijke activiteit valt niet onder de wettelijke zorgplicht van de gemeente. De activiteit draagt niet bij aan het behalen van een (of meerdere) gemeentelijke beleidsdoelstelling(en) en een rol van de gemeente bij het accommoderen van de activiteit kan vanuit beleid niet worden verantwoord. De gemeente speelt in principe geen rol bij het faciliteren van deze activiteiten, tenzij hiervoor (tijdelijk) leegstaande ruimte in een gemeentelijke accommodatie verhuurd kan worden. Bij gebruik van gemeentelijke accommodaties geldt een kostendekkend tarief.

24

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Voorbeelden In te zetten instrument

Kinderboerderij, Huis aan het Water* Geen, eventueel wel marktconform verhuren van een (deel van een) gemeentelijke accommodatie

* De gemeente heeft momenteel geen beleid ten aanzien van vrijwilligersorganisaties die zich inzetten voor preventie en zorg. Wij zijn wel voornemens beleid te ontwikkelen. Op dat moment verschuift dit type activiteit naar 3A of 3B en maken we een keuze of en zo ja, welke rol wij willen spelen bij het accommoderen van dergelijke activiteiten.

6 Commerciële activiteit waarvoor de gemeente geen wettelijke taak heeft en die niet bijdraagt aan het gemeentelijke beleid Deze commerciële activiteit valt niet onder de wettelijke zorgplicht van de gemeente en sluit niet aan bij het gemeentelijke beleid / draagt niet bij aan het behalen van gemeentelijke beleidsdoelstellingen. De gemeente speelt in principe geen rol bij het faciliteren van deze activiteiten, tenzij hiervoor (tijdelijk) leegstaande ruimte in een gemeentelijke accommodatie verhuurd kan worden. Als de activiteit plaatsvindt in een gemeentelijke accommodatie, geldt een marktconform tarief. Voorbeeld In te zetten instrument

Bioscoop Geen, eventueel wel marktconform verhuren van een (deel van een) gemeentelijke accommodatie

Poppodium en buurtcentrum PX (Volendam)

25

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

5.2

Afwegingskader investering en rol maatschappelijke accommodaties

Het in stand houden, aanpassen en vernieuwen van maatschappelijke accommodaties kost geld. Dit betekent dat we niet koste wat kost elke accommodatie in stand houden. De keuzes die we maken moeten toekomstbestendig zijn. Daar waar we op welke wijze dan ook investeren in gebouwen, moet dat te verantwoorden zijn. Vanuit een verantwoorde inzet van gemeenschapsmiddelen streven we naar een doelmatige, slanke gebouwenvoorraad met een goede bezetting en structureel dekkende exploitatie. Bij de afweging om überhaupt te investeren in een gebouw, houden we rekening met de totale kosten gedurende de levenscyclus van een gebouw, verwachte ruimtebehoefte, relevante ontwikkelingen, optimale huisvestingssituatie, (particuliere) alternatieven en mogelijkheden voor clustering. We zien het als onze plicht leegstand van gebouwen en onnodige kosten waar mogelijk te voorkomen. Voor elke accommodatie hebben we in beeld wat de kostprijs is, hoe de accommodatie presteert op verschillende onderdelen en wat het gebouw ons oplevert. Zowel maatschappelijk als financieel. Hieronder is een afwegingskader opgenomen dat we zullen hanteren bij een (mogelijke) investering in een maatschappelijke accommodatie, bijvoorbeeld voor verduurzaming, renovatie of nieuwbouw. Afwegingskader bij een (mogelijke) investering in en rol bij een maatschappelijke accommodatie

1.

Is huisvesting van de activiteit een wettelijke taak van de gemeente?

2.

Draagt de activiteit bij aan het behalen van een gemeentelijke beleidsdoelstelling?

3.

Is er sprake van een basisvoorziening?

4.

Kan de markt voorzien in het faciliteren van deze activiteit?

5.

Is er op (middel)lange termijn (10-20 jaar) ook behoefte aan (huisvesting van) deze activiteit?

6.

Wat is voor de huisvesting van de activiteit noodzakelijk en/of gewenst ten aanzien van onder andere omvang, functionaliteit, duurzaamheid, situering, bereikbaarheid en toegankelijkheid?

7.

Is alternatieve huisvesting aanwezig of mogelijk te maken in een bestaande gemeentelijke accommodatie?

8.

Is alternatieve huisvesting aanwezig of mogelijk te maken in een bestaande accommodatie van een andere partij?

9.

Is er zicht op een langdurig gezonde exploitatie en bezetting van de accommodatie?

10. Leidt een investering tot een technische, functionele en/of energetische verbetering van de accommodatie?

11. Is er maatschappelijk draagvlak voor een investering vanuit de gemeente in de accommodatie? 12. Welke rol kan de gebruiker(s) / gemeenschap innemen bij het huisvesten van de activiteit (bijv. eigendom, beheer, exploitatie, programmering)?

13. Welke landelijke (financiële) steunmaatregelen zijn er om in te zetten voor de bekostiging van een investering in een maatschappelijke accommodatie?

14. Welke investeringsbijdrage kan de gebruiker(s) / gemeenschap leveren? 15. Welke exploitatiebijdrage kan de gebruiker(s) / gemeenschap leveren? 16. Welke bijdrage kan, wil en mag de gemeente leveren? 17. Welk instrument zet de gemeente in (en onder welke voorwaarden) passend binnen de kaders en spelregels waaraan de gemeente zich moet houden?

26

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

5.3

Afwegingskader uitbreiding maatschappelijke accommodaties

Bij een verzoek om extra capaciteit voor een maatschappelijke activiteit / uitbreiding van een maatschappelijke accommodatie, hanteren we het volgende afwegingskader.

Afwegingskader extra capaciteit / uitbreiding maatschappelijke accommodatie

Is er een tekort aan capaciteit volgens de geldende normen / uitgangspunten?

nee js

ja

Geen uitbreiding

capaciteit elders

js

Is er elders in de gemeente / nabijheid (afhankelijk van het voedingsgebied van de activiteit) capaciteit beschikbaar?

ja js

Gebruiken capaciteit elders Afspraken hierover vastleggen tussen betrokken partijen

nee js

Bestaat dit tekort al meerdere jaren?

nee

Monitoren

js

In eerste instantie geen uitbreiding tussen betrokken partijen

ja js Is de prognose / verwachting dat dit tekort 5-10-15 jaar blijft?

Geen uitbreiding

ja

capaciteit elders

Uitbreiding

js

Handelen conform capaciteit elders/ (ver)nieuwbouw renovatie

27

nee js

Geen uitbreiding

capaciteit elders

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

5.4

Afwegingskader overcapaciteit maatschappelijke accommodaties

Bij een afnemende capaciteitsbehoefte voor een maatschappelijke activiteit / afnemend gebruik van een maatschappelijke accommodatie, hanteren we het volgende afwegingskader.

Afwegingskader bij overcapaciteit maatschappelijke accommodatie

nee

Is er sprake van overcapaciteit volgens de geldende normen / uitgangspunten?

js

Geen capaciteit afstoten capaciteit elders

ja js nee

Bestaat deze overcapaciteit al meer dan 3 jaar?

js

ja

Geen capaciteit afstoten

capaciteit elders

js

Is de prognose / verwachting dat deze overcapaciteit 5-10-15 jaar blijft?

nee

Monitoren

js

In eerste instantie geen capaciteit afstoten

ja js

Is er elders in de gemeente / nabijheid (afhankelijk van het voedingsgebied van de activiteit) vraag naar extra capaciteit?

capaciteit elders

nee js

Capaciteit afstoten

capaciteit elders

ja js

Capaciteit inzetten voor andere activiteit / vereniging Afspraken hierover vastleggen tussen betrokken partijen Geen capaciteit afstoten

28

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Bijlagen Bijlage 1: Overzicht huidige maatschappelijke accommodaties In deze bijlage is opgenomen welke maatschappelijke accommodaties momenteel (september 2023) gesitueerd zijn in de gemeente Edam-Volendam. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen: A. B. C. D. E.

Schoolgebouwen Maatschappelijke gebouwen in eigendom van de gemeente Maatschappelijke terreinen / velden in eigendom van de gemeente Maatschappelijke gebouwen in eigendom van anderen Maatschappelijke terreinen / velden in eigendom van anderen

A. Schoolgebouwen Naam school

Plaats

Juridisch eigenaar

Economisch claimrecht

1

St. Jozefbasisschool

Volendam

Schoolbestuur

Gemeente

2

De Samensprong

Volendam

Schoolbestuur

Gemeente

3

St. Petrus basisschool

Volendam

Schoolbestuur

Gemeente

4

Don Bosco College

Volendam

Schoolbestuur

Gemeente

5

De Aventurijn

Volendam

Schoolbestuur

Gemeente

6

De Spinmolen

Volendam

Schoolbestuur

Gemeente

7

De Springplank

Volendam

Schoolbestuur

Gemeente

8

‘t Kofschip

Volendam

Schoolbestuur

Gemeente

9

Blokwhere

Volendam

Schoolbestuur

Gemeente

10 Piramide

Edam

Schoolbestuur

Gemeente

11 Trimaran

Edam

Schoolbestuur

Gemeente

12 De Nieuwe School

Edam

Schoolbestuur

Gemeente

13 De Triade

Edam

Schoolbestuur

Gemeente

14 Mr. Hayeschool

Beets

Schoolbestuur

Gemeente

15 Koningsspil (onderdeel MFA De Groote Molen)

Oosthuizen

Gemeente

n.v.t.

16 ‘t Tilletje

Warder

Schoolbestuur

Gemeente

17 OBS Middelie

Middelie

Schoolbestuur

Gemeente

18 Prinses Beatrixschool

Kwadijk

Schoolbestuur

Gemeente

29

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

B.

Maatschappelijke gebouwen in eigendom van de gemeente Omschrijving

Plaats

Type

1

Sporthal Opperdam

Volendam

Binnensport

2

Sporthal Seinpaal

Volendam

Binnensport

3

Sporthal De Kreil

Volendam

Binnensport

4

Sporthal Het Bolwerck

Edam

Binnensport

5

Sporthal Oosthuizen (onderdeel MFA De Groote Molen)

Oosthuizen

Binnensport

6

Gymzaal Schoolstraat

Volendam

Binnensport

7

Gymzaal Langemeerstraat

Edam

Binnensport

8

Gymzaal Kwadijk

Kwadijk

Binnensport

9

Gymturnhal / sportcampus ETB Sombroek

Volendam

Binnensport

10 Accommodatie RKAV (nader uitzoeken)

Volendam

Binnensport

11 Binnenzwembad De Waterdam

Volendam

Zwembad

12 MFA De Groote Molen

Oosthuizen

MFA (diverse functies)

13 De Singel Edam

Edam

Welzijn

14 Hobbysoos / clublokaal De Toevlucht

Volendam

Welzijn

15 Bouwspeelplaats Bouwgouw

Volendam

Welzijn

16 De Botterwerf

Volendam

Welzijn / Cultuur

17 Hoofdvestiging Edams Museum (Koopmanshuis)

Edam

Cultuur

18 Dependance Edams Museum (voormalig Raadhuis)

Edam

Cultuur

19 Volendams Museum

Volendam

Cultuur

C.

Maatschappelijke terreinen/velden in eigendom van de gemeente Omschrijving

Plaats

Type

1

Sportpark RKAV (velden)

Volendam

Voetbal

2

Edamse Voetbal Club EVC (velden)

Edam

Voetbal

3

Sportpark Kwadijk (velden)

Kwadijk

Voetbal

4

Sportpark Oosthuizen (velden)

Oosthuizen

Voetbal

5

T.P.V. Dijkzicht (een deel v.d. banen)

Volendam

Tennis

6

AV Edam (baan)

Edam

Atletiek

7

MOVE (velden)

Edam

Beachvolleybal

8

Jeu de Boules Lef (banen)

Volendam

Jeu de boules

30

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

D.

Maatschappelijke gebouwen in eigendom van anderen Omschrijving

Plaats

Eigenaar

Binnensport 1

Gymzaal Middelie

Middelie

Schoolbestuur (juridisch)

2

Kerk Warder (gymzaal)

Warder

Stichting

3

Gymzaal Beets

Beets

Stichting

4

Schietsportaccommodatie De Vrijheid

Edam

Vereniging

5

Tafeltennis Victory ‘55 (zaal)

Volendam

Vereniging (recht van opstal) Vereniging (erfpacht), opstal,

Buitensport 6

Sportpark RKAV (clubaccommodatie)

Volendam

7

Sportpark RKAV (tribune)

Volendam

Vereniging (recht van opstal)

8

Edamse Voetbal Club EVC (clubaccommodatie)

Edam

Vereniging (recht van opstal)

9

Sportpark Kwadijk (clubaccommodatie)

Kwadijk

Vereniging (recht van opstal)

10 Sportpark Oosthuizen (clubaccommodatie)

Oosthuizen

Vereniging (recht van opstal)

11 T.P.V. Dijkzicht (clubaccommodatie)

Volendam

Vereniging (recht van opstal)

12 Tennisvereniging De Zeevangspelers

Oosthuizen

Vereniging (erfpacht)

13 A.V. Edam (clubaccommodatie)

Edam

Vereniging (recht van opstal)

14 Kanovereniging Edam (clubaccommodatie)

Edam

Vereniging (recht van opstal)

15 Jeu de Boules Lef (clubaccommodatie)

Volendam

Vereniging (recht van opstal)

16 Strandbad Edam

Edam

Stichting (erfpacht)

17 Buitenzwembad Slobbeland

Volendam

Stichting

18 Buitenzwembad Warder

Warder

Particulier

19 Centrum Jeugd en Gezin (CJG)

Volendam

Particulier

20 Wijksteunpunten

Divers

Divers

21 Buurtkamers

Divers

Divers

22 Dorpshuizen

Divers

Divers

Volendam

Stichting (recht van opstal)

24 Bibliotheek Edam (inclusief wijksteunpunt)

Edam

Woningcorporatie

25 Bibliotheek Volendam

Volendam

Stichting openbare bibliotheek Waterland

26 Servicepunt bibliotheek (in basisschool ’t Kofschip)

Volendam

Schoolbestuur (juridisch)

27 Cultureel Centrum Volendam

Volendam

Stichting (recht van opstal /

natrekking uitbouw

(clubaccommodatie)

Zwembad

Welzijn

Welzijn / Cultuur 23 Pop- en buurtcentrum PX Cultuur

erfpacht)

28 Museum Het Schooltje van Dik Trom

Oosthuizen

Particulier

29 Archeologisch minimuseum De Waterwolf

Oosthuizen

Stichting

30 Museummolen en bezoekerscentrum De Breek

Oosthuizen

Stichting

31 Palingsound Museum

Volendam

Particulier

32 Fort bij Edam

Edam

Particulier

31

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

E.

Maatschappelijke terreinen / velden in eigendom van anderen Omschrijving

Plaats

Eigenaar

Volendam

Vereniging (recht van opstal)

Zeevang

Vereniging (erfpacht)

Buitensport 1

T.P.V. Dijkzicht (een deel v.d. banen)

2. Tennisvereniging De Zeevangspelers (banen)

32

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Bijlage 2: Definities en uitleg van begrippen In het accommodatiebeleid van de gemeente Edam-Volendam hanteren we begrippen die we in dit hoofdstuk nader omschrijven. (Maatschappelijke) Accommodatie. Een gebouw of terrein met een publieke functie op het gebied van onderwijs, sport, welzijn en/of cultuur dat bijdraagt aan het vervullen van een wettelijke zorgplicht van de gemeente of aan het behalen van gemeentelijke beleidsdoelstellingen. Accommodatiebeleid. Beleid dat aangeeft hoe wij als gemeente de instrumenten huisvesten, accommoderen en subsidiëren inzetten ten behoeve van activiteiten om onze wettelijke zorgplicht of ons gemeentelijk beleid te vervullen. Accommoderen. Het vanuit een beleidskeuze aanbieden van/in orde maken/beschikbaar stellen van een ruimte/plaats voor maatschappelijke activiteiten op het gebied van onderwijs, sport, welzijn en/of cultuur, dan wel het beschikbaar stellen van de benodigde middelen om het accommoderen van bepaalde activiteiten mogelijk te maken. Algemeen belang besluit. Een raadsbesluit waarmee economische activiteiten die de gemeente verricht in het algemeen belang worden aangewezen. Deze aanwijzing heeft tot gevolg dat de gedragsregels van de Wet Markt en Overheid niet op deze activiteiten van toepassing zijn. Hierdoor hoeft hiervoor de integrale kostprijs niet doorberekend te worden. Basisvoorziening.

De minimaal door de gemeente als noodzakelijk bevonden voorzieningen binnen de gemeente, zoals (bewegings)onderwijs en voor- en vroegschoolse educatie. De wijze waarop een basisvoorziening wordt geaccommodeerd, kan per situatie (kern / wijk) verschillen. Beleidsondersteunend vastgoed. Gebouwen die eigendom zijn van de gemeente en waarin maatschappelijke functies gehuisvest zijn waaraan de gemeente vanuit haar inhoudelijke beleid waarde hecht. Of een accommodatie ‘beleidsondersteunend vastgoed’ is hangt dus samen met de beleidskeuze(s) van de gemeente en de mate waarin andere partijen deze taak op willen en kunnen pakken. Commerciële activiteit / functie. Een activiteit / functie die op winst gericht is en waarvoor de gemeente geen huisvestingsverantwoordelijkheid heeft. Financieel ondersteunen. De gemeente kan financiële steun bieden aan instellingen, bedrijven en personen om hun activiteiten te ontplooien, daar waar de gemeente geen wettelijke taak heeft maar deze activiteit wel van maatschappelijke waarde acht in haar beleid. Er zijn verschillende vormen van financiële ondersteuning mogelijk zoals subsidiëren, het verstrekken van een lening en het afgeven van een garantstelling. Gemeentelijk beleid. Een autonome bevoegdheid van de gemeente om zelf beleid op te stellen dat vastgelegd wordt door de gemeenteraad in beleidsdocumenten. Huisvesten om-niet.

Het vanuit een wettelijke huisvestingsverplichting aanbieden van / in orde maken / beschikbaar stellen van een ruimte of plaats voor maatschappelijke activiteiten op het gebied van onderwijs, sport, welzijn en/of cultuur zonder dat hiervoor een financiële vergoeding tegenover staat, dan wel het beschikbaar stellen van de benodigde middelen om dit mogelijk te maken.

33

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Inkopen. Het inkopen van dienstverlening bij een externe partij waarbij ook afspraken worden gemaakt over het huisvesten van maatschappelijke activiteiten. Bij inkoop is sprake van een afdwingbare verplichting. Kernvastgoed. Vastgoed dat de gemeente in eigendom wil houden zolang het zijn of haar functie behoudt en de gemeente hiermee een wettelijke huisvestingsplicht vervult en/of het gemeentelijk beleid ondersteunt. Maatschappelijk (kostendekkend) tarief. Een tarief waarin alle integrale kosten die samenhangen met de accommodatie, zijn doorberekend. Dit kunnen onder andere de kapitaal-, onderhouds-, exploitatie- en beheerlasten zijn. Maatschappelijke activiteit / functie. Een activiteit / functie die niet op winst gericht is en waarvoor de gemeente een huisvestingsverantwoordelijkheid kan hebben vanuit een wettelijke zorgplicht of gemeentelijk beleid. Commercieel (marktconform) tarief. Een marktconform tarief dat volgens een benchmark conform wat gebruikelijk is binnen de huidige markt wordt bepaald en dat boven het kostendekkende tarief uitstijgt. Om-niet gebruik. Gebruik zonder dat daar een financiële vergoeding tegenover staat. Subsidiëren. Financiële steun van de overheid aan instellingen, bedrijven en personen om hun activiteiten te ontwikkelen, daar waar de gemeente geen wettelijke taak heeft maar deze activiteit wel van maatschappelijke waarde acht in haar beleid.

Bij subsidie is geen sprake van een afdwingbare verplichting. Wet Markt en Overheid. De Wet Markt en Overheid schrijft voor dat overheden voor goederen of diensten die zij leveren de integrale kosten van die goederen of diensten in rekening moeten brengen. Hiermee wordt ongeoorloofde staatssteun tegengegaan. Echte overheidstaken, onderwijsactiviteiten en werkzaamheden die vallen onder het begrip ‘sociale werkvoorziening’ vallen niet onder de wet. Daarnaast kunnen economische activiteiten die de gemeente verricht in het kader van het algemeen belang worden uitgezonderd van de wet. Wettelijke taak. Het uitoefenen van een taak die in de wet- of regelgeving is geregeld die niet gepaard gaat met een wettelijke zorgplicht voor huisvesting. Wettelijke zorgplicht voor huisvesting. De wettelijke zorgplicht die de gemeente heeft om zorg te dragen voor de huisvesting van bepaalde activiteiten of functies zoals het primair en voortgezet onderwijs en het bewegingsonderwijs voor deze scholen.

34

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Bijlage 3: Inzet instrumenten Edam-Volendam voor maatschappelijke activiteiten In deze bijlage wordt ingegaan op de visie van de gemeente Edam-Volendam op maatschappelijke activiteiten die vallen onder onderwijs, sport, welzijn en cultuur en de instrumenten die hiervoor ingezet worden. Daar waar dit een wijziging is ten aanzien van de huidige situatie, wordt dit specifiek aangegeven. Achtereenvolgens worden de volgende categorieën behandeld: 1. 2. 3. 4.

Onderwijs Sport Welzijn Cultuur

1. Onderwijs Schoolgebouwen dragen bij aan de ontwikkeling en educatie van jongeren. Daarnaast vervullen schoolgebouwen een sociaal-maatschappelijke en soms ook culturele functie en vormen ze een belangrijke ontmoetingsplek in onze kernen en wijken. Gemeenten hebben de wettelijke taak om voor voldoende adequate huisvesting te zorgen voor door het rijk bekostigd basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs dat binnen de gemeentegrenzen is gesitueerd. Naast de reguliere onderwijscapaciteit, betreft de huisvestingsplicht van de gemeente ook de capaciteit van het bewegingsonderwijs. Basisvoorzieningen onderwijs •

Basisscholen zijn een belangrijke basisvoorziening. We streven samen met de schoolbesturen naar een zo breed mogelijk onderwijsaanbod binnen de gemeente, met behoud van scholen, ook in kleine dorpen en buurten. Het stichten, fuseren en sluiten van scholen is een verantwoordelijkheid van de schoolbesturen. We willen zorgen voor een goede spreiding van scholen, zodat basisscholen goed toegankelijk / bereikbaar zijn. Een basisschool moet voldoen aan een minimumaantal leerlingen om vanuit het Rijk bekostiging te ontvangen. Per 1 augustus 2023 is dat voor de kernen Edam-Volendam 162 leerlingen en voor de kleine kernen 41 leerlingen. We gaan uit van het behoud van het bestaande aanbod van basisscholen. Afhankelijk van de aanwas van kinderen vanuit de nieuwe wijk Lange Weeren en de mogelijkheid om dit wel of niet op te vangen op de bestaande scholen, zal het aanbod van basisscholen eventueel worden uitgebreid.

•

Vanuit het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Verbinden, verbeteren en vernieuwen’ is het belang aangegeven van een breed aanbod van voortgezet onderwijs (VMBO, Havo, Vwo). Het voortgezet onderwijs heeft een belangrijke functie voor onze eigen gemeente en mogelijk ook daarbuiten. We willen kinderen uit Edam-Volendam en de regio hier houden en een goede aansluiting van het voorgezet onderwijs op de regionale arbeidsmarkt draagt daaraan bij.

•

Om het bewegingsonderwijs voor de scholen voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs te kunnen aanbieden zijn sportaccommodaties nodig. Binnen een straal van 1 kilometer* van een basisschool en een straal van 2 kilometer* van een school voor voortgezet onderwijs moet voldoende binnensportcapaciteit beschikbaar zijn. Daarnaast is voor het voortgezet onderwijs het gebruik van een sportveld gedurende 8 weken per jaar een basisvoorziening. * via een voor de leerling veilig begaanbare route

35

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Overige voorzieningen onderwijs •

Scholen hebben recht op een sportaccommodatie voor de zogeheten ‘normatieve klokuren’ bewegingsonderwijs. Dit zijn de uren waarop scholen op basis van het aantal en type leerlingen en de regels die hiervoor landelijk gelden recht hebben op ruimte voor bewegingsonderwijs. Soms willen scholen meer uren gebruik maken van een sportaccommodatie. Als er binnen de bestaande sportaccommodaties ruimte beschikbaar is, kunnen deze boven-normatieve klokuren ook geaccommodeerd worden.

•

Schoolgebouwen zijn al jaren geen op zichzelf staande voorzieningen meer. Ze worden steeds vaker multifunctioneel ingezet en vervullen hiermee een belangrijke maatschappelijke functie. Activiteiten met een maatschappelijke, culturele en/of recreatieve doelstelling in schoolgebouwen kunnen medegebruik maken van schoolgebouwen, denk aan muzieklessen of bibliotheek. Voor medegebruik van onderwijscapaciteit hoeft een schoolbestuur geen toestemming te hebben van de gemeente en mag de gemeente volgens de wet geen vergoeding vragen voor de kosten die verbonden zijn aan het economisch eigenaarschap. Schoolbesturen kunnen als juridisch eigenaar voor deze activiteiten wel een bijdrage vragen voor de exploitatielasten van het schoolgebouw.

•

Voor overige activiteiten in schoolgebouwen die niet onder medegebruik vallen, bijvoorbeeld kinderopvang, kan de gemeente toestemming verlenen aan het schoolbestuur om onderwijscapaciteit tijdelijk te verhuren. Hierbij kan de gemeente voorwaarden meegeven, waaronder het betalen van een vergoeding voor de kosten die de gemeente heeft voor het betreffende schoolgebouw, zodat wordt voldaan aan de Wet Markt en Overheid.

Inzet van het instrument Huisvesten om-niet Huisvesten om-niet 1: Huisvesting onderwijs Omdat gemeente een wettelijke huisvestingsplicht hebben voor het primair, speciaal en voortgezet onderwijs, zijn hiervoor via wetgeving ook heldere spelregels geformuleerd. Bij de invulling van dit instrument kiest de gemeente Edam-Volendam niet voor de mogelijkheid om verantwoordelijkheden en bijbehorende middelen via doordecentralisatie juridisch te verlegen van de gemeente naar de schoolbesturen. Hiermee houdt de gemeente zelf sturing op onderwijshuisvesting. Omvang De benodigde onderwijscapaciteit wordt gebaseerd op de normatieve ruimtebehoefte. Dit wordt berekend op basis van het aantal leerlingen, schoolsoort en onderwijsrichting. Wetgeving over onderwijshuisvesting is opgenomen in de Wet op het Primair Onderwijs (WPO), de Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO), de Wet op de Expertisecentra (WEC) en de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs van de gemeente Edam-Volendam. Bij een tekort aan capaciteit kan de gemeente een school (tijdelijk) verwijzen naar (mede)gebruik van leegstand in een ander (school)gebouw. Met de aanwezige onderwijscapaciteit in onze gemeente voldoen we aan onze wettelijke zorgplicht voor de bekostiging van voldoende adequate huisvesting voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs binnen onze gemeentegrenzen.

Eigendom • Het juridisch eigendom van schoolgebouwen wordt overeenkomstig de WPO, WVO en WEC na realisatie ‘om-niet’ overgedragen van de gemeente aan het schoolbestuur. Momenteel zijn 17 schoolgebouwen juridisch eigendom van schoolbesturen. • Uitzonderingen op de eigendomssituatie zijn mogelijk, bijvoorbeeld bij schoolgebouwen waarin meerdere functies ondergebracht worden. Voor één schoolgebouw in Edam-Volendam is ervoor gekozen het eigendom bij de gemeente te laten liggen. Dit betreft basisschool De Koningsspil, die

36

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

•

onderdeel is van MFA De Groote Molen in Oosthuizen. Dit gehele gebouw met sporthal, peuterspeelzaal en cultureel centrum is eigendom van de gemeente. De investering in de realisatie of tussentijdse uitbreiding van alle schoolgebouwen staat bij de gemeente op de balans. De gemeente draagt hiervan de jaarlijkse kapitaallasten.

Verdeling verantwoordelijkheden De gemeente en schoolbesturen hebben hun eigen verantwoordelijkheden. Op basis van deze verantwoordelijkheden, ontvangen beide jaarlijks een vergoeding van het rijk. De gemeente is vanuit de wetgeving verantwoordelijk voor de bekostiging van (vervangende) nieuwbouw, uitbreiding en herstel van constructiefouten. Op basis van een wetswijziging die in voorbereiding is, wordt renovatie hieraan toegevoegd. Vanuit de wetgeving is de gemeente ook verantwoordelijk voor de: • • •

Opstalverzekering van de schoolgebouwen Verzekering van de inboedel van scholen die met overheidsmiddelen is bekostigd Onroerende zaakbelasting (eigenaarsdeel)

Schoolbesturen gaan over het onderwijs zelf (concept, kwaliteit), het opheffen en fuseren van scholen (waarbij de gemeente wel inspraak heeft als het over het openbaar onderwijs gaat) en over het onderhoud, beheer, exploitatie en aanpassingen van het schoolgebouw en bijbehorende terrein. Onderhoud, aanpassing, beheer en exploitatie De schoolbesturen zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering en bekostiging van onderhoud, beheer, exploitatie en functionele aanpassingen van het schoolgebouw en bijbehorende terrein. Uitzondering hierbij is de situatie bij De Koningsspil, waarbij de gemeente deze taken uitvoert, maar wel doorbelast aan het schoolbestuur. Alle exploitatie verlagende maatregelen zijn voor rekening van het schoolbestuur zolang zij dit zelf binnen 20 jaar kunnen terugverdienen. Verdeling verantwoordelijkheden huisvesten om-niet van het onderwijs

Eigendom Groot onderhoud - uitvoering - bekostiging Dagelijks onderhoud - uitvoering - bekostiging Beheer en exploitatie - uitvoering - bekostiging Aanpassingen - uitvoering - bekostiging Inrichting - eerste inrichting (leermiddelen, meubilair) - vervanging inrichting Herstel constructiefout Investering (vervangende) nieuwbouw Investering uitbreiding Investering renovatie Verduurzaming

Schoolgebouwen in eigendom van schoolbestuur (17) Schoolbestuur

Schoolgebouwen in eigendom van gemeente (1) Gemeente

Schoolbestuur Schoolbestuur

Gemeente Schoolbestuur

Schoolbestuur Schoolbestuur

Gemeente Schoolbestuur

Schoolbestuur Schoolbestuur

Gemeente Schoolbestuur

Schoolbestuur Schoolbestuur

Gemeente Schoolbestuur

Gemeente Schoolbestuur Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Schoolbestuur

Gemeente Schoolbestuur Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Schoolbestuur

37

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Huisvesten om-niet 2: Huisvesting bewegingsonderwijs Omdat gemeenten ook een wettelijke huisvestingsplicht hebben voor het bewegingsonderwijs van het primair, speciaal en voortgezet onderwijs, zijn ook hiervoor heldere spelregels via wetgeving geformuleerd. Omvang Voor het aantal klokuren waarop van de benodigde capaciteit van het bewegingsonderwijs wordt gebaseerd, gelden landelijke normen op basis van het type onderwijs en het aantal groepen. Het bewegingsonderwijs kan plaatsvinden in accommodaties die eigendom zijn van de gemeente, maar ook in accommodaties die eigendom zijn van anderen. In dat geval zorgt de gemeente ervoor dat deze accommodatie voor het aantal uren waarop een school recht heeft ter beschikking staat voor bewegingsonderwijs gedurende schooltijd. De gemeente gaat niet over de inroostering van de uren in niet-gemeentelijke binnensportaccommodaties. Dat regelen scholen en beheerders van de accommodaties zelf. Met de aanwezige binnensportcapaciteit voldoen we aan onze wettelijke zorgplicht voor voldoende adequate huisvesting voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs binnen onze gemeentegrenzen. Bij nieuwbouw van binnensportcapaciteit gaan we uit van de omvang van zaaldeel en bijbehorende ruimten volgens de normen van de ‘Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding’ (KVLO) .Deze gaan uit van grotere zaaldelen dan de normatieve omvang.

Scholen voor voortgezet onderwijs hebben 8 weken per jaar recht op het gebruik van een sportveld. Dit kan via een sportveld op het eigen terrein of door een sportveld bij / van een sportvereniging te huren. Indien er geen gemeentelijk sportveld beschikbaar is of de school een sportveld moet huren (van een vereniging of een geprivatiseerde exploitant), kan een school voor voortgezet onderwijs aanspraak maken op een vergoeding van huur van de gemeente voor de betreffende klokuren. Eigendom • Het eigendom van alle sporthallen en de meeste gymzalen ligt bij de gemeente Edam-Volendam. • In de kernen Beets en Warder zijn de gymzalen eigendom van een stichting. De gemeente heeft met de eigenaren afspraken gemaakt over de inzet van deze voorzieningen voor het bewegingsonderwijs. De betaalt hen voor de normatieve klokuren een vergoeding voor het onderwijsgebruik die is gebaseerd op de zogeheten ‘klokuurvergoeding’. De scholen kunnen voor de klokuren waarop ze recht hebben om-niet gebruik maken van deze binnensportvoorzieningen. • In de kern Middelie maakt de gymzaal onderdeel uit van het schoolgebouw. De gemeente heeft de gymzaal bekostigd (en heeft hiervan de economisch eigenaarslasten). Het juridisch eigendom van gehele complex (school en gymzaal) is overgedragen aan het schoolbestuur, maar de gemeente bekostigt en exploiteert de gymzaal (onderhoud, energie, schoonmaak etc.).

De gymzaal wordt omniet in gebruik gegeven aan het onderwijs voor de klokuren waarop ze recht hebben. Huuropbrengsten voor overig gebruik en van andere huurders zijn voor de gemeente. • De eigenaren van de niet-gemeentelijke gymzalen die ingezet worden voor het bewegingsonderwijs hebben in 2022 van de gemeente Edam-Volendam eenmalig budget gekregen voor de sporttechnische inrichting. De gemeente is verantwoordelijk voor de keuring van de sporttechnische inrichting. Eventueel herstel van de inrichting is voor verantwoordelijkheid en rekening van de eigenaar. • Het voortgezet onderwijs heeft 8 weken per jaar recht op het gebruik van een sportveld. Verdeling verantwoordelijkheden In de bekostiging van het bewegingsonderwijs zit verschil het primair onderwijs en speciaal onderwijs enerzijds en het voortgezet onderwijs anderzijds. Voor het primair en speciaal onderwijs ontvangt de gemeente vanuit het rijk de zogeheten normatieve klokuurvergoeding. Voor het voortgezet onderwijs ontvangt het schoolbestuur dit van het rijk. Reden hiervoor is dat bij scholen voor voortgezet onderwijs

38

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

gymzalen vaker onderdeel uitmaken van het schoolgebouw en het schoolbestuur dan als eigenaar ook de verantwoordelijkheid heeft voor onderhoud, beheer en exploitatie. De gemeente Edam-Volendam brengt de normatieve klokuurvergoeding voor het voortgezet onderwijs in rekening bij de betreffende schoolbesturen zolang een school geen gebruik maakt van een ‘eigen’ gymzaal. Deze middelen zet de gemeente in voor de accommodatie. Onderhoud, aanpassing, beheer en exploitatie De eigenaren van de binnensportaccommodaties zijn zelf verantwoordelijk voor het onderhoud, beheer en exploitatie van de accommodaties. Uitzondering hierbij is de situatie bij de gymzaal in Middelie (zie hierboven onder kopje ‘Eigendom’), waarbij deze taken en verantwoordelijkheden bij de gemeente liggen terwijl het schoolbestuur juridisch eigenaar is. Inrichting De sporttechnische inrichting wordt verzorgd door de gemeente in overleg met het onderwijs en in afstemming met de sportverenigingen. De uitgangspunten hiervoor worden opgenomen in een ‘Kwaliteitskader Bewegingsonderwijs’. We streven naar inventaris volgens het ‘Athletic Skills Model’. De gemeente Edam-Volendam is vanuit haar taak voor het bewegingsonderwijs ook verantwoordelijk voor de controles op de sporttechnische inrichting bij de niet-gemeentelijke sportaccommodaties.

Indien vervanging nodig is, gaat gemeente hierover vervolgens in overleg met de betreffende eigenaar. Gebruik In de algemene voorwaarden van de gemeentelijke binnensportaccommodaties zijn regels opgenomen voor het toewijzingsbeleid bij de verhuur / inroostering. Huisvesten om-niet 3: Medegebruik van schoolgebouwen Activiteiten met een maatschappelijke, culturele en/of recreatieve doelstelling in schoolgebouwen, zoals muzieklessen en bibliotheek, kunnen medegebruik maken van schoolgebouwen. Voor medegebruik van onderwijscapaciteit hoeft een schoolbestuur geen toestemming te hebben van de gemeente en mag de gemeente volgens de wet geen vergoeding vragen voor de kosten die verbonden zijn aan het economisch eigenaarschap. Schoolbesturen kunnen als juridisch eigenaar voor deze activiteiten wel een bijdrage vragen voor de exploitatielasten van het schoolgebouw. Inzet van het instrument Accommoderen Accommoderen 1: Boven-normatieve klokuren Als scholen meer uren gebruik willen maken van een sportaccommodatie dan de normatieve klokuren bewegingsonderwijs waar ze recht op hebben (en die om-niet gehuisvest worden), moeten ze dit aangeven bij de gemeente. De gemeente probeert grip te krijgen op deze boven-normatieve klokuren die scholen gebruik willen maken van sportaccommodaties. Dit blijkt in de praktijk echter weerbarstig.

De situatie verschilt per school (soms hebben de scholen zelf een sleutel van een sportaccommodatie) en daarnaast verschilt het hoe de scholen hier zelf mee omgaan. Momenteel wordt voor de sportaccommodaties die eigendom zijn van de gemeente of een schoolbestuur geen vergoeding in rekening gebracht voor de boven-normatieve uren. Om tot een gelijke situatie te komen, wordt nieuw beleid voorgesteld waarbij alle schoolbesturen voor het boven-normatieve gebruik van een sportaccommodatie wel een vergoeding betalen. Uitzondering hierop zijn de sportdagen van de scholen. Hiervoor stelt de gemeente sportaccommodaties kosteloos beschikbaar aan de scholen, mits beschikbaar. Voorstel nieuw beleid Voor de tarieven van het boven-normatieve gebruik van sportaccommodaties door scholen gelden de volgende uitgangspunten: 39

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

•

Voor een gemeentelijke sportaccommodatie is dit een kostendekkend tarief, zoals dat ook geld voor maatschappelijke activiteiten die bijdragen aan het realiseren van gemeentelijk beleid. Alternatieve scenario’s: 1. Een apart tarief voor scholen (niet kostendekkend, bijvoorbeeld een vergoeding alleen gebaseerd op de exploitatiekosten). 2. Om-niet gebruik, maar alleen indien er ruimte beschikbaar is.

•

Voor een gymzaal in eigendom van een schoolbestuur is dit een kostendekkend tarief gebaseerd op het gemeentelijke deel van de kosten (kapitaallasten, OZB eigenaarsdeel, verzekeringspremie), aangezien het schoolbestuur zelf verantwoordelijk is voor de exploitatie van de gymzaal (onderhoud, exploitatie, schoonmaak). Alternatieve scenario’s: 1. Een kostendekkend tarief, zoals dat ook geld voor maatschappelijke activiteiten die bijdragen aan het realiseren van gemeentelijk beleid, en de gemeente met het schoolbestuur afspraken heeft gemaakt over de onderhoudskosten van de gymzaal. 2. Om-niet gebruik, maar alleen indien er ruimte beschikbaar is.

•

Voor een gymzaal in eigendom van een derde wordt het tarief door de eigenaar bepaald en gecompenseerd door de gemeente als dit tarief hoger ligt dan het tarief voor het boven-normatieve gebruik door een school van een gemeentelijke sportaccommodatie. Alternatief scenario: Het verschil wordt niet gecompenseerd door de gemeente.

Accommoderen 2: Verhuur van schoolgebouwen Schoolgebouwen zijn al jaren geen op zichzelf staande voorzieningen meer. Ze worden steeds vaker multifunctioneel ingezet en vervullen hiermee een belangrijke maatschappelijke functie. Voor activiteiten in schoolgebouwen die niet onder medegebruik vallen, bijvoorbeeld kinderopvang, kan de gemeente toestemming verlenen aan het schoolbestuur om onderwijscapaciteit tijdelijk te verhuren. Hierbij kan de gemeente voorwaarden meegeven, waaronder het betalen van een vergoeding voor de kosten die de gemeente heeft voor het betreffende schoolgebouw, zodat wordt voldaan aan de Wet Markt en Overheid. Samenvatting voorzieningen en inzet instrumenten Onderwijs ONDERWIJS

Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Bewegingsonderwijs Boven-normatieve klokuren sportcapaciteit Maatschappelijke, culturele of recreatieve activiteiten in schoolgebouwen (medegebruik) Overige activiteiten in schoolgebouwen (verhuur)

Basisvoorziening x x x

Wettelijke taak huisvesting x x x

Wettelijke taak activiteit

Bijdrage gemeentelijke beleidsdoelen x x x

Maatschappelijke activiteit x x

Commerciële activiteit

Huisvesten om-niet Huisvesten om-niet Huisvesten om-niet Accommoderen -> kostendekkend verhuren

x

x

x

Huisvesten om-niet

x

40

(Mogelijk) instrument

Accommoderen -> marktconform verhuren

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

2. Sport De gemeente Edam-Volendam kent een (top)sportklimaat en sporters en verenigingen van niveau. Onze inwoners zijn hier trots op. In verschillende takken van sport wordt gewerkt aan talentontwikkeling. Sportbeoefening heeft verschillende maatschappelijke functies: het bevorderen van een gezonde leefstijl, verbeteren van de vitaliteit van onze inwoners, het op de kaart zetten van de gemeente als sportgemeente, participatie, het voorkomen van vereenzaming en het bewerkstelligen van een positief woon- en vestigingsklimaat. In het bijzonder ziet de gemeente hier een belangrijke rol weggelegd voor de vele sportverenigingen in onze gemeente. De belangrijke rol die sportverenigingen spelen in onze samenleving, maakt dat wij ze vaker en actiever willen betrekken bij het brede sociaal domein. De vereniging is een plek waar signalen opgevangen kunnen worden, maar ook waar we mensen (weer) in verbinding kunnen brengen met de samenleving. Sportaccommodaties dragen bij aan een gezonde leefstijl en hiermee stimuleren we dat mensen sporten en bewegen. Daarnaast vervullen sportaccommodaties een rol voor het bewegingsonderwijs van de scholen. De gemeente Edam-Volendam stimuleert de breedtesport. De gemeente neemt in principe geen rol in bij topsport, tenzij het de gemeente geen geld kost en eventuele risico’s zeer gering zijn. Basisvoorzieningen sport •

Algemene en door meerdere verenigingen te gebruiken binnensportaccommodaties (sporthal, sportzaal, gymzaal, gymsportcentrum) voor de breedtesport. De binnensportaccommodaties voor de breedtesport hebben een gemeente brede functie, waarbij we streven naar het behouden van het huidige aanbod van binnensportaccommodaties in de kernen en wijken. Naast dat de binnensportaccommodaties worden gebruikt voor het bewegingsonderwijs van de basisscholen en middelbare scholen, worden de verschillende sportaccommodaties ook gebruikt door verenigingen en particulieren.

•

Voetbal hoort bij de cultuur van onze gemeente. Circa 10% van de sportende inwoners van onze gemeente doet aan voetbal. Hiermee is voetbal in Edam-Volendam de sport met de grootste sportdeelname en een grote sociaal-maatschappelijke functie in onze gemeente. Verenigingsvoetbal beschouwen we als een basisvoorziening.

•

Atletiek is een basisvoorziening in de gemeente Edam-Volendam met een gemeentebrede functie.

•

Een zwembad is een basisvoorziening met een functie voor de gehele gemeente. Naast een functie voor het faciliteren van zwemsport en zwemles, heeft een zwembad ook een belangrijke recreatieve functie voor de gemeente Edam-Volendam.

Overige voorzieningen sport •

Binnensport met een eigen accommodatie die niet voor andere sporten / gebruikers ingezet kan worden.

•

Overige buitensporten zoals beachvolleybal, tennis en schaatsen.

41

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Inzet van het instrument Accommoderen Algemeen In 2023/2024 wordt verkend in hoeverre een andere organisatie van het taakveld sport (en eventueel andere beleidsterreinen) wenselijk is voor de gemeente Edam-Volendam. Dit kan mogelijk leiden tot een verandering in eigendomssituatie en verantwoordelijkheden. Accommoderen 1: Binnensportcapaciteit voor de breedtesport Binnensportaccommodaties voor de breedtesport behoren tot onze basisvoorzieningen. Hierbij zijn drie typen binnensportaccommodaties beschikbaar: gymzaal (1 zaaldeel), sportzaal (2 zaaldelen) en sporthal (3 zaaldelen). Een sporthal in onze gemeente heeft een afmeting die voldoet aan de richtlijnen/normen en eisen vanuit de verschillende sportbonden, zodat hier wedstrijdsport kan plaatsvinden. Naast onderwijs en breedtesport kunnen onze sportaccommodaties -indien deze hiervoor geschikt zijn en er ruimte beschikbaar is- ook gebruikt worden voor topsport en evenementen. Omvang Voor het bepalen van de benodigde binnensportcapaciteit vormt de normatieve behoefte van het bewegingsonderwijs van het primair en voortgezet onderwijs binnen de gemeente het uitgangspunt.

De gemeente Edam-Volendam is vanuit haar ambitie ten aanzien van breedtesport bereid daarnaast samen met verenigingen te kijken of het haalbaar is om waar gewenst extra binnensportcapaciteit te realiseren, bijvoorbeeld door een sportzaal te vergroten tot een sporthal, waarmee de breedtesport kan worden gefaciliteerd. Hierbij speelt onder andere een duurzame exploitatie en rol. Eigendom Het eigendom van algemene binnensportaccommodaties voor de breedtesport, waarin de markt of gemeenschap niet kan voorzien, ligt in principe bij de gemeente. Dit is mede vanuit de wettelijke taak die de gemeente heeft om het bewegingsonderwijs van de scholen te huisvesten. Als bestaande accommodaties van derden een rol kunnen vervullen bij het faciliteren van het bewegingsonderwijs en breedtesport (bijvoorbeeld een gymzaal in een kleine kern of een gymzaal die onderdeel is van een schoolgebouw) is dit ook mogelijk. Onderhoud, aanpassing, beheer en exploitatie De gemeente is verantwoordelijk voor realisatie, onderhoud, beheer, exploitatie, inroostering, renovatie en vervanging van de gemeentelijke binnensportaccommodaties en de gymzaal in Middelie. De andere eigenaren van binnensportaccommodaties zijn zelf verantwoordelijk voor het onderhoud, beheer en exploitatie van de accommodaties.

De gemeente kan onder voorwaarden eventueel financiële ondersteuning bieden bij de instandhouding van niet-gemeentelijke binnensportaccommodaties. Dit wordt altijd afgewogen tegen andere mogelijkheden die de gemeente heeft om het bewegingsonderwijs en breedtesport te faciliteren. Exploitatie horeca Als er sprake is van een horecavoorziening bij een gemeentelijke binnensportaccommodatie, wordt per situatie bekeken hoe en door welke partij dit geëxploiteerd kan worden. Dit kan bijvoorbeeld een (sport)vereniging, exploitant of de gemeente zelf zijn. Eventueel wordt de horecaexploitatie in combinatie gedaan met het beheer (opening, sluiting, schoonmaak) van de accommodatie. Inrichting De sporttechnische inrichting wordt verzorgd door de gemeente in overleg met het onderwijs en in afstemming met de sportverenigingen. De uitgangspunten hiervoor worden opgenomen in een ‘Kwaliteitskader Bewegingsonderwijs’. De gemeente Edam-Volendam is vanuit haar taak voor het bewegingsonderwijs ook verantwoordelijk voor de controles op de sporttechnische inrichting bij de niet-

42

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

gemeentelijke sportaccommodaties. Indien vervanging nodig is, gaat gemeente hierover vervolgens in overleg met de betreffende eigenaar. Gebruik In de algemene voorwaarden van de gemeentelijke binnensportaccommodaties zijn regels opgenomen voor het toewijzingsbeleid bij de verhuur / inroostering. Tarieven Voorstel nieuw beleid Voor het berekenen van de kosten voor gemeentelijke binnensportaccommodaties en de gymzaal in Middelie wordt uitgegaan van een gemiddelde kostprijs per categorie binnensportaccommodatie, waarbij qua tarieven onderscheid wordt gemaakt in: • •

Een zaaldeel in een sporthal Een zaaldeel in een sportzaal of gymzaal Alternatieve scenario’s: 1. Een kostprijs per accommodatie (= allemaal verschillende tarieven) 2. Een gemiddelde kostprijs per zaaldeel (geen onderscheid in sporthal, sportzaal en gymzaal) 3. Een gemiddelde kostprijs per m2

Voorstel nieuw beleid In de tarieven voor het gebruik van gemeentelijke binnensportaccommodaties wordt onderscheid gemaakt in de volgende categorieën: Tarief 1: Om-niet gebruik Scholen krijgen voor het geven van bewegingsonderwijs binnensportcapaciteit om-niet in gebruik. De gemeente rekent hiervoor intern met een vergoeding vanuit onderwijs richting vastgoed gebaseerd op de normatieve klokuurvergoeding voor het bewegingsonderwijs. Alternatief scenario: De gemeente rekent intern met een vergoeding vanuit onderwijs richting vastgoed gebaseerd op de kostprijs van de accommodatie. Tarief 2: Kostendekkend tarief Als de daadwerkelijke kostprijs van binnensportaccommodaties bij verenigingen in rekening wordt gebracht, moet je -om het sporten betaalbaar te houden- een activiteitensubsidie verstrekken waarin ook rekening wordt gehouden met een deel van de kosten voor huisvesting. Alternatief scenario: In plaats van het vragen van een kostendekkend tarief voor maatschappelijke activiteiten zoals breedtesport, wordt het instrument Algemeen Belang Besluit ingezet (zie ook bijlage 4). Hierdoor wordt per binnensportaccommodatie verantwoord dat verenigingen minder dan de kostprijs betalen. Een dergelijk maatschappelijk niet-kostendekkend tarief komt overeen met de huidige situatie, alleen is nu niet transparant hoeveel indirecte subsidie deze sportverenigingen nu ontvangen.

Tarief 3: Marktconform tarief Voor commerciële activiteiten wordt een marktconform tarief gehanteerd, dat minimaal kostendekkend is.

43

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Het tarief voor niet-gemeentelijke binnensportaccommodaties wordt bepaald door de eigenaar van de betreffende accommodatie. Uitzondering hierop is de gymzaal in Middelie, waarbij de gemeente als verhuurder en exploitant optreedt en ook de huurtarieven bepaalt. Accommoderen 2: Verenigingsvoetbal De gemeente draagt bij aan het accommoderen van voetbalverenigingen door de realisatie, vervanging en het onderhoud van velden. Afspraken over voorzieningen die bij een veld horen (zoals doelen en verlichting) zijn opgenomen in de Algemene Gebruiksvoorwaarden voor het betreffende sportpark. Omvang Het aantal velden dat voetbalvereniging nodig heeft, en dat door de gemeente wordt geaccommodeerd, wordt gebaseerd op het aantal actieve leden voor trainingen en competities, conform de gezamenlijke norm van KNVB, Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG). Nieuw beleid Bij een capaciteitstekort of -overschot bij een voetbalvereniging worden de betreffende afwegingskaders hiervoor gehanteerd. Hierbij wordt onder meer getoetst of er daadwerkelijk sprake is van een normatief capaciteitsprobleem, of dit tekort zich gedurende langere periode voordoet en of er elders capaciteit aanwezig / nodig is.

Als een voetbalvereniging op een gegeven moment op basis van het aantal actieve leden teveel velden heeft, kan de gemeente het veld verhuren aan een andere vereniging. Deze vereniging kan dan het eerste gebruiksrecht krijgen op het betreffende veld. Eigendom De gemeente is in principe eigenaar van de terreinen van de sportparken voor voetbal. De voetbalverenigingen huren velden van de gemeente en hebben hiervoor het eerste gebruiksrecht. Voetbalverenigingen zijn via een recht van opstal eigenaar van de opstallen op een sportpark zoals kleedkamers, kantine en berging. De verenigingen kunnen hun opstallen verhuren aan derden. Consequentie De gemeente heeft een opstal bij RKAV in eigendom. Uitgaande van het principe dat het eigendom van de opstallen bij de voetbalverenigingen ligt via een recht van opstal, wordt ook voor het opstal bij RKAV getracht tot een soortgelijke eigendomssituatie te komen.

Verdeling verantwoordelijkheden De gemeente is ten aanzien van het verenigingsvoetbal verantwoordelijk voor: • Realisatie, renovatie en vervanging van de velden • Onderhoud van de velden • Onderhoud van het sportpark • De materialen voor het uitvoeren van het onderhoud • Verhuur van de velden De voetbalverenigingen zijn zelf verantwoordelijk voor: • Sport- en spelmateriaal dat nodig is voor de sportbeoefening • Realisatie, renovatie en vervanging van de opstallen* • Onderhoud van de opstallen conform demarcatieafspraken* • Beheer en exploitatie van de opstallen Via heldere demarcatielijsten is beschreven welke werkzaamheden exact bij welke verantwoordelijkheid horen. De uitgangspunten hierbij zijn per voetbalvereniging hetzelfde. * De verenigingen kunnen financiële ondersteuning aanvragen bij de gemeente voor bijvoorbeeld verduurzaming, renovatie of vervanging van een opstal. Aan de hand van afwegingskaders toetst de gemeente dan of de stichting hiervoor in aanmerking komt. 44

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Gebruik Voetbalverenigingen hebben het eerste gebruiksrecht van de velden die ze huren van de gemeente. In overleg met vereniging bepaalt de gemeente of verhuur van een veld aan andere partij mogelijk is. In de Algemene gebruiksvoorwaarden voor de voetbalvelden is beschreven welke activiteiten onder de eigen verenigingen vallen en wanneer sprake is van verhuur aan een derde. De activiteiten die op de velden plaatsvinden moeten aansluiten op het beoogde gebruik van het veld. Dit geldt zowel voor het gebruik door de vereniging die eerste recht op gebruik heeft, als voor het gebruik door derden. Afspraken over de bespelingsnorm en bezettingsgraad van velden worden opgenomen in de Algemene Gebruiksvoorwaarden. Hier worden onder meer het geplande onderhoud, renovatie en vervanging van de velden op gebaseerd. De opbrengsten van de verhuur van velden zijn voor de gemeente. Alternatief scenario De verhuur van voetbalvelden aan derden overlaten aan de verenigingen en een deel van de opbrengsten laten toekomen aan de gemeente en een deel aan de vereniging. Voetbalverenigingen kunnen hun opstallen op een sportpark verhuren aan derden. De opbrengsten hiervan zijn voor de verenigingen. Tarieven De voetbalverenigingen betalen momenteel een gebruiksvergoeding aan de gemeente op basis van wat ze in het verleden betaalden. Hiermee zijn er onderlinge verschillen.

Nieuw beleid Voor het berekenen van de kosten voor gemeentelijke voetbalvelden wordt uitgegaan van een gemiddelde kostprijs per type veld waarbij qua tarieven onderscheid wordt gemaakt in: • •

Een natuurgrasveld Een kunstgrasveld Alternatieve scenario’s 1. Een kostprijs per veld (= maatwerk tarieven, overal verschillend) 2. Een kostprijs per sportpark (= maatwerk tarieven, per sportpark verschillend) 3. Een gemiddelde kostprijs per veld (gelijk voor natuurgras en kunstgras)

Nieuw beleid In de tarieven voor het gebruik van gemeentelijke voetbalvelden wordt onderscheid gemaakt in de volgende categorieën: Tarief 1: Om-niet gebruik Scholen krijgen voor het geven van bewegingsonderwijs gemeentelijke voetbalvelden om-niet in gebruik. De gemeente rekent hiervoor intern met een vergoeding vanuit onderwijs richting vastgoed gebaseerd op de normatieve klokuurvergoeding voor het bewegingsonderwijs. Alternatief scenario: De gemeente rekent intern met een vergoeding vanuit onderwijs richting vastgoed gebaseerd op de kostprijs van de accommodatie.

45

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Tarief 2: Kostendekkend tarief Als de daadwerkelijke kostprijs van voetbalvelden bij verenigingen in rekening wordt gebracht, moet je om het sporten betaalbaar te houden- een activiteitensubsidie verstrekken waarin ook rekening wordt gehouden met een deel van de kosten voor huisvesting. Alternatief scenario: In plaats van het vragen van een kostendekkend tarief voor het gebruik van gemeentelijke voetbalvelden voor maatschappelijke activiteiten, wordt het instrument Algemeen Belang Besluit ingezet (zie ook bijlage 4). Hierdoor wordt per sportpark verantwoord dat verenigingen minder dan de kostprijs betalen. Een dergelijk maatschappelijk niet-kostendekkend tarief komt overeen met de huidige situatie, alleen is nu niet transparant hoeveel indirecte subsidie de sportverenigingen nu ontvangen. Tarief 3: Marktconform tarief Voor commerciële activiteiten wordt een marktconform tarief gehanteerd, dat minimaal kostendekkend is. Accommoderen 3: Atletiek Een atletiekbaan is een basisvoorziening in de gemeente Edam-Volendam. Eigendom De gemeente is eigenaar van een 6-laans ovale atletiekbaan, waarbij aan één zijde acht sprintlanen zijn. Tevens zijn er voorzieningen voor hoogspringen, polsstokhoogspringen, steeplechase, verspringen, hinkstapsprong, speerwerpen, kogelstoten, discuswerpen en kogelslingeren.

Atletiekvereniging Edam heeft daar zelf nog een ‘survivalbaan’ (onderdeel survivalrun) bij gerealiseerd. De gemeente is eigenaar van de ondergrond en de baan. De atletiekvereniging huurt de baan en bijbehorende voorzieningen van de gemeente. De vereniging is via een recht van opstal-constructie eigenaar van opstallen op het sportpark zoals kleedkamers en kantine. Verdeling verantwoordelijkheden De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhouden en vervangen van de onderdelen en constructie van de baan. De survivalbaan en opstallen worden volledig door de vereniging zelf onderhouden. Het benodigde sportmateriaal wordt door de vereniging zelf verzorgd. De gemeente is ten aanzien van atletiek verantwoordelijk voor: • Realisatie, renovatie en vervanging van de atletiekbaan • Onderhoud van de atletiekbaan • Onderhoud van het sportpark • De materialen voor het uitvoeren van het onderhoud • Verhuur van de atletiekbaan De atletiekvereniging is zelf verantwoordelijk voor: • Realisatie, renovatie en vervanging van de survivalbaan • Sport- en spelmateriaal dat nodig is voor de sportbeoefening • Realisatie, renovatie en vervanging van de opstallen* • Onderhoud van de opstallen* • Beheer en exploitatie van de opstallen • Verhuur van bijbehorende opstallen

* De verenigingen kunnen financiële ondersteuning aanvragen bij de gemeente voor bijvoorbeeld verduurzaming, renovatie of vervanging van een opstal. Aan de hand van afwegingskaders toetst de gemeente dan of de stichting hiervoor in aanmerking komt.

46

Accommodatiebeleid Edam-Volendam 2023

Gebruik De vereniging heeft het eerste recht van gebruik op de accommodatie. Naast de vereniging maakt ook het onderwijs gebruik van de atletiekbaan voor lessen. Derden kunnen tegen een vergoeding ook gebruik maken van de accommodatie op de uren waarop de atletiekvereniging en het onderwijs de baan niet gebruiken. Het gebruik van materialen loopt dan via de vereniging. De atletiekvereniging kan haar opstallen op het sportpark verhuren aan derden. Tarieven De huurvergoeding die de atletiekvereniging momenteel betaalt is gebaseerd op de oorspronkelijke investering. De huurvergoeding is echter niet aangepast nadat de gemeente nog enkele nieuwe investeringen heeft gedaan voor de atletiekaccommodatie. Nieuw beleid Voor het berekenen van de kosten voor de gemeentelijke atletiekbaan wordt uitgegaan van volledige kostprijs van de atletiekbaan. Alternatief scenario: Huidige tarief handhaven (gebaseerd op een deel van de gemeentelijke investering). Nieuw beleid In de tarieven voor de gemeentelijke atletiekbaan wordt onderscheid gemaakt in de volgende categorieën: Tarief 1: Om-niet gebruik Scholen krijgen voor het geven van bewegingsonderwijs de gemeentelijke atletiekbaan om-niet in gebruik. De gemeente rekent hiervoor intern met een vergoeding vanuit onderwijs richting vastgoed gebaseerd op de normatieve klokuurvergoeding voor het bewegingsonderwijs.

Alternatief scenario: De gemeente rekent intern met een vergoeding vanuit onderwijs richting vastgoed gebaseerd op de kostprijs van de accommodatie. Tarief 2: Kostendekkend tarief Als de daadwerkelijke kostprijs van de gemeentelijke atletiekbaan bij de verenigingen in rekening wordt gebracht, moet je -om het sporten betaalbaar te houden- een activiteitensubsidie verstrekken waarin ook rekening wordt gehouden met een deel van de kosten voor huisvesting. Alternatief scenario: In plaats van het vragen van een kostendekkend tarief voor het gebruik van de gemeentelijke atletiekbaan voor maatschappelijke activiteiten, wordt het instrument Algemeen Belang Besluit ingezet (zie ook bijlage 4). Hierdoor wordt voor de atletiekbaan verantwoord dat voor maatschappelijke activiteiten minder dan de kostprijs wordt betaald. Een dergelijk maatschappelijk niet-kostendekkend tarief komt overeen met de huidige situatie, alleen is nu niet transparant hoeveel indirecte subsidie de atletiekvereniging (en eventueel andere verenigingen die er gebruik van maken) nu ontvangt. Tarief 3: Marktconform tarief Voor commerciële activiteiten wordt een marktconform tarief gehanteerd, dat minimaal kostendekkend is.