Jaarrekening deel I
Tekst van het document
Dit plan beschrijft de gezamenlijk visie vanuit het samenwerkingsverband Waterpanel Noord met betrekking tot de toekomst van de waterketen in onze regio. Het Waterketenplan 2021-2025 geeft de ambities voor een water- en klimaatbestendig Noord- en Midden-Limburg. Het GRP 2022-2026 beschrijft de invulling van die prioriteiten op lokaal niveau voor onze gemeente en bestaat uit een visie, een plan en een programma. Volgens het GRP 2022-2026 worden de tarieven voor de rioolheffing jaarlijks met 3,5% verhoogd. Streven is 100% kostendekkende tarieven. Leges De gemeente heft leges voor door haar verstrekte diensten, genoemd in de bij de legesverordening behorende tarieventabel. De tarieventabel is onderverdeeld in drie titels: - | Hoofdstuk 1 Algemene Dienstverlening. Onder andere: burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen, verstrekkingen uit de basisregistratie personen. - | Hoofdstuk 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning. Onder andere: bouwvergunning, aanlegvergunning en sloopvergunning. - | Hoofdstuk 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn. Onder andere: horeca en organiseren evenementen. Beleid: | De tarieven voor de leges werden voorheen jaarlijks verhoogd met consumentenprijs-indexcijfer (CPI). Door de economische onrust steeg de CPI voor Nederlandse begrippen naar grote hoogte.
Daarom heeft de raad bij de vaststelling van de belastingverordeningen 2023 besloten om af te wijken van deze lijn. Met ingang van 2023 worden de niet wettelijk vastgestelde legestarieven aangepast met het stijgingspercentage van de onroerendezaakbelasting, voor 2025 3,25%. | De Nota kostentoerekening 2024 vermeldt maximale kostendekkendheid als uitgangspunt bij de kostentoerekening. Dit betekent dat de hoogte van de tarieven (en dus de opbrengsten) zo dicht mogelijk bij de begrote kosten liggen, tenzij er aantoonbare redenen of beleidsmatige afwegingen zijn om hiervan af te wijken. Kruissubsidiëring: Binnen hoofdstuk 1 is kruissubsidiëring toegestaan. Zo mag bijvoorbeeld het tarief voor huwelijksvoltrekkingen meer dan kostendekkend worden vastgesteld ter compensatie van een niet kostendekkend tarief voor paspoorten. Ook binnen hoofdstuk 2 is kruissubsidiëring toegestaan en ook tussen hoofdstuk 1 en 2. Niet kostendekkende tarieven voor de diensten die vallen onder hoofdstuk 1 mogen dus gecompenseerd worden door meer dan kostendekkende tarieven voor de omgevingsvergunning uit hoofdstuk 2. Op grond van de Europese Dienstenrichtlijn is binnen hoofdstuk 3 kruissubsidiëring niet toegestaan.
Grafrechten De gemeente heft lijkbezorgingsrechten voor het gebruik van de begraafplaatsen en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaatsen Annahof in Echt en Elsene in Nieuwstadt. Beleid: Hoewel de grafrechten van openbare begraafplaatsen niet kostendekkend zijn worden deze niet verder verhoogd. Er is duidelijk een maatschappelijke trend zichtbaar dat het aantal crematies toeneemt en het aantal begravingen afneemt. Dit heeft tot gevolg dat de lasten van de begraafplaatsen over minder begravingen moet worden omgeslagen, waardoor de kosten per begraving sterk stijgen. Hierdoor wordt de keuze voor een begraving of crematie om financiële redenen bijna onmogelijk. Dit is een onwenselijke ontwikkeling. Daarom zijn de tarieven van begravingen bevroren op het niveau van het jaar 2015. Tarieven Hieronder is een overzicht ingevoegd van de belangrijkste tarieven 2025 en de tariefontwikkeling ten opzichte van 2024.
Tarieven | 2024 | 2025 OZB Woningen eigenaarsdeel | 0,10980% | 0,10333% Niet-woningen eigenaarsdeel | 0,25066% | 0,24102% Niet-woningen gebruikersdeel | 0,20037% | 0,19266% Deel I - 135 - Niet-woningen gebruikersdeel en eigenaarsdeel | 0,45103% | 0,43368% Hondenbelasting 1e hond | € | 47,35 | € | 48,90 2e en volgende hond | € | 70,35 | € | 72,65 Kennel | € | 284,00 | € | 293,25 Toeristenbelasting Toeristenbelasting | € | 1,75 | € | 2,00 Kort verblijf arbeidsmigranten | € | 1,00 | € | 1,00 Forensenbelasting WOZ-waarde: Tot € 75.000 | € | 179,00 | € | 185,00 Van € 75.000 tot € 100.000 | € | 434,00 | € | 449,00 Van € 100.000 tot € 150.000 | € | 730,00 | € | 754,00 Van € 150.000 tot € 200.000 | € | 1.013,00 | € | 1.046,00 Van € 200.000 of meer | € | 1.311,00 | € | 1.354,00 Afvalstoffenheffing Vastrecht éénpersoons huishouden | € | 127,00 | € | 165,00 Vastrecht meerpersoons huishouden | € | 195,00 | € | 205,00 Variabel deel 240 liter container (per lediging) | € | 11,00 | € | 12,00 Variabel deel 40 liter container (per lediging) | € | 1,50 | € | 2,00 Variabel deel inwerptrommel 60 liter (per inworp) | € | 2,75 | € | 3,00 Variabel deel inwerptrommel 30 liter (per inworp) | € | 1,40 | € | 1,50 Rioolheffing Rioolheffing | € | 288,25 | € | 298,35 Indirecte lozing (50%) | € | 144,10 | € | 149,15 Grafrechten (meest voorkomende tarieven) Begraven (personen 12 jaar en ouder) | € | 706,60 |
€ | 706,60 Enkel graf (20 jaar) | € | 1.337,05 | € | 1.337,05 Dubbel graf (20 jaar) | € | 1.828,20 | € | 1.828,20 Kwijtscheldingsbeleid Voor inwoners met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid om voor kwijtschelding in aanmerking te komen. Gehele of gedeeltelijke kwijtschelding is mogelijk voor de afvalstoffenheffing. De kwijtscheldingsnorm is in Echt-Susteren 100% van de voor de aanvrager geldende bijstandsnorm. De Regeling kwijtschelding belastingen medeoverheden biedt gemeenten de gelegenheid de vermogensnorm op te hogen. Jaarlijks wordt de vermogensnorm opgehoogd met de algemene verhoging. Voor 2025 bedroeg deze verhoging € 2.000. BsGW voert het kwijtscheldingsbeleid uit. Ze maken hierbij gebruik van het Inlichtingenbureau (IB). Het Inlichtingenbureau toetst de gegevens van de aanvrager die nodig zijn voor eventuele kwijtschelding aan de criteria om voor kwijtschelding in aanmerking te komen. De Gemeente Echt-Susteren verleend alleen kwijtschelding voor het vastrecht van de afvalstoffenheffing. Voor het belastingjaar 2025 is een bedrag van € 72.888 kwijtgescholden. Begroot was € 60.000.
Deel I - 136 - Opbrengsten Rekening 2024 | Begroting 2025 | Bijgestelde | Rekening 2025 begroting 2025 OZB | € | 7.984.800 | € | 8.445.000 | € | 8.445.000 | € | 8.258.20 Afvalstoffenheffing | € | 3.540.300 | € | 3.845.521 | € | 4.011.743 | € | 3.963.000 Rioolheffing | € | 4.742.100 | € | 4.708.559 | € | 4.891.262 | € | 4.916.800 Hondenbelasting | € | 174.500 | € | 189.500 | € | 179.500 | € | 172.000 Toeristenbelasting | € | 456.000 | € | 513.040 | € | 513.040 | € | 623.800 Forensenbelasting | € | 168.500 | € | 75.000 | € | 130.000 | € | 138.300 Precariorechten | € | 3.800 | € | 4.000 | € | 4.000 | € | 3.800 Leges | € | 2.575.300 | € | 2.137.700 | € | 1.537.700 | € | 1.795.400 Grafrechten | € | 66.600 | € | 33.000 | € | 33.000 | € | 35.900 Totaal | € | 19.711.900 | € | 20.156.000 | € | 19.953.100 | € | 19.711.900 Kostendekkendheid | Kostendekkendheid: het uitgangspunt is dat de gebruiker betaalt. De gemeenteraad is vrij om de hoogte van het tarief vast te stellen met een kostenonderbouwing als basis, waarbij het Rijk een aantal grenzen heeft gesteld, waaronder een maximale kostendekkendheid van 100%. | De hoogte van de tarieven en daarmee de kostendekkendheid van de tarieven worden in de raadsvergadering van december door de raad vastgesteld.
In het hoofdstuk “Kostentoerekening” van de “Kostentoerekening tarieven 2024” staat de methode beschreven die gehanteerd wordt voor het bepalen van de kosten die inzicht geeft in de totstandkoming van de tarieven doordat beleidskeuzes zichtbaar worden vastgesteld. | Extracomptabele berekening: In de tarieven van de heffingen zijn een aantal componenten extracomptabel berekend. Volgens het BBV is dit toegestaan. Het betreft: o | een rentepercentage van 3,5% over de boekwaarden van de investeringen; o | overhead; o | de compensabele btw over de afschrijvingscomponent van de afschrijvingen vanaf 2003 (19% over de periode 2003-2012; 21% over 2013 en volgende jaren); o | voor oninbare posten wordt 0,5% van de opbrengsten gerekend. Rechten | Rekening 2025 | Kosten-dekkend- heid Afvalstoffenheffing | € | 3.963.000 | 99,75% Rioolheffing | € | 4.742.000 | 99,94% Grafrechten | € 48.100 | 22,89% Leges | € | 2.777.800 | 112,38% Totaal | € | 9.414.800 Afvalstoffenheffing Kosten taakveld | X € 1.000 Kosten taakveld 7.3 Directe kosten | 3.642 6.3 Kwijtschelding | 79 Baten taakveld 7.3 Afval (excl.
Heffingen) | -624 Netto kosten | 2.964 Deel I - 137 - Deel I - 138 - Kosten taakveld X € 1.000 Overig toe te rekenen kosten Kapitaallasten 0 Oninbaar 19 Compensabele btw 50 Overhead 280 Storting voorziening 527 Totale kosten 3.973 Opbrengst heffingen 3.963 Totaal 3.963 Dekkingspercentage 99,75% Rioolheffing Kosten taakveld X € 1.000 Kosten taakveld 7.2 Directe kosten 1.969 Baten taakveld 7.2 Inkomsten (excl. Heffingen) -32 Netto kosten 1.937 Overig toe te rekenen kosten Kapitaallasten 775 Oninbaar 24 Compensabele btw 464 Overhead 327 Storting voorziening 1.393 Totale kosten 4.920 Opbrengst heffingen 4.917 Totaal 4.917 Dekkingspercentage 99,94% Grafrechten Kosten taakveld X € 1.000 Kosten taakveld 7.5 Directe kosten 121 Overig toe te rekenen kosten Kapitaallasten 10 Overhead 79 Totale kosten 210 Opbrengst heffingen 48 Totaal 48 Dekkingspercentage 22,89% Leges Rekening | Toege- | Kosten- 2025 | rekende | dekkend- kosten 2025 | heid Hoofdstuk 1 Algemene Dienstverlening | 912 | 1.145 | 79.63% Hoofdstuk 2 Dienstverlening en besluiten in het kader van de omgevingswet 1) | 1.771 | 1.207 | 146.72% Totaal hoofdstuk 1 en 2 | 2.683 | 2.353 | 114.05% Hoofdstuk 3 Dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2 | 15 | 49 | 31,64% Totaal | 2.689 | 2.401 | 112.38% 1) Met ingang van 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging in werking
getreden. De tariefbepalingen die betrekking hebben op de omgevingswet zijn opgenomen in hoofdstuk 2 van de tarieventabel. In dit hoofdstuk zijn voor 2024 bestaande tariefbepalingen gewijzigd of vervallen en nieuwe tariefbepalingen toegevoegd waardoor de tarieven volledig opnieuw zijn berekend. Veel aanvragen zijn nog in 2023 ingediend en afgehandeld in 2024. Doordat de tarief-bepalingen van 2023 afwijken van 2024 zijn deze opbrengsten en toegerekende kosten niet meegenomen in de berekening van de kostendekkendheid 2024. Woonlasten Voor een beeld van de lokale lastendruk van Echt-Susteren in vergelijking met andere gemeenten worden de cijfers gebruikt die zijn ontleend aan de “Atlas van de lokale lasten 2025”. Deze atlas wordt elk jaar door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo), een onafhankelijk onderzoeksinstituut verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, gepubliceerd. De Atlas geeft jaarlijks een overzicht van de heffingen van gemeenten, provincies en waterschappen, waaraan de onderstaande tabellen zijn ontleend.
Gemiddelde woonlasten eigenaar- | Eénpersoonshuishouden | Meerpersoonshuishouden bewoner | 2025 | 2025 Onroerendezaakbelastingen eigenaar | € 384 | € 384 Afvalstoffenheffing | € 201 | € 276 Rioolheffing | € 298 | € 298 Totaal | € 883 | € 958 Gemiddelde woonlasten vorig jaar | € 823 | € 926 Mutatie lokale lastendruk | 7,29% | 3,46% Gemiddelde woonlasten huurder | Eénpersoonshuishouden | Meerpersoonshuishouden 2025 | 2025 Afvalstoffenheffing | € 201 | € 276 Totaal | € 201 | € 276 Gemiddelde woonlasten vorig jaar | € 161 | € 264 Mutatie lokale lastendruk | 24,84% | 4,55% Eigenaar-bewoner | Eénpersoons- | Meerpersoons- | Rangorde huishouden | huishouden Echt-Susteren | € 883 | € 958 Limburg | € 966 | € 1.036 | 7 Nederland € 964 | € 1.053 | 83 Deel I - 139 - Huurder | Eénpersoons- | Meerpersoons- | Rangorde huishouden | huishouden Echt-Susteren | € 201 | € 276 Limburg | € 367 | € 436 | 5 Nederland | € 376 | € 480 | 21 In de kolom rangorde staat welke plaats Echt-Susteren inneemt ten opzichte van het Limburgs en Nederlands gemiddelde van een meerpersoonshuishouden. 9.3 | Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Het doel van een gemeente is om maatschappelijke doelen te realiseren voor zijn klanten (inwoners, ondernemingen, maatschappelijke instellingen, andere overheden etc.). Dit geldt ook voor onze gemeente.
Bij het realiseren van deze doelen loopt de gemeente risico’s. Deze risico’s zijn van uiteenlopende aard. Om zicht te krijgen op de aard, inhoud en omvang van de risico’s en op de mogelijke beheersmaatregelen, wordt risicomanagement toegepast. Het gemeentelijk risicomanagement is gericht op het opsporen en ondervangen van bedreigingen die aan het realiseren van de gestelde maatschappelijke doelstellingen in de weg kunnen staan. Verder geeft het risicomanagement inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële en niet-financiële gevolgen van risico’s op te vangen, (het zogenaamde weerstandsvermogen) en in de financiële buffer die de gemeente daarvoor nodig en beschikbaar heeft (de zogenaamde weerstandscapaciteit). Beleidskader Het huidige gemeentelijk beleid over risicomanagement en weerstandsvermogen is vastgelegd in enerzijds de Nota risicomanagement Echt-Susteren 2022 en anderzijds de Nota weerstandsvermogen Echt-Susteren 2022, beiden vastgesteld door de raad op 3 november 2022. Beide nota’s zijn nauw met elkaar verbonden en moeten in onderlinge samenhang gelezen worden. Beleid over risicomanagement In de Nota risicomanagement Echt-Susteren 2022 is voor de uitvoering van het risicomanagement gekozen voor het zgn. COSO ERM plus-model.
Met behulp hiervan worden periodiek op een systematische wijze de risicodragende gebeurtenissen geïnventariseerd, de kans op optreden en het effect daarvan ingeschat, de al bestaande beheersmaatregelen in kaart gebracht en tenslotte het restrisico gekwantificeerd. Dit restrisico is de grondslag voor de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit respectievelijk het weerstandsvermogen. Hierover wordt in de begroting en jaarrekening aan de raad gerapporteerd. Daarbij wordt ook de noodzakelijk geachte omvang van het weerstandsvermogen voorgelegd. Het risicomanagement maakt daarmee regulier onderdeel uit van de gemeentelijke planning en control- cyclus en de berekeningen uit het risicomanagement-model geven de juiste omvang van de benodigde weerstandscapaciteit aan. Er wordt actief gestuurd op risicobeheersing om de risico’s zoveel mogelijk te beperken en voorkomen. Ook wordt het risicobewustzijn gestimuleerd doordat in ieder op te stellen bestuurlijk behandelvoorstel (B&W-voorstel, raadsvoorstel), iedere projectfile en in iedere projectenrapportage verplicht een risicoparagraaf opgenomen moet worden. Beleid over weerstandsvermogen Hierna wordt kort ingegaan op de belangrijkste beleidsmatige keuzes voor het weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit zoals deze voortvloeien uit de Nota weerstandsvermogen Echt-Susteren 2022.
Bepaling weerstandscapaciteit Bij de weerstandscapaciteit moet onderscheid worden gemaakt tussen: Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Deel I - 140 - Deel I - 141 - Bij de bepaling van de weerstandscapaciteit worden voorzieningen niet meegenomen. Voorzieningen zijn gevormd voor verplichtingen en verliezen waarvan de omvang per balansdatum onzeker is maar wel redelijkerwijs in te schatten. Het vormen van een voorziening is een verplichting. Voorzieningen behoren tot het vreemd vermogen. Een voorziening heeft de omvang van de verplichting en/of het verlies. De risico’s die worden betrokken bij de weerstandscapaciteit betreft risico’s waarvoor geen voorziening is getroffen. Bij voorzieningen is er namelijk sprake van een verplichting of een voorzienbaar verlies. Bij risico’s is de kans dat een gebeurtenis zich voordoet, wanneer en de mate waarin het gevolg zich voordoet onzeker.
De beschikbare weerstandscapaciteit wordt bepaald door de optelling van: Algemene reserves Onbenutte begrotingsruimte Onbenutte belastingcapaciteit Post onvoorzien Stille reserves in de materiële vaste activa Stille reserves in de niet uit de balans blijkende bezittingen Element Onderdeel Waarde Incidenteel Structureel Algemene reserve Algemene reserve € 6.814.000 Algemene (exploitatie) reserves Geen - Bestemmingsreserves Geen - Onvoorzien structureel* Geen - € 50.000 Onbenutte begrotingsruimte Geen - Onbenutte investeringscapaciteit Geen - Onbenutte belastingcapaciteit Onroerendezaakbelasting € 2.234.000 Stille reserves Nader te bepalen p.m. p.m. Weerstandscapaciteit € 6.814.000 € 2.284.000 Totaal € 9.098.000 * Omvang van de post onvoorzien per 31-12-2025 Omdat in de Nota Reserves en Voorzieningen een onder- en bovengrens is gesteld aan de algemene reserves, kan de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit: Nooit minder bedragen dan de ondergrens van de algemene reserve (zgn. minimaal beschikbare weerstandscapaciteit); Nooit meer bedragen dan de optelsom van de bovengrens van de algemene reserve, de onbenutte ruimte in begroting en belastingcapaciteit en de stille reserves in materiële vaste activa en niet uit de balans blijkende bezittingen (zgn. maximaal beschikbare weerstandscapaciteit).
De benodigde weerstandscapaciteit is gelijk aan de optelsom van de financiële restrisico’s uit het nettorisicoprofiel. Het nettorisicoprofiel is de resultante van het risicomanagementproces zoals beschreven in de Nota Risicomanagement Echt-Susteren 2022. Ter afdekking van risico’s die op dit moment nog niet ingeschat zijn of kunnen worden, wordt dit bedrag vanuit het voorzichtigheidsbeginsel verhoogd met 10%. In formulevorm: Formule 1 Benodigde weerstandscapaciteit = 1,1 x (som financiële restrisico’s uit netto-risicoprofiel Bepaling weerstandsvermogen Bij het weerstandsvermogen moet onderscheid worden gemaakt tussen: Het relatieve weerstandsvermogen Het absolute weerstandsvermogen Het relatieve weerstandvermogen is het verhoudingsgetal (ratio) tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit, en wordt berekend op basis van de volgende formule: Formule 2 Relatieve weerstandsvermogen = (beschikbare weerstandscapaciteit) (benodigde weerstandscapaciteit) Dit verhoudingsgetal is een maatstaf voor de mate waarin financiële restrisico’s kunnen worden opgevangen (‘robuustheid van de gemeentelijke financiële positie’).
Voor de beoordeling van deze ratio wordt uitgegaan van de volgende tabel: Tabel 1 Ratio | Kwalificatie > 2 | Uitstekend 1,4 < X < 2 | Goed 1,0 < X < 1,4 | Ruim voldoende 0,8 < X < 1,0 | Voldoende 0,6 < X < 0,8 | Onvoldoende < 0,6 | Ruim onvoldoende Als beleidskader is gesteld dat het relatieve weerstandsvermogen tenminste de kwalificatie ‘voldoende’ moet hebben. Met andere woorden: dat de ratio tenminste 0,8 bedraagt. Het absolute weerstandsvermogen is een door de raad vastgesteld bedrag dat als financiële buffer wordt aangehouden voor het opvangen van financiële restrisico’s. Dit bedrag moet beschikbaar zijn als weerstandscapaciteit en is in het theoretisch ideaalmodel tenminste gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit. Maar omdat als beleidskader is gesteld dat het relatieve weerstandsvermogen tenminste 0,8 moet bedragen, volgt hieruit automatisch dat het absolute weerstandsvermogen tenminste gelijk moet zijn aan 80% van de benodigde weerstandscapaciteit. Deel I - 142 - Deel I - 143 - In formulevorm: Formule 3 Absolute weerstandsvermogen = 0,8 x benodigde weerstandscapaciteit Verder wordt vanuit het voorzichtigheidsbeginsel een normatieve ondergrens gesteld voor het absolute weerstandsvermogen. Deze normatieve ondergrens bedraagt 10% van enerzijds de Algemene Uitkering (AU) uit het gemeentefonds en deelfonds sociaal domein en anderzijds de OZB-opbrengst.
Het bedrag voor de normatieve ondergrens wordt berekend op basis van de volgende formule: Formule 4 Normatieve ondergrens absolute weerstandsvermogen = 0,1 x (AU + OZB-opbrengst) Als beleidskader is gesteld dat de raad als absolute weerstandsvermogen de uitkomst van formule 3 vaststelt, tenzij dit bedrag lager is dan de uitkomst van formule 4. In dat laatste geval stelt de raad de uitkomst van formule 4 vast als absolute weerstandsvermogen. Met andere woorden: het vast te stellen absolute weerstandsvermogen moet tenminste een bedrag ter grootte van de uitkomst van formule 4 zijn. Tenslotte is er ook nog een normatieve bovengrens voor het absolute weerstandsvermogen. Dit hangt samen met het feit dat er een maximum zit aan de beschikbare weerstandscapaciteit, en het absolute weerstandsvermogen nu eenmaal niet meer kan bedragen dan de maximale beschikbare weerstandscapaciteit. Het bedrag voor de normatieve bovengrens wordt berekend op basis van de volgende formule: weerstandscapaciteit. Formule 5 Normatieve bovengrens absolute weerstandsvermogen = de maximaal beschikbare weerstandscapaciteit Als beleidskader wordt gesteld dat de raad als absolute weerstandsvermogen de uitkomst van formule 3 vaststelt, tenzij dit bedrag hoger is dan de uitkomst van formule 5. In dat laatste geval stelt de raad de uitkomst van formule 5 vast als absolute weerstandsvermogen.
Berekening ondergrenzen, bovengrens, weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen per 31 december 2025 Op basis van het gestelde in de Nota Risicomanagement Echt-Susteren 2022, de Nota Weerstandsvermogen Echt-Susteren 2022, de uitkomsten van het risicomanagementproces per 31 december 2025 en de aan deze jaarrekening ten grondslag liggende gegevens worden de ondergrens, de weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen per 31 december 2025 als volgt berekend (afgerond op duizendtallen): Tabel 2 Weerstandscapaciteit Toelichting A Beschikbare weerstandscapaciteit € 9.098.000 Op basis van de jaarrekening 2025 B Benodigde weerstandscapaciteit € 1.209.000 Zie formule 1: 1,1 x (som financiële restrisico’s uit nettorisicoprofiel per 31 december 2025) Weerstandsvermogen Toelichting C Relatieve weerstandsvermogen 7,5 Zie formule 2: A gedeeld door B D Absolute weerstandsvermogen € 1.999.000 Zie formule 3: 0,8 x B Ondergrenzen Toelichting Deel I - 144 - E Normatieve ondergrens relatieve weerstandsvermogen 0,80 Zie toelichting nota’s. F Normatieve ondergrens absolute weerstandsvermogen € 8.582.059 Zie formule 4: 0,1 x (AU + OZB-capaciteit), waarbij: Algemene Uitkering 2025: € 77.562.442 (op basis van specificatie nr. 12 d.d.
18 december 2025) OZB-opbrengst 2025 € 8.258.150 Bovengrenzen Toelichting G Normatieve bovengrens absolute weerstandsvermogen € 12.234.000 Zie formule 5: Gelijk aan maximaal beschikbare weerstandscapaciteit, waarbij: Bovengrens algemene reserve: € 10.000.000 (op basis Nota reserves en voorzieningen 2025); Onbenutte belastingcapaciteit: € 2.234.000 Conclusies: 1. C is groter dan E, dus C voldoet aan het ondergrensvereiste (= ratio moet tenminste 0,8 bedragen); 2. De kwalificatie van C luidt: ‘uitstekend’ (zie tabel 1); 3. D is kleiner dan F, dus D voldoet niet aan het ondergrensvereiste (= het vast te stellen absolute weerstandsvermogen moet minimaal een bedrag ter grootte van de uitkomst van formule 4 zijn). Het vast te stellen absolute weerstandsvermogen moet daarom minimaal bedrag F zijn; 4. F is kleiner dan G en voldoet dus aan het normatieve bovengrensvereiste (= het vast te stellen absolute weerstandsvermogen mag maximaal een bedrag ter grootte van de uitkomst van formule 5 zijn); 5. Daarom wordt het begrote absolute weerstandsvermogen per 1 januari 2026 voor de begroting 2026 vastgesteld op het bedrag F, dus op € 8.404.000. Opgemerkt wordt dat, op basis van de per 31 december 2025 beschikbare informatie, van sommige onderkende risico’s niet precies bekend is óf en zo ja in welke mate deze een financieel restrisico kennen.
Dergelijke risico’s zijn dus wel in beeld en worden als zodanig bewaakt, maar zijn nog niet cijfermatig verdisconteerd in het weerstandsvermogen per 31 december 2025. Risico Top 10 Bij de ‘Risico Top 10’ wordt voor de rangvolgorde uitgegaan van het netto risico, d.w.z. het financieel restrisico dat overblijft nadat rekening is gehouden met de kans van intreden en met de genomen beheersingsmaatregelen. Per 31 december 2025 ziet de ‘Risico Top 10’ er als volgt uit (afgerond op duizendtallen): Risico Top 10 Onderwerp Bruto- risico Kans van in- treden Getroffen beheersingsmaatregelen Netto- risico 1 Onderwijshuisvestin g € 400.000 90% De start van de werkzaamheden gepland voor de revitalisatie van het Connect College zijn gestart. Dit leidt mogelijk tot extra kosten, bijvoorbeeld als gevolg van indexatie van de bouwkosten. € 360.000 Risico | Onderwerp | Bruto- | Kans | Getroffen | Netto- Top 10 | risico | van in- | beheersingsmaatregelen | risico treden 2 | Continuïteit | € 500.000 | 50% | Net als gemeenten kampen ook | € 250.000 zorgaanbieders | zorgaanbieders met o.a. Jeugd | toenemende zorgkosten, hogere uitvoeringslasten en personeelstekorten. Hoewel het doorgaans lukt om de nodige hulp aan jeugdigen te borgen, zorgen deze ontwikkelingen in sommige gevallen voor druk op financiële resultaten van organisaties en daarmee ook op zorgcontinuïteit.
Voor gemeenten staat de continuïteit van zorg aan jeugdigen centraal. Om die reden bestaat het risico dat gemeenten en zorgaanbieders in gesprek moeten treden over noodzakelijke investeringen om deze zorgcontinuïteit te borgen. Het is lastig om vooraf al een concrete inschatting te maken van de financiële impact, aangezien dit per situatie anders is. 3 | Prijsstijgingen | € 400.000 | 50% | Beperkte invloed vanwege de | € 200.000 aannemers en | gestegen kosten en leveranciers. | beschikbaarheid/inzetbaarheid Prijsafwijkingen zijn | van derden. Beheersmaatregel: inherent aan de | indien van toepassing bijstellen sterk stijgende | prioritaire onderhoudszaken. algemene kosten en tekorten op de , arbeids- en energiekosten van (toe)leveranciers. 4 | Milieuschade | € 300.000 | 50% | Er wordt continu gewerkt aan het | € 150.000 (Water- en | optimaliseren van het riool- en stormschade en | watersysteem. droogteschade). | Stormschade (o.a. omgewaaide bomen) is niet te beheersen. De ontwikkeling van droge en natte perioden in Nederland zal worden gemonitord en indien nodig c.q. waar mogelijk zullen dan maatregelen worden getroffen. Toch is volledige beheersing vooraf nog niet mogelijk en de effectiviteit ook nog niet kwantificeerbaar.
5 | Cybersecurityincide | € 630.000 | 10% | | Preventieve ICT- | € 63.000 nten en uitval ICT | maatregelen (Langdurige) uitval | | ICT-continuïteitsplannen (meer dan 8 uur) | | Back-up en herstel van ondersteunende | | Risicobeperkende applicaties, | maatregelen naar aanleiding van risicoanalyses Deel I - 145 - Risico | Onderwerp | Bruto- | Kans | Getroffen | Netto- Top 10 | risico | van in- | beheersingsmaatregelen | risico treden apparatuur en | | Dubbelop uitvoeren van infrastructuur als | verbindingen gevolg van | | Detectiemaatregelen op storingen, ernstige | basis van logging en kwetsbaarheidsmeld | monitoring ingen of cybersecurityinciden ten zoals hacks en ransomware. Hierdoor komen de dienstverlening en (wettelijke) termijnen in het gedrang. 6 | Bij niet voldoen aan | € 500.000 | 10% | Een groot gedeelte van de | € 50.000 wet- en regelgeving, | implementatie van (Europese) bijvoorbeeld de | wet- en regelgeving is AVG, Archiefwet, | ondergebracht in het gezamenlijk Wet open overheid | Programma Dienstverlening. of Wet digitale | Hierdoor is geborgd dat wet- en overheid, kan dit | regelgeving tijdig wordt leiden tot sancties, | geïmplementeerd, of dat in ieder bestuursrechtelijke | geval de juiste bestuurlijke en verplichtingen, | operationele afwegingen kunnen toezicht of | worden gemaakt. Daarnaast interventies.
| worden medewerkers (online) getraind in het juist toepassen van Wet- en regelgeving. 7 | Bocage: | € 400.000 | 10% | Intensieve projectbewaking | € 40.000 grondexploitatie 8 | Bocage: financiering | € 1.600.000 | 50% | Recht van hypotheek op | € 36.000 CV/BV | gronden. Effectiviteit van beheersmaatregelen = € 764.000 9 | Louerveld eigen | € 150.000 | 20% | Weinig tot geen invloed op deze | € 30.000 ontwikkeling 16 | kostenstijging. Vroegtijdig starterswoningen / | prijsafspraken maken met 14 | aannemer. Gemeente zet zich levensloopbestendig | door zelf te ontwikkelen in voor e woningen. | een kostenneutrale ontwikkeling. Kostenstijging | De verkoopprijs moet wel de bouwmateriaal/alge | kosten dekken waardoor het mene kosten | risico minimaal is. aannemer. 10 | Herstel | € 300.000 | 10% | Door artikel 92, lid 1, sub b, van | € 30.000 constructiefouten | de Wet op het primair onderwijs schoolgebouwen | en artikel 76c, lid 1, sub b, van de Wet op het voortgezet onderwijs is de gemeente verantwoordelijk voor de bekostiging van het herstel van constructiefouten bij Deel I - 146 - Deel I - 147 - Risico Top 10 Onderwerp Bruto- risico Kans van in- treden Getroffen beheersingsmaatregelen Netto- risico schoolgebouwen. Een dergelijk gebrek valt niet onder de voor de schoolgebouwen afgesloten verzekering.
Totaal € 4.550.000 €1.209.000 Uit deze Risico Top 10 per 31 december 2025 blijkt dat: Het totaal netto risico van deze Top 10 (€ 1.209.000) bijna 91% vormt van de totale benodigde weerstandcapaciteit (€ 1.333.000). Bij het in kaart brengen van de risico’s is ook de financiële onzekerheid van de Algemene Uitkering gesignaleerd. Omdat hier concreet geen bedrag bij genoemd kon worden is deze als een “p.m.-post” opgenomen en hierdoor niet in de risico top-10 vermeld. De Algemene Uitkering kan afwijken van het bedrag dat in de begroting is opgenomen. Deze afwijking kan zowel positief als negatief zijn. Om dit risico af te dekken zijn stelposten opgenomen om eventuele tegenvallers op te vangen. Omdat het totale gemeentelijke netto risicoprofiel als resultante van het risicomanagement-proces per 31 december 2025 voor een belangrijk deel voortvloeit uit projecten, wordt van alle projecten, dus ook die uit de Risico Top 10, nauwlettend de ontwikkeling van het risicoprofiel gevolgd om, als noodzakelijk, tijdig nieuwe of aanvullende beheersmaatregelen te treffen. Dit gebeurt zowel voor het reguliere periodieke risicomanagementproces als voor de periodieke projectenrapportage. In het voorgaande is inzicht gegeven in de weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen, en is een Risico Top 10 behandeld.
Via het risicomanagementproces dat deel uitmaakt van onze reguliere planning- en control cyclus wordt actief gestuurd op risicobeheersing om de risico’s zoveel mogelijk te beperken. Voor projecten geldt bovendien dat nauwlettend de ontwikkeling van het risicoprofiel wordt gevolgd om, indien noodzakelijk, tijdig nieuwe of aanvullende beheersmaatregelen te treffen. In de praktijk doen lang niet alle risico’s zich daadwerkelijk voor. Toch moet de gemeente waakzaam blijven voor de mogelijke gevolgen van al ingezet en nieuw beleid, van ontwikkelingen in de projecten en van gevolgen die voortvloeien uit opgelegd rijksbeleid, zoals bijvoorbeeld de drie decentralisaties en transities in het sociaal domein, de invoering van de nieuwe Omgevingswet en de wetgeving op het terrein van de vennootschapsbelasting. De risico’s in het sociaal domein en met name jeugd is een risico wat moeilijk zelf te beheersen is. De compensatie van het Rijk blijft achter en daarnaast worden de gestegen kosten doorgerekend in de tarieven die de zorginstellingen bij de gemeente in rekening brengen. Complexe casussen komen ook steeds vaker voor en dit zijn langlopende trajecten waarvan de kosten vooraf moeilijk in te schatten zijn.
Financiële kengetallen en de relatie met het BBV Het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies, Gemeenten en Waterschappen (BBV) schrijft voor dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basis-set van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen die gelden voor de begroting vanaf 2016 en de jaarrekeningstukken vanaf 2015. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De kengetallen en de beoordeling geven gezamenlijk op eenvoudige wijze inzicht aan raadsleden over de financiële positie van hun gemeente. Hoe de kengetallen berekend moeten worden, is vastgelegd in een ministeriële regeling. Het gebruik en het vaststellen van de berekeningswijze van de kengetallen heeft geen functie als normeringinstrument voor het financieel toezicht door de provincies. De invoering van de set van vijf kengetallen is bedoeld om de financiële positie voor raadsleden inzichtelijker te maken. Zoals vermeld, is de definitieve berekeningswijze vastgelegd in een ministeriële regeling en kunnen zich nog specifieke wijzigingen voor doen in onderstaande tabellen. Voor raadsleden is het van belang dat ze de betekenis van de kengetallen begrijpen en inzicht krijgen in de financiële positie van hun gemeente.
Een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie is daarvoor essentieel. Daarbij is het ook relevant om inzicht te hebben in de ontwikkeling van de kengetallen over de jaren heen. Per tabel wordt een korte toelichting gegeven over het resultaat. Met ingang van het begrotingsjaar 2016 worden financiële kengetallen in de begroting opgenomen. De provincie heeft onderstaand overzicht gepresenteerd. Een vergelijking wordt gemaakt met het Nederlands gemiddelde van 2025. Aan de categorieën heeft de provincie geen kwalificatie gegeven, omdat normering in eerste instantie door de gemeente zelf moet plaatsvinden. Wel kan over het algemeen worden gesteld, dat categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Kengetal | Nederlands | 2025 | Categori | Categori | Categori gemiddelde | e A | e B | e C over 2025 | ¹ 1. | Netto schuldquote zonder | 71,6% | 20.32% | < 90% | 90-130% | > 130% correctie doorgeleende gelden 2. | Netto schuldquote met | 66,7% | 23,75% | < 90% | 90-130% | > 130% correctie doorgeleende gelden 3. | Solvabiliteitsratio | 32,9% | 47,20% | > 50% | 20-50% | < 20% 4. | Grondexploitatie | 4,5% | 4,65% | < 20% | 20-35% | > 35% 5. | Structurele exploitatieruimte | -1,3% | 0,21% | > 0% | = 0 | < 0% 6.
| Belastingcapaciteit | 101,6% | 93,16% | < 95% | 95-105% | > 105% ¹) Bron: www.findo.nl (databank decentrale overheden) Geconstateerd wordt dat de uitkomsten over 2025 voor onze gemeente vijf keer in categorie A vallen en één keer in categorie B. De uitkomsten zijn in 5 categorieën gelijk aan die van het gemiddelde van de Nederlandse gemeenten. Behalve in de categorie belastingcapaciteit waarin de gemeente beter scoort en in een hogere categorie zit dan het Nederlands gemiddelde. Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie van een gemeente moet worden beoordeeld. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie van een gemeente. De aangetrokken geldleningen van de gemeente zorgen ervoor dat de solvabiliteit niet in categorie A valt. Zoals in de financieringsparagraaf is te lezen is de schuld niet te hoog als deze wordt afgezet tegen het exploitatietotaal en blijft deze ruim onder de 100%. De aangetrokken geldleningen die nog niet zelf nodig zijn worden “geparkeerd” bij het Rijk of tijdelijk doorgeleend aan andere gemeenten. Hierdoor scoort de gemeente goed bij het kengetal “netto schuldquote zonder correctie doorgeleende gelden” ten opzichte van het Nederlands gemiddelde.
De goede score bij de structurele exploitatieruimte laat zien dat de gemeente structureel voldoende ruimte heeft om structurele lasten op te vangen en dat dit aansluit bij de conservatieve begrotingspolitiek zoals deze in het Hoofdlijnenakkoord 2022-2026 is opgenomen. De lage belastingcapaciteit sluit ook aan bij de ambitie van het college zoals in het Hoofdlijnenakkoord 2022-2026 is opgenomen. Niet alleen blijven de woonlasten onder het Limburgs gemiddelde maar ook ruim onder het Nederlands gemiddelde. 1A. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een aanwijzing van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Beoordeling Op basis van onderstaande cijfers neemt de netto schuldquote af. Het beoordelen van de netto schuldquote is niet alleen afhankelijk van onderstaande gegevens. Dit moet in een breder perspectief worden gezien (denk aan stille reserves, opbrengsten uit grondexploitaties, beleggingen etc.). Deel I - 148 - Uitgaande van het provinciaal overzicht valt onze schuldpositie in categorie A: het minst risicovol. Bij rekening einde van het jaar | Rek. 2024 | Begr. 2025 | Rek. 2025 A | Vaste schulden (cf. art. 46 BBV) | 52.576.000 | 46.379.000 | 46.379.000 B | Netto vlottende schuld (cf. art.
48 BBV) | 8.997.000 | 34.783.000 | 9.821.000 C | Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV) | 14.431.000 | 12.000.000 | 14.097.000 D | Financiële activa (cf. art. 36 lid b, c, d, e en f) | 10.691.000 | 6.323.000 | 10.822.000 E | Uitzettingen < 1 jaar (cf. art. 39 BBV) | 28.296.000 | 10.000.000 | 18.425.000 F | Liquide middelen (cf. art. 40 BBV) | 485.000 | 100.000 | -1.399.000 G | Overlopende activa (cf. art. 40a BBV) | 6.740.000 | 3.500.000 | 15.794.000 H | Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves)) | 117.507.000 | 109.353.000 | 131.193.000 Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% | 25,35% | 64,88% | 23,75% 1B. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen (zie artikel 36 lid b en c, van het BBV).
Beoordeling Op basis van onderstaande cijfers neemt de netto schuldquote af ten opzichte van de jaarrekening 2024. Het effect van het elimineren van de verstrekte leningen aan derden (bijvoorbeeld woningcorporaties) is slechts miniem. Uitgaande van het provinciaal overzicht valt onze schuldpositie in categorie A: het minst risicovol. Bij begroting ultimo jaar | Rek. 2024 | Begr. 2025 | Rek. 2025 A | Vaste schulden (cf. art. 46 BBV) | 52.576.000 | 46.379.000 | 46.379.000 B | Netto vlottende schuld (cf. art. 48 BBV) | 8.997.000 | 34.783.000 | 9.821.000 C | Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV) | 14.431.000 | 12.000.000 | 14.097.000 D | Financiële activa (cf. art. 36 lid d, e en f) | 6.322.000 | 6.323.000 | 6.322.000 E | Uitzettingen < 1 jaar (cf. art. 39 BBV) | 28.296.000 | 10.000.000 | 18.425.000 F | Liquide middelen (cf. art. 40 BBV) | 485.000 | 100.000 | -1.399.000 G | Overlopende activa (cf. art. 40a BBV) | 6.740.000 | 3.500.000 | 15.794.000 H | Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves)) | 117.507.000 | 109.353.000 | 131.193.000 Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% | 29,07% | 66,88% | 23,75% Deel I - 149 - 2. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal.
Het eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens artikel 42 BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Beoordeling Op basis van onderstaande cijfers neemt de solvabiliteit toe. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat het eigen vermogen niet wordt aangevuld. De praktijk laat echter zien dat er telkenjare overschotten zijn op de exploitatie, waardoor het eigen vermogen toeneemt en daardoor ook de ratio. Een ratio tussen 25 en 40 wordt als solide beoordeeld. Uitgaande van het provinciaal overzicht valt onze solvabiliteitsratio in categorie B: Tussen 20 en 50% weinig risicovol. Bij rekening einde van het jaar | Rek. 2024 | Begr. 2025 | Rek. 2025 A | Eigen vermogen (cf. art. 42 BBV) | 72.103.000 | 61.631.000 | 77.989.000 B | Balanstotaal | 162.229.000 | 168.765.000 | 165.245.000 Solvabiliteit (A/B) x 100% | 44,45% | 35,52% | 47,20% 3. Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen.
In artikel 38, onderdeel a, van het BBV wordt gevraagd om in de balans afzonderlijk op te nemen: Grond- en hulpstoffen gespecificeerd naar: 1. Niet in exploitatiegenomen bouwgronden en 2. Overige grond- en hulpstoffen. In onderdeel b van artikel 38 wordt gevraagd om ‘onderhanden werk’ te vermelden, hieronder vallen ook bouwgronden in exploitatie. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting of jaarstukken (volgens artikel 17 onderdeel van het BBV = exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage. Beoordeling Uitgaande van het provinciaal overzicht valt het kengetal grondexploitatie in categorie A: het minst risicovol. Bij rekening einde van het jaar | Rek. 2024 | Begr. 2025 | Rek. 2024 A | Bouwgronden in exploitatie (cf. art.38 lid b BBV) | 2.418.000 | 1.906.000 | 6.101.000 B | Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves)) | 117.507.000 | 109.353.000 | 131.193.000 Grondexploitatie A/B x 100% | 2,06% | 1,74% | 4,65% Deel I - 150 - 4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt nu het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten.
Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Voorbeelden van structurele baten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten. Bij structurele lasten zijn dat bijvoorbeeld de personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Het onderscheid tussen structureel en incidenteel is ook in een notitie van de commissie BBV vastgelegd en moet volgens het BBV ook in de begroting en jaarstukken worden onderbouwd. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn. In artikel 19 onderdeel c van het BBV wordt een overzicht gevraagd van de geraamde incidentele baten en lasten per programma, waarbij per programma tenminste de belangrijkste posten afzonderlijk worden gespecificeerd en de overige posten als een totaalbedrag kunnen worden opgenomen. In artikel 19 onderdeel d wordt een overzicht gevraagd van de beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. In artikel 23 van het BBV staat dat deze gegevens ook moeten worden verstrekt voor de meerjarenraming. Deze gegevens worden ook verstrekt bij de jaarrekening (zie artikel 19 BBV). Op basis van deze gegevens kan het saldo van de structurele baten en structurele lasten worden berekend.
Daarbij wordt het saldo opgeteld van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten (zie artikel 17 onderdeel c van het BBV = exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage. Om dit kengetal te relateren aan het overzicht van baten en lasten is het noodzakelijk om onderstaande cijfers te presenteren. Beoordeling Uitgaande van het provinciaal overzicht valt de structurele exploitatieruimte voor het jaar 2024 in categorie A: het minst risicovol. Bij jaarrekening | Rek. 2024 | Begr. 2025 | Rek. 2025 A | Totale structurele lasten | 113.072.000 | 101.374.000 | 119.697.780 B | Totale structurele baten | 113.248.000 | 100.750.000 | 124.826.631 C | Totale structurele toevoegingen aan reserves | 68.000 | - | 0 D | Totale structurele onttrekkingen aan reserves | 166.000 | 885.000 | 630.943 E | Totale baten | 117.507.080 | 109.353.000 | 148.616.167 Structurele exploitatieruimte ((B-A)+(D-C))/(E) x 100% | 0,23% | 0,24% | 0,39% 5. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten.
Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB en de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingcapaciteit van gemeenten wordt daarom berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar “t” te vergelijken met het landelijk gemiddelde in jaar t-1 in en uit te drukken in een percentage. De (ongewogen) gemiddelde woonlasten van gemeenten in 2025 - op basis van de cijfers van het Coelo - bedragen € 926. Het gemiddelde voor het jaar 2025 was € 994. Deel I - 151 - Beoordeling Uitgaande van Atlas van de lokale lasten van Coelo valt onze belastingcapaciteit in categorie A lager dan 95%. Bij jaarrekening | Rek. 2024 | Begr. 2025 | Rek. 2025 A | OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ- | € 384 waarde | € | 374 | € | 344 B | Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ- | € 276 waarde | € | 288 | € | 298 C | Afvalstoffenheffing voor een gezin | € | 264 | € | 283 | € 298 D | Eventuele heffingskorting | - | - | - E | Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) | € | 926 | € | 926 | € | 958 F | Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin in t- 1 | € | 994 | € | 994 | € | 994 Woonlasten t.o.v. land.
gemiddelde jaar er voor (E/F) x 100% | 93,16% | 93,16% | 96,38% Redelijk peil 2025 De Financiële-verhoudingswet (Fvw) bepaalt dat de eigen inkomsten van een gemeente een bepaald redelijk peil hebben, wil zij in aanmerking komen voor een aanvullende uitkering op basis van artikel 12 Fvw. Om dat te kunnen beoordelen moet duidelijk zijn welke eigen inkomsten daarbij worden betrokken en wat een redelijk peil is. Daarbij gaat het om de eigen inkomsten uit: 1. Onroerende-zaakbelastingen (OZB) 2. Rioolheffingen 3. Afvalstoffenheffingen en reinigingsrechten Totaal WOZ-waarde woningen 2025 | [1] | 3.989.200.000 Totaal WOZ-waarde niet woningen gebruikers 2025 | [2] | 520.800.000 Totaal WOZ-waarde niet woningen eigenaren 2025 | [3] | 554.750.000 Totaal OZB-opbrengst o.b.v. totaal WOZ-waarde 2024 | [4] | 8.258.150 Totaal onderdekking reiniging/afvalstoffen 2025 | [5] | 2.000 Totaal onderdekking riolering 2025 | [6] | 2.000 Totaal OZB-opbrengst o.b.v.
totaal WOZ-waarde gecorrigeerd | [7=4-5-6] | 8.254.150 voor onderdekking reiniging/afvalstoffen en riool 2025 Werkelijk gewogen landelijk gemiddelde OZB-percentage van | [8=(7/(1+2+3)*100] | 0,1872% de gecorrigeerde WOZ-waarde 2025 Percentage van de WOZ-waarde voor toelating tot artikel 12 | [9=8*1,20] | 0,2246% voor het jaar 2025 Deel I - 152 - Op basis van bovenstaande formule is het percentage van de WOZ-waarde voor toelating tot artikel 12 voor het jaar 2025 vastgesteld op 0,2246%. Als de uitkomst van de berekening hoger is dan het landelijke gemiddelde OZB-percentage voor toelating tot artikel 12, dan voldoet de gemeente aan dit onderdeel voor toelating. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is het extra structurele geld dat gegenereerd kan worden door de gemeentelijke belastingen (OZB, hondenbelasting, etc.) en rechten (rioolrechten, afvalstoffenheffing en de leges) te verhogen. De onbenutte belastingcapaciteit kan worden berekend door de tarieven van de gemeente te vergelijken met de maximaal toegestane tarieven (wettelijke beperkingen voor verhogingen). Deze potentiële extra opbrengsten kunnen worden gerekend tot de beschikbare belastingcapaciteit.
Voor bepaalde tarieven gelden wettelijke kaders en daarnaast moet worden vastgesteld of het politiek wenselijk is de tarieven te verhoge Soort tarief | Percentage | Normtarie | Verschil | Waarde | Onbenut 2025 | f artikel | (in mln.) 12 Eigenaren woningen | 0,10329% | 0,1648% | 0,06151% | € | 3.632 | € 2.234.000 Eigenaren niet-woningen | 0,24080% | 0,1648% | -0,07600% | € | 522 | € | - Gebruikers niet-woningen | 0,19249% | 0,1648% | -0,02769% | € | 555 | € | - € 2.234.000 Deel I - 153 - Deel I - 154 - 9.4 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Volgens artikel 212 van de Gemeentewet rapporteert het college in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen over het onderhoud. Het gaat hierbij om de voortgang van het onderhoud. Dit betreft openbaar groen, water, wegen, kunstwerken, straatmeubilair, riolering en gebouwen. Uitgaven voor onderhoud komen op verschillende plekken in de begroting voor. Daarom is een duidelijk overzicht belangrijk om goed inzicht te krijgen in de financiële situatie van de gemeente. Met deze paragraaf kan de gemeenteraad kaders stellen voor het onderhoud en de staat van onderhoud van de verschillende onderdelen. Het gewenste onderhoudsniveau hangt samen met de kosten die nodig zijn om dit niveau te bereiken en te behouden. Het is belangrijk dat de onderhoudsniveaus van de verschillende onderdelen goed op elkaar zijn afgestemd.
Zo kan een goede afweging worden gemaakt tussen het minimaal noodzakelijke onderhoud en de extra kosten voor een hoger onderhoudsniveau. Om dit te bepalen is een meetlat opgesteld. Deze helpt bij het kiezen van een manier van beheer die duurzaam, functioneel en veilig is en die past binnen het beschikbare budget. Riolering/waterhuishouding De gemeentelijke rioleringszorg is vastgelegd in de Wet milieubeheer. Het gemeentelijk rioleringsplan (GRP 2022-2026) is op 18-3-2023 door de raad vastgesteld. In het GRP 2022-2026 is het gemeentelijke beleid over het onderhoud en de gewenste verbeteringen van het gemeentelijke rioleringsstelsel vastgelegd. Hierbij is ook kritisch gekeken naar de gevolgen van forsere fysieke belastingen op het rioolstelsel door bijvoorbeeld regenbuien. De voorgenomen verbetermaatregelen uit dit GRP zijn geïntegreerd in het huidige meerjareninvesteringsprogramma (MIP) en worden jaarlijks integraal afgestemd en uitgevoerd. Naast de activiteiten voortvloeiend uit het GRP vindt cyclisch onderhoud plaats aan het rioolstelsel. Dit onderhoud verloopt volgens plan. Openbaar Groen Uitvoering onderhoud openbaar groen In 2025 is een deel van het onderhoud aan de groenvoorzieningen, samen met andere uitvoerende taken in de openbare ruimte, weer in eigen beheer uitgevoerd en zal in 2026 verder zijn vervolg hebben.
Door de inzet van eigen gebiedsteams op specifieke locaties wordt gestreefd naar een hogere kwaliteit, meer maatwerk en betere sturing op lokale situaties. Kwaliteitsniveau en beleid Het onderhoud wordt uitgevoerd volgens het Integraal Beheer Openbare Ruimte-plan (IBOR) en de kwaliteitsniveaus die de raad in 2012 heeft vastgesteld. Binnen de bebouwde kom geldt kwaliteitsniveau B (basis), en buiten de bebouwde kom niveau C (laag), in overeenstemming met de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte (CROW). Vanaf 2025 is er meer ruimte voor maatwerk, afhankelijk van locatie en behoefte door de inzet van gebiedsteam in kantons. Het huidige Integraal Beheer Openbare Ruimte- plan is actueel. Landschappelijke beleidsdoelen zijn uitgewerkt in de Omgevingsvisie die in 2025 is vastgesteld. In plaats van een geactualiseerd groenstructuurplan is in 2016 de kadernota Regie op Groen vastgesteld. Deze vormt de basis voor het Groenbeheerplan, waarin beleidsuitgangspunten zijn vertaald naar concrete uitvoering en een meerjarenplanning voor renovatie op wijk- en buurtniveau. In 2025 is gestart met het opstellen van een meerjarig onderhouds- en vervangingsplan, dat input zal leveren voor een nieuw groenbeheerplan in 2026. Dit vormt ook een opmaat naar integratie van groenbeheer in toekomstig assetmanagement.
Wegen Het beheer van wegen is het systematisch plannen, budgetteren, voorbereiden en uitvoeren van activiteiten die gericht zijn op de verhardingen om hun functie te laten vervullen en voor de lange termijn op economisch verantwoorde wijze mobiliteit, veiligheid en kwaliteit te waarborgen. De Wegbeheernota 2022-2026, die in januari 2023 door de raad is vastgesteld, is hiervoor de basis. Het onderhoud laat geen achterstand zien en het vastgesteld kwaliteitsniveau basis zit nu tegen hoog aan. In de wegbeheernota is aangegeven dat met het huidige beschikbare budget, het onderhoudsniveau basis, nog gecontinueerd kan worden maar mogelijk wel kan afnemen de komende jaren. Blijvende monitoring van de kwaliteit van de wegen en verhardingen is belangrijk om waar nodig op tijd te kunnen bijsturen. Verkeer Het gemeentelijk verkeers- en vervoersplan 2016-2025 zorgt voor een samenhangend en uitvoeringsgericht verkeers- en vervoersbeleid van de gemeente. De gemeente voldoet hiermee aan de Planwet verkeer en vervoer. Het verkeersplan fungeert enerzijds als een beleidslijn voor toekomstige plannen, anderzijds bevat het een uitvoeringsprogramma (actualisatie 2020-2025) met concrete maatregelen voor de komende jaren. De provincie Limburg werkt op het gebied van mobiliteit samen met gemeenten (RMO/ SML Midden- Limburg).
Onderdelen van het uitvoeringsprogramma kunnen via het RMO/SML mogelijk cofinanciering van de provincie ontvangen. Civieltechnische kunstwerken Er is gebruik gemaakt van het vigerende Uitvoeringsplan Civieltechnische Kunstwerken 2022-2026 en dit uitvoeringsplan is ook onderdeel van de Wegbeheernota 2022-2026 die op 18 januari 2023 door de raad is vastgesteld. Het uitvoeringsplan is als leidraad gebruikt voor de jaarlijkse geplande onderhoudswerkzaamheden en in de meerjarenplanning, een onderdeel van het plan, staan de te nemen onderhoudsmaatregelen per kunstwerk. Onderhoud wordt afgestemd met de overig geplande werkzaamheden van de gemeente, Waterschap, Prorail en provincie. Het benodigde budget is ondergebracht bij de post voorziening wegen. Het onderhoud kunstwerken laat geen achterstand zien. Openbare Verlichting De kwaliteit van de openbare verlichting is van groot belang voor de sociale veiligheid, de verkeersveiligheid en de leefbaarheid. Daarnaast spelen ook sfeer-, milieu- en energieaspecten een rol. Het beleidsplan openbare verlichting 2024-2027 fungeert als beleidslijn voor de borging van een adequaat verlichtingsniveau in de openbare ruimte. Bij de openbare verlichting is geen sprake van achterstallig onderhoud. Het uitgangspunt van het beleidsplan openbare verlichting 2024-2027 is gericht op het verduurzamen van de lichtbronnen.
Door het vervangen van armaturen, die zijn voorzien van een conventionele lichtbron, wordt hier invulling aan gegeven. De nieuwe armaturen worden voorzien van een ledlichtbron. Hiermee wordt invulling gegeven aan het landelijk energieakkoord. Gebouwen Het beheerplan gebouwen inclusief de financiële aspecten is in 2024 geheel geactualiseerd voor de komende 10 jaar (2024-2033). Het beheerplan gebouwen is de leidraad bij alle uit te voeren onderhoudswerkzaamheden. Eventuele meevallers en tegenvallers worden binnen het beschikbare budget opgevangen. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. Beheerplannen Plannen | Vastgesteld door | Nieuwe planning | Financiële de raad | in raad/college | vertaling begroting en meerjarenraming Verkeer, GVVP 2016-2025 | Ja | 2026 | Ja Waterketenplan 2022-2026 | Nee | n.v.t. | Ja Gemeentelijk Rioleringsplan | Ja | 2026 | Ja (GRP) 2022-2026 Verlichtingsplan 2024-2028 | Ja | 2028 | Ja Uitvoeringsplan | Nee | 2026 | Ja Civieltechnische Kunstwerken 2022-2026. Deel I - 155 - Plannen | Vastgesteld door | Nieuwe planning | Financiële de raad | in raad/college | vertaling begroting en meerjarenraming Beheerplan Gebouwen | Ja | n.v.t. | Ja 2024-2033 Kadernota Regie op Groen | Nee | n.v.t.
| Ja Groenbeheerplan 2019-2023 | Nee | 2026 | Ja Wegbeheerplan 2022–2026 | Ja | 2026 | Ja Bomennota 2023 - 2033 | Ja | 2033 | Ja Naam | Rekening | Begroting | Bijgestelde | Rekening 2024 | 2025 | begroting | 2025 2025 Openbare verlichting | € 506.638 | € 545.550 | € 545.550 | € 397.199 Beheer en onderhoud wegen | € 4.465.590 | € 4.660.171 | € 5.480.880 | € 5.106.398 Openbaar groen | € 3.110.962 | € 2.447.035 | € 2.449.413 | € 2.298.695 Verkeer | € 373.159 | € 430.207 | € 535.207 | € 427.910 Beheer/onderhoud riolering en waterhuishouding | € 2.763.460 | € 2.572.129 | € 2.768.129 | € 4.104.700 Onderhoud gemeentelijke gebouwen (groot en klein onderhoud) | € 152.179 | € 948.877 | € 1.187.256 | € 314.255 Onderhoud gemeenschapshuizen (groot en klein onderhoud) | € 84.784 | € 146.405 | € 244.714 | € 202.840 Algemeen voorbereidingskrediet Om de uitvoering van de projecten volgens het meerjareninvesteringsplan (MIP) te kunnen realiseren is het noodzakelijk om de voorbereiding een jaar eerder te starten dan vermeld in het MIP. Hiervoor wordt jaarlijks een algemeen voorbereidingskrediet van € 250.000 beschikbaar gesteld voor alle kredieten die in het MIP zijn opgenomen. Op dit voorbereidingskrediet wordt niet afgeschreven. Naast bovenstaande investeringen van het MIP kunnen ook in de loop van het jaar nieuwe investeringen worden voorbereid. Deze staan dan nog niet op het MIP vermeld.
Ook voor deze investeringen geldt dat voorbereidingskosten worden gemaakt voordat een kredietvotering aan de raad wordt voorgelegd. De raad geeft het college de ruimte om jaarlijks zonder voorafgaande tussenkomst van de raad binnen het genoemde voorbereidingskrediet bestedingen te doen voor het maken van voorbereidingskosten voor (nieuwe) investeringen. Als de raad afwijzend besluit over de kredietvotering, dan moeten de gemaakte voorbereidingskosten ten laste gebracht worden van de reserve vermindering kapitaallasten. Wordt het krediet wel gevoteerd, dan worden de voorbereidingskosten geactiveerd en afgeschreven volgens de verslaggevingsvoorschriften. Deel I - 156 - Deel I - 157 - 9.5 Financieringsparagraaf Financieringsstatuut De Wet Fido stelt regels voor het financieringsgedrag van de decentrale overheden, met name gaat het om regels voor het beheersen van financiële risico’s, zowel op aangetrokken als op uitgezet geld en voor het beheer van de treasury. In het Financieringsstatuut is de beleidsmatige kant van de treasuryfunctie vastgelegd in de vorm van uitgangspunten, doelstelling, richtlijnen en limieten. In december 2023 is het Financieringsstatuut gemeente Echt-Susteren herzien en vastgesteld door het college. Kredietrisico op verstrekte leningen. Tot 1994 werden leningen voor sociale woningbouw door de gemeente aangetrokken en verstrekt aan de woningcorporaties.
Het saldo van de leningen aan de woningcorporaties bedraagt € 1.224.000 per 31 december 2025. Al deze leningen zijn ondergebracht bij de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Vanaf 1994 trekken woningcorporaties zelf geldleningen aan die eveneens worden ondergebracht bij het WSW. De gewaarborgde geldleningen voor zorginstellingen, verenigingen en gemeenschapshuizen betreffen leningen die toegestaan zijn volgens het Financieringsstatuut. Samenstelling leningenportefeuille en spreiding renterisico. Volgens de staat van de vaste leningen, behorende bij de rekening 2025 bedraagt de restant schuld, inclusief de leningen voor woningbouw, per 31 december 2025 € 46.379.000. De lasten van rente voor 2025 waren € 542.000. Het gemiddeld rentepercentage bedraagt daarom 1,17%. Het effectief percentage bedraagt 1,04%. Dit is het percentage exclusief de leningen ter financiering van de woningbouw. De hieruit voortvloeiende lasten worden van de betreffende corporaties terugontvangen. Wanneer de markt daartoe aanleiding geeft en de bepalingen in de betreffende contracten de mogelijkheid bieden, worden leningen geconverteerd waardoor ruimte ontstaat voor door de raad te formuleren nieuw beleid zonder extra belasting voor de inwoners. Uitzetten overtollige middelen Een gemeente mag geen middelen aantrekken en vervolgens uitzetten om inkomsten te genereren.