3. Programmabegroting Duiven 2027-2030 versie 9 nov 2026 (nieuw)
Tekst van het document
De algemene uitkering uit het Gemeentefonds bepaalt in belangrijke mate onze financiële armslag. Daarnaast bieden de lokale heffingen mogelijkheden voor het generen van inkomsten voor de gemeente. Participatie Niet van toepassing. 4.1.1 Zorgen voor een financieel gezonde gemeente De gemeente stuurt op een stabiele en toereikende basis van algemene dekkingsmiddelen. De OZB-tarieven worden jaarlijks geïndexeerd conform de vastgestelde uitgangspunten. De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt gevolgd via de circulaires van het Rijk. Het treasurybeheer is gericht op een zo gunstig mogelijk renteresultaat. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Financiering. Financiën De met de projecten gemoeide kosten maken onderdeel uit van de 1Stroom begroting. Planning Dit is een continu proces. 4.1.2 Versterken financiële functie De financiële functie van 1Stroom is niet op het gewenste niveau. Op de gewenste verbetering te realiseren zijn er diverse projecten gestart. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om: 1. Procesverbeteringen; 2. Vereenvoudiging en verbetering van planning & control; 3. Kwaliteitsverbetering van de financiële functie; 4. Verbetering van het onderdeel belastingen. Financiën De met de projecten gemoeide kosten maken onderdeel uit van de 1Stroom begroting.
Planning Het project Versterking Financiële Functie is medio 2025 gestart en loopt door tot medio 2027. Daarna worden de verbeterprocessen onderdeel van de reguliere werkzaamheden. Indicatoren BBV-indicator | Realisatie | Prognose Gemeentelijke woonlasten | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 eenpersoonshuishouden - Duiven | 574 | 725 | 790 | 800 | 820 | 835 | 840 - Nederland | 644 | 860 Omschrijving | De gemiddelde jaarlijkse gemeentelijke woonlasten (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) voor een eenpersoonshuishouden. Meeteenheid: | € | Bron: | COELO Programmabegroting 2027-2030 | 66 van 182 Gemeentelijke woonlasten | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 meerpersoonshuishouden - Duiven | 729 | 867 | 944 | 960 | 975 | 995 | 1010 - Nederland | 723 | 942 Omschrijving | De gemiddelde jaarlijkse gemeentelijke woonlasten (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) voor een meerpersoonshuishouden. Meeteenheid: | € | Bron: | COELO Gemiddelde WOZ-waarde | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 woningen - Duiven | 345 | 430 | 445 | 460 | 475 | 485 - Nederland | 368 Omschrijving | De gemiddelde WOZ-waarde van woningen in de gemeente, een indicator voor de waardeontwikkeling van de woningvoorraad. Meeteenheid: | Duizend euro | Bron: | CBS Wat mag het kosten? Bij dit onderdeel worden alle belangrijke onderwerpen op het gebied van financiën benoemd.
We starten met een overzicht van het structurele saldo. Daarna geven wij inzicht in de ontwikkeling van het saldo van dit programma en de in deze begroting opgenomen voorstellen voor wijziging van de begroting. Daarnaast presenteren wij de investeringen en reserves en voorzieningen indien van toepassing. 4. Algemene dekkingsmiddelen | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -1.489 | -3.780 | -1.508 | 61.464 | -1.734 | -1.769 Baten | 61.724 | 62.163 | 64.096 | 63.226 | 63.357 | 65.935 Saldo voor bestemming | 60.235 | 58.383 | 62.588 | 61.464 | 61.623 | 64.166 Mutatie reserves | -3.456 | -704 | -6 | 1.568 | -6 | -6 Saldo na bestemming | 60.825 | 64.578 | 65.692 | 63.031 | 62.511 | 64.603 Incidentele baten en lasten | 0 | 4.478 | 2.535 | 1.958 | 1.142 | 786 Structureel saldo | 0 | 60.100 | 63.157 | 61.074 | 61.370 | 63.817 De realisatie van het jaar 2025 geeft een structureel saldo van € 0 weer. De realisatie wordt standaard als incidenteel aangemerkt. Hier kan in dit geval het gedeelte incidenteel en structureel genegeerd worden. 4.
Algemene dekkingsmiddelen | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026-2029 | 61.980 | 61.811 | 62.694 | 62.671 Tot de VJN | -128 | -218 | -265 | 1.755 Voorjaarsnota 2026 | 707 | 640 | 737 | 675 September (= verwerking meicirculaire) | 928 | -239 | -1.472 | -1.329 Totaal voor primitieve begroting 2027 | 63.487 | 61.995 | 61.693 | 63.773 Mutaties primitieve begroting 2027 Autonome ontwikkelingen | 244 | 250 | 282 | 580 Belastingopbrengsten - volumestijging OZB en | 24 | 77 | 157 | 503 nareizigers Kapitaallasten - actualisatie | 220 | 173 | 125 | 77 Bestaand beleid - actualisatie | 149 | 49 | 49 | 0 1Stroom - toezichthouder groen | 49 | 49 | 49 | 0 Programmabegroting 2027-2030 | 67 van 182 Herindeling - vervolgfase herindelingsadvies | 100 | 0 | 0 | 0 Nieuw beleid - voorstellen | 537 | 388 | 188 | 0 1Stroom - formatie handhaving buitengebied | 90 | 90 | 0 | 0 Bereikbaarheid - verbetering ontsluiting onderzoek | 100 | 0 | 0 | 0 bereikbaarheid Biodiversiteit - 0-meting | 30 | 0 | 0 | 0 Blijfwijk - wijkscan gezonde leefomgeving | 54 | 0 | 0 | 0 Evenementenaanvragen - aanschaf software | 5 | 0 | 0 | 0 Jeugd - pilot Kansengelijkheid | 110 | 110 | 0 | 0 Klimaatadapatie - klimaatbestendig en water | 30 | 0 | 0 | 0 robuuste gemeente Klimaatadaptatie - onderzoek naar boomaanplant | 50 | 0 | 0 | 0 Landschapsbeleidsplan - digitale
gedragscodetool | -33 | 0 | 0 | 0 Stadswerk Liemers ambachts- en leercentrum (LAL) - onderzoek | 50 | 0 | 0 | 0 Openbaar groen - aanvraag budget Groen-Blauw | 20 | 0 | 0 | 0 raamwerk Subsidies - eenmalige verhoging subsidie SHO | 31 | 0 | 0 | 0 Triominos - onderzoek efficiënter beheer | 0 | 188 | 188 | 0 Dekkingsmaatregelen | 1.274 | 350 | 300 | 250 Begrotingssaldo - inzet surplus Algemene Reserve | 874 | 0 | 0 | 0 Kapitaallasten - stelpost onderuitputting | 400 | 350 | 300 | 250 Totaal mutaties primitieve begroting 2027 | 2.204 | 1.036 | 818 | 830 Totaal primitieve begroting 2027 | 65.692 | 63.031 | 62.511 | 64.603 Toelichting voorgestelde financiële bijstellingen In de onderstaande tabel worden de begrotingswijzigingen met een meerjarig financieel effect > € 15.000 toegelicht. De overige kleinere wijzigingen zijn als een totaalregel opgenomen. Autonome ontwikkelingen | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Autonome ontwikkelingen Belastingopbrengsten - volumestijging OZB en | 24 | 77 | 157 | 503 nareizigers In de begroting worden de verwachte OZB opbrengsten geraamd volgens de actuele waarden en inclusief de verwachte nieuwbouw in de komende jaren. De toeristenbelasting gaat uit van het aantal overnachtingen van het jaar T-2 en dat was het eerste jaar waarin we te maken kregen met nareizigers.
Als gevolg hiervan kunnen de te verwachte inkomsten worden verhoogd. Kapitaallasten - actualisatie | 220 | 173 | 125 | 77 Met deze begrotingswijziging ramen wij de kapitaallasten af. We bouwen elk jaar de kapitaallasten opnieuw op, dit doen we op basis van de bestaande investeringen. Totaal Autonome ontwikkelingen | 244 | 250 | 282 | 580 Bestaand beleid | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bestaand beleid - actualisatie 1Stroom - toezichthouder groen | 49 | 49 | 49 | 0 Het toezicht op de groenwerkzaamheden staat flink onder druk, dat zien we ook buiten terug. De combinatie van krapte bij aannemers, een groeiend aantal meldingen en een toenemende renovatieopgave vraagt om aanzienlijk meer toezicht en sturing vanuit de gemeente. Om de kwaliteit van de openbare ruimte te waarborgen, aannemers effectief aan te sturen en projecten zorgvuldig te begeleiden, is structureel uitbreiding met 1 fte toezichthouder groen noodzakelijk. Zonder deze extra capaciteit nemen achterstanden en kwaliteitsverlies verder toe en moeten renovaties worden beperkt, wat op termijn leidt tot hogere beheer- en onderhoudskosten. Programmabegroting 2027-2030 | 68 van 182 De jaarlijkse kosten bedragen € 80.000, waarvan € 48.800 voor rekening van de gemeente Duiven.
Voor de totale kosten tot en met 2029 (€ 146.400) wordt incidenteel budget gevraagd voor deze uitbreiding en zal deze geheel gedekt worden uit de voorziening "groenonderhoud". In deze periode wordt samen met de regiogemeenten onderzocht hoe het toezicht op groen vanaf 2030 toekomstbestendig kan worden georganiseerd. Herindeling - vervolgfase herindelingsadvies | 100 | 0 | 0 | 0 In het herindelingsontwerp zijn de keuzes en uitgangspunten voor de vorming van de nieuwe gemeente in samenhang uitgewerkt. Het ontwerp bevat onder meer de visie op de nieuwe gemeente, de naam en begrenzing, de financiële uitgangspositie, de uitgangspunten voor medewerkers en de ambtelijke organisatie en de toetsing aan de criteria uit het Beleidskader gemeentelijke herindelingen. De gemeenteraden in de Liemers zullen op 16 november hier een besluit over nemen. Met de vaststelling van het herindelingsontwerp leggen de vier gemeenteraden de gezamenlijke basis voor de nieuwe gemeente vast. Vervolgens wordt het ontwerp gedurende acht weken ter inzage gelegd, zodat inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, medeoverheden en andere belanghebbenden daarop een zienswijze kunnen indienen. De ontvangen zienswijzen worden beoordeeld en betrokken bij het opstellen van het herindelingsadvies.
De gemeenteraden kunnen daarmee bij de besluitvorming over het herindelingsadvies in maart 2027 de gemaakte keuzes opnieuw wegen, mede op basis van de reacties op het voorliggende herindelingsontwerp. Dit betekent dat vooruitlopend op de besluitvorming over het herindelingsontwerp gevraagd wordt middelen beschikbaar te stellen voor de vervolgfase richting het herindelingsadvies en de voorbereiding van de implementatiefase. In lijn met de eerdere besluitvorming bij het principebesluit wordt voorgesteld een budget van € 100.000 hiervoor beschikbaar te stellen gelet op de verwachte voortzetting van ondersteuning door een externe partij bij deze vervolgfase(s). Totaal Bestaand beleid - actualisatie | 149 | 49 | 49 | 0 Nieuw beleid | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Nieuw beleid - voorstellen 1Stroom - formatie handhaving buitengebied | 90 | 90 | 0 | 0 Na vaststelling van het Ontwikkelkader Buitengebied is voor de inventarisatie van bestaande situaties in het kader van toezicht en handhaving is voor toezicht en handhaving aanvullend budget nodig. Voor toezicht wordt via de programmabegroting 2027-2030 al aanvullende middelen gevraagd (formatie toezichthouder bouw/RO).
Zodra dit wordt gehonoreerd is de verwachting dat deze aanvullende capaciteit afdoende is om ook het verwachte extra toezicht naar aanleiding van het Ontwikkelkader aan te kunnen. Voor het nieuwe Ontwikkelkader is voor handhaving naar verwachting de eerste 2 jaar aanvullende capaciteit noodzakelijk voor het handhaven van reeds bekende strijdige situaties die volgens het nieuwe ontwikkelkader nog steeds strijdig zijn. Door middel van inhuur zal dit worden ingevuld, de inhuur zal via de gebruikelijke weg van 1Stroom lopen. Aangezien gemeente Westervoort geen buitengebied heeft zal deze inhuur volledig worden doorbelast aan gemeente Duiven, zonder rekening te houden met de verdeelsleutel. Voor de jaren 2027 en 2028 is jaarlijks € 90.000 budget noodzakelijk. Bereikbaarheid - verbetering ontsluiting onderzoek | 100 | 0 | 0 | 0 bereikbaarheid De gemeente Duiven is in samenwerking met het versnellingsteam (bereikbaarheid) woningbouwlocaties van de provincie Gelderland een onderzoek gestart naar de bereikbaarheid en ontsluiting van met name de noordzijde van Duiven. Specifiek gaat het om verkeerskundig onderzoek rondom de wijze waarop de Broekstraat de Oostsingel (N810) kruist en de wijze waarop de ontsluiting van Duiven zuid en oost en Groessen verbeterd kan worden.
Het onderzoek richt zich niet alleen op de verkeerskundige aspecten, maar ook draagvlak en participatie zijn onderdeel van het project. Inhoudelijk zal niet enkel naar de Broekstraat en mogelijke doortrekking van de Heiliglandsestraat worden gekeken, maar ook breder naar de noordelijke ontsluiting van Duiven. De onderzoeksresultaten zullen in Q4 van 2026 opgeleverd worden. In navolging van dit onderzoek op hoofdlijnen is nader verdiepend onderzoek nodig. De kosten voor nader onderzoek alsmede de inzet van een projectleider wordt geraamd op € 100.000 voor 2027. Biodiversiteit - 0-meting | 30 | 0 | 0 | 0 Beleidskader Biodiversiteit: is dit jaar vastgesteld. Het belang en de erkenning van een voortvarende start van de uitvoering werd bij de raadsbehandeling breed gedeeld. Het beschikbaar stellen van financiële middelen vindt plaats op basis van de door het college vast te stellen Uitvoeringsagenda. De raad heeft de wens uitgesproken om vooraf deze vaststelling inzicht te krijgen in deze Uitvoeringsagenda waarmee de financiële vertaling en integrale afweging hiervan plaatsvindt in de voorjaarsnota 2027. Om wel de voortgang erin te houden is een startkapitaal van € 30.000 benodigd ten behoeve van de zogenaamde (verplichte) 0-meting.
Blijfwijk - wijkscan gezonde leefomgeving | 54 | 0 | 0 | 0 De investering in een aantrekkelijke en toegankelijke buitenruimte is een lange termijn investering in de toekomstbestendigheid van de wijk. De voorgestelde maatregelen komen rechtstreeks uit signalen, wensen en knelpunten die inwoners zelf hebben aangedragen tijdens de wijkscan. Met deze investering laten we zien dat participatie meer is dan alleen ophalen: we zetten de opgehaalde inzichten ook om in concrete acties en laten Programmabegroting 2027-2030 | 69 van 182 Programmabegroting 2027-2030 70 van 182 aan inwoners zien dat hun stem ertoe doet. De maatregelen uit de wijkscan dragen direct bij aan de doelen van de Blijfwijk: het stimuleert de levendigheid van de wijk omdat de openbare ruimte meer uitnodigt tot bewegen, het ondernemen van activiteiten en ontmoeting, het vergroot het eigenaarschap aangezien inwoners ervaren dat hun inbreng ertoe doet en zij hiermee actief bijdragen aan hun wijk en het versterkt de verbondenheid doordat inwoners vaker naar buiten gaan. Door inwoners te stimuleren meer naar buiten te gaan, gezond te leven en sociale contacten op te bouwen, versterken we de zelfredzaamheid en sociale cohesie in de wijk. Een sterke sociale structuur helpt om kleine hulpvragen informeel op te vangen en voorkomt dat zorgvragen groter worden en professioneel opgepakt moeten worden.
Daarmee verschuiven we de focus van zorg en ziekte naar gezondheid en preventie. Dit is juist nu noodzakelijk, omdat de vergrijzing, zorgkosten en de druk op de toegankelijkheid van zorg blijven toenemen. Het implementeren van de maatregelen uit de wijkscan is daarmee een vorm van preventie. Tegelijkertijd verbindt de wijkscan bestaande opgaven en budgetten van verschillende teams, waardoor middelen slimmer en integraler worden ingezet en de maatschappelijke én financiële opbrengst van bestaande investeringen wordt vergroot. Jeugd - pilot Kansengelijkheid 110 110 0 0 We willen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien en zich breed kunnen ontwikkelen, ongeacht hun achtergrond of thuissituatie. Daarom investeren we in 2027 en 2028 jaarlijks € 110.000 in twee pilots: het vergroten van ontwikkelkansen rond school via een rijke schooldag en een actief zomerprogramma voor jeugd. Op basis van beschikbare lokale data brengen we in beeld waar extra inzet het meeste kan bijdragen en werken we de pilots samen met scholen, sport, cultuur en de Sociale Basis verder uit. Hiermee verbinden we kansengelijkheid aan Buurtkracht en versterken we de omgeving waarin kinderen opgroeien. In 2029 evalueren we de pilots en bepalen we, mede op basis van de dan beschikbare middelen van het Rijk, of en op welke manier we de aanpak voortzetten.
Klimaatadapatie - klimaatbestendig en water robuuste gemeente 30 0 0 0 In het jaar 2050 moet onze gemeente 100% klimaatbestendig en water robuust zijn voor een extreme, theoretische regenbui die statistisch gezien eens in de 100 jaar voorkomt. Voor de uitvoeringskosten is nog geen budget beschikbaar. Klimaatadaptatie - onderzoek naar boomaanplant 50 0 0 0 Voor de uitvoering van de programmalijn Klimaatadaptatie is totaal € 1.042.510 ter beschikking gesteld tot en met 2027. Onderzoek boomaanplant: Om het planten van bomen, ter voorkoming van hittestress, te versnellen is verdiepend onderzoek nodig naar potentiële plantlocaties. Hiervoor € 50.000,- vrijmaken uit de Algemene middelen. Landschapsbeleidsplan - digitale gedragscodetool Stadswerk -33 0 0 0 De Stadswerk Gedragscode Soortenbescherming 2025–2030 is een wettelijk erkend instrument om te voldoen aan de Omgevingswet voor beschermde flora en fauna. Door deze gedragscode te gebruiken kunnen werkzaamheden in het openbaar groen worden uitgevoerd zonder aparte vergunningen. Met de bijbehorende digitale tool van Stadswerk kan dit efficiënt en juridisch correct, zonder extra ecologische capaciteit. De kosten bedragen eenmalig € 33.000 in 2026 voor veldonderzoek en aanschaf, en daarna structureel € 3.000 per jaar voor licentie en onderhoud.
Liemers ambachts- en leercentrum (LAL) - onderzoek 50 0 0 0 De gemeente Duiven voert met de Liemerse gemeenten en verschillende partners een verkenning uit naar een Liemers ambachts- en leercentrum (LAL). Het LAL is een regionaal samenwerkingsinitiatief dat mensen met een ondersteuningsbehoefte of leervraag begeleidt in hun ontwikkeling naar werk en onderdeel is van de grotere arbeidsmarktregio. Bij de taakgerichte ontwikkeling van mensen staat de inbreng van regionale werkgevers centraal. Het afgelopen jaar heeft de gemeente onderzoek gedaan naar het LAL en het concept uitgewerkt. Vanaf 2027 vindt een vervolgtraject en -onderzoek plaats om facetten van het LAL verder uit te werken. Openbaar groen - aanvraag budget Groen-Blauw raamwerk 20 0 0 0 In de uitvoeringsagenda Groen-Blauw raamwerk wordt aangegeven op welke manier, met welke ideeen, initiatieven en projecten en met welke partners de gemeente landschap, natuur, cultuurhistorie en ons landelijk gebied wil versterken. Voor de opstartfase is budget noodzakelijk. We dekken deze eenmalige bijdrage uit de Algemene Reserve. Subsidies - eenmalige verhoging subsidie SHO 31 0 0 0 Voorgesteld wordt om voor Stichting Horsterpark de Ogtent (SHO) een incidenteel bedrag van 31.400 euro beschikbaar te stellen voor 2027. Hierdoor kunnen de sociale activiteiten gecontinueerd worden in 2027 en geldt dit als overbruggingsjaar.
Vanaf 2028 zullen de aanvullende activiteiten van SHO – in lijn met het nieuwe subsidiebeleid – onder de reguliere regelingen komen te vallen. Triominos - onderzoek efficiënter beheer | 0 | 188 | 188 | 0 In de raadsvergadering op 27 januari 2026 heeft de gemeenteraad van Duiven de motie vreemd over het beheer van de binnensport aangenomen. De gemeenteraad roept het college op om te onderzoeken of het beheer van de binnensportaccommodaties efficiënter kan worden ingericht. In de motie wordt verwezen naar het businessplan van Ataro. Hierbij wordt specifiek gerefereerd aan het model uit de gemeente Zevenaar, waarin sporthalbeheer grotendeels geautomatiseerd verloopt. Het college heeft gehoor gegeven aan de oproep en onderzocht of het beheer van Triominos efficiënter kan worden georganiseerd. Het resultaat van het onderzoek is de keuze voor een andere beheervorm. Het gevolg van deze stap zal een structurele besparing op de personeelskosten van 1Stroom van € 179.000 en daarnaast additionele besparingen op energie en leegstaande uren van € 42.000. De uitgaven voor het bijbehorende sociaalplan zullen geheel voor rekening van de gemeente Duiven vallen, deze bedragen maximaal € 187.500 voor de duur van twee jaar.
Voor het realiseren van deze stap zal een investeringskrediet noodzakelijk zijn om de sporthal gereed te maken voor de nieuwe beheervorm, de hoogte van het krediet zal € 162.500 zijn, hieruit volgen kapitaallasten van € 19.500, bestaand uit 10 jaar afschrijving van € 16.250 en 2% rente voor € 3.250. Verdere stucturele kosten waar rekening mee gehouden moet worden zijn het uitbesteden van het beheer voor jaarlijks € 135.000, inhuur in verband met conciergetaken voor jaarlijks € 18.300 en een onvoorziene schadepost van € 10.000. Overige kleinere wijzigingen | 5 | 0 | 0 | 0 Totaal Nieuw beleid - voorstellen | 537 | 388 | 188 | 0 Totaal wijzigingen begroting | 2.204 | 1.036 | 818 | 830 Toelichting voorgestelde dekkingsmaatregelen Begrotingswijziging | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingssaldo - inzet surplus Algemene | 0 | 874 | 0 | 0 | 0 Reserve Volgens de uitgangspunten mag 10% van het surplus van de Algemene reserve worden ingezet als dekking voor het begrotingstekort. Kapitaallasten - stelpost onderuitputting | 0 | 400 | 350 | 300 | 250 Sinds dit jaar is het door provinciaal toezicht weer toegestaan om een stelpost op te nemen voor onderuitputting.
Ieder jaar worden we geconfronteerd met het feit dat de voorgenomen investeringen in de openbare ruimte voor een deel niet kunnen worden uitgevoerd of vertraging oplopen. Door capaciteitsgebrek in de eigen organisatie of bij de aannemers blijkt het niet altijd mogelijk de voorgenomen planning te halen. Daardoor kunnen de kredieten die hiervoor beschikbaar zijn gesteld niet in het betreffende jaar worden afgesloten en drukt de kapitaallast die hieruit volgt ook later op de gemeentelijke exploitatie. In 2026 is deze post becijferd op ongeveer € 400.000. Ook voor volgend jaar verwachten we eenzelfde voordeel op de exploitatie. We nemen hiervoor een stelpost op. Investeringen Er zijn geen investeringen die betrekking hebben op dit programma.
Reserve mutaties Eind | Storting | Onttrekking | Eind | Storting | Onttrekkin | Eind 2025 | 2026 | 2026 | 2026 | 2027 | g 2027 | 2027 Algemene reserve Algemene reserve | 32.679 | 697 | 6.559 | 26.817 | 0 | 2.351 | 24.466 Geblokkeerde reserves Stimuleringsfonds | 110 | 0 | 0 | 110 | 0 | 0 | 110 Saldo reserves | 32.789 | 697 | 6.559 | 26.927 | 7.844 | 2.351 | 24.576 Programmabegroting 2027-2030 | 71 van 182 Storting | Onttrek | Eind | Storting | Onttrek | Eind | Storting | Onttrek | Eind 2028 | king | 2028 | 2029 | king | 2029 | 2030 | king | 2030 2028 | 2029 | 2030 Algemene reserve Algemene reserve | 0 | 1.081 | 23.385 | 0 | 880 | 22.50 | 0 | 770 | 21.735 5 Geblokkeerde reserves Stimuleringsfonds | 0 | 0 | 110 | 0 | 0 | 110 | 0 | 0 | 110 Saldo reserves | 7.430 | 1.081 | 23.495 | 6.196 | 880 | 22.61 | 8.216 | 770 | 21.845 5 Voorzieningen mutaties Begin | Storting | Onttrekking | Eind | Storting | Onttrekking | Eind 2025 | 2026 | 2026 | 2026 | 2027 | 2027 | 2027 voor verplichtingen, verliezen en risico's Afwikkeling complexen GrEx | 585 | 0 | 11 | 574 | 0 | 0 | 574 Dubieuze debiteuren | 428 | 39 | 50 | 417 | 39 | 50 | 407 Verliesgevende complexen GrEx | 4.957 | 0 | 0 | 4.957 | 0 | 0 | 4.957 Saldo Voorzieningen | 5.970 | 39 | 61 | 5.948 | 39 | 50 | 5.937 Storting | Onttrekking | Eind | Stortin | Onttrekking | Eind | Storting | Onttrekking | Eind 2028 | 2028 | 2028 | 2029 | 2029 |
2029 | 2030 | 2030 | 2030 voor verplichtingen, verliezen en risico's Afwikkeling complexen GrEx | 0 | 0 | 574 | 0 | 0 | 574 | 0 | 0 | 574 Dubieuze debiteuren | 39 | 50 | 396 | 39 | 50 | 385 | 39 | 50 | 375 Verliesgevende complexen | 0 | 0 | 4.957 | 0 | 0 | 4.957 | 0 | 0 | 4.957 GrEx Saldo Voorzieningen | 39 | 50 | 5.927 | 39 | 50 | 5.916 | 39 | 50 | 5.905 Programmabegroting 2027-2030 | 72 van 182 Programmabegroting 2027-2030 73 van 182 Hoofdstuk 4 - Paragrafen Naast de programma's, die de beleidsmatige indeling van de begroting vormen, kent de begroting op grond van artikel 9 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) een verplicht onderdeel paragrafen. In de programma's wordt informatie per beleidsterrein gepresenteerd, de paragrafen laten een dwarsdoorsnede van de begroting zien. Onderwerpen die programma-overstijgend zijn en die vanuit financieel of bestuurlijk oogpunt een bijzonder belang hebben, worden hier in onderlinge samenhang beschouwd. Het BBV schrijft voor dat de begroting ten minste de volgende zeven paragrafen bevat: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7.
Grondbeleid De gemeente Duiven besteedt in de paragrafen ook nog specifiek aandacht aan Openbaarheid op basis van de Wet open overheid en Duurzaamheid, vanuit het grote maatschappelijke en financiële belang. Voor elke paragraaf geldt dat het BBV een minimale inhoud voorschrijft (artikelen 10 t/m 16 BBV), die de gemeente naar eigen inzicht kan aanvullen met lokaal relevante informatie. Zo dient de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing inzicht te geven in de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit en de risico's die de gemeente loopt, en bevat de paragraaf financiering de kaders voor de uitvoering van de treasuryfunctie in relatie tot de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Voor gemeente Duiven zijn de paragrafen zodanig ingericht dat zij enerzijds voldoen aan de wettelijke minimumeisen en anderzijds aansluiten op de lokale bestuurlijke en financiële actualiteit. Waar relevant wordt in de paragrafen verwezen naar onderliggend beleid, zoals de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement, de nota Reserves en voorzieningen, het Treasurystatuut en de Nota grondbeleid. 4.1 Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf bevat informatie over gemeentelijke belastingen. De gemeentelijke belastingen zijn te onderscheiden in drie typen belastingen. De algemene belastingen, de bestemmingsheffingen en de retributies.
Na de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds zijn dit de belangrijkste inkomstenbronnen van de gemeente. Het aandeel van de gemeentelijke belastingen in het totaal van de inkomsten op basis van de begroting 2027 is 20%. Algemene belastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten ten goede komen aan de algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten van deze belastingen niet voor een specifiek en wettelijk bepaald doel, maar voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen mogen worden ingezet. De onroerende-zaakbelastingen (hierna: OZB) en de toeristenbelasting behoren tot deze categorie. De reclamebelasting feitelijk ook maar daar is in de gemeente Duiven wel een specifiek doel aan gekoppeld. Bestemmingsheffingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Programmabegroting 2027-2030 74 van 182 Retributies zijn belastingen die worden geheven als er door of namens de gemeente een specifiek product of een specifieke dienst wordt verleend. De leges, de lijkbezorgingsrechten en de marktgelden behoren tot deze categorie. Voor bestemmingsheffingen en retributies geldt dat er geen winst mag worden gemaakt. De opbrengst mag daarom niet hoger zijn dan de kosten die worden gemaakt om het product of de dienst te verlenen.
In de gemeente Duiven worden diverse belastingen geheven, te weten OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing, toeristenbelasting, reclamebelasting en rechten (o.a. leges). Beleid Regelgeving Gemeenten kennen een gesloten belastingstelsel. Dit betekent dat een gemeente een belasting alleen kan heffen als een wet daar nadrukkelijk de bevoegdheid toe geeft. Het beleid betreffende de gemeentelijke belastingen is opgenomen in landelijke wet- en regelgeving. De belastingtarieven zijn opgenomen in onderstaande belastingverordeningen. Verordening onroerende-zaakbelastingen 2027; Verordening afvalstoffenheffing 2027; Verordening rioolheffing 2027; Verordening toeristenbelasting 2027; Verordening reclamebelasting 2027; Verordening lijkbezorgingsrechten 2027; Verordening marktgelden 2027; Verordening leges omgevingsvergunning 2027; Legesverordening 2027. In de verordeningen zijn verder bepalingen opgenomen ter uitvoering van de heffing en de invordering van gemeentelijke belastingen. Beleidsvoornemens Onroerende-zaakbelastingen Onroerende-zaakbelastingen bestaan uit een eigenaren- en een gebruikersbelasting. De belastingen worden geheven van eigenaren en gebruikers van onroerende zaken. Voor woningen wordt alleen een eigenarenbelasting geheven. In 2026 worden alle onroerende zaken in de gemeente Duiven voorzien van een nieuwe WOZ-waarde naar waardepeildatum 1 januari 2026.
Deze nieuwe WOZ-waarden gelden voor het jaar 2027 en vormen de grondslag voor de berekening van de aanslagen OZB. De tarieven in de begroting 2027 zijn berekend op basis van de verwachte waardeontwikkeling zoals in de meicirculaire 2026 bekend gemaakt. Deze is voor woningen 6,5% en niet-woningen 2,75%. Er bestaat een relatie tussen de OZB en de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds. De financiële verhoudingswet regelt onder meer de verdeling van de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds over gemeenten. De Algemene Uitkering wordt over de gemeenten verdeeld met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen en ook verschillen in belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit is een afgeleide van de waarde van onroerende zaken. Gemeenten met veel waardevol onroerend goed ontvangen een lagere uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed. Van de waarde van woningen wordt 80% meegerekend en van de waarde van niet-woningen 70%. Hierop wordt het zogenaamde rekentarief toegepast. Dit rekentarief is globaal afgeleid van het gemiddelde landelijke OZB-tarief. Programmabegroting 2027-2030 75 van 182 Het resulterende bedrag wordt gekort op de Algemene Uitkering van de betreffende gemeente. Het OZB-tarief dat de gemeente hanteert, heeft geen enkel effect op deze aftrekpost.
De rekentarieven zijn door het Rijk aangepast aan de landelijke waardeontwikkeling. De rekentarieven voor 2026 zijn 0,0842% voor OZB woningen eigenaren, 0,3409% voor OZB niet-woningen eigenaren en 0,2401% voor OZB niet-woningen gebruikers. Afvalstoffenheffing Van de afvalstoffenheffing wordt de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval, de inzamelmiddelen en het beheer van het Afvalaanbiedstation betaald. Voor een groot deel wordt de dienstverlening en het afvalbeheer uitgevoerd door Circulus. Daarnaast worden ook kosten voor communicatie, het schoonhouden van de openbare ruimte, salariskosten en overheadkosten van 1Stroom hieruit gedekt. Jaarlijks worden de budgetten voor het inzamelen en verwerken van afval geactualiseerd. Op basis van het totaal van de inkomsten en uitgaven wordt uiteindelijk het tarief voor vastrecht en het variabel tarief (per lediging) becijferd. De door de heffingen te dekken kosten voor het taakveld afval zijn in totaal gestegen met 8,25% nl. € 301.000 ten opzichte van de gewijzigde begroting 2026. De geraamde kosten voor de dienstverleningsovereenkomst 2027 Circulus zijn gestegen met € 164.000. Dit wordt veroorzaakt door de reguliere indexering van de dienstverlening, hogere verwerkingskosten en een minimale stijging van het areaal. De indexering bedraagt voor 2027 4,44%.
Binnen taakveld afval is daarnaast € 40.000 meer doorbelast vanuit 1Stroom voor het gehele taakveld afval. Het afvalaanbiedstation krijgt ca. € 16.000 minder aan inkomsten net als de Rijksbijdrage PMD welke met € 25.000 zal dalen. De op alle uitgaven drukkende btw stijgt mee met de kosten, dit veroorzaakt een stijging van € 37.000. Kleinere budgetstijgingen zorgen bij elkaar voor ongeveer € 20.000 meerkosten. Uitgaande van 100% kostendekkendheid zal het tarief voor de afvalstoffenheffing stijgen. De stijging verwerken we evenredig in het zowel het vastrecht als in de variabele tarieven (8,56%). Door een andere ontwikkeling in de aantallen van de vaste tarieven en de ledigingen verloopt de stijging niet identiek aan de kostenstijging. Met de nieuwe variabele tarieven voor het aanbieden van de restafvalcontainer worden inwoners voldoende gestimuleerd tot het scheiden van afval. Inwoners scheiden steeds meer hun afval en bieden minder restafval aan. Voor een 140-liter restafvalcontainer betekent dit gemiddeld 7 ledigingen per jaar en bij een 240-liter restafvalcontainer een gemiddelde van 9 ledigingen per jaar. Voor stortingen in een ondergrondse container wordt uitgegaan van een gemiddelde van 24 stortingen per jaar (ten opzichte van 28 in 2026). De kosten van kwijtschelding zijn in de tarieven afvalstoffenheffing verdisconteerd.
Nieuwe of te vervangen ondergrondse restafvalcontainers voorzien we van containers met een dubbele inworp: de huidige 60 liter trommel én een 30 liter trommel. Dit betekent een serviceverhoging voor mindervalide inwoners en inwoners met weinig restafval. De containers zijn iets duurder in aanschaf. We voegen vanaf 2027 een tarief voor het aanbieden in de 30 liter trommel toe in de Verordening Afvalstoffenheffing. Het te hanteren tarief zal 50% van het 60 liter tarief bedragen. Vooruitkijkend naar de jaren na 2027 stijgen de kosten voor afvalverwerking aanzienlijk. Combinaties van verwerkingstarief, hogere afvalbelasting en CO2-heffing kunnen richting 2030 leiden tot een fors hoger totaal tarief voor het verbranden van afval. Vooral de CO2-heffing voor de verbranding afval zal de komende jaren volgens de huidige plannen sterk stijgen. Dit wordt gezien als stimulans om minder restafval te verbranden. Op basis van de huidige plannen stijgt het totale tarief voor verwerking van restafval van circa € 98 per ton in 2025 naar circa € 188 per ton in 2030. Dat is een stijging van ruim 90%. Deze cijfers zijn indicatief en moeten worden geactualiseerd zodra landelijke besluitvorming of contractafspraken wijzigen. Tegelijkertijd wordt de kwaliteit van de aangeboden grondstoffenstromen, zoals PMD, GFT en textiel bepalender voor acceptatie, vergoeding en hoogwaardige recycling.
Daarnaast staat de markt voor GFT, oud papier en textiel onder druk. Programmabegroting 2027-2030 76 van 182 Rioolheffing Rioolheffing is een kostendekkende heffing. Het tarief wordt geheven per m3 waterverbruik. Het tarief wordt voor het jaar 2027 niet verhoogd. De tarieven worden alleen aangepast met de voor 2027 verwachte inflatie van 2,5%. Toeristenbelasting Toeristenbelasting wordt geheven op overnachtingen in verblijfsaccommodaties in de gemeente. De belasting wordt geheven op basis van het aantal overnachtingen. De tarieven worden alleen aangepast met de voor 2027 verwachte inflatie van 2,5%. Reclamebelasting Reclamebelasting wordt geheven voor het hebben van reclame-uitingen in het Duivense centrum. Het verzoek tot het heffen van de belasting komt van de centrumondernemers (OCD). Het doel van OCD is het probleem van freeriders uit te bannen en daardoor extra financiële middelen te genereren om het centrum van Duiven aantrekkelijker te maken voor bezoekers en winkelend publiek. Daarvoor is de Stichting Promotie Centrum Duiven in het leven geroepen. De belasting wordt geheven door de gemeente en komt, na aftrek van de perceptiekosten, in de vorm van een subsidie ter beschikking van de stichting. In de tussen de gemeente en de stichting gesloten overeenkomst is vastgelegd waar de gelden voor kunnen worden aangewend.
In overleg met de stichting is een gelijkblijvend tarief voor de reclamebelasting bepaald. Het tarief voor 2027 is dan ook niet verhoogd en blijft dus gelijk aan het tarief voor 2026. Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten zijn rechten die worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. Het uitgangspunt is dat de tarieven 100% kostendekkend zijn. De tarieven voor 2027 worden aangepast conform de kostendekkendheid. Marktgelden Marktgelden worden geheven voor het uitstallen van goederen of verkoopwaren tijdens de wekelijkse markt op de daarvoor aangewezen plaatsen en tijden en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de wekelijkse markt. Het aantal ingenomen strekkende meters bepaalt de tarieven. Het uitgangspunt is dat er zoveel mogelijk kosten worden verhaald. De tarieven worden aangepast met de voor 2027 verwachte inflatie van 2,5%. Leges omgevingsvergunning Leges omgevingsvergunning betreft leges die de gemeente kan heffen voor aanvragen in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Er is gekozen voor het toepassen van kruissubsidiëring. Onder kruissubsidiëring wordt verstaan het hoger vaststellen van tarieven van leges voor sommige diensten om daarmee de tarieven voor andere diensten (bijvoorbeeld dakkapellen) laag te kunnen houden.
Het uitgangspunt is dat de tarieven kostendekkend zijn. De tarieven worden aangepast met de voor 2027 verwachte inflatie van 2.5%. Leges Leges zijn rechten die worden geheven voor het door de gemeente verrichten van diensten. De grondslagen voor deze leges worden gelegd in de dienstverlening van burgerzaken, APV en individuele dienstverlening of diensten aan ondernemers en burgers De diensten zijn opgenomen in de tarieventabel behorende bij de verordening. Het uitgangspunt is dat de tarieven kostendekkend zijn. De tarieven worden aangepast met de voor 2027 verwachte inflatie van 2,5%. Tarieven binnensportaccommodaties De tarieven worden aangepast met de voor 2027 verwachte inflatie van 2,5%. Programmabegroting 2027-2030 77 van 182 Ontwikkelingen De ramingen en de tarieven in de voorcalculaties zijn gebaseerd op de tarieven 2026 en worden in principe verhoogd met de vastgestelde indexatie van 2,5%. Een voorstel tot aanpassing van de tarieven vindt plaats in de financiële begroting. Bij aanpassing van de tarieven zal kritisch worden beoordeeld in hoeverre tariefstijging plaats dient te vinden. Daarbij wordt steeds een efficiënte en klantgerichte uitvoering van diensten en producten nagestreefd. Uitzonderingen hierop zijn de ramingen voor afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges omgevingsvergunning.
Deze ramingen zijn gebaseerd op de geraamde kosten voor 2027 en de berekende tarieven voor 2027. Er is voor deze werkwijze gekozen omdat het voor genoemde heffingen en rechten noodzakelijk is om de kostendekkendheid voor 2027 te bepalen. Het is namelijk wettelijk niet toegestaan dat deze heffingen en rechten meer dan kostendekkend zijn. Naast kostenontwikkelingen (bijvoorbeeld inzameling- en verwerkingsprijzen afval) wordt normaal gesproken uitgegaan van een indexering van de tarieven 2027 met 2,5% voor loon- en prijsontwikkelingen overeenkomstig het percentage BBP (Bruto Binnenlands Product) uit de meicirculaire gemeentefonds 2026 (voor 2028 2,9%, voor 2029 2,5% en voor 2030 2,6%). Verder wordt het uitgangspunt gehanteerd dat afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges omgevingsvergunning, leges en lijkbezorgingrechten kostendekkend zijn. Voor marktgelden is het uitgangspunt om zoveel mogelijk kosten te verhalen. In de meicirculaire 2026 is aangegeven dat er een landelijk gemiddelde waardestijging van 6,5% voor woningen en 2,75% voor niet-woningen wordt verwacht. De gemiddelde waardestijgingen voor Duiven zijn nog niet bekend. Daarom is voor de berekening van de OZB- tarieven 2026 uitgegaan van de oude Duivense waarden. Alle OZB-tarieven worden nog herzien op basis van de daadwerkelijke waardeontwikkeling in de gemeente Duiven.
Een wijzigingsvoorstel hiertoe wordt in december 2026 aan de gemeenteraad voorgelegd. Koppeling WOZ-waardeontwikkeling en gemeentefondsuitkering Een stijgende gemiddelde WOZ-waarde werkt door in een lagere rijksbijdrage uit het Gemeentefonds, omdat het verdeelmodel ervan uitgaat dat gemeenten bij hogere woningwaarden meer eigen inkomsten via de OZB kunnen genereren. Blijven de OZB-tarieven ongewijzigd terwijl de WOZ-waarde stijgt, dan loopt de gemeente per saldo inkomsten mis: de rijksbijdrage daalt, terwijl de OZB-opbrengst niet evenredig meestijgt. Het is van belang dit mee te wegen bij de bepaling van de tarieven. Toenemende druk op de rioolheffing door klimaatadaptatie Bij steeds meer gemeenten leidt de opgave rond klimaatadaptatie (wateroverlast, hitte, droogte) tot extra investeringen in de rioleringsinfrastructuur, die via de rioolheffing moeten worden gedekt. Voorbeelden uit andere gemeenten laten stevige tariefstijgingen zien die hierdoor mede worden veroorzaakt, oplopend tot ruim 10% in één jaar, naast de reguliere inflatiecorrectie. Toenemende druk op de afvalstoffenheffing door maatregelen Rijk als gevolg van maatregelen van de rijksoverheid is het reëel te veronderstellen dat de lasten voor de afvalstoffenheffing fors gaan stijgen in de komende jaren.
De belasting op het verbranden van restafval stijgt fors, de per 1 januari 2026 ingevoerde CO2 heffing voor afvalverbrandingsinstallaties wordt verhoogd en de verwerkingstarieven zullen stijgen. Tot slot zullen ook stijgende energieprijzen tot stijgingen van de kosten leiden. Toenemende druk op de tarieven voor lijkbezorging Als gevolg van de trendmatige daling van het aantal begravingen die in heel Nederland zichtbaar is wordt het op termijn moeilijker om de gewenste kostendekking van 100% te realiseren. Indien de gewenste kostendekkendheid wordt gehandhaafd zal een versterkend effect hebben op de daling van het aantal begravingen. Dit leidt vervolgens tot opnieuw hogere kosten per begraving. Risico's De voornaamste risico's voor de belastingheffingen betreffen ongeldige of onjuiste verordeningen. Beide scenario's leiden in meer of mindere mate tot een vermindering van de belastingopbrengsten. Het niet tijdig kenbaar maken van de WOZ-waarde heeft eveneens forse gevolgen voor de heffing. Overzicht tarieven Hieronder zijn de belastingtarieven voor het jaar 2027 vermeld. In het overzicht zijn, ter vergelijk, de tarieven voor 2026 opgenomen. De tarieven van de rechten, waaronder de leges en tarieven huur sportaccommodaties zijn divers. Daarom zijn deze tarieven niet opgenomen in het overzicht.
Bedragen in € Belastingsoort | Tarief 2026 | Tarief 2027 OZB eigenarenbelasting: - woningen, % van vastgestelde waarde | 0,1066 | 0,1093 - niet-woningen, % van vastgestelde waarde | 0,2213 | 0,2268 OZB gebruikersbelasting niet-woningen, % van vastgestelde | 0,1694 | 0,1736 waarde Afvalstoffenheffing vastrecht | 259,86 | 282,10 Afvalstoffenheffing variabel: - per lediging 140 liter container restafval | 9,16 | 9,94 - per lediging 240 liter container restafval | 16,31 | 17,71 - per storting ondergrondse container 60 liter | 2,56 | 2,78 - per storting ondergrondse container 30 liter (nieuw in 2027) | 1,39 Rioolheffing, per m3 | 1,99 | 2,04 Toeristenbelasting per overnachting | 2,25 | 2,30 Reclamebelasting, Centrum Duiven, vast bedrag per deelnemer | 750,00 | 750,00 Opbrengsten In onderstaand overzicht zijn de geraamde belastingopbrengsten voor het jaar 2027 opgenomen. De geraamde opbrengsten voor 2026 zijn ter vergelijking bijgevoegd.
Bedragen in € Primitieve | Begroting 2027 begroting 2026 OZB | 8.099.842 | 8.563.720 Afvalstoffenheffing | 3.431.762 | 3.952.878 Rioolheffing | 2.496.670 | 2.629.719 Toeristenbelasting | 295.130 | 343.919 Reclamebelasting | 61.500 | 61.500 Precariobelasting | 25.000 | 0 Lijkbezorgingsrechten | 204.127 | 194.168 Marktgelden | 1.715 | 2.765 Leges omgevingsvergunning | 701.055 | 690.621 Leges | 674.549 | 753.303 Huuropbrengst sport | 400.871 | 403.379 Totaal | 16.509.221 | 17.295.972 Programmabegroting 2027-2030 | 78 van 182 Programmabegroting 2027-2030 79 van 182 Overzicht kostendekkendheid Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing 2027 Bedragen in € TV2.1 Reiniging openbaar gebied (33% van de kosten) 107.715 TV2.1 Doorbelasting 1Stroom openbaar gebied (33% van de kosten) 154.827 TV7.3 Huishoudelijk afval huis aan huis inzamelen 107.046 TV7.3 Kosten Circulus 2.394.786 TV7.3 Opbrengsten huishoudelijk afval huis aan huis inzamelen -213.402 TV7.3 Doorbelasting 1Stroom 764.167 TV7.3 Afvalaanbiedstation 92.802 TV7.3 Opbrengsten afvalaanbiedstation -184.960 TV7.3 Lasten heffing en invordering 42.333 TV2.1 BTW 32.514 TV7.3 BTW 520.751 TV7.3 Kwijtschelding 104.300 TV7.3 Oninbaar/leegstand 30.000 Totale lasten 3.952.879 TV7.3 Opbrengst belastingen 3.952.878 Totale baten 3.952.878 Dekking 100% Kostendekkendheid Rioolheffing 2027 Bedragen in € TV 2.1 Wegen 5.000 TV 2.1 Te compenseren BTW 1.050
TV 7.2 Riool 893.959 TV7.2 Doorbelasting 1Stroom 305.105 TV7.2 Rioolgemalen en randvoorzieningen 495.893 TV7.2 Lasten heffing en invordering 29.476 TV7.2 Te compenseren BTW 450.185 TV7.2 Dotatie aan voorziening 384.361 Totale lasten 2.565.029 TV7.2 Baten rioolheffing Totale baten 2.565.079 Dekking 100% Programmabegroting 2027-2030 80 van 182 Kostendekkendheid Lijkbezorging 2027 Bedragen in € TV7.5 Begraafplaatsen 54.278 TV7.5 Doorbelasting 1stroom 134.805 Totale lasten 189.083 TV7.5 Overige leges Totale baten 194.676 Dekking 103% Kostendekkendheid Marktgelden 2027 Bedragen in € TV3.3 Kosten mark 3.250 TV3.3 Bijdragen van derden -2.200 TV3.3 Doorbelasting 1Stroom 15.441 Totale lasten 16.491 TV3.3 Opbrengst marktgelden 2.765 Totale baten 2.765 Dekking 17% Kostendekkendheid Leges Omgevingsvergunning 2027 Bedragen in € TV8.3 Kosten omgevingsvergunning 49.837 TV8.3 BTW 10.466 TV1.1 Kosten omgevingsvergunning 68.522 TV8.3 Doorbelasting 1Stroom 559.403 Totale lasten 688.228 TV8.3 Opbrengst omgevingsvergunning Totale baten 690.621 Dekking 100% Lokale lastendruk In de begroting 2027 wordt een lastendrukstijging voorzien van 4,2%. In onderstaande overzichten zijn, onder andere, de voornaamste lasten voor een gemiddeld huishouden in het jaar 2027 op een rij gezet, waarbij de procentuele stijging ten opzichte van het jaar 2026 is weergegeven.
Hierbij is de gemiddelde WOZ-waarde van Duiven voor het jaar 2027 conform de verwachte waardeontwikkeling in de Meicirculaire. Uitgangspunten: Gemiddelde WOZ-waarde woning (o.b.v. waarde ontwikkeling 6,5%) € 438.000 Ledigingen 140-liter container restafval 7 keer * Waterverbruik gezin (vier personen) 140 m3 Ontwikkeling lastendruk 2024-2027: Bedragen in € 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | Ontwikkeling t.o.v. 2026 OZB-eigenaar | 381 | 402 | 439 | 450 | 2,5% Afvalstoffenheffing | 277 | 313 | 324 | 352 | 8,5% Rioolheffing | 263 | 272 | 278 | 286 | 2,9% Totaal | 922 | 988 | 1.042 | 1.088 | 4,4% Tot en met 2025 is uitgegaan van gemiddeld 8 ledigingen en vanaf 2026 van 7 ledigingen. Meerjarige ontwikkeling lastendruk per huishouden met een eigen woning conform de bovenstaande uitgangspunten: Bedragen in € 2027 | 2028 | 2029 | 2030 OZB-eigenaar | 450,19 | 461,44 | 474,82 | 486,70 Afvalstoffenheffing | 351,68 | 360,47 | 370,93 | 380,20 Rioolheffing | 285,60 | 292,74 | 301,23 | 308,76 Totaal | 1.087,47 | 1.114,65 | 1.146,98 | 1.175,65 Stijgingspercentage t.o.v. voorgaand jaar | 4,4 | 2,5 | 2,9 | 2,5 Vergelijking lastendruk per inwoner binnen Gelderland in de periode 2022-2026. Ter vergelijk zijn hieronder de tarieven van de lastendruk per inwoner opgenomen. deze bedragen zijn gebaseerd op de jaarlijkse benchmark van de Provincie Gelderland.
Bedragen in € 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Gemeente Duiven | 465,00 | 469,00 | 477,00 | 541,00 | 563,00 561,00 Liemerse gemeenten (incl. Duiven)* | 450,00 | 464,00 | 489,00 | 529,00 | 561,00 Gemeente Westervoort | 436,00 | 447,00 | 477,00 | 505,00 | 549,00 Gemeente Zevenaar | 474,00 | 485,00 | 532,00 | 552,00 | 568,00 Gelderland (incl. Duiven) | 449,02 | 464,40 | 490,90 | 551.00 | 561,00 * Liemerse gemeenten: Duiven, Doesburg, Montferland, Westervoort en Zevenaar. Bron: Provincie Gelderland, afd. KOB/IBT. Zie hiervoor de tabel Belastingdruk totaal per inwoner per 2 september 2026 Bij de lastendruk worden de volgende opmerkingen gemaakt. Het is voor de afvalstoffenheffing lastig een vergelijk te maken aangezien iedere gemeente een eigen systeem heeft van tariefberekening. Hierdoor ontstaat een vertekend beeld bij de bepaling van de lastendruk. Kwijtschelding De gemeente is op grond van de Gemeentewet bevoegd om kwijtschelding van gemeentelijke heffingen te verlenen. In de gemeente Duiven kan door belastingplichtigen (particulieren en zzp'ers) kwijtschelding worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing vastrecht, de afvalstoffenheffing ledigingen/stortingen (maximaal 7 ledigingen 140-liter container, of maximaal 5 ledigingen van 240- liter container, of maximaal 24 stortingen van 60 liter) en zeer incidenteel onroerende- zaakbelastingen (eigenaren woningen).
Programmabegroting 2027-2030 | 81 van 182 De kwijtscheldingsregeling zal conform het aantal gehanteerde gemiddelde ledigingen voor de begroting, worden aangepast met ingang van 2027. Kwijtschelding wordt verleend op basis van 100% van de bijstandsnorm, waarbij tevens een vermogenstoets plaatsvindt. Ligt het netto besteedbare inkomen op of onder het bijstandsniveau, dan wordt volledige kwijtschelding verleend. Bij een gering hoger inkomen kan sprake zijn van een gedeeltelijke kwijtschelding. In al deze gevallen zal het beschikbare vermogen beneden de toegestane norm moeten liggen. Voor 2027 wordt rekening gehouden met een totaalbedrag van € 101.000 voor kwijtscheldingen. Hieronder is de splitsing van de kwijtschelding naar belastingsoort weergegeven. Bedragen in € Begroting 2026 | Begroting 2027 Afvalstoffenheffing | 100.000 | 100.000 Onroerende-zaakbelastingen eigenaren woningen | 1.000 | 1.000 Conclusie De gemeentelijke belastingen zijn na de Algemene Uitkering de belangrijkste inkomstenbron van Duiven en leveren in 2027 naar verwachting € 17,5 miljoen op, een stijging van bijna € 1 miljoen ten opzichte van 2026. Deze stijging komt vooral door de OZB-waardeontwikkeling en hogere afvalverwerkingskosten, mede door de eerste ervaringen met Circulus.
Voor de bestemmingsheffingen en retributies wordt het wettelijke uitgangspunt van 100% kostendekkendheid gehanteerd en gerealiseerd. De overige tarieven worden verhoogd met de reguliere inflatie van 2,5%, met uitzondering van de reclamebelasting, die ongewijzigd blijft. De lokale lastendruk voor een gemiddeld huishouden stijgt, vooral door de afvalstoffenheffing, maar blijft in lijn met de andere Liemerse gemeenten en het Gelderse gemiddelde. Voor de langere termijn is er sprake van een oplopende druk op de afvalstoffenheffing (rijksmaatregelen, CO2-heffing) en op de lijkbezorgingsrechten (dalend aantal begravingen). Programmabegroting 2027-2030 | 82 van 182 Programmabegroting 2027-2030 83 van 182 4.2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate een gemeente in staat is tegenvallers op te vangen. Het bestaat uit twee componenten, de risico's en de weerstandscapaciteit. Door een goed inzicht in het weerstandsvermogen kan voorkomen worden dat elke financiële tegenvaller onmiddellijk dwingt tot bezuinigingen. Er zijn twee soorten weerstandsvermogen, statisch en dynamisch weerstandsvermogen. Als het weerstandsvermogen betrekking heeft op een specifiek jaar spreekt men van statisch weerstandsvermogen. Gaat het om het weerstandsvermogen op middellange termijn, dan spreekt men van dynamisch weerstandsvermogen.
De gemeente Duiven kiest ervoor om de focus op het dynamische weerstandsvermogen te leggen. Beleid In de nota Reserves en voorzieningen 2025 is in hoofdstuk 3 het weerstandsvermogen opgenomen. Hier komen de weerstandscapaciteit en het weerstandsratio aan de orde. De opgenomen doelstelling is een weerstandsratio die wordt gekwalificeerd als 'Ruim voldoende' en ligt tussen de 1,4 en 2,0. Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere nieuwe ontwikkelingen te melden die van invloed zijn op deze paragraaf. Risico's De risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen moeten materieel zijn en niet op andere wijze zijn af te dekken. Denk hierbij aan het treffen van een voorziening, het vormen van een reserve, het afnemen van een verzekering of het nemen van beheersmaatregelen. Er wordt een schatting gemaakt van de kans dat een risico zich voordoet en de financiële impact die dit zal hebben. Dat is per definitie een subjectieve beoordeling. Om die onzekerheid nadrukkelijk tot uitdrukking te brengen, wordt gewerkt met minimum- en een maximumwaarden.
Kans Score Kansscore Komt gemiddeld meermalen per jaar voor 5 100% Komt gemiddeld eenmaal per jaar voor 4 80% Komt gemiddeld eenmaal per twee jaar voor 3 60% Komt gemiddeld eenmaal per vijf jaar voor 2 40% Komt gemiddeld minder dan eenmaal per vijf jaar voor 1 20% In de navolgende inventarisatie zijn de risico’s in vier categorieën verdeeld: Risico’s van de bedrijfsvoering. Risico’s op eigendommen. Aansprakelijkheidsrisico’s. Financiële risico’s. Onder de risico's omtrent de bedrijfsvoering hebben we de apparaatskosten grondexploitatie, deskundigheid personeel, cyberbeveiliging, wachtgeld ambtenaren, bovenformatieven, vennootschapsbelasting, renterisico en het algemeen bedrijfsrisico. Onder de risico's omtrent eigendommen scharen wij de risico's rondom de grondexploitaties. Bij de aansprakelijkheidsrisico's vallen de gewaarborgde geldleningen, schadeclaims en de risico's op gemeenschappelijke regelingen. Programmabegroting 2027-2030 84 van 182 De financiële risico's betreffen voornamelijk de open einde regelingen die voor onze gemeente gelden. Daaronder vallen de Jeugdzorg, de bijzondere bijstand, het leerlingenvervoer en de Wmo hulpmiddelen (voormalige WVG). Maar ook de risico's inzake de Algemene Uitkering, beleggingen, afvalinzameling, mogelijke referanda, inburgering nieuwkomers, prijsstijgingen in het openbaar groen en ontbinding van contracten van groenaannemers.
Overzicht top risico's Jaarlijks worden alle risico's binnen onze gemeente geïnventariseerd. Daarbij wordt de organisatie gevraagd mogelijke risico's te benoemen en ook een indicatie te geven wat de impact van het risico kan zijn en hoe groot de kans is dat een dergelijk risico zich voor zal doen. In deze paragraaf benoemen we de grootste risico's. Algemeen risico bedrijfsvoering Bij de risico-inventarisatie gaat het om risico's met een materieel belang. Dat neemt niet weg dat veel kleine risico's samen toch een substantieel bedrag kunnen worden. Daarom is in de kwantificering een bedrag opgenomen voor algemene risico's. Daarbij wordt uitgegaan van de norm van 6% van de Algemene Uitkering en de belastingcapaciteit die door de toezichthouder wordt gehanteerd voor de vrij aanwendbare reserve. Een negatief jaarrekeningresultaat zal moeten worden opgevangen door dit algemene risico. Voor Duiven wordt dit risico becijferd op ruim € 3,2 miljoen. Financieel risico Jeugdzorg Uitgaven voor de Jeugdzorg zijn de afgelopen jaren flink toegenomen. Gezien het open karakter van de regelingen blijft er sprake van aanzienlijke risico's. Vanwege de kosten van sommige individuele trajecten is het lastig vooraf een goede inschatting te maken. Vooraf is niet duidelijk hoe vaak er in een jaar gebruik zal worden gemaakt van dergelijke trajecten.
Het gewogen risico voor de gemeente Duiven is becijferd op € 1,6 miljoen. In de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk zijn afspraken gemaakt over het zwaarwegende advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd in 2027 met betrekking tot de kosten die gemeenten maken voor jeugdzorg. Deze afspraken heeft het huidige kabinet in het Overhedenoverleg van 13 april 2026 herbevestigd. Vooruitlopend op deze vervolgafspraken zijn in deze begroting stelposten opgenomen, omdat we erop vertrouwen dat het rijk zich aan de gemaakte afspraken houdt. Algemene Uitkering De herverdeling van de Algemene Uitkering is doorgevoerd. Het Rijk blijft volop verantwoordelijkheid naar gemeenten doorschuiven of wegnemen. Bovendien rekent het Rijk met investeringsplannen die zeer ambitieus zijn. Verder is het Gemeentefonds een veel genoemd onderwerp voor bezuinigingen door het Rijk. Door dit alles fluctueert de Algemene Uitkering per jaar en bestaat het risico dat er in enig jaar een lagere uitkering wordt ontvangen. Voor de gemeente Duiven is dit risico becijferd op € 560.000. In de Voorjaarsnota 2026 van het Rijk is een korting toegepast op het Gemeentefonds vanwege het afschaffen van de huishoudelijke hulp in de Wmo. Het is nog onduidelijk hoe deze bezuiniging wordt ingevuld, wat maakt dat wij de korting vanaf 2029 via een stelpost tenietdoen.
Deze stelpost is onder voorbehoud van goedkeuring door de toezichthouder. Cyberbeveiligingsrisico NIS2 betekent een wettelijke verplichting voor gemeenten om passende en evenredige maatregelen te nemen om cyberbeveiligingsrisico's te beheersen. Vooralsnog is er nog geen concrete datum wanneer de richtlijn geldt. Tot die tijd conformeren wij ons aan de richtlijnen van de BIO zoals voorgeschreven door de VNG en bereiden we ons intern voor op eisen die NIS2 van ons verwacht. Hierbij komt als extra risico dat er momenteel door geen enkele gemeente een passende en betaalbare cyberverzekering en dus vangnet gesloten kan worden. Programmabegroting 2027-2030 85 van 182 Hierdoor dienen we een bedrag in de begroting te reserveren om de kosten van mogelijke cyberincidenten en de gevolgen hiervan op te kunnen vangen. Voor de gemeente Duiven is dit risico becijferd op € 400.000. Gemeenschappelijke regelingen De gemeente Duiven participeert in een aantal gemeenschappelijke regelingen. Eventuele tekorten kunnen ten laste komen van de participerende gemeenten. Daarbij heeft de gemeente geen invloed op de bedrijfsvoering van deze regelingen waardoor er een risico bestaat op extra bijdragen. Het risico voor de gemeente Duiven wordt ingeschat op ruim € 300.000. Risicoprofiel In de lijst worden risico's met een kansscore van 100% genoemd.
Omdat de grondexploitatie de Monte Carlo berekening gebruikt worden de daar berekende risico's als vast getal opgenomen. Voor het algemeen risico en het risico RSD gebruiken we ook de 100% score om een basis voor het weerstandsvermogen te vormen. Risico Begroting 2027 | Basis | Team | minimum | maximum | kansscore | % | minimum | maximum | gemiddeld Risico's omtrent de bedrijfsvoering Apparaatskosten grondexploitatie | 2 fte - 4 fte | RO | 200.000 | 400.000 | 3 | 60% | 120.000 | 240.000 | 180.000 Deskundigheid personeel | HR | 10.000 | 50.000 | 1 | 20% | 2.000 | 10.000 | 6.000 Verzekeringen | Advies | 0 | 4.000.000 | 1 | 20% | 0 | 800.000 | 400.000 Wachtgeld ambtenaren | 1 fte - 2 fte | HR | 100.000 | 200.000 | 3 | 60% | 60.000 | 120.000 | 90.000 Bovenformatieven | 1 fte | HR | 0 | 100.000 | 2 | 40% | 0 | 40.000 | 20.000 BTW | Fin | 0 | 500.000 | 1 | 20% | 0 | 100.000 | 50.000 Vpb | Fin | 0 | 500.000 | 1 | 20% | 0 | 100.000 | 50.000 Algemeen risico | norm Gld 6% au/bel. capac.
| Fin | 3.214.676 | 3.214.676 | 5 | 100% | 3.214.676 | 3.214.676 | 3.214.676 Renterisico | 10 mln rente 0%-4% | Fin | 0 | 400.000 | 3 | 60% | 0 | 240.000 | 120.000 Risico's omtrent eigendomen Grondexploitatie Innofase | RO | 34.365 | 34.365 | 5 | 100% | 34.365 | 34.365 | 34.365 De Nieuweling | RO | 27.646 | 27.646 | 5 | 100% | 27.646 | 27.646 | 27.646 Graafstaete !! | RO | 80.547 | 80.547 | 5 | 100% | 80.547 | 80.547 | 80.547 Centerpoort Noord 2 | RO | 584.999 | 584.999 | 5 | 100% | 584.999 | 584.999 | 584.999 Woonzorg WPRI | RO | 17.613 | 17.613 | 5 | 100% | 17.613 | 17.613 | 17.613 Woonpark | RO | 22.528 | 22.528 | 5 | 100% | 22.528 | 22.528 | 22.528 Droopad | RO | -103 | -103 | 5 | 100% | -103 | -103 | -103 Bodemverontreiniging (onbekende) | 1-5 saneringen | WVM | 100.000 | 500.000 | 2 | 40% | 40.000 | 200.000 | 120.000 Aansprakelijkheidsrisico's: Gewaarborgde geldleningen | 29 mln | Fin | 100.000 | 1.000.000 | 2 | 40% | 40.000 | 400.000 | 220.000 Schadeclaims | Fin | 10.000 | 1.000.000 | 2 | 40% | 4.000 | 400.000 | 202.000 Gem.
regelingen | Fin | 25.000 | 1.000.000 | 3 | 60% | 15.000 | 600.000 | 307.500 Financiële risico's Open einde regelingen: Jeugdzorg | Wijkoverstijgend | 1.000.000 | 3.000.000 | 4 | 80% | 800.000 | 2.400.000 | 1.600.000 *Bijzondere bijstand | 1-10% budget | Wijkoverstijgend | 4.728 | 47.280 | 3 | 60% | 2.837 | 28.368 | 15.602 *leerlingenvervoer | 1-10% budget | Wijkoverstijgend | 4.967 | 49.672 | 3 | 60% | 2.980 | 29.803 | 16.392 *WVG | 1-10% budget | Wijkoverstijgend | 9.497 | 94.967 | 4 | 80% | 7.598 | 75.974 | 41.786 *RSD | 50 tot 100% vh aandeel | Wijkoverstijgend | 50.000 | 100.000 | 5 | 100% | 50.000 | 100.000 | 75.000 Algemene uitkering | Fin | 200.000 | 1.200.000 | 4 | 80% | 160.000 | 960.000 | 560.000 Beleggingen | 10-25% dividend | Fin | 11.500 | 28.750 | 3 | 60% | 6.900 | 17.250 | 12.075 Afvalinzameling | Beheer | 0 | 225.000 | 4 | 80% | 0 | 180.000 | 90.000 Referendum | Advies | 64.000 | 70.000 | 1 | 20% | 12.800 | 14.000 | 13.400 Inburgering nieuwkomers | Wijkoverstijgend | 50.000 | 100.000 | 1 | 20% | 10.000 | 20.000 | 15.000 Prijsstijging aanbesteding groen | 100.000 | 300.000 | 2 | 40% | 40.000 | 120.000 | 80.000 Ontbinden contract groenaannemer | 0 | 300.000 | 2 | 40% | 0 | 120.000 | 60.000 Totaal | 6.021.963 | 19.147.940 | 5.356.385 | 11.297.666 | 8.327.026 Weerstandscapaciteit Er wordt onderscheid gemaakt in de structurele en incidentele weerstandscapaciteit,