3. 201699739 Voorjaarsnota 2025 gemeente Duiven

Voorgesteld wordt een bedrag van € 200.000 structureel bij te ramen. 2.5.1.d Huishoudelijke hulp De huishoudelijke toelage is per 1 januari 2025 gestopt. Omdat pas in november definitief is besloten om deze voorziening te stoppen, was de gemeente niet in staat om dit te communiceren met de deelnemers en waren de deelnemers niet in staat om voor 1 januari 2025 een alternatief te regelen. Om die reden is voor de deelnemers de huishoudelijke toelage verlengd tot 1 april 2025. Deze verlenging geeft ook Wmo-consulenten de mogelijkheid om het keukentafelgesprek te voeren met de deelnemers als dat nodig is. Deze verlenging kost naar verwachting € 14.000. Vanaf 1 april 2025 stopt de huishoudelijke toelage voor alle deelnemers.

Voorjaarsnota 2025

29

2.5.1.e Subsidies Maatschappelijke ondersteuning Door stijging van de CAO-lonen is het huidige subsidiebedrag aan o.a. MEE en Sante niet meer toereikend. Als onze maatschappelijke organisaties dezelfde inspanningen willen of moeten blijven leveren dan moet het subsidiebedrag dat zij jaarlijks van ons ontvangen worden verhoogd. Daarom wordt voorgesteld het totale subsidiebedrag vanaf 2025 structureel met € 85.000 te verhogen. 2.5.1.f Individuele voorzieningen Jeugd Door de stijging van de lonen binnen de zorg en daarmee ook de kosten, moet de gemeente een indexering toepassen voor Jeugd volgens de systematiek van de Inkoop sociaal domein Centraal Gelderland. Voorgesteld wordt een bedrag van € 470.000 structureel bij te ramen. Het bedrag van € 470.000 is berekend op basis van de tariefstijgingen voor de regionale producten van de individuele voorzieningen Jeugd. Het gaat om een indexeringspercentage van 5,1% op het huidige geraamde bedrag in de begroting van de uitgaven voor deze voorzieningen. Vooralsnog zitten hier geen extra volumeontwikkelingen in. Deze zijn al meegenomen voor de jaren 2025 en verder bij de voorjaarsnota 2024. In de loop van dit jaar zal blijken of we de volumestijging juist hebben ingeschat. 2.5.1.g Specifieke uitkering onderwijsachterstanden De uitkering is bedoeld voor het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden in de Nederlandse taal.

De regeling loopt van 2023 tot en met 2026. Voor het jaar 2025 kan er tot € 512.514 aan Rijksuitkering worden bijgeraamd. Het Rijk heeft aangekondigd de hoogte van deze uitkering in 2026 met 10% te verminderen. De gelden worden grotendeels besteed aan peuteropvang voor peuters met een risico op (onderwijs)achterstanden. De middelen worden budgettair neutraal opgenomen. 2.5.1.h Specifieke uitkering Wet Inburgering De specifieke uitkering (in 2025 is een bedrag van € 501.705 ontvangen) is bedoeld ter dekking van voorzieningen, niet zijnde uitvoeringskosten. Na afloop van ieder jaar moet verantwoording plaatsvinden aan het Rijk en vindt er een afrekening plaats. Tegenover deze ontvangst staan uitgaven. De middelen worden budgettair neutraal opgenomen. 2.5.1.i Bemoeizorg Vanwege afgesproken indexeringen en grotere vraag naar bemoeizorg door een toenemend aantal inwoners met verward gedrag en verzwaring van de zorgvraag, wordt voorgesteld om het budget bemoeizorg vanaf 2025 t/m 2028 structureel bij te ramen met € 35.000 uit de bestemmingsreserve. We gaan ervan uit dat er dan duidelijkheid is over de decentralisatie beschermd wonen en dat de gemeente dan de decentralisatiegelden ontvangt. Er is voldoende saldo over om de eerste tekorten op te vangen als de decentralisatie en het woonplaatsbeginsel doorgaat.

2.5.1.j Bijstellen (deel)begroting VGGM (PGZ JGZ RVP) Het tekort op de (deel)begroting van VGGM wordt gerepareerd. Middels de kennisgeving over de kaderbrief 2026 bent u geïnformeerd dat we structureel moeten bijramen. In de najaarsnota 2024 is alleen voor 2024 bijgeraamd omdat de bedragen voor 2025 nog niet definitief waren. De onderstaande bedragen moeten opgenomen worden in de voorjaarsnota 2025, waardoor de gemeentelijke begroting aansluit bij de begroting van VGGM voor 2025 en 2026. Dat betekent een bedrag van € 192.000 voor 2025 en een bedrag van € 256.000 vanaf 2026. Ten tijde van de afronding van deze Voorjaarsnota bereikte ons nog het bericht dat de VGGM in haar conceptbegroting uitgaat van herziene indexeringscijfers. Hierdoor zal de bijdrage voor Duiven naar beneden worden bijgesteld. Hoeveel het voordeel zal zijn wordt pas bekend als de begroting van de VGGM definitief is vastgesteld. Dat voordeel zal worden verwerkt in aanloop naar de Meerjarenbegroting 2026-2029.

Voorjaarsnota 2025

30

2.5.1.k Doelgroepenvervoer In de gewijzigde begroting 2025 en de meerjarenbegroting 2026-2029 van BVO DRAN is een verlaging van de begroting doorgevoerd. Hierdoor zullen de kosten in 2025 en 2026 lager uitvallen. Wij stellen voor om de begroting naar beneden bij te stellen voor het jaar 2025 met een bedrag van € 45.000. Voor het jaar 2026 hoeft er geen budgetbijstelling plaats te vinden. Voor de jaren 2027 t/m 2029 ziet de gemeente juist weer een stijging in de uitgaven. Dit komt door de zero-emissie doelen die gesteld zijn, de nieuwe contracten die ingaan en de te verwachten indexaties. Wij stellen voor om deze kostenstijging te dekken uit de reserve Doelgroepenvervoer. In 2027 is er een bedrag van € 92.000 nodig en in 2028 € 173.000. 2.5.1.l Regionale Sociale Dienst (RSD) Ook voor de RSD verwacht de gemeente vanaf 2026 een toename in de kosten door indexering, het gaat hierbij om de exploitatiekosten. De te verwachte hoogte van de stijging kan nog niet worden vastgesteld, de (meerjaren)begroting RSD vanaf 2026 wordt begin juni 2025 verwacht. De te verwachte kostenstijging zal dan worden meegenomen in de meerjarenbegroting van de gemeente Duiven. Op basis van de gewijzigde meerjarenbegroting 2025 zijn de kosten gestegen ten opzichte van de primitieve begroting 2025. In de najaarsnota 2024 is incidenteel voor 2024 bijgeraamd omdat de bedragen voor 2025 nog niet definitief waren.

De onderstaande bedragen moeten opgenomen worden in de voorjaarsnota 2025, zodat de gemeentelijke begroting aansluit bij de begroting van RSD. Dit betekent dat de volgende wijzigingen van de budgetten: 2025: €544.000 2026: €540.000 2027: €134.000 2028: €130.000 2029: €223.000 De bestuursopdracht RSD loopt tot en met jaar 2026. In 2026 wordt met de bestuurders gesproken over de mogelijke voortzetting na 2026. Tot die tijd is het bedrag niet structureel doorgetrokken. 2.5.1.m Uitkeringen Daarnaast worden er hogere uitgaven verwacht op basis van de geprognotiseerde kosten voor de uitkeringen. In 2025 vallen de geprognotiseerde kosten € 830.000 hoger dan dat er begroot staat. Daartegenover worden de inkomsten op basis van de voorlopige bijstandsuitkering beschikking structureel omhoog bijgesteld met € 890.000. 2.5.1.n Gelden vanuit Arnhem Beschermd wonen, beschermd thuis In Regio Centraal Gelderland zijn financiële afspraken gemaakt over het budget Beschermd wonen en de gelden die gemeente Duiven krijgt vanuit Arnhem om in te zetten voor de transitie beschermd wonen naar beschermd thuis. Deze afspraken waren gemaakt voor de jaren 2022, 2023 en 2024 omdat de verwachting was dat de decentralisatie beschermd wonen in 2025 ingevoerd zou worden. Nu de decentralisatie weer is uitgesteld zijn de afspraken met de gemeente Arnhem ook van toepassing voor 2025.

Dit houdt in dat de gemeente Duiven in 2025 nog een bedrag van de gemeente Arnhem ontvangt ter hoogte van € 253.000. Voorgesteld wordt om dit bedrag toe te voegen aan de bestemmingsreserve Beschermd wonen. 2.5.1.o Veilig Thuis

Voorjaarsnota 2025

31

Veilig Thuis heeft een begroting die beleidsarm is en voornamelijk werkt op basis van meldingen (productie). Bij hogere instroom wordt de productie hoger en dat vraagt meer personele lasten voor de verwerking. De aanwezige reserve is onvoldoende om grote schommelingen op te vangen, de reserve Veilig Thuis is ook al deels aangesproken. De autonome ontwikkeling (reserve aanvullen en hogere instroom opvangen) houdt in dat de bijdragen van Veilig Thuis omhoog moeten. Dit betekent dat er in 2025 een bedrag van € 51.000 en vanaf 2026 € 90.000. De begroting 2026 is € 9.138.067 en is hiermee op totaalniveau € 1.173.410 hoger dan de begroting 2025. De gemeentelijke bijdrage stijgt in totaal met € 1.108.297.Het verschil tussen de begroting 2026 en 2025 komt door: •

Uitbreiding in fte door de verhoogde instroom. Begroting is met name productie gestuurd. Meer instroom is meer productie (dus meer werkuren). • Deels door de toegepaste indexering. • De verhouding in bijdrage van de drie Veilig Thuis organisaties in Gelderland m.b.t. inzet van de bovenregionale bereikbaarheidsdienst (meer conform realisatie per regio). N.B. regiogemeenten zijn in gesprek over deze toename en of hier de juiste keuzes gemaakt worden. 2.5.1.p MGR In de onderstaande tabel zijn de gemeentelijke en de MGR-begroting opgenomen voor de jaren 2025 tot en met 2029. Voor de jaren 2025 en 2026 is een bijstelling van de gemeentelijke begroting benodigd. Vanaf 2027 is de gemeentelijke begroting hoger dan de begroting van de MGR, aangezien de MGR alleen rekening houdt met de jaarlijkse uitstroom van SW-medewerkers (5%). De gemeentelijke begroting gaat ook uit van loonontwikkelingen voor de SW-medewerkers en is daarbij uitgegaan van 2,5%. Wij stellen voor om de gemeentelijke begroting af te stemmen op die van de MGR, met uitzondering het onderdeel WgSW voor de jaren 2027 tot en met 2029.

Dit betekent de volgende wijzigingen van de budgetten: 2025: -€ 92.000 2026: -€ 158.000 2027: -€ 177.000 2028: -€ 215.000 2029: -€ 245.000 2.5.1.q Bibliotheek In de algemene uitkering is er middels een decentralisatie-uitkering een bedrag van € 100.000 beschikbaar gesteld voor de versterking van de bibliotheek en de uitvoering van de Zorgplicht. Dit bedrag is bestemd voor de Bibliotheek en zal vanaf 2025 structureel worden toegekend aan de gemeente. Wij stellen voor om de ontvangen decentralisatieuitkering structureel beschikbaar te stellen op het budget. 2.5.1.r Aanbesteding onderhoud groen, vegen en onkruidbestrijding Eind 2024 is het groenonderhoud opnieuw Europees aanbesteed. Het betreft een integraal contract waarin groen gerelateerde werkzaamheden zijn opgenomen evenals vegen en onkruidbestrijding op verharding. De huidige aanbestedingsmarkt is zeer matig. Er is een fors gebrek aan personeel en het veranderende klimaat zorgt voor meer risico’s. Dit is terug te zien in de prijs. Er is een kostenstijging van € 220.000 voor 2025 op een totaalbedrag van € 1.700.000.

Voorjaarsnota 2025 Om de kosten vanaf 2026 te beperken kan het onderhoudsniveau naar beneden worden bijgesteld. Dit is opgenomen in de bezuinigingsvoorstellen voor ‘Financieel Gezond’.

32

Voorjaarsnota 2025

33

2.5.1.s Aanbesteding sportveldenonderhoud Het onderhoudscontract loopt af in 2025 en moet opnieuw worden aanbesteed. De aanbestedingsmarkt is op dit moment erg ongunstig. Het is de verwachting dat de kosten structureel stijgen met € 35.000 met ingang van 2026. Er is rekening gehouden met een prijsstijging van 20% ten opzichte van het huidige prijspeil uit 2019. 2.5.1.t Regionaal Integraal Huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs Het bestuur van de GRHVOL neemt het initiatief voor het opstellen van dit plan, gezien de risico's in de vastgoedstructuur. Het voorbereidingskrediet betreft het aandeel van gemeente Duiven in het totaal aan advieskosten. Verrekening vindt plaats via de begroting van de GRHVOL. Deze kosten zijn onontkoombaar omdat sinds 2025 IHP's conform (wet voortgezet onderwijs) WVO om de 4 a 5 jaar herzien moeten worden. Het benodigde aandeel in het project voor gemeente Duiven bedraagt € 15.000. Het project wordt in 2025 uitgevoerd. De jaarlast bedraagt bij een rentelast van 2% en een afschrijvingstermijn van 10 jaar € 1.800. 2.5.1.u. Project definitiefase Heerenmäten/ Zonegge Het college B&W heeft in januari 2025 besloten tot het afronden van de initiatieffase en de start van een verdiepend haalbaarheidsonderzoek naar nieuwbouw van locatie Liemers College locatie Heerenmäten in samenspraak met het afstoten van de locatie Zonegge.

Begin maart 2025 is de gemeenteraad hier in een openbare informatieavond over geïnformeerd. De definitiefase is begroot op € 160.000 voor de drie gemeenten samen. Een prognose voor het aandeel van Duiven bedraagt € 72.000. De werkelijke kosten worden op grond van het leerlingaantal tussen de drie gemeenten verdeeld. Het project wordt in 2025 uitgevoerd. De jaarlijkse kapitaallasten bedragen bij een afschrijvingstermijn van 10 jaar en een rentelast van 2% € 8.640. 2.5.1.v Schoonmaak aan normen laten voldoen bij sporthal Triominos De schoonmaak van sporthal Triominos voldoet niet. De hoge schoonmaak vraagt vanwege de veiligheid (brandgevaar) en gezondheid (groei van bacteriën en schimmels) beter aandacht. Ook de schoonmaak van sanitaire ruimten vraagt om betere aandacht. Schoonmaak aan normen laten voldoen kost € 55.000 per jaar, het budget voor onderhoud dient met dit bedrag opgehoogd te worden zodat vanaf de zomer van 2025 de schoonmaak weer aan de normen gaat voldoen. 2.5.1.w Huurovereenkomst DVV aanpassen door onderhuur aan buitenschoolse opvang (BSO) te realiseren Dit betreft verwachte meer-inkomsten via onderhuur aan een BSO-organisatie. Dit is nog niet meegenomen in Financieel Gezond. Mogelijk zijn er enkele kleine investeringen nodig om BSO in Buitensport mogelijk te maken. De huurinkomsten moeten echter zodanig zijn dat ze meer opleveren.

De verwachting is dat ze € 5.000 aan inkomsten genereren. 2.5.1.x Achterstallig onderhoud installaties OGtent Uit het dagelijks beheer en onderhoud is gebleken dat er achterstanden zijn in de installaties van de OG tent inclusief zwembad. Op dit moment blijkt dat Akwaak onvoldoende onderhoud heeft laten plegen aan de zwembadinstallatie en ook de beweegbare vloer in het zwembad. Hier is behoorlijk achterstallig onderhoud ontstaan. Om het achterstallig onderhoud weg te werken is een bedrag nodig van € 100.000. Ook blijkt de klimaatinstallatie van de OGtent achterstallig onderhoud te hebben wat de werking van de klimaatinstallatie hindert. De signalen hierover bereikten ons in de zomer 2024 vanuit Stichting de OGtent en daarna hebben we onderzoek laten doen. Er blijkt jaren

Voorjaarsnota 2025

34

nauwelijks onderhoud te zijn uitgevoerd waardoor koeling, verwarming en ventilatie niet meer goed functioneert, ook zijn de kanalen inmiddels behoorlijk vervuild geraak. Om de installatie weer werkend te krijgen is een bedrag nodig van € 80.000. Tot 2024 was er een bestemmingsreserve voor dit doel. Echter in de meerjarenbegroting is deze opgeheven, zie pag. 98 programmabegroting 2025-2028. Het totaal benodigde bedrag van € 180.000 zal nu gedekt moeten worden uit de Algemene Reserve. 2.5.1.y Uitwerking motie extra zaalcapaciteit Bij de behandeling van de motie Extra zaalcapaciteit gaf het college aan dat de bijbehorende kosten bij de najaarsnota 2024 zouden worden opgevoerd. Deze waren wel opgegeven maar niet verwerkt. Dat willen we alsnog doen bij de voorjaarsnota 2025, de kosten vallen ook grotendeels in 2025. Het gaat om een eenmalig bedrag van € 25.000 welke worden besteed aan legeskosten voor een conceptaanvraag en een adviesbureau.

Voorjaarsnota 2025

35

Programma 3 - Omgeving Inleiding De gemeente Duiven streeft naar het behouden en versterken van een gezonde, veilige, vitale, duurzame, leefbare en aantrekkelijke leefomgeving. Voor nu én voor de toekomst. Om dit te bereiken heeft de gemeente een omgevingsvisie opgesteld als stip op de horizon voor de fysieke leefomgeving van Duiven, Groessen en Loo in 2040.

De omgevingsvisie sluit aan bij nationaal, regionaal en lokaal beleid. De inhoudelijke basis voor deze omgevingsvisie bestaat uit vier onderdelen: • • • •

Historie: de gemeente Duiven heeft een rijke geschiedenis waar op wordt voortgebouwd. Richtinggevende waarden: belangrijk zijn onder andere de vitale, sterk onderling verbonden inclusieve gemeenschap, de aantrekkelijke leefomgeving en de uitstekende voorzieningen van de gemeente Duiven. Ruimtelijke kwaliteiten: de kenmerken van het landschap, het erfgoed en de manier van wonen in Duiven, Groessen en Loo dragen bij aan de ruimtelijke kwaliteit van de gemeente. Ontwikkelingen & toekomstperspectief: leidraad voor de toekomst is dat de gemeente ruimte wil bieden aan ontwikkelingen, recht doen aan ruimtelijke kwaliteiten, maatwerk leveren op basis van de leefomgevingskwaliteiten en zorg dragen voor natuur en milieu. Dit gebeurt samen met alle gebruikers van de leefomgeving.

Deze onderdelen zijn vertaald in een vijftal ambities met bijbehorende doelen 2030-2040. Deze thema’s zijn: A Een Duurzaam thuis; B Gezonde, sociale en veilige leefomgeving; C Vitale economie; D Bereikbaarheid; E Klaar voor de toekomst.

A. Een duurzaam thuis

Voorjaarsnota 2025

36

De lokale woonvraag en bovenlokale vraag uit de regionale woningmarkt Arnhem, waar Duiven onderdeel van uitmaakt, leiden tot de vraag naar nieuwe woonlocaties. In de eerste plaats streven we naar inbreiding. Gelet op de grote woonbehoefte zijn inbreidingslocaties echter niet meer voldoende. Naast het benutten van de inbreidingslocaties is het noodzakelijk om op korte termijn woningen op uitbreidingslocaties te ontwikkelen. Een duurzaam woningaanbod dat aansluit op de wensen en behoeften van de inwoners van de gemeente vraagt om een ander type woningen dan er op dit moment beschikbaar is in Duiven, Groessen en Loo. De verduurzaming van de woonomgeving zal door het Klimaatakkoord verder gestalte krijgen. Concreet betekent dit het terugdringen van de energiebehoefte en het benutten van duurzame warmtebronnen. Ook klimaatadaptatie zal invloed hebben op de woningen en de openbare ruimte. Dit vraagt om rekening houden met droogte, piekbuien en de behoefte aan koelte. Dit is lokaal gekoppeld aan het programma duurzaamheid met daarin de drie programmalijnen Klimaat adaptatie, Circulariteit, Energie transitie.

B. Gezonde, sociale en veilige leefomgeving Gezondheid is een randvoorwaarde voor het handelen, de ontwikkelingen en de plannen in de fysieke leefomgeving. We willen in het fysieke domein de gezondheid en veiligheid van inwoners beschermen, bewaken en waar mogelijk bevorderen en versterken. Ons uitgangspunt is dat een ieder die wil maximaal gezond kan leven en wonen in de gemeente Duiven. Hierbij wordt naar een aantrekkelijke leefomgeving die de inwoners herkennen en waar ze zich thuis voelen gestreefd. Dit gebeurt samen met inwoners en andere maatschappelijke partners. Daarnaast vindt de gemeente het belangrijk dat er aandacht is voor de medemens. Voor het fysieke domein gaat het dan om thema’s als toegankelijkheid van gebouwen, openbare ruimte en bereikbaarheid. Door de groene leefomgeving te verbinden aan andere maatschappelijke vraagstukken, zoals klimaatadaptatie en het vergroten van biodiversiteit, is het mogelijk om een winwinsituatie te creëren.

C. Vitale Economie Duiven heeft zich in korte tijd ontwikkeld tot een vitaal-economische gemeente die veel bijdraagt aan de lokale en regionale werkgelegenheid. Kwaliteiten dienen behouden te blijven. Dit vereist permanente aandacht voor uitstraling en bereikbaarheid. Het versterken van de lokale economie en voorzieningen houdt de gemeente Duiven vitaal. Zo blijft de herontwikkeling van het centrum van Duiven, de spoorzone en de locaties voor de combinatie van wonen en werken ook de komende jaren op de agenda staan om de vitaliteit van de gemeenschap en voorzieningen verder te versterken. Hierbij wordt de verbinding gelegd met de ontwikkelingen in de agrarische sector, vrijetijdseconomie, natuur, biodiversiteit en klimaat.

Voorjaarsnota 2025

37

D. Bereikbaarheid Op lokaal niveau zet de gemeente in op duurzaamheid door te richten op meer lopen, fietsen en gebruik van het openbaar vervoer. Verbeteringen kunnen onder andere worden gezocht op het gebied van verkeersveiligheid, weginrichting, maar ook herkenbaarheid van routes en de bereikbaarheid van het buitengebied. Daarnaast is er aandacht voor de toegankelijkheid van de openbare ruimte en de bereikbaarheid van voorzieningen voor verkeersdeelnemers met een beperking. Ook houdt de gemeente de doorstroming van het verkeer in de gaten. Op de doorgaande wegen in Duiven en Westervoort is het druk (intensiteiten zijn hoog). Bij de ontwikkeling van inbreidings- en uitbreidingslocaties voor bijvoorbeeld woningen en bedrijven is er aandacht voor de impact op de bereikbaarheid en de benodigde ruimte voor aanpassing of uitbreiding van de infrastructuur. Vanuit duurzame mobiliteit en de energietransitie wil de gemeente ontwikkelingen stimuleren. Voor de langere termijn worden daarin de nationale plannen voor transitie naar duurzame mobiliteit gevolgd. Op deze wijze behoudt de gemeente een kwalitatieve, schone, duurzame en gezonde leefomgeving.

E. Klaar voor de toekomst De gemeente staat voor tal van uitdagingen. Zo dient de CO2-uitstoot vergaand gereduceerd te worden, dient de gemeente zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering, is er een grondstoffentransitie nodig naar een circulaire economie en staat de biodiversiteit onder druk. Met andere woorden: de gemeente staat voor complexe opgaven die bij voorkeur integraal en in samenhang aangepakt moeten worden. De inzet is gericht op het energieneutraal zijn van de gemeente in 2050 en is in aansluiting op regionaal en nationaal beleid en wetgeving (Klimaatakkoord/Klimaatwet). Dat vraagt enerzijds om vergaande energiebesparing en anderzijds meer opwek van duurzame (hernieuwbare) energie. Ook in de gemeente worden de gevolgen van klimaatverandering gemerkt. Denk alleen maar aan de toename van hoosbuien, periodes van stijgende temperaturen en toenemende droogte. Hoewel de gemeentelijke bijdrage aan de klimaatverandering maar relatief bescheiden is, neemt de gemeente de verantwoordelijkheid voor de gevolgen voor het landschap en onze samenleving. De aanpak is gericht op het realiseren van een veerkrachtig en duurzaam water-, natuur, - en bodemsysteem. Een belangrijke waarde van de inzet is om daarbij de biodiversiteit te behouden. De gemeente geeft het goede voorbeeld door steeds natuur-inclusief te denken bij alle beslissingen en investeringen.

Naast de energietransitie en klimaatadaptatie is er een grote opgave in het realiseren van een circulaire economie en het sluiten van de kringlopen. Hierbij wordt naar minder afval, meer recycling en hergebruik gestreefd. Aangezien integrale ruimtelijke ordening steeds belangrijker wordt, dienen er in relatie tot bodem en ondergrond verschillende disciplines bij projecten betrokken te zijn. Daarnaast

Voorjaarsnota 2025

38

moeten beheer en uitvoering van de openbare ruimte veel meer met het beleid van het fysiek domein verbonden worden. Kansen en risico’s in de ondergrond worden zo eerder benut en/of gesignaleerd en worden betrokken bij de plan- of beleidsvorming. 3.1 Externe ontwikkelingen Economische ontwikkeling De gemeente wil de lokale en regionale economie verstevigen. Om dat te bereiken, wordt er binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen aan de verschillende opgaven samengewerkt. Binnen de Productieve Regio (Economie) wordt medio dit jaar het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2025-2028 vastgesteld en van kracht. Met aandacht voor onder meer vraag naar en aanbod van bedrijventerreinen, herstructurering en intensivering van bestaande terreinen en netcongestie. De Liemerse Ambassade geeft gedurende de periode 2024 t/m 2026 opnieuw uitvoering aan de Liemerse Economische Visie. De speerpunten zijn niet gewijzigd: maakindustrie, logistiek en vrijetijdseconomie inclusief retail. The Economic Board werkt aan het versterken van verbindingen in de regio ArnhemNijmegen vanuit de economische kracht met de nadruk op de samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid. Voor de gemeente Duiven is met name de ontwikkeling van de energiesector van groot belang. De gemeente geeft de laatste kavels uit op bedrijventerrein De Nieuweling.

Gesprekken over de invulling met ondernemers worden daarover gevoerd. Op Synergiepark InnoFase wordt de laatste kavel uitgegeven. De Smart Energy Hub InnoFase heeft een pilot-status gekregen binnen Gelderland waardoor ruimte ontstond voor doorontwikkeling. Daarnaast worden gesprekken gevoerd met ondernemers die zich willen vestigen op Centerpoort-Noord 2. In afwachting van beroepsprocedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State worden op Graafstaete 2 bedrijfskavels uitgeven en daadwerkelijk bedrijven op dit nieuwe bedrijventerrein gevestigd. Voor de economische ontwikkeling zijn ook inspanningen op andere beleidsterreinen van groot belang. Zoals bereikbaarheid, huisvesting, beschikbaarheid van (duurzame) energie en een goed functionerende arbeidsmarkt. Doortrekking A15 en verbreding A12 De Raad van State heeft op woensdag 2 oktober 2024 het Tracébesluit ViA15 onherroepelijk verklaard. Met deze uitspraak van de rechter komt, na een beroepsprocedure van zeven jaar, een einde aan de onzekerheid over het Tracébesluit. Aannemersconsortium GelreGroen en Rijkswaterstaat zijn na de uitspraak met elkaar in overleg gegaan. Momenteel vinden geen nog (fysieke) werkzaamheden plaats.

De Woningnood /-markt De woningmarkt wordt nog steeds gekarakteriseerd door hoge prijzen en het is voor inwoners nog steeds moeilijk om een voor hun situatie betaalbare en passende woning te vinden. Daarom moeten er snel meer woningen bij komen. Er staan ook grote demografische veranderingen te wachten, zoals de blijvende groei van het aantal huishoudens, de verdergaande vergrijzing waardoor het aandeel ouderen in de totale bevolking toeneemt en

Voorjaarsnota 2025

39

een blijvende immigratie. Het aantal huishoudens blijft door de gezinsverdunning (toename van het aantal 1 en 2 persoonshuishoudens) groeien. Zo zijn er tot 2040 zo’n 60.000 extra woningen nodig in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR). Ook in de Liemers en in Duiven blijft het aantal huishoudens groeien en zijn er veel extra woningen nodig. Het kunnen laten bouwen van deze aantallen woningen is een stevige opgave waar ook in regionaal verband hard aan wordt gewerkt. In 2020 en 2023 (Woondeal 2.0) zijn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio, provincie Gelderland en Rijk een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt. Het Rijk heeft in 2022 met alle provincies afspraken gemaakt over de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven dat hiervan minimaal 2/3e deel betaalbaar is. Ook is de GMR vanwege de benodigde schaalsprong aangewezen als NOVEX ontwikkelgebied. Er wordt ook gewerkt aan nieuwe wetgeving (Wet versterking regie volkshuisvesting). De opgaven voor de versnelling van de woningbouw zijn dus groot, maar onder meer de oorlog in Oekraïne, de afgelopen jaren fors gestegen bouwkosten, een blijvend gebrek aan personeel, en het ontbreken van middelen om onrendabele toppen af te dekken maken het realiseren van de noodzakelijke stevige betaalbare woningbouwopgave tot een grote uitdaging.

Netcongestie De energietransitie is in volle gang. Dit leidt tot een enorme groei van opwek van duurzame elektriciteit en tot meer gebruik van elektriciteit voor verwarming, vervoer en apparatuur. Het landelijk en plaatselijk stroomnet heeft deze ontwikkelingen niet kunnen bijhouden. De noodzakelijke uitbreiding van verdeelstations en stroomkabels stagneert als gevolg van personeelsgebrek, ruimtelijke- en juridische procedures. Het stroomnet dreigt daardoor overbelast te raken: er is sprake van netcongestie. Dit kan leiden tot spanningsproblemen of zelfs storingen. Dit kan gevolgen hebben voor de economie en woningbouw. De complexiteit in de zoektocht naar oplossingen voor de netcongestie zit hem in het zogenaamde ‘maakbaarheidsgat’. Het lukt niet om het elektriciteitsnet voldoende snel uit te breiden om te voorzien in de vraag naar netcapaciteit waardoor een maakbaarheidsgat ontstaat. Dit maakbaarheidsgat drukt het verschil uit tussen de netcapaciteit waar vraag naar is (en die gebouwd zou moeten worden) en de netcapaciteit die daadwerkelijk kan worden gebouwd. Om de netcongestie en het maakbaarheidsgat tegen te gaan wordt in zowel landelijk als ook provinciaal beleid (o.a. Actieplan Netcongestie Gelderland) ingezet op integraal programmeren.

Als gemeente volgen wij deze lijn in grote lijn ook: we zetten in op snel meer infra realiseren, er wordt op projectniveau naar slimme oplossingen gezocht en we proberen zoveel als mogelijk netbewust te bouwen. Aangezien er op dit moment nog geen bindend kader is op onderstationsniveau en Liander niet inzichtelijk heeft wat er op onderstationsniveau nog wel/niet gerealiseerd kan worden worden er voorlopig geen restricties of prioritering opgelegd aan woningbouwprojecten en bedrijventerreinen ontwikkeling in het kader van de netcongestie.

Voorjaarsnota 2025

40

Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG)/ Vitaal Landelijk Gebied Gelderland(VLGG) en Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX) NPLG/VLGG De huidige regering heeft het NPLG stop gezet. Dit heeft ook consequenties voor de Gelderse uitwerking, het VLGG. Omdat er veel minder middelen beschikbaar zijn gaat de provincie Gelderland middelen inzetten voor de ‘koplopers’ (gedefinieerd in het regioarrangement) in de GMR, ofwel een viertal gebiedsprocessen in het Groen-blauw raamwerk. We weten dat het perspectief op uitvoeringsgeld grotendeels nog ontbreekt, o.a. door het wegvallen van het NPLG. Ook ontbreken er een aantal voor onze regio belangrijke gebieden, zoals een deel van de Liemers. Desondanks stellen de vrijkomende middelen de GMR wel in staat om voor de hele regio concreter uit te werken wat we willen doen en daarvoor elders financiering te zoeken. Hier wordt de komende tijd mee aan de slag gegaan. Groen/Blauw Raamwerk Het regioarrangement wordt vertaald in een uitvoeringsagenda Groen-Blauw raamwerk en landelijk gebied met een gebiedsgerichte aanpak. Voor de Liemers worden 3 belangrijke opgaven benoemd: Het Broek, de ontwikkeling van uitloopgebieden tussen Westervoort en Duiven, Duiven en Zevenaar en de ontwikkeling van de Gelderse Poort (relaties met IRM en PAGW).

In de uitvoeringsagenda wordt aangegeven aan op welke manier, met welke ideeën, initiatieven en projecten en met welke partners we landschap, natuur, cultuurhistorie en ons landelijk gebied in de Groene Metropoolregio willen versterken. Ook wordt aangegeven waar financieringsbronnen gezien worden en hoe we willen organiseren dat deze financieringsbronnen ook daadwerkelijk beschikbaar komen voor het groen en blauw in de regio. Het tijdspad van de uitvoeringsagenda is gelijk aan die van het Regioarrangement, namelijk tot 2040. In de Liemers gaan we aan de slag met het Broek. Door het wegvallen van middelen vanuit het VLGG zijn we samen met GMR en provincie nog aan het uitwerken hoe precies. Het proces vanuit de Liemerse Ambassade met en voor de agrariërs wordt in 2025 afgerond. Deze input wordt gebruikt voor het vervolg. Ook de aanpak droogte wordt daarin meegenomen. Voor de tussengebieden worden verschillende paden bewandeld. Het tussengebied Westervoort-Duiven is al vertaald in een koersdocument dat in januari 2025 in de gemeenteraden is vastgesteld. Vanuit het NOVEX-ontwikkelperspectief wordt, samen met de GMR en Foodvalley, in 2025 gewerkt aan het definiëren van de potentiële stedelijke uitloopgebieden in de beide regio’s. De tussengebieden Westervoort-Duiven en DuivenZevenaar zijn een van deze mogelijke stedelijke uitloopgebieden.

NOVEX In de Liemers (Westervoort, Duiven, Zevenaar en Doesburg) werken we aan de realisatie van de verstedelijkingsopgave zoals deze is vastgelegd in de Woondeal Groene Metropool Regio 2.0, de verstedelijkingstrategie (2022) en het Regioarrangement (2023) en het regionaal NOVEX-ontwikkelperspectief. Door de subregio's ,waaronder de Liemers, is vanuit het NOVEX-ontwikkelperspectief een gebiedsprogramma/ gebiedsagenda opgesteld. Het gebiedsprogramma voor de Liemers is in grote lijnen gereed en besproken in het Liemers bestuurlijk overleg Wonen/RO/NOVEX (de portefeuillehouders van de vier gemeenten). Deze documenten1 samen, bepalen voor de Liemers de richting voor de lange termijn (2040). Vanuit de NOVEX-opgave, het MIRT onderzoek naar de spoorcorridor UtrechtArnhem-Duitse (UAD) grens en onze eigen spoorzones is de spoorzone Liemers door de

1 Woondeal, Verstedelijkingsstrategie, Regioarrangement, NOVEX-ontwikkelperspectief en

het gebiedsprogramma Liemers

Voorjaarsnota 2025

41

provincie Gelderland als mogelijke Grootschalige Woningbouw Locatie voorgedragen bij het Rijk. Verstedelijkingsstrategie

Landelijk gebied

Circulaire economie

Energie

NPLG/ VLGG

RPW, Economie van de toekomst

RES, GEIS

Regioarrangement

Verstedelijkingsprogramma, gebiedsprogramma’s

NOVEX ontwikkelperspectief

Ruimtelijk voorstel

Ruimtelijk arrangement

Uitvoeringsprogramma bij NOVEX ontwikkelperspectief en gebiedsprogramma’s

3.2 Wat gaan we daarvoor doen Speerpunten 3.2.a+b Uitvoeren Woonvisie/Versnellen woningbouw Doel De omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Duiven, Groessen en Loo sluit aan bij de behoefte, initiatieven en ontwikkelingen in de samenleving. Voor de nieuwe buurten en wijken werkt de gemeente aan een goede mix van betaalbare huur- en koopwoningen voor met name jongeren, ouderen en één-, en tweepersoonshuishoudens. Dit draagt bij aan het behouden van een aantrekkelijke en duurzame leef- en woonomgeving en voldoende aanbod van betaalbare en passende woningen passend bij de huishoudenssituatie. Toelichting Een actievere en proactieve houding vanuit het gemeentelijk woonbeleid heeft met het opstellen van de Woonvisie 2021 vorm gekregen. De noodzaak hiertoe is inmiddels via de Nationale Woon en Bouwagenda, het programma een duurzaam thuis, de Wet goed verhuurderschap, de Wet regie Volkshuisvesting en de nieuwe Woondeals ook op rijks-, provinciaal- en regioniveau vorm gekregen voor het langer zelfstandig thuis wonen, de grote (betaalbare) woningbouwopgave, de grote druk op de woningmarkt, de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad, de toenemende regionale samenwerking en taken, een actievere rol richting woningbouwcorporaties en een aantal urgente vragen binnen het taakveld wonen, bevestigd. In de Woonvisie is een groot aantal doelen voor de komende jaren benoemd.

Deze worden elke 2 jaar geconcretiseerd in een Woonagenda. Voor de jaren 2025-2026 is een Woonagenda opgesteld. Een van de belangrijkste doelen voor de komende 2 jaar is het programma Volkshuisvesting als opvolger van de Woonvisie en het continueren van het in 2025 gestarte traject van de doorstroomcoach.

Voorjaarsnota 2025

42

Om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen voldoen moet er flink worden doorgepakt op de reeds in beeld zijnde kleine en grote woningbouwlocaties. We bouwen naar behoefte de juiste woning op de juiste plek op het juiste moment. De grootste opgave voor woningbouw ligt vanzelfsprekend in de kern Duiven. We realiseren de nieuwbouw daarom vooral in en bij de kern Duiven. In Loo en Groessen wordt naar behoefte gebouwd met extra aandacht voor lokale kenmerken als woonmilieus en sociale binding. We stellen eisen op het gebied van betaalbaarheid, energie, duurzaamheid, klimaatadaptatie en levensloopbestendigheid. Met de Woondeal 2023 is geconstateerd dat er voor de regio een nog grotere woningbehoefte is dan tot nu toe berekend. Dit betekent dat er dus met blijvende prioriteit uitvoering gegeven moet worden aan woningbouw op de nu bekende locaties en dat er nog ruimte noodzakelijk is om de komende jaren te zoeken naar aanvullende woningbouwlocaties, zoals de spoorzone in Duiven. Risico’s Onvoldoende kunnen inzetten op monitoring, continuering van gemaakte afspraken, inzet op beleid en of woningbouwprojecten.

Bij woningbouwlocaties specifiek zijn er in algemene zin risico’s als: onrendabele toppen, netcongestie, het niet kunnen vinden van personeel voor met name specialistische functies, afhankelijkheid van ontwikkelaar (bij locaties waar we faciliterende rol hebben), stikstof, gerechtelijke uitspraken, doorlooptijd beroepsprocedures Raad van State etcetera. Verder is het uitblijven van de noodzakelijke besluiten een procesrisico om voldoende woningen op tijd te kunnen realiseren. Het beleid is daardoor onvoldoende effectief of woningbouwprojecten en/of de realisatie van woningen en de woonagenda schuiven daardoor op in de tijd. Planning Uitvoering geven aan de Woonvisie 2021, de Woonagenda en de Woondeal 2023, waaronder het doorpakken op woningbouwprojecten (huidige korte termijn plannen voor de komende twee tot vier jaar). De Woonvisie en woningbouwversnelling zijn gecombineerd met de Woondeal 2023 meerjarige processen die de komende jaren blijvend om grote inzet vragen. Voor de middellange termijn start naar aanleiding van de evaluatie en vooruitkijk van september 2024 de visievorming voor mogelijke nieuwe woningbouwlocaties op basis van de nieuwste prognose cijfers. Financiën Voor de uitvoering van de Woonvisie, inclusief de regionaal afgestemde Huisvestingsverordening, is jaarlijks structureel € 60.000 opgenomen in de meerjarenbegroting.

Voor het opstellen van het waarschijnlijk vanaf 2026 verplichte programma Volkshuisvesting zijn voor 2025 en 2026 eenmalig extra middelen noodzakelijk. Het gaat in totaal om een bedrag van € 20.000. Vanuit de Wet goed verhuurderschap krijgen gemeenten, via de algemene uitkering, jaarlijks middelen van Rijk voor de uitvoering. Het is voor de uitvoering van belang dat deze middelen voor een bedrag van € 24.084 (2025), € 20.441 (2026), € 11.164 (2027), € 8.865 (2028) worden toegevoegd aan de middelen voor volkshuisvesting. Vanuit de Woonvisie 2021 en de Woonagenda 2025-2026 is in 2025 gestart met de doorstroomcoach. In 2025 wordt deze inzet eenmalig gedekt uit de reguliere middelen voor uitvoering Woonvisie. Om deze doorstroomcoach permanent mogelijk te maken zijn structurele middelen nodig ter grootte van € 15.000 per jaar. Voor het doorpakken op de Ploen-Noord (1e fase), Plakse Weide, Biezenkampen (flexwoningen) en de inbreidingslocaties zijn de bestaande (extra) middelen vooralsnog voldoende (vanuit de huidige ambtelijke formatie, de voorbereidingskredieten, grondexploitaties en anterieure overeenkomsten). Voor de verdere uitwerking en uitvoering is aanvullende ambtelijke capaciteit nodig. Met de programmabegroting 2024-2028 is voor de realisatie van woningbouwplannen tot 31 december 2028 aanvullend budget vastgelegd.

Voorjaarsnota 2025

43

In 2025, 2026, 2027 en 2028 ieder jaar € 300.000. Deze middelen worden gedekt uit de Algemene Reserve. Participatie De Woonagenda met daarin opgenomen de actuele informatie per doel wordt 2 maal per jaar met de gemeenteraad gedeeld. Voor wat betreft woningbouw en verdere beleidsontwikkeling bepaalt de gemeente, afhankelijk van de situatie en de ontwikkeling hoe en in welke mate participatie wordt ingezet. 3.2.c Ploen Noord Groot Doel De Ploen Noord Groot is een van de drie grote woningbouwlocaties in Duiven. Deze ontwikkeling draagt bij om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen voldoen. Ontwikkelen van het gebied Ploen-Noord Groot, waarbij het gebied vanuit een landschappelijke invulling wordt benaderd. Daarbij wordt gekeken naar de kwaliteiten in en van het gebied en het toevoegen en versterken van deze (landschappelijke) kwaliteiten. Er wordt aangesloten bij de bestaande bebouwing en infrastructuur. Naast woningbouw, komt er ook ruimte voor voorzieningen (sociaal, maatschappelijk en commercieel) en een mogelijke nieuwe extra woonwagenstandplaats voor woonwagens. Hier wordt een gebiedsvisie voor opgesteld. Toelichting Uit de woningbouwevaluatie van 2024 blijkt dat de totale woningbehoefte uitkomt op ca 1.900 woningen extra in de periode 2022-2040. In de omgevingsvisie van de gemeente Duiven zijn de diverse ontwikkelingslocaties aangegeven.

Zo ligt er een potentie in het gebied Ploen-Noord Groot, waarbij de gemeenteraad in de woningbouwevaluatie 2024 eveneens heeft aangegeven dat dit gebied ontwikkeld kan worden tot een woonwijk zonder beperking op maximale aantallen woningen. Om nader invulling te geven aan de invulling van dit gebied wordt gestart met een gebiedsvisie voor de invulling van het gebied waar in potentie meer dan 300 woningen mogelijk zijn. De gebiedsvisie Ploen-Noord Groot zal ook het bestaande plan Ploen-Noord bevatten waar op dit moment een bestemmingsplan voor in procedure is. Risico’s

-

Juridische bezwaren: Mogelijke bezwaren vanuit omgevingsplannen of andere juridische belemmeringen kunnen het proces vertragen. Standpunt/ medewerking grondeigenaren: alle grondeigenaren staan in principe positief tegen de ontwikkeling Milieu en infrastructuur: Het risico bestaat dat er onverwachte milieutechnische of infrastructurele uitdagingen aan het licht komen die aanvullende kosten en tijdsvertraging veroorzaken.

Planning In 2025 is de opstart van de analyse fase (analyse van bestaand beleid), de inventarisatie van huidige situatie (ruimtelijke kwaliteiten) en de start van het participatieproces met omwonenden begonnen. De planning voor de tweede helft van 2025 is als volgt: Fase 1 (Q1/Q2 2025): Opstart van de analyse fase Fase 2 (Q2 2025): participatieproces omwonenden, grondeigenaren en andere belanghebbenden, raad.

Voorjaarsnota 2025

44

Fase 3 (Q2 2025): concept visie met modellen, participatie omgeving en raad. Fase 4 (Q2 2025): Besluitvorming door het college en gemeenteraad Financiën Kosten voor het initiële onderzoeksbudget bedragen € 125.000 voor het opstellen van de gebiedsvisie, uitvoeren van richtinggevende onderzoeken (geluid, flora en fauna, bodem en water), interne uren en participatieprocessen. Verwacht wordt dat bij vaststelling van de gebiedsvisie extra financiële middelen nodig zijn voor de daadwerkelijke uitvoering van de gebiedsvisie. De kosten hiervan zullen bij de verdere planvorming doorgelegd kunnen worden naar de ontwikkelende partijen. Externe subsidies: Mogelijkheden voor provinciale of landelijke subsidies worden onderzocht om eventuele financieringsgaten te dichten. Participatie Voor de ontwikkeling wordt een participatieplan opgesteld, mede gevoed door de wens van de gemeenteraad om mee te denken in de ontwerpprincipes. 3.2.d+e Transitie naar een definitief omgevingsplan Doel Een definitief omgevingsplan waarin alle gemeentelijke verordeningen, regels voor de fysieke leefomgeving en bestemmingsplannen zijn opgenomen. Toelichting Met de komst van de Omgevingswet zijn alle ruimtelijk relevante regels (regels voor de fysieke leefomgeving) opgenomen in één tijdelijk omgevingsplan.

Op dit moment zijn deze “losse” ruimtelijke regels, zoals bestemmingsplannen, verordeningen etcetera nog op zichzelf staand, maar het doel is dat de losse onderdelen in één definitief omgevingsplan hun plek krijgen. Risico’s Intern: ambtelijke capaciteit; extern: digitaal systeem (DSO) Planning Definitief omgevingsplan inclusief een digitaal (landelijk werkend) systeem 2031 Financiën Tot en met 2025 dekt het budget vanuit de gemeentebegroting en de extra middelen die vanuit het rijk komen de noodzakelijke uitgaven. Voor de jaren 2026, 2027, 2028 en 2029 zal er extra budget ter grootte van € 60.000 nodig zijn om te komen tot één definitief omgevingsplan. Daarnaast is het noodzakelijk om in het nieuwe omgevingsplan actuele welstandsregels op te nemen. Daartoe moet eerst een nieuwe Welstandsnota worden opgesteld. Voor het traject richting een nieuwe welstandsnota, inclusief cultuurhistorische inventarisatie, is eenmalig € 35.000 benodigd. Participatie Kennisgevingsplicht en motiveringsplicht. 3.2.f Duurzaamheid Doel Doelstellingen per programmalijn zijn: 

Energietransitie: 95% CO2 reductie in 2050 ten opzichte van 1990 en een CO2 neutrale elektriciteitsvoorziening in 2050.

Voorjaarsnota 2025  

45

Klimaatadaptatie: Klimaatbestendig en water robuust in 2050. Circulariteit: 100% circulair in 2050. De planning is meerjarig.

Toelichting Het programma Duurzaamheid bestaat uit drie samenhangende programmalijnen: Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulariteit (grondstoffentransitie). Dwars door deze programmalijnen heen ontwikkelen we een integrale aanpak voor bedrijven(terreinen). Risico’s Ondanks gemeentelijke participatie is een risico dat samenwerking tussen inwoners, bedrijven, onderwijs en overheid onvoldoende van de grond komt en er onvoldoende stappen gezet worden richting de programmadoelstellingen. Voor het behoud en versterking van draagvlak voor maatregelen en acties is consistente communicatie van belang. Zo hebben we de afgelopen jaren gezien dat met name landelijke ontwikkelingen enorme impact hebben op draagvlak en de afkalving hiervan. Ook is netcongestie een issue dat een (realisatie) risico vormt voor projecten met betrekking tot onder andere grootschalige opwek, elektrificatie van zowel bedrijfsprocessen als transport en aardgasvrij. Planning De planning is meerjarig. Het speerpunt blijft de komende jaren in toenemende mate, stevige aandacht vragen. Wettelijke doelstellingen, ambitiedocumenten en onderliggende programmeringen moeten meer concrete activiteiten geven voor de komende 4 jaar en een programmering op hoofdlijnen richting 2050. Aandachtspunt hierbij is dat externe ontwikkelingen regelmatig leiden tot bijsturing van planningen. Dit vereist flexibiliteit in de programmering.

Belangrijke actiepunten voor 2025: Energietransitie Res 2.0 Wijkuitvoeringsplan de Vergert door ontwikkelen Opstellen Warmteprogramma Uitwerken Kavelstrategie binnen het zgn ‘cluster-AVR’ Ruimtelijke inpassing zonneparken rondom InnoFase en de doorontwikkeling van de Smart Energy Hub InnoFase Warmteprogramma Ontwikkelingen rondom netcongestie volgen en doorvertalen naar ruimtelijke plannen en -projecten Ontwikkelen gemeentebreed Isolatieprogramma Uitvoering geven aan Nationaal IsolatieProgramma II & III Uitvoering geven aan project ‘Energiearmoede’ fase II Opstellen nieuwe laadvisie en plankaart Scenariostudie warmtenet vs warmtepomp in relatie tot elektranetbelasting

• Circulariteit: Implementatie CROW monitor Het structureren van Circulariteit in de GWW in bijv. IBOR, Handboek Openbare Ruimte en werkprocessen. Circulariteit in zowel woningbouwlocaties als maatschappelijk vastgoed vorm en inhoud geven. Circulair Ambachtscentrum.

Voorjaarsnota 2025

46

• Klimaatadaptatie: Beleidskader- en Uitvoeringsagenda Biodiversiteit Droogte onderzoek Onderzoeksagenda Toekomstbestendig Watersysteem Duiven/Westervoort Soorten Management Plan Klimaatadaptief maken van diverse pleinen Operationaliseren ‘Tuincoaches’ • Bedrijventerreinen Opstellen Strategie & Plan van Aanpak voor de verduurzamingsopgave op de bedrijventerreinen (incl. netcongestie en laadinfra voor zover dit binnen onze cirkel van controle of invloed ligt). Financiën Voor de uitvoering van de programmalijn Energietransitie heeft de raad structureel procesgeld beschikbaar gesteld. Daarnaast zijn er Klimaatgelden van Rijkswege beschikbaar gekomen waardoor er in totaal een budget beschikbaar is van 218K (excl. bedrijfsvoeringskosten). Voor de uitvoering van de programmalijn Circulariteit heeft de raad € 28.000 procesgeld beschikbaar gesteld tot en met 2025 (excl. Bedrijfsvoeringskosten). Voor de uitvoering van de programmalijn Klimaatadaptatie is totaal € 1.042.510 ter beschikking gesteld t/m 2027. Participatie De gemeente kan de ambities voor alle drie programmalijnen alleen realiseren met grote inzet en betrokkenheid van inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Om hen actief te betrekken is communicatie & participatie in het ‘hart’ van het programma geplaatst.

Hiertoe is een Communicatiestrategie, het beeldmerk en platform ’Samen1Nergie’ en een Participatie strategie ontwikkeld. Daarnaast werkt de gemeente met ondernemersverenigingen samen om te komen tot een gedragen aanpak richting bedrijven(terreinen), bereidt de gemeente samen met de klankbordgroep en juniorklankbordgroep nieuw beleid voor en haalt de gemeente nieuwe ideeën op en heeft de gemeente een stap gezet richting verenigingen en maatschappelijke organisaties.

Voorjaarsnota 2025

47

Wensen zonder financiële gevolgen 3.2.g Ontwikkeling Plakse Weide Doel Voor locatie Plakse Weide is door de gemeenteraad van Duiven op 18 september 2024 een bestemmingsplan vastgesteld. Op basis van dit bestemmingsplan is de bouw van circa 120 woningen (fase 1) mogelijk en kan er als er een wijzigingsprocedure wordt gevolgd nog eens circa 180 woningen (fase 2) worden gerealiseerd (totaal 300 woningen). Met de invoering van de Omgevingswet is de wijzigingsprocedure niet meer mogelijk. Daarom moet een nieuwe omgevingsplanprocedure worden gevolgd om de noodzakelijke wijzigingen mogelijk te maken. Toelichting Het initiatief voor het opstarten van de omgevingsplanprocedure - Plakse Weide fase 2 is genomen door het college van B&W naar aanleiding van een aangenomen motie door de gemeenteraad op 18 februari 2025 (Motie Plakse Weide – Geur AANGEPAST). Risico’s Het project betreft de omgevingsplanprocedure om woningbouw in fase 2 (en binnen fase 1 daar waar de woningen vallen binnen 50 meter van agrarisch gebied) van Plakse Weide mogelijk te maken, onder meer door de geurnorm aan te passen voor dit gebied. Het project bevat niet een ruimtelijke procedure voor overige plannen rondom Plakse Weide (Plakse straat, Witte vlek). Het project bevat ook niet de beroepsprocedure voor bestemmingsplan Plakse Weide.

Planning Juridische bezwaren: Mogelijke bezwaren vanuit omgevingsplannen of andere juridische belemmeringen kunnen het proces vertragen. Financiën In 2025 is het de bedoeling om het ontwerp-omgevingsplan op te stellen en ter visie te leggen. Het streven is sinds 2025 om het omgevingsplan vast te stellen. Participatie De kosten voor onderzoeken etcetera worden betaald door de initiatiefnemers van Plakse Weide, de uren voor de gemeente worden gedekt door de leges.

3.2.h Ontwikkeling Biezenkampen Doel De gemeenteraad van Duiven heeft op 10 december 2024 de gebiedsvisie Biezenkampen vastgesteld. De gemeente werkt met deze gebiedsvisie aan de realisatie van ongeveer 300 woningen op de Biezenkampen. Biezenkampen draagt bij om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen voldoen. Er moet flink worden doorgepakt op de kleine en grote woningbouwlocaties. Derhalve is er wat Biezenkampen betreft ook afgestapt van het fenomeen reserve locatie. We bouwen naar behoefte de juiste woning op de juiste plek op het juiste moment. Toelichting Om in lijn met de gebiedsvisie de woningbouwontwikkeling op Biezenkampen te kunnen voortzetten is een bestuursopdracht vastgesteld waarbinnen de uitgangspunten vanuit de bestuursopdracht Flexwonen van 6 februari 2023 worden meegenomen. Deze bestuursopdracht Biezenkampen vervangt de bestuursopdracht Flexwonen, en zorgt voor integratie van het project Flexwonen en de permanent te realiseren woningen op

Voorjaarsnota 2025

48

Biezenkampen. Het amendement van 10 december 2024 op de gebiedsvisie Biezenkampen over Verenigingen in Biezenkampen is hierin meegenomen. Risico’s Juridische bezwaren: Mogelijke bezwaren vanuit omgevingsplannen of andere juridische belemmeringen kunnen het proces vertragen. Milieu en infrastructuur: Het risico bestaat dat er onverwachte milieutechnische of infrastructurele uitdagingen aan het licht komen die aanvullende kosten en tijdsvertraging veroorzaken. Planning Stedenbouwkundig plan wordt vastgesteld in Q2, de planologische procedure wordt in Q3/Q4 opgestart. De ambitie is om in 2026 te starten met bouw- en woonrijpmaken. Financiën Bij de vaststelling van de gebiedsvisie Biezenkampen (10 december 2024) is een voorbereidingskrediet door de raad beschikbaar gesteld van € 450.000 voor het modulaire verplaatsbare woningbouwproject en de totale ontwikkeling van Biezenkampen. Participatie Voor de ontwikkeling wordt een participatieplan opgesteld, mede gevoed door de wens van de gemeenteraad om mee te denken in de ontwerpprincipes. 3.2.i Herontwikkeling Centrum (VCD) Doel Het realiseren van een aantrekkelijk “Vitaal Centrum Duiven (VCD)". Toelichting In 2023 is een integraal schetsontwerp opgesteld met daarin de plannen van Woonzorg Nederland en WP Retail (fase 4).

Aangezien het schetsontwerp op onderdelen afwijkt van de in 2022 vastgestelde kaders wordt dit in Q3 2025 aan de raad voorgelegd. De bouw van het IKC is inmiddels afgerond en de kinderen en leerkrachten maken gebruik van de nieuwe locatie. Bestemmingsplan Droopad is vastgesteld maar nog niet onherroepelijk. De koopsamenwerkings- en realisatieovereenkomst met de ontwikkelaar is inmiddels ondertekend. De ontwikkelaar is bezig met de verdere uitwerking van het plan om 50 appartementen op de voormalige schoollocatie te realiseren. Risico’s Voor de plannen van Droopad en VCD fase 4 vormen de planologische procedures een risico voor de termijn waarbinnen ontwikkeling kan plaatsvinden. Planning Droopad: Op basis van de huidige planning wordt de omgevingsvergunning in het derde kwartaal van 2025 verleend. De bouw van de appartementen kan dan in het tweede kwartaal van 2026 starten. Financiën De planning voor Vitaal Centrum loopt door tot en met 2028. Participatie De huidige stand van zaken voor de diverse deellocaties worden verwerkt in een geactualiseerde grondexploitatie VCD en vastgesteld bij de Jaarrekening 2024. Bij het

Voorjaarsnota 2025

49

voorleggen van de nieuwe kaders voor VCD fase 4 wordt tegelijkertijd een financiële doorrekening aangeboden. 3.2.j Natuur inclusieve gebiedsontwikkeling Doel Een natuurinclusieve gebiedsontwikkeling op gang helpen waarbij een ‘groenblauw raamwerk’ tot stand komt in combinatie met ontwikkelmogelijkheden voor landbouw, geclusterde sport- en recreatieve functies eventueel aangevuld met kleinschalige woonfuncties. Eén en ander in gezamenlijk opdrachtgeverschap met de gemeente Westervoort. Toelichting Na uitgebreide participatie met grondeigenaren, sportverenigingen, een gezamenlijke raadsavond, een inloopavond en een goede samenwerking met een actieve klankbordgroep is gekomen tot een koersdocument. Een richtinggevend kwaliteitskader voor het tussengebied. Deze is in januari 2025 door beide gemeenteraden vastgesteld. Risico’s Ontoereikend budget voor ambities in uitvoeringsplannen. Planning Naast het koersdocument is er een uitvoeringsagenda opgesteld waarin twee focusgebieden benoemd staan. Focusgebied ‘de Duivense Eng’ en focusgebied Weteringzone. De uitvoering hiervan start in 2025. Financiën Bij de vaststelling van de begroting voor 2025-2027 is de bestemmingsreserve bijgesteld van € 750.000 naar € 400.000. Participatie Bij de totstandkoming van het koersdocument heeft uitgebreide participatie plaatsgevonden.

Voor de uitvoering van de focusgebieden zal dit wederom plaatsvinden met de direct betrokkenen. 3.2.k Uitbreiding bedrijventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete Doel Twee (wijzigingen van het tijdelijke) omgevingsplan opstellen, in procedure brengen en laten vaststellen door college en gemeenteraad. Het gaat om de omgevingsplannen voor de uitbreiding van de bedrijventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete met respectievelijk Centerpoort-Noord 2 en Graafstaete 2. Verder duurzaamheidsuitgangspunten en doelstellingen bepalen en in uitvoering brengen. En een uitgiftestrategie ontwikkelen en uitvoeren. Toelichting Door de economische groei van de afgelopen jaren zijn er in Duiven nagenoeg geen bedrijfskavels meer beschikbaar voor uitgifte. Het ontwikkelen van bedrijventerreinen is voor Duiven een belangrijk onderdeel van het economisch vestigingsbeleid. Met name vanwege de uitstekende ligging langs de economisch aantrekkelijke A12/A15-as. Hierdoor is Duiven een gewilde vestigingsplaats voor ondernemers uit de regio maar ook voor ondernemers die

Voorjaarsnota 2025

50

een binding hebben met Duiven. De bedrijventerreinen zijn van groot belang voor verdere economische ontwikkeling en leveren veel banen op. Risico’s Risicomanagement is een dynamisch proces dat per projectfase verschilt. We benoemen risico's per fase en treffen waar nodig beheersmaatregelen. Planning Graafstaete 2: Voor Graafstaete 2 is geen omgevingsplan opgesteld, maar een bestemmingsplan. Het bestemmingsplan is op 23 april 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. Door twee bedrijven is beroep aangetekend bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Centerpoort-Noord 2 Inmiddels zijn twee kavels verkocht en wordt over de overige gronden met kandidaat-kopers gesproken over bedrijfsvestiging. De wijziging van het omgevingsplan voor dit bedrijventerrein is in 2024 opgesteld. Naar verwachting wordt het omgevingsplan in Q2 of Q3 2025 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Financiën De gemeenteraad heeft op 10 maart 2022 een krediet van € 5.760.000 beschikbaar gesteld voor de aankoop van gronden voor Centerpoort-Noord 2. Een voorbereidingskrediet van € 150.000 is beschikbaar gesteld voor het opstellen van een omgevingsplan voor CenterpoortNoord 2. En een voorbereidingskrediet van € 150.000 is beschikbaar gesteld voor het opstellen van een bestemmingsplan voor Graafstaete 2.

Bij de najaarsnota 2023 is een aanvullend krediet beschikbaar gesteld voor proefsleuvenonderzoek archeologie op Graafstaete 2 en Centerpoort-Noord 2 en advisering over het decentraal energienetwerk op Centerpoort-Noord 2. Participatie Participatie is een belangrijke pijler onder de Omgevingswet. Met participatie bedoelt de Omgevingswet ‘het in een vroegtijdig stadium betrekken van belanghebbenden (burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden) bij het proces van de besluitvorming over een project of activiteit om tijdig belangen, meningen en creativiteit op tafel te krijgen’. 3.2.l Liemerse ambassade Doel Optimale regionale samenwerking tussen de Liemerse gemeenten met onderwijs en ondernemers. Toelichting De Liemerse Ambassade geeft onder meer uitvoering aan de Liemerse Economische Visie met als speerpunten vrijetijdseconomie inclusief retail, logistiek en maakindustrie. Deze visie is opgesteld door de gemeenten Duiven, Westervoort, Zevenaar, Montferland en Doesburg. Daarnaast is de Liemerse Ambassade betrokken bij een regionale verkenning van de agrarische sector en is zij indiener van de LEADER-aanvraag 2023-2027 voor de vijf Liemerse gemeenten. Risico’s De meerwaarde van de Liemerse Ambassade moet door alle betrokkenen gezien blijven worden en door de Liemerse Ambassade worden aangetoond. Extra inspanning is nodig om

Voorjaarsnota 2025

51

ondernemers en onderwijs beter aan te haken. De Liemerse Ambassade bestaat naast vertegenwoordigers van onderwijs en ondernemers formeel uit de gemeenten Duiven, Westervoort, Zevenaar, Doesburg en Montferland. Planning De Liemerse Ambassade is opgericht in september 2020 en geeft sindsdien onder meer uitvoering aan de Liemerse Economische Visie, één van hun belangrijkste taken. Inmiddels wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma voor 2024-2026. Financiën In de programmabegroting staat voor de Liemerse Ambassade voor 2025 en verder een bedrag van jaarlijks € 25.000 opgenomen. Voor uitvoering van de Liemerse Economische Visie 2024-2026 staat een bedrag opgenomen van jaarlijks € 30.000. Participatie Projecten die door de Liemerse Ambassade worden opgepakt, komen veelal vanuit de samenleving en er wordt in gezamenlijkheid uitvoering aan gegeven. Zoals het promoten van de logistiek en de vrijetijdseconomie, het Techniekpact en Perspectief in Zorg en Techniek. 3.2.m Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12 Doel Een zo goed mogelijke inpassing van de doortrekking van de A15 en verbreding van de A12 voor de gemeenschap van Duiven. Toelichting Sinds 2 oktober 2024 is het Tracébesluit ViA15 onherroepelijk verklaard en wordt de (fysieke) voorbereiding van de realisatie van het project ViA15 weer opgepakt.

De gemeente blijft inzetten op een proactieve en constructieve grondhouding. Samen met regiopartners en de Stichting BOG A15 blijft de gemeente zich richting en in samenwerking met Rijkswaterstaat, aannemersconsortium GelreGroen en andere opdrachtnemers hard maken voor meekoppelkansen en maatwerkoplossingen. Maatwerk kan ook betekenen dat afgeweken kan worden van bestaande gemeentelijke (planologische) beleidskaders. Risico’s De 7 jaar durende beroepsprocedure heeft vertraging tot gevolg (gehad). De planning van Rijkswaterstaat en GelreGroen moet na de einduitspraak van de Raad van State opnieuw worden opgesteld. Wanneer deze planning en/of realisatie van het infraproject uitloopt dan heeft dit ook gevolgen voor onze planning en inzet van middelen. Planning De gemeentelijke inzet loopt minimaal totdat de A15/A12 wordt opgeleverd. De planning voor de openstelling loopt steeds verder uit. Naar verwachting blijft in elk geval de komende begrotingsperiode ambtelijke inzet nodig in het kader van de nazorg en afronding van het Project ViA15 richting de gemeente over bijvoorbeeld het onderliggende wegennet. Onze inzet is om het onherroepelijke Tracébesluit conform wetgeving te vertalen in een gemeentelijk plan. In 2025-2026 hopen we het afstemmingstraject tussen de verschillende landschapsplannen af te ronden.