Document · PDF

3. 201579682 - Concept-Meerjarenbegroting 2023-2026.pdf

Raadsavond 8 november 2022, gemeente DuivenBij agendapunt: Meerjarenbegroting 2023-2026 Duiven38.487 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Planning Financiën

Participatie

2.A.2 Doel

Zorgaanbieders van verblĳf en ambulant worden betrokken in de beweging naar nul uithuisplaatsingen. Deze beweging heeft tĳd nodig om resultaten te kunnen boeken. Het investeren in relaties, maar ook het activeren en aanzetten tot verandering bĳ zorgaanbieders binnen de regionale samenwerking vereist de nodige tĳd en inzet. Gestart in 2022 en loopt door in 2023. Daarna wordt opnieuw de balans opgemaakt. De druk op vrĳ toegankelĳke voorzieningen neemt sterk toe. Daarom is het voorstel om vanuit de maatwerkbudgetten middelen over te zetten naar de vrĳ toegankelĳke voorzieningen. Bĳ het vormgeven van de acties in dit speerpunt worden inwoners gevraagd input te leveren. Ook de Raad voor het Sociaal Domein wordt meegenomen in de vormgeving van dit speerpunt.

Vervolg op Samen Sterk In 2023 start een proces om te komen tot een beleidskader Sociaal domein (Samen Sterk versie 2.0). Na de evaluatie van Samen Sterk in 2022 start een proces met onze partners om te komen tot een gezamenlĳke richting. Met een gezamenlĳk beeld van de opgave en ons toekomstige zorglandschap.

2.A.2 Toelichting

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 2 Maatschappĳ

Vervolg op Samen Sterk In 2020 is het beleidskader Samen Sterk opgesteld. Dit vormde de basis voor een programmatische aanpak voor op het op orde brengen van een aantal zaken in het sociaal domein en grip op de uitgaven. Hiervoor zĳn diverse acties ingezet. Veel van deze acties zĳn, of worden, in 2022 afgerond. In 2022 volgt een evaluatie van het programma en aanscherping op basis van het coalitieakkoord. De transformatie in het sociaal domein vraagt blĳvend de aandacht. De beweging loopt nog minstens de komende 10-15 jaar. De transformatie speelt zich af in een dynamische omgeving, die steeds opnieuw vraagt om bĳstelling, aanpassing en hernieuwde koersbepaling. Het is noodzakelĳk om met elkaar te bepalen of de ingeslagen richting nog de juiste is of dat deze moet worden bĳgesteld. Daarvoor hebben we onze inwoners nodig, net als de partĳen in het voorliggende veld en de zorgaanbieders. Maar ook de samenhang met andere gemeentelĳke taakvelden zoals sport en woningbouw. Het is noodzakelĳk om een beeld te hebben van onze toekomstige samenleving: • • • • •

Wat vinden inwoners belangrĳk? Wat kunnen inwoners zelf? Waar zĳn al goede initiatieven Waarvoor staat ons maatschappelĳk veld aan de lat? Welke sociale basis is in de toekomst nodig?

Deze richting is nodig om ons zorglandschap bĳ te kunnen kleuren en hernieuwde prioriteiten te stellen. Een voorbeeld: de ‘beweging van nul’ (geen kinderen uit huis plaatsen) en ‘beschermd thuis’ stelt ons voor een opgave in de nodige voorzieningen, maar behelst ook een woningvraagstuk. De veranderingen kunnen alleen in partnerschap vormgegeven worden. De richting is nodig om te sturen en samen door te ontwikkelen. De uitgangspunten uit het huidige kader zullen blĳven gelden, maar scherpen we samen aan. Panelgesprekken

Risico’s Planning Financiën Participatie

In maart 2021 zĳn de toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein vastgesteld met de titel ‘Samen sterk’. Op basis van het amendement ‘Samen sterk’ heeft het college raadsleden uitgenodigd om mee te doen bĳ het uitwerken van kwalitatieve prestatie indicatoren. Doel was om de verhouding kwalitatieve en kwantitatieve prestatie indicatoren aan te passen. Raadsleden en leden van de Raad voor het sociaal domein Duiven namen deel aan werksessies. De focus is meer komen te liggen op een verdieping van clienttevredenheid en wat daarvan geleerd kan worden. In 2022 zĳn panelgesprekken gevoerd over Jeugdzorg. In 2023 en 2024 voeren we panelgesprekken over GGZ en eenzaamheid. Zorgbelang ondersteunt en voert als onafhankelĳke partĳ de gesprekken met inwoners. Diverse actoren en professionals worden betrokken. Dit is een beweging van langere duur. Het kost tĳd om de resultaten te boeken. Start in 2023. Niet van toepassing Samen Sterk 2.0 vraagt input van inwoners, maatschappelĳk partners, zorgaanbieders en collega’s uit diverse andere beleidsterreinen.

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 2 Maatschappĳ

2.3 Wat gaat het ons kosten? Kosten bestaand beleid Programma Maatschappĳ

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutaties reserves Saldo na bestemming Incidentele baten en lasten Structureel saldo

Rekening 2021 37.798 9.566 - 28.233 - 164 - 28.396 799 - 27.597

Begroting 2022 40.058 7.777 - 32.281 0 - 32.281 0 - 32.281

Begroting 2023 38.805 7.596 - 31.209 591 - 30.618 -217 - 30.835

Meerjarenraming 2024 2025 2026 38.220 38.045 38.015 7.242 7.249 7.256 - 30.977 - 30.795 - 30.759 200 62 0 - 30.777 - 30.733 - 30.759 -104 -104 0 - 30.881 - 30.837 - 30.759

Bedragen x € 1.000 2023 Reeds verwerkt in de Voorjaarsnota: Toezichthouder zorgfraude Aanpak jeugdgroepen jongerenwerker (incl amendement) Inclusie Cultuurmenu basisonderwĳs Toekomst blaashal Strategisch beheerplan buitensport Intensivering zelfbeheer Groenonderhoud en vervanging Vervallen dotatie BR Groenonderhoud Kunst op recept Handhaving onderhoudsniveau groen Gevolgen speerpunten: De transformatie Vervolg op Samen Sterk Faciliteren vestiging asielzoekerscentrum+ Verwerkt in het saldo

2024

2025

2026

65.000 0

65.000

10.000 7.000 0 0 0 70.000 -103.900

10.000 7.000

0 70.000 -103.900

70.000 -103.900

0 18.272

18.272

66.372

Bedragen in €

2.4 Welke verbonden partĳen zĳn betrokken?

Doel Taak Beleidsrisico’s Onze inzet in 2023

Gemeenschappelĳke regeling huisvesting voortgezet onderwĳs in de Liemers (GRHVOL) Het adequaat en doelmatig inrichten van het voortgezet onderwĳs in de Liemers en de kosten beheersbaar te houden. Het zorgdragen voor een gevarieerd aanbod voortgezet onderwĳs. De GRHVOL heeft geen rechtspersoonlĳkheid en kan geen eigen besluiten nemen. Het risico is daarom nihil. Het bewaken van een stabiele financiering van het voortgezet onderwĳs in De Liemers

Doel

Taak

Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2023

Doel

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 2 Maatschappĳ

Bedrĳfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem-Nĳmegen Gezamenlĳke sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer voor de deelnemers. De sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. Het risico is van financiële aard. Bĳvoorbeeld als de beoogde efficiencyvoordelen niet worden behaald. Of als meerdere gemeenten uit deze regio vervoersstromen gaan onttrekken aan deze regeling. Het goed organiseren van passend vervoer voor verschillende doelgroepen. Modulaire Gemeenschappelĳke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland Het vormgeven van regionale samenwerking in het sociale domein in de vorm van drie programma's: 1. Zorg: op de gebieden Jeugd en Wmo zodat gemeenten effectief, efficiënt en in samenhang taken uitvoeren. 2. Onderwĳszaken: het vormgeven van een intergemeentelĳke samenwerking voor volwasseneducatie, leerplicht en RMC (Regionale Melden Coördinatiefunctie).

Taak

3. Participatie: werkgevers te ondersteunen bĳ hun personeelsvoorziening. In het bĳzonder door vacatures te vervullen met kandidaten uit omschreven doelgroepen. Het (formeel) werkgeverschap zoals dat is gedefinieerd in de regeling vorm geven voor de ruim 2.000 SW-medewerkers die sinds 1 januari 2019 een aanstelling hebben bĳ de MGR. 1. Het inrichten en uitvoeren van de aanbesteding van regionale zorg. De inkoop en contractering van bovenregionale jeugdzorg. 2. Het zorgdragen voor een adequate uitvoering van de Leerplichtwet en coördinatie volwasseneneducatie.

Beleidsrisico's

3. Het plaatsen bĳ werkgevers van werkzoekenden uit omschreven doelgroepen. Vorm en inhoud geven aan het werkgeverschap voor SW medewerkers. 1. De organisatie heeft een eigen begroting en kan eigen besluiten nemen. Daardoor kan de gemeente achteraf met de gevolgen van deze besluiten worden geconfronteerd. 2. Er is een vaste verdeling van kosten op basis van het inwoneraantal per gemeente.

Onze inzet in 2023

VGGM Zie programma 1

3. Er is een verschil in de verdeelsleutel van de module Werkgeverschap SW, door verschil in uitstroom van SW medewerkers. Dit kan gevolgen hebben voor de bĳdrage aan deze module. De intergemeentelĳke samenwerking vormgeven op de gebieden Zorg, Onderwĳs en Participatie

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

Programma 3 Omgeving 3.1 Wat willen we bereiken? Programmadoel In Duiven is het goed leven, wonen en werken. De gemeente werkt aan een aantrekkelĳke werk-, woon- en leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. Er is ruimte voor gerichte ontwikkeling, initiatief en innovatie. Het bovenliggende doel is een bĳdrage leveren aan 'een brede welvaart en een welzĳnseconomie en geluksbeleving voor onze inwoners. Of mensen zich gelukkig voelen, hangt af van veel factoren. Onder andere werkgelegenheid, de kwaliteit van de werk-, woon- en leefomgeving, de mogelĳkheid om anderen te ontmoeten, verbondenheid in de buurt en maatschappelĳke voorzieningen. In werkwĳze, aanpak en keuzes zet de gemeente hier steeds meer op in. Toelichting De gemeente wil de bestaande economische structuur behouden en versterken. Zowel op de bedrĳventerreinen als in de winkelgebieden. Zo is de gemeente in staat om te zorgen voor behoud en uitbreiding van de lokale en regionale werkgelegenheid en het voorzieningenniveau. Het is daarbĳ belangrĳk om de regionale vraag en aanbod op de arbeidsmarkt en het beroepsonderwĳs op elkaar af te stemmen. Ook is het streven om potenties in de vrĳetĳdseconomie verder te benutten. Voor een goed ondernemings- en vestigingsklimaat zĳn duurzaamheid en bereikbaarheid van Duiven belangrĳke randvoorwaarden.

De gemeente wil bĳdragen aan een aantrekkelĳke en duurzame leefomgeving in Duiven, Groessen, Loo en het buitengebied. Hierbĳ gaat het in de basis om schoon, heel, veilig en gezond. De nadruk ligt op behoud en verbetering van de bestaande kwaliteit van de leefomgeving en het daarbĳ passende voorzieningenniveau. En op het benutten van bestaande (natuur-)waarden en een (aanvullend) woonaanbod dat zich richt op maatschappelĳke ontwikkelingen en behoefte. De gemeente stimuleert en faciliteert en is hiervoor uitnodigend naar bewoners, ondernemers en bedrĳven, bezoekers en andere partners in vele samenwerkingsverbanden binnen en buiten Duiven. Hoofddoelen Daarom zet de gemeente in op: • Het waarborgen van een aantrekkelĳke en duurzame fysieke leefomgeving. • Het versterken van een goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrĳven. • Het implementeren van nieuwe wetgeving. Externe ontwikkelingen De woningmarkt Tot 2040 staat Nederland grote demografische veranderingen te wachten. Zoals de verdergaande vergrĳzing - waardoor het aandeel ouderen in de bevolking toeneemt - en een blĳvende immigratie. Het aantal huishoudens blĳft groeien door de toename van het aantal een- en tweepersoonshuishoudens. Zo zĳn er tot 2030 zo’n 1 miljoen extra woningen nodig in Nederland. Ook in de regio Arnhem-Nĳmegen, in de Liemers en in Duiven blĳft het aantal huishoudens groeien.

Er zĳn veel extra woningen nodig. De gemeente Duiven telde op 1-1-2021 25.066 inwoners en circa 10.725 huishoudens. Voor de Liemers is in het regionale woningmarktonderzoek

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

de groei van de woningbehoefte berekend op 4.850 woningen. Dat is een groei van de woningvoorraad met 8,4%. Ter vergelĳking: de berekende groei van de woningvoorraad van Arnhem tot 2040 is 12,5%. De verwachting op basis van het regionale woningmarktonderzoek 2019 is dat ook in Duiven het aantal huishoudens en de daarmee de woningbehoefte blĳven groeien. De gemeente gaat ook voor Duiven uit van een groei van 8,4% van de woningvoorraad. Dit om te kunnen voldoen aan het Duivense aandeel in de groei van de Liemerse woningbehoefte en om het woningtekort (waar in Duiven vanwege de nabĳheid van Arnhem sprake van is) te kunnen inlopen. Dit betekent dat er tot 2040 voor bĳna 1.200 woningen plannen moeten komen. Hiermee verwacht de gemeente ook het inwonertal in stand te kunnen houden - en daarmee het draagvlak voor voorzieningen. Het gaat bĳ de plannen om zowel inbreidings- als uitbreidingslocaties. De gemeente richt zich op een woningvoorraad met voldoende mogelĳkheden voor zowel jongeren en ouderen uit de gemeente Duiven. Maar ook voor huishoudens die behoren tot de actief werkende bevolkingsgroep en die graag in onze gemeente willen blĳven of komen wonen. Voor de realisatie van de plannen zullen te zĳner tĳd wellicht nog kredietaanvragen volgen gezien de ontwikkelingen op de markt en ook met het oog op de benodigde ambtelĳke capaciteit.

Economische groei – grote verschillen in sectoren De gemeente wil de lokale economie en de Liemerse economie verstevigen. Om dat te bereiken wordt er ingezet op onder meer samenwerking binnen de Groene Metropoolregio ArnhemNĳmegen en de verschillende opgaven. Binnen de Liemerse Ambassade werkt de gemeente samen op terreinen als economie, arbeidsmarkt en onderwĳs en wordt er verder uitvoering gegeven aan de thema’s logistiek, maakindustrie, vrĳetĳdseconomie en regionale ontwikkelagenda in de Liemerse Economische Visie. De gemeenteraad heeft in 2022 ingestemd met de uitbreiding van de bedrĳventerreinen Centerpoort-Noord met circa 15 hectare bruto oppervlakte en Graafstaete met circa 5,5 hectare bruto oppervlakte. Het college werkt aan de realisatie van deze uitbreidingen. Daarbĳ is veel aandacht voor ruimtelĳke inpassing, bereikbaarheid, klimaatadaptatie en duurzaamheid. Het college zet daarnaast in op het verduurzamen van bestaande bedrĳventerreinen. Verder wil het ruimte geven aan nieuwe initiatieven en ondernemers uitdagen tot een toekomst gerichte agenda. Zo moet een een beweging in gang worden gezet richting CO2-neutrale bedrĳventerreinen, zoals 't Holland. Duurzaamheid In 2018 is een start gemaakt met het programma Duurzaamheid ( voorheen Circulaire Economie). Het bestaat uit drie programmalĳnen: Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulariteit (grondstoffentransitie).

Voor de programmalĳn Energietransitie zĳn ambities (23% energieneutraal in 2023, 41% energieneutraal in 2030 en 100% energieneutraal in 2050) vastgelegd. Dit in lĳn met het Klimaatakkoord en de Klimaatwet. Met de inwerkingtreding van de Klimaatwet zĳn lokale ambities wettelĳke taken geworden. Inmiddels heeft de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) het ondezoek ‘Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022 – 2030’ afgerond. Het advies van het ROB ‘Van Parĳs naar Praktĳk, bekostiging en besturing van de decentrale uitvoering van het klimaatakkoord’ is bekend. Het ROB concludeert dat er 28 nieuwe of (sterk) geïntensiveerde taken voor gemeenten zĳn in de energietransitie. Kleine gemeenten hebben voor de invulling van hun rol 8-9 (extra) fte nodig. Daarnaast zĳn er substantiële materiële kosten vooral voor technisch onderzoek. Het ROB adviseert het Rĳk om gemeenten hier structureel voor te compenseren. Later dit jaar volgt er inzicht in hoe en in welke mate dit zal gebeuren.

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

De programmalĳn Klimaatadaptatie bestaat uit de grote opgave om de kwetsbaarheid als gevolg van klimaatverandering te verminderen. Met als doelstelling: klimaatbestendig en water robuust in 2050. Deze plicht ligt vast in het Deltaplan Ruimtelĳke Adaptatie. Voor de thema’s verdroging, wateroverlast, waterveiligheid en hittestress heeft de gemeente Duiven de stappen uit het Deltaplan doorlopen. Met het Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie ligt onze aanpak voor de jaren 2023 tot 2027 vast. In combinatie met het Uitvoeringsprogramma is de Duivense oplegger vastgesteld waarin versnellingsmaatregelen staan om echt werk te gaan maken van klimaatadaptatie in de komende jaren. De programmalĳn Circulariteit ziet toe op de grondstoffentransitie en reststromenverwaarding. Hierbĳ moeten grondstoffen efficiënt worden ingezet en hergebruikt, zonder schadelĳke emissies naar het milieu. De doelstelling van deze programmalĳn is: volledig circulair in 2050. Willen we in Nederland de beoogde CO2-reductie halen dan lukt dat alleen als ook de grondstoffentransitie gerealiseerd wordt. De ambities voor alle drie programmalĳnen vragen grote inzet en betrokkenheid van inwoners, bedrĳven en maatschappelĳke organisaties. Communicatie en participatie staan dan ook in het ‘hart’ van het programma.

Er zĳn een communicatie* en participatiestrategie ontwikkeld, net als een beeldmerk en platform ’Samen1Nergie’. Naast de ‘reguliere’ participatie in deelprojecten en het organiseren van collectieve inkoopacties ondersteunt de energiecoöperatie ‘Energie De Liemers’ bĳ de oprichting. Ook is samen met ondernemersverenigingen een gedragen gebiedsgerichte aanpak voor bedrĳven(terreinen) ontwikkeld. De klankbordgroep wordt bĳ de voorbereiding van nieuw beleid betrokken. De opgaven hebben een bovenlokaal karakter. Daarom werkt de gemeente samen met de Liemerse gemeenten, Waterschap Rĳn en Ĳssel, Liander, de provincie Gelderland en de gemeenten in de regio Arnhem-Nĳmegen. Onze Groene Metropool Regio (regio ArnhemNĳmegen) profileert zich als circulaire regio. De samenwerking met gemeenten uit de regio Arnhem Nĳmegen en de provincie Gelderland in de Regionale Energiestrategie (RES) en de Regionale Strategie Warmte (RSW) is niet vrĳblĳvend. Ze vraagt veel inzet om de gemeentelĳke positie goed te borgen. De opgaven kenmerken zich door een grote mate van integraliteit. In bĳvoorbeeld de Woondeal komen circulaire ontwerpen en materiaalgebruik als belangrĳke voorwaarde terug. Nieuwe ontwikkelingen 'Naar een nieuwe Omgevingswet' Recentelĳk heeft de minister aan de Kamer laten weten dat de invoeringsdatum van de Omgevingswet opnieuw verschuift. In plaats van 1-7-2022 wordt deze datum 1-1-2023.

De Eerste Kamer debatteert op zĳn vroegst in oktober nog over de haalbaarheid van deze datum. De belangrĳkste zorg is de kwaliteit van de landelĳke ICT-ontwikkeling (DSO). DSO staat voor Digitaal Stelsel Omgevingswet. Gelĳktĳdig met de invoering van de Omgevingswet wordt ook de Wet kwaliteitsborging (Wkb) ingevoerd. Deze wet heeft ook invloed op de vergunningverlening, toezicht en handhaving. Het doel van de Omgevingswet is: • de wetgeving inzichtelĳker maken; • samenhangende benadering van beleid en regelgeving mogelĳk maken; • besluitvorming versnellen; • ruimte voor bestuurlĳke afweging. Voor de complexe implementatie is een programmaplan opgesteld. Hierbĳ wordt de routemap van de VNG gevolgd. Het programmaplan bestaat uit een aantal verschillende onderdelen, te weten: bestuurlĳk/beleidsmatig, systeemniveau (DSO) en de randvoorwaarden voor de uitvoering van het werk. Vermindering Legesinkomsten vanwege invoering Wet kwaliteitsborging

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

Door de onzekerheid van de invoeringsdatum van de Omgevingswet wordt ook de Wet Kwaliteitsborging mogelĳk later ingevoerd. Dit betekent dat er in ieder geval tot 2023 nog geen sprake is van derving leges inkomsten vanwege deze wet. En mogelĳk ook nog een bepaalde periode in 2023. Er wordt gewerkt aan een nieuwe legesverordening omgevingsvergunning, die de financiële gevolgen van de Wkb verrekend. Hiermee blĳft de impact van deze wet minimaal. Doortrekking A15 en verbreding A12 Het project “ViA15” heeft de komende jaren de grootste impact op de kwaliteit van de leefomgeving van Duiven, Groessen en Loo. De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State moet nog een eindoordeel vellen over het Tracébesluit voor de doortrekking van de A15 en de verbreding van de A12. Deze uitspraak komt waarschĳnlĳk eind 2022. Aannemersconsortium GelreGroen en Rĳkswaterstaat treffen geen verdere(fysieke) voorbereidingen totdat er groen licht is van de Raad van State. Prĳsstĳgingen Vanaf eind 2021 zĳn de prĳzen van grondstoffen en loonkosten enorm gestegen. Deze stĳgingen komen door de hoge prĳzen van gas en olie, maar ook van staal en hout. Daarnaast kampt de grond- weg- en waterbouw sector met een groot tekort aan personeel. Omdat aannemers deze stĳging niet konden voorzien, is het principe van redelĳkheid en billĳkheid van toepassing op lopende contracten.

Een deel van de stĳgende kosten moeten daarom met de aannemer worden verrekend. Bĳ aanbesteding van werken zĳn prĳzen hoger en blĳkt het aangevraagde budget niet voldoende. Voor zover stĳgingen bekend zĳn, zĳn deze opgenomen in de begroting. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen? De wensen en de speerpunten in dit programma sluiten goed aan bĳ de opgaven uit het collegeakkoord. De opgave: Versnelling woningbouw. De huidige plannen voor woningbouw gaan we zo snel mogelĳk realiseren. We bouwen voor doelgroepen die een binding hebben met Duiven, Groessen of Loo. De ontsluiting van alle locaties moet goed geregeld zĳn. We schenken aandacht aan een goede leefomgeving en sociale samenhang in de nieuwe wĳken. Veranderingen in de behoefte aan woningen houden we goed in de gaten. Zo nodig stellen we onze koers bĳ. De opgave: Duurzaamheid. De energie die nodig is in de gemeente Duiven wil de gemeente zo duurzaam mogelĳk opwekken. Woningen en ander vastgoed moeten duurzaam worden verwarmd. De openbare ruimte wordt zo ingericht dat extreme hitte, droogte of regenval geen problemen veroorzaken. We investeren in biodiversiteit. We willen naar een duurzame gemeente Duiven zonder afval. A. Het waarborgen van een aantrekkelĳke en duurzame fysieke leefomgeving. Dit zĳn de speerpunten:

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

3.A.1 Doel

Toelichting

Uitvoeren Woonvisie/ Versnellen woningbouw De omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Duiven, Groessen en Loo sluiten aan bĳ de behoefte, initiatieven en ontwikkelingen in de samenleving. Voor de nieuwe buurten en wĳken werkt de gemeente aan een goede mix van betaalbare huur- en koopwoningen voor met name jongeren, ouderen en één -, en tweepersoonshuishoudens. Dit draagt bĳ aan het behouden van een aantrekkelĳke en duurzame leef- en woonomgeving en voldoende aanbod van betaalbare woningen. De Woonvisie 2021 is het nieuwe vertrekpunt voor de pro-actievere gemeentelĳke rol en prioriteit op het beleidsterrein wonen. Dit is noodzakelĳk om de woningbouw te versnellen. De uitbreidingslocaties Plakse-Weide en Ploen-Noord zĳn hierbĳ hard nodig en zullen dus ook optimaal benut worden. Maar ook inbreidingslocaties blĳven hoog op de agenda staan. In 2022 is er gestart om nieuwe en bekende potentiële inbreidingslocaties te inventariseren en actualiseren. Nieuwe woningen wil de gemeente zoveel mogelĳk toewĳzen aan de juiste doelgroep, zoals mensen 'met binding aan de gemeente Duiven'. Hierbĳ worden de wettelĳke instrumenten maximaal benut.

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

3.A.2 Doel

De actievere en proactieve houding is ook van belang bĳ andere ontwikkelingen. Zoals het langer zelfstandig thuiswonen, de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en de toenemende regionale samenwerking en taken. Ook richting woningbouwcorporaties nemen we een actievere rol aan op een aantal andere urgente vragen binnen het taakveld wonen. Onvoldoende kunnen inzetten op monitoring en continuering van gemaakte afspraken en inzet op beleid, en of initiatieven. Het beleid of de initiatieven zĳn daardoor onvoldoende effectief of de realisatie van de woningbouwversnelling en de woonagenda die daardoor in de tĳd op schuiven. Uitvoering geven aan de nieuwe Woonvisie 2021 en Woonagenda, waaronder de woningbouwversnelling (huidige plannen voor de komende twee jaar). De Woonvisie en woningbouwversnelling zĳn gecombineerd met de Liemerse Woonagenda en Woondeal. Het zĳn meerjarige processen die de komende jaren blĳvend om grote inzet vragen. Voor de middellange termĳn start deze raadsperiode de visievorming voor mogelĳke nieuwe woningbouwlocaties. Voor de uitvoering van dit speerpunt is met de voorjaarsnota 2021 gelet op de ambities uit de nieuwe Woonvisie, de Liemerse Woonagenda en de Woondeal meerjarig extra middelen aan extern advies-, onderzoek, ondersteuning of facilitering van initiatieven structureel € 50.000 per jaar opgenomen.

Voor de woningbouwversnelling van de PloenNoord, Plakse Weide en de inbreidingslocaties zĳn de bestaande (extra) middelen vooralsnog voldoende (vanuit de huidige ambtelĳke formatie, de voorbereidingskredieten, grondexploitaties en anterieure overeenkomsten). Voor de verdere uitwerking en uitvoering is aanvullende ambtelĳke capaciteit nodig. Budget hiervoor wordt gevraagd gedurende de realisatie van de plannen tot 1 oktober 2026. In 2022 was een bedrag van € 100.000 nodig. In 2023 tot en met 2025 ieder jaar € 300.000 en in 2026 tot 1 oktober 2026 nog eens € 200.000. Deze bĳdragen worden gedekt uit de Algemene Reserve. Het benodigde budget voor participatie wordt meegenomen bĳ de aanvraag van het benodigde krediet of het opstellen van een exploitatieopzet. Afhankelĳk van het onderwerp, de situatie en de ontwikkeling bepalen we hoe en in welke mate we participatie inzetten.

Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12 Een zo goed mogelĳke inpassing van de doortrekking van de A15 en verbreding van de A12 voor de gemeente Duiven

3.A.2 Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12 In 2023 is het Tracébesluit ViA15 naar verwachting onherroepelĳk en gaat de realisatie van ViA15 weer verder. Ons uitgangspunt blĳft een pro-actieve en constructieve grondhouding. De gemeente maakt zich richting Rĳkswaterstaat, aannemersconsortium GelreGroen en andere opdachtnemers hard voor meekoppelkansen en maatwerkoplossingen. Dit gebeurt samen met de regiopartners en de Stichting BOG A15. Maatwerk kan ook betekenen: afwĳken van bestaande gemeentelĳke (planologische) beleidskaders Eind 2022 volgt naar verwachting de definitieve uitspraak van de Raad van State in het beroep over de Tracébesluiten ViA15 2017/2019/2021. Bĳ een positieve uitslag start de aannemer weer met de uitvoering. Deze ligt nu grotendeels stil. Helaas moet de logistieke planning straks helemaal opnieuw. Een negatieve uitslag vraagt wellicht om een andere benadering van de problematiek op de A12. Deze is op dit moment nog steeds onlosmakelĳk gekoppeld aan de realisatie van de A15. De inzet loopt minimaal tot de A15/A12 klaar is. Naar verwachting is dit eind 2026. Naar verwachting is er ook in 2027 ambtelĳke inzet vereist voor nazorg en afronding van het Project ViA15 richting de gemeente. Bĳvoorbeeld over het onderliggende wegennet.

Bĳ de Tussenrapportage 2020 is bepaald dat de eerder ontvangen jaarbudgetten niet meer worden gedekt uit de algemene middelen maar uit de Bestemmingsreserve A15. Maar dit lĳkt voor de Bestemmingsreserve A15 een zware aderlating. Met als gevolg dat er aan het eind of zelfs voor 2026 aanvulling nodig is om aan de geoormerkte verplichtingen te voldoen. Op dit moment financieren we daarom alle kosten, die maar enige relatie hebben met werkzaamheden ten gunste van vergunningverlening, toezicht en handhaving, vanuit de Voorziening. Zo blĳven de gelabelde gelden binnen de Bestemmingsreserve beschikbaar voor de geoormerkte verplichtingen. Deze herĳking van de financiering wordt per kwartaal gemonitord en met de projectwethouder besproken. Er is regelmatig overleg met de stichting Bewonersoverleg Groessen A15. Hierin hebben alle kernen en buurtschappen langs het tracé zich verenigd. Afhankelĳk van de situatie vindt participatie plaats.

B. Het waarborgen van een aantrekkelĳke en duurzame fysieke leefomgeving. Dit zĳn de speerpunten: 3.B.1 Doel

Toelichting

Uitbreiding bedrĳventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete Twee (wĳzigingen van het tĳdelĳke) omgevingsplannen opstellen, in procedure brengen en laten vaststellen door college en gemeenteraad. Het gaat om de omgevingsplannen voor de uitbreiding van de bedrĳventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete (1). Verder duurzaamheidsuitgangspunten en -doelstellingen bepalen en in uitvoering brengen. Een uitgiftestrategie te ontwikkelen en uitvoeren. Door de economische groei van de afgelopen jaren zĳn er in Duiven nagenoeg geen bedrĳfskavels meer beschikbaar voor uitgifte. Het ontwikkelen van bedrĳventerreinen is voor Duiven een belangrĳk onderdeel van het economisch vestigingsbeleid. Met name vanwege de uitstekende ligging langs de economisch aantrekkelĳke A12/A15-as. Hierdoor is Duiven een gewilde vestigingsplaats voor bedrĳven. De bedrĳventerreinen zĳn van groot belang voor verdere economische ontwikkeling en leveren veel banen op. De gemeente Duiven kent mede door het aanbod aan banen de hoogste arbeidsparticipatie van de regio en een laag werkeloosheidspercentage.

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

3.B.1 Risico’s Planning

Uitbreiding bedrĳventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete Risicomanagement is een dynamisch proces dat per projectfase verschilt. We benoemen risico's per fase en treffen beheersmaatregelen. Opstellen nota van uitgangspunten en concept-omgevingsplannen: Q2 2022 - Q2 2023 Bepalen duurzaamheidsuitgangspunten en -doelstellingen: Q2 2022 - Q2 2023

Financiën

Ontwikkelen uitgiftestrategie: Q2 2022 - Q2 2023 De gemeenteraad heeft op 10 maart 2022 een krediet van € 5.760.000, beschikbaar gesteld voor de aankoop van gronden voor de uitbreiding van Centerpoort-Noord; een voorbereidingskrediet van € 150.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van een omgevingsplan voor de uitbreiding van bedrĳventerreinen Centerpoort-Noord;

Participatie

en een voorbereidingskrediet van € 150.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van een omgevingsplan voor de uitbreiding van bedrĳventerrein Graafstaete. Participatie is een belangrĳke pĳler onder de Omgevingswet. Met participatie bedoelt de Omgevingswet ‘het in een vroegtĳdig stadium betrekken van belanghebbenden (burgers, bedrĳven, maatschappelĳke organisaties en andere overheden) bĳ het proces van de besluitvorming over een project of activiteit om tĳdig belangen, meningen en creativiteit op tafel te krĳgen’. Er wordt gewerkt aan de hand van een participatieplan.

Als de inwerkingtreding van de Omgevingswet na 1 januari 2023 verder wordt uitgesteld, blĳft de mogelĳkheid open om alsnog bestemmingsplannen op te stellen en in procedure te brengen volgens de Wet en het Besluit ruimtelĳke ordening. 3.B.2 Doel

Duurzaamheid (voorheen Circulaire Economie) Doelstellingen per programmalĳn zĳn: • Energietransitie: 95% CO2-reductie in 2050 ten opzichte van 1990 en een CO2-neutrale elektriciteitsvoorziening in 2050. • Klimaatadaptatie: Klimaatbestendig en water robuust in 2050. • Circulariteit: 100% circulair in 2050.

3.B.2 Toelichting

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

Duurzaamheid (voorheen Circulaire Economie) Het programma circulaire economie bestaat uit drie samenhangende programmalĳnen: Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulariteit (grondstoffentransitie). Dwars door deze programmalĳnen heen ontwikkelen we een integrale gebiedsgerichte aanpak voor bedrĳven(terreinen). Energietransitie De focus ligt in eerste instantie op het realiseren van de plannen voor de bedrĳventerreinen die al zĳn vastgesteld in deze raadsperiode. Daarbĳ blĳft de gemeente (ook regionaal) inzetten op clustering van energieopwekking door zon en wind in het zoekgebied InnoFase/Centerpoort-Noord. De gemeente wil geen beperkende factor zĳn in de capaciteitsuitbreiding van het elektriciteitsnet. Verder wil de gemeente een beweging in gang zetten naar CO2-neutrale bedrĳventerreinen zoals op ’t Holland. Daarnaast wordt er geïnvesteerd in onderzoeken naar alternatieve technieken voor energieopwekking. Zoals naar geothermie in combinatie met de energiehub InnoFase/Centerpoort-Noord. De gemeente kĳkt ook naar zichzelf. Ze ziet een voorbeeldrol als het gaat om het eigen vastgoed en investeren in het verduurzamen hiervan. Eigenaren van maatschappelĳk vastgoed worden ondersteund bĳ het verduurzamen. Circulariteit Volgens de routekaart circulariteit uit 2021 is de ambitie om in 2030 50% circulair te zĳn en in 2050 100% circulair.

Om deze ambitie te realiseren is een uitvoeringsprogramma opgezet voor de komende 3 jaar. Hierin staan acties die bĳdragen aan het behalen van de doelstellingen op 3 thema’s: • het goede voorbeeld geven • circulair consumeren • circulair ondernemen Klimaatadapatatie

Risico’s

De gemeente investeert verder in biodiversiteit en wil hiertoe burgerinitiatieven faciliteren. Ook wil het inzetten op landschappelĳke ontwikkeling van de groene zones in het buitengebied. De bebouwde omgeving moet groener om hittestress tegen te gaan en waterberging te realiseren. De (her-)inrichting van de openbare ruimte wordt vanuit de menselĳke maat opgepakt met aandacht voor vergroening, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Ondanks de gemeentelĳke participatiestrategie is er een risico dat samenwerking tussen inwoners, bedrĳven, onderwĳs en overheid onvoldoende van de grond komt. Waardoor er onvoldoende stappen gezet worden richting de programmadoelstellingen. Voor het behoud en versterking van draagvlak voor maatregelen en acties is consistente communicatie van belang. Zo is de afgelopen jaren zichtbaar geweest dat met name landelĳke ontwikkelingen enorme impact hebben op draagvlak en de afkalving hiervan. Een aanvullend risico is financiële druk door het uitblĳven van structurele middelen van het Rĳk aan gemeenten. Dat betekent onvoldoende continuïteit in gemaakte afspraken, beleid, initiatieven of allianties. Hierdoor kunnen kansen of allianties verloren gaan.

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

3.B.2 Planning

Financiën

Duurzaamheid (voorheen Circulaire Economie) De planning is meerjarig. Het speerpunt vraagt de komende jaren in toenemende mate, stevige aandacht. Ambitiedocumenten en onderliggende programmeringen moeten meer concrete activiteiten geven voor de komende 4 jaar en een programmering op hoofdlĳnen richting 2050. Aandachtspunt hierbĳ is dat externe ontwikkelingen regelmatig leiden tot bĳsturing van planningen. Dit vereist flexibiliteit in de programmering. Voor de uitvoering van de programmalĳn Energietransitie heeft de raad in totaal en structureel circa € 150.000 procesgeld beschikbaar gesteld (excl. Bedrĳfsvoeringskosten). Gelet op het onderzoek van de Raad voor Openbaar Bestuur en de ervaring is dit naar verwachting niet voldoende om de doelstellingen te behalen. Een structurele bĳdrage vanuit het Rĳk is dan ook absoluut noodzakelĳk. Voor het uitvoeringsprogramma voor de komende drie jaar van de programmalĳn Circulariteit is een budget gevraagd van € 66.150 op jaarbasis. Het budget is in de Voorjaarsnota toegezegd. Voor het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie heeft de raad in de zomer 2022 ingestemd met het beschikbaar stellen van gelden. De maatregelen tegen wateroverlast en droogte worden bekostigd uit het Watertakenplan. De maatregelen voor hittestress mogen niet uit het Watertakenplan worden bekostigd.

Deze zĳn daarom beschikbaar gesteld bĳ de behandeling in de Voorjaarsnota. De kosten voor maatregelen hittestress uit het Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie voor scenario B bedragen in 2023: € 43.719.

Participatie

Naast de maatregelen uit het Uitvoeringsprogramma zĳn er in Duiven meer ambities. Deze staan in de “Duivense oplegger” bĳ het Uitvoeringsprogramma. Ook hier bekostigen we de maatregelen tegen wateroverlast en droogte uit het Watertakenplan. De maatregelen tegen hittestress zĳn ook beschikbaar gesteld in de Voorjaarsnota. De kosten voor deze extra maatregelen komen in 2023 op € 25.000. De ambities voor de drie programmalĳnen zĳn alleen te realiseren met grote inzet en betrokkenheid van inwoners, bedrĳven en maatschappelĳke organisaties. Communicatie en participatie staan dan ook in het ‘hart’ van het programma. Er zĳn een communicatieen participatiestrategie ontwikkeld, net als een beeldmerk en platform ’Samen1Nergie’. Verder is er informatie beschikbaar via het regionale energieloket en de energiecoaches. Daarnaast werken we met ondernemersverenigingen samen aan een gedragen aanpak richting bedrĳven(terreinen), bereiden we samen met de klankbordgroep en juniorklankbordgroep nieuw beleid voor en halen we nieuwe ideeën op. Ook hebben we een stap gezet richting verenigingen en maatschappelĳke organisaties. Samen met inwoners worden twee wĳkuitvoeringsplannen ontwikkeld voor de wĳken De Vergert en Centrum-Oud-Zuid zodat wĳkbewoners over 8 jaar zonder gas kunnen wonen. Het zĳn integrale plannen voor zowel de fysieke als de sociale component van de wĳk.

De gemeente wil bestaande sociale netwerken inzetten om een bredere beweging in te zetten naar een duurzaam Duiven, Groessen en Loo. Scholen bieden we de ruimte en ondersteuning voor werkend leren rondom thema’s energietransitie, klimaatadaptatie, grondstoffentransitie en biodiversiteit. Het effect van onze activiteiten op terugdringing van de CO2-uitstoot monitoren we waarbĳ er ook gekeken wordt naar de betrokkenheid van de samenleving.

C. Het implementeren van nieuwe wetgeving, die op ons afkomt. Dit zĳn de speerpunten:

3.C.1 Doel Toelichting

Risico’s Planning Financiën

Participatie

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

Implementatie nieuwe Omgevingswet Zorgen voor een goede doorontwikkeling van de Omgevingswet. Op 1 januari 2023 treedt de nieuwe Omgevingswet in werking. Deze wet vervangt een hele lĳst bestaande wetten en regelingen voor het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Daar vallen beleidsthema’s onder zoals wonen, economie, mobiliteit, natuur/biodiversiteit, milieu, ruimtelĳke ordening en water. Naast de nieuwe wet wordt er gewerkt aan een nieuw Digitaal Stelsel Omgevingsrecht (DSO), houding en gedrag en vindt de uitwerking plaats in verschillende instrumenten zoals Omgevingsvergunning, Omgevingsplan, Omgevingsprogramma’s en Participatie. De transitie duurt tot uiterlĳk 2029. In november 2022 komt er definitief uitsluitsel over de datum waarop de Omgevingswet in werking treedt. Mocht er wederom sprake zĳn van uitstel dan komen we hier bĳ de Voorjaarsnota op terug. Financiële, Juridische en Uitvoeringsrisico's. Gereed voor 2027. Door het eerdere uitstel van de Omgevingswet is de begroting geactualiseerd. De begroting houdt rekening met: ondersteuning, opleidingskosten en onderhoud ICT-systemen. De doorontwikkeling zal zich met name richten op het DSO, Omgevingsprogramma en het Omgevingsplan nieuwe stĳl. Bĳ de implementatie heeft participatie plaatsgevonden op gebied van de Omgevingsvisie en verschillende beleidsthema’s. De wetgever stelt eisen aan participatie.

Dit is d.m.v. een kennisgeving aan de raad beschikbaar gesteld. Daarnaast loopt er een gemeentebreed participatie traject dat zal resulteren in een participatiebeleid en bĳbehorende verordening. Specifiek voor de Omgevingswet komt er nog een handreiking. Tot slot loopt er een gericht communicatietraject zowel voor intern als extern waar aan de voorkant verschillende doelgroepen worden betrokken.

Aanvullende wens Vervolgproces Natuurinclusieve ontwikkeling gebied tussen Duiven en Westervoort Medio 2021 is een burgerinitiatief ingediend voor ‘natuurinclusieve ontwikkeling’ van het uitloopgebied tussen Duiven en Westervoort. Dit proces kent een eerste opbrengst; Hierin zĳn naast analyses, ruimtelĳke verkenningen en scenario’s (mét en zonder woningen) ook aanbevelingen voor het vervolg gegeven. De eerste verkenningen passen naadloos bĳ de ambities vanuit de gemeentelĳke Omgevingsvisie en de Verstedelĳkingsstrategie en het daarin verwoorde ‘groen blauwe raamwerk’ dat zich uitstrekt over dit gebied. In de vervolgfase moeten kansen voor maatschappelĳke opgaven binnen dit blauw-groene raamwerk nader uitgewerkt en besproken worden, uitmondend in een visie met ontwikkelperspectief. Van groot belang is daarbĳ het voortzetten van het creëren van draagvlak en betrokkenheid bĳ alle stakeholders. Bĳ dat proces heeft de gemeente Duiven een regisserende rol. Voorgesteld wordt om het verdere proces te ondersteunen met een bĳdrage voor procesleiding en -ondersteuning, incl. communicatie en participatie. Hiervoor is in 2023 eenmalig € 30.000 benodigd. Aangezien het gebied letterlĳk een aantal raakvlakken heeft met de gemeente Westervoort is deze gemeente gevraagd om hiervoor ook een substantiële bĳdrage te verlenen.

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

3.3 Wat gaat het ons kosten? Kosten bestaand beleid Programma Omgeving

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutaties reserves Saldo na bestemming Incidentele baten en lasten Structureel saldo

Rekening 2021 14.552 15.201 649 1.707 2.356 - 3.850 - 1.494

Begroting 2022 17.771 11.947 - 5.824 4 - 5.820 0 - 5.820

Begroting 2023 15.352 10.128 - 5.224 938 - 4.286 -129 - 4.415

Meerjarenraming 2024 2025 2026 13.718 13.537 13.077 8.227 8.288 8.372 - 5.491 - 5.250 - 4.704 1.094 840 410 - 4.397 - 4.410 - 4.294 0 0 0 - 4.432 - 4.444 - 4.329

Bedragen x € 1.000 2023

2024

2025

2026

179.550

21.440

10.000 0 0 65.760 277.728 43.719 25.000

21.440 0 45.000 28.350 0 10.000 0 0 2.500 277.728 101.946 31.042

21.440 0 45.000 28.350 0 10.000

2.500 277.728 122.963 37.021

2.500 277.728 99.593 42.938

0 0 0 0 0

30.000 726.547

697.556

724.552

707.099

Reeds verwerkt in de Voorjaarsnota: Strategische denk- en doekracht regionale opgaven Groene Metropool bĳdrage opgaven Liemerse Ambassade Project en programma-assistent RO Aanpak zwerfafval Liemers Economische Visie Uitvoeringsprogramma Erfgoed Beleidsvisie Buitengebied Coronaherstelfonds ondernemers Wandelnetwerk IBOR handhaving DPRA, klimaatadaptatie scenario B DPRA, Duivense oplegger bĳ klimaatadaptatie Speerpunten: Uitvoering Woonvisie/Versnellen woningbouw A15 Uitbreiding bedrĳventerreinen Circulaire Economie Implementatie Omgevingsvisie Aanvullende wens Natuurinclusieve ontwikkeling Verwerkt in het saldo

45.000 28.350

Bedragen in €

3.4 Welke verbonden partĳen zĳn betrokken?

Doel

Omgevingsdienst Regio Arnhem De gemeenschappelĳke behartiging van de belangen van de deelnemers als het gaat om van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het omgevingsrecht. De ODRA bundelt de krachten. Zo is er minder versnippering, meer deskundigheid en een meer efficiënte inzet van middelen.

Taak

Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2023

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Programma 3 Omgeving

Het uitvoeren van taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het omgevingsrecht voor gemeenten in de regio Arnhem en Provincie Gelderland. Ook is Omgevingsdienst Regio Arnhem voor deze overheden het aanspreekpunt voor milieuvraagstukken. De ODRA is een uitvoeringsorganisatie. De beleidsrisico’s zĳn dan ook zeer beperkt. Het uitvoerend beleid wordt afgestemd, maar de gemeente blĳft zelf bevoegd om het resultaat van de afstemming over te nemen. Het aantal bedrĳven in Duiven is de laatste jaren toegenomen door de ontwikkeling van bedrĳventerreinen. Meer bedrĳven betekent meer werk voor de ODRA (meer meldingen, (her)controles etc). Ook komen er meer bodemtaken vanuit de provincie naar de gemeente toe door de Omgevingswet. Het werkprogramma zal hierdoor groter zĳn dan de afgelopen jaren.

Doel Taak

Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2023

Groene Metropoolregio Arnhem-Nĳmegen Verbeteren van het vestigingsklimaat voor inwoners en bedrĳven in de regio Arnhem-Nĳmegen, zowel nationaal als internationaal. Overleg voeren gericht op afstemming van beleid voor wonen, mobiliteit, economie en duurzaamheid. Daarnaast wordt het Bureau Brussel (EU-lobby) op strategisch-inhoudelĳk niveau aangestuurd. Beperkt. Het orgaan is een afstemmingsplatform dat geen beslissingen kan nemen voor de afzonderlĳke gemeenten. Het beleid wordt afgestemd, maar de gemeente blĳft zelf bevoegd om het resultaat van de afstemming over te nemen. Eind 2022 volgt een definitieve beslissing over de deelname aan de opgaveagenda 2023-2024. Deelname hieraan heeft financiële consequenties en de kans bestaat dat men ons capaciteit vraagt om aan een opgave input te leveren. Evenwel is het belangrĳk dat op grote, belangrĳke en vaak complexe vraagstukken samengewerkt wordt om zo meer slagkracht te behalen. In 2023 zal dit gedaan worden door deelname aan de opgaveagenda en door vertegenwoordiging in de Groene Metropoolregio. Bĳvoorbeeld in de Regioagendacommissie en het Algemeen Bestuur.

VGGM – Zie programma 1.

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Algemene Dekkingsmiddelen

Algemene Dekkingsmiddelen In de nieuwe opzet van onze programmabegroting zĳn de meeste onderdelen van de Algemene Dekkingsmiddelen vooral onder Programma 1 Bestuur opgenomen. De Toeristenbelasting is verwerkt in Programma 3 Omgeving. Omdat de opsomming van Algemene Dekkingsmiddelen een verplicht onderdeel van de BBV is hebben we deze als aanvullend hoofdstuk in het Programmaplan opgenomen. Tevens zĳn in dit hoofdstuk verplichte onderdelen over de post onvoorzien en de vennootschapsbelasting opgenomen. Als Algemeen Dekkingsmiddel worden de volgende onderdelen aangemerkt: • Belastingen. • Uitkering uit het Gemeentefonds. • Beleggingen. • Overige Algemene Dekkingsmiddelen. Algemene Dekkingsmiddelen 2023 2024 Belastingen - Hondenbelasting 187.461 192.163 - Toeristenbelasting 168.833 168.833 - Reclamebelasting 61.295 61.295 - OZB 6.576.400 6.971.048 Uitkering uit het Gemeentefonds - Algemene Uitkering 42.139.315 43.336.489 - Integratie-uitkering Participatie 1.825.070 1.725.528 - Decentralisatie-uitkeringen 313.078 313.078 Beleggingen 108.000 108.000 Overige Algemene Dekkingsmiddelen - Rente interne financiering 260.495 260.495 Totaal 51.639.947 53.136.929 Bedragen in €, zie voorcalculaties (incl. voorgestelde verhogingen)

2025

2026

196.982 168.833 61.295 7.173.696

201.329 168.833 61.295 7.359.344

45.350.030 1.597.648 304.078 108.000

42.919.773 1.516.979 304.078 108.000

260.495 55.221.057

260.495 52.900.126

Belastingen Hieronder vallen de gemeentelĳke belastingen, voor zover zĳnde Algemene Dekkingsmiddelen. In Duiven zĳn dat de onroerende-zaakbelastingen, de toeristenbelasting, de reclamebelasting en de hondenbelasting. De toelichting op deze belastingen is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Uitkering uit het Gemeentefonds Uit het Gemeentefonds worden betaald de Algemene Uitkering, Integratie-uitkeringen en decentralisatie-uitkeringen. Algemene Uitkering Het belang van de meicirculaire is in de afgelopen jaren sterk toegenomen. Stĳgende accressen, sterke ontwikkeling van de uitkeringsbasis, financiering 3D-taken en veranderingen in het verdeelstelsel. Ook in de meicirculaire 2022 zitten alle elementen weer opgenomen.

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Algemene Dekkingsmiddelen

Totaal Algemene Uitkering

2023 42.139.315

2024 43.336.489

2025 45.350.030

2026 42.919.773

Bedragen in €

Ten opzichte van de septembercirculaire 2021 zĳn er de volgende mutaties: Uitkeringsjaar Accresontwikkeling meicirculaire 2022 Plafond BTW-compensatiefonds afrekening 2021 Afronding uitkeringsfactor Hoeveelheidsverschillen Ontwikkeling uitkeringsbasis Salarislasten zorgdomein (Wmo) Salarislasten zorgdomein (Jeugd) Robuust rechtsbeschermingssysteem Versterking ondersteuning wĳkteams Impuls integraal werken Systeemleren Energietoeslag Continuiteit cruciale zorg Toezicht en handhaving EPBD III Prenataal huisbezoek Einde lening inburgeringsplicht Uitvoeringskosten klimaatakkoord WOZ-waarden mutaties Handhaving quarantaine (covid-19) Totaal

2022 486.863 148.977 19.223 39.787 -897 58.533 54.387 28.855 51.981 6.718 7.066 760.458 -12.067 2.048 -2.815 2.071 204.291 -31.419 430 1.824.490

Bedragen in €

In de meicirculaire 2022 zĳn nieuwe ramingen verwerkt van de ontwikkeling van de uitkeringsbasis. De afrekening van het BCF 2021 levert voor Duiven € 148.977 op. En de afronding van de uitkeringsfactor levert € 19.223. Als gevolg van het wĳzigen van diverse aantallen bĳ de maatstaven in de berekening stĳgt de Algemene Uitkering voor Duiven met € 39.787. De ontwikkeling van de uitkeringsbasis levert een klein nadeel op van € 897. Er wordt een structurele compensatie van € 58.533 en € 54.387 gegeven voor de salarisstĳgingen bĳ Wmo en Jeugdzorg leveranciers. Voor het project Robuust rechtsbeschermingssysteem ontvangen we € 28.855. Voor versterking ondersteuning wĳkteams ontvangen we € 51.981. Voor de impuls integraal werken ontvangen we € 6.718 meer. Voor systeemleren krĳgen we € 7.066. Voor de eenmalige Energietoeslag krĳgt Duiven een budget van € 760.458. Voor continuïteit cruciale zorg wordt € -12.067 uitgenomen. Voor toezicht en handhaving EPBD III ontvangen we € 2.048. En voor het prenataal huisbezoek wordt € 2.815 minder uitgekeerd. Er komt een tegemoetkoming voor het einde van de lening inburgeringsplicht € 2.071. En voor de uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord ontvangen we eenmalig € 204.291. En in het kader van COVID-19 ontvangen we nog € 430 voor handhaving van quarantaine.

Integratie-uitkeringen De integratie-uitkeringen zĳn bestemd om middelen via het Gemeentefonds te verdelen op een wĳze die afwĳkt van de bestaande verdeelsleutels. Het zĳn uitkeringen met een tĳdelĳk karakter. Opzet is dat deze uitkeringen op korte of middellange termĳn worden opgenomen in de reguliere Algemene Uitkering. Voor 2022 gaat het in Duiven om de Integratie-Uitkering Participatie, de Integratie-Uitkering Voogdĳ/18+ en de Integratie-Uitkering Inburgering. Voor de Participatie ontvangen we € 182.882 meer vanwege loon-, prĳsindexatie en verschuiving WAJONG

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Algemene Dekkingsmiddelen

en begeleiding en voor voogdĳ/18+ ontvangen we € 37.540 meer vanwege loon- prĳsindexatie. In 2022 ontvangen we voor de Wet Inburgering € 7.541 meer vanwege een kleine bĳstelling. In 2023 worden de Integratie-Uitkeringen voor Voogdĳ 18+ en Inburgering aan de Algemene Uitkering toegevoegd. Daardoor blĳft alleen de Integratie-uitkering Participatie over. Overzicht Integratie-uitkeringen Omschrĳving Participatie Totaal

2023 1.825.070 1.825.070

2024 1.725.528 1.725.528

2025 1.597.648 1.597.648

2026 1.516.979 1.516.979

Bedragen in €

Decentralisatie-uitkeringen De decentralisatie-uitkering is een variant op de integratie-uitkering. Het tĳdstip van overheveling hoeft in het geval van een decentralisatie-uitkering nog niet bekend te zĳn en daarnaast kan het ook om tĳdelĳke middelen gaan. Voor de DU Armoedebestrĳding kinderen (€ 4.514) ontvangen we minder. Voor DU Jeugdhulp aan kinderen in een AZC ontvangen we vanaf 2022 € 793. En voor DU extra capaciteit BOA's ontvangen we € 33.005 Overzicht Decentralisatie-uitkeringen Omschrĳving DU Armoedebestrĳding kinderen DU Impuls brede scholen combinatiefuncties DU decentralisatie provinciale taken VTH DU Voorschoolse voorziening peuters DU Jeugdhulp aan kinderen in een AZC DU Versterking omgevingsveiligheidsdiensten DU extra capaciteit BOA's Totaal

2023 2024 2025 2026 89.333 89.333 89.333 89.333 73.208 73.208 73.208 73.208 63.236 63.236 63.236 63.236 44.503 44.503 44.503 44.503 793 793 793 793 9.000 9.000 33.005 33.005 33.005 33.005 313.078 313.078 304.078 304.078

Bedragen in €

Decentralisatie Uitkering Armoedebestrĳding kinderen Vanaf 2017 stelt het kabinet structureel gelden beschikbaar voor de bestrĳding van de gevolgen van armoede onder kinderen. Verdeling vindt plaats via door het CBS ontwikkelde gegevens over kinderen met een kans op armoede. Voor Duiven een bedrag van € 89.333. Onder het taakveld 6.3 Inkomensregelingen zĳn lasten van gelĳke hoogte opgenomen. Decentralisatie Uitkering Impuls brede scholen combinatiefuncties De gemeente Duiven heeft een aanvraag ingediend voor deze uitkering en loopt mee in de vierde tranche. Vanaf 2023 wordt een uitkering van € 73.208 ontvangen. Onder het taakveld 5.1 Sportbeleid en activering zĳn lasten van gelĳke hoogte opgenomen. Decentralisatie Uitkering provinciale taken vergunningverlening, toezicht en handhaving Vanwege de overdracht van taken aan gemeenten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) bĳ provinciale inrichtingen wordt voor het jaar 2023 € 63.236 toegevoegd. De raming voor de kosten voor VTH wordt gelĳk aan deze decentralisatie-uitkering verhoogd (budgettair neutraal). Decentralisatie Uitkering Voorschoolse voorziening peuters Rĳk en gemeenten hebben bestuurlĳke afspraken gemaakt over een aanbod voor alle peuters. Met deze afspraken wordt alle peuters de mogelĳkheid gegeven om naar een voorschoolse voorziening te gaan.

Via de afspraken zetten gemeenten zich actief in om een aanbod te realiseren voor de groep peuters zonder recht op kinderopvangtoeslag die nu niet naar een voorschoolse voorziening gaat.

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Algemene Dekkingsmiddelen

Decentralisatie Uitkering Jeugdhulp aan kinderen in een AZC In de septembercirculaire 2018 zĳn gemeenten geïnformeerd dat zĳ vanaf 2019 volledig verantwoordelĳk zĳn voor de organisatie en financiering van jeugdhulp, inclusief de jeugd-ggz, aan kinderen in een AZC. Decentralisatie Uitkering Versterking Omgevingsveiligheidsdiensten De middelen zĳn bedoeld voor lokale versterking omgevingsveiligheid. Dit geeft gemeenten de ruimte om te komen tot lokale prioriteiten bĳ de uitvoering van omgevingsveiligheidsbeleid. Op die wĳze wordt omgevingsveiligheid goed lokaal ingebed. De raming voor de kosten wordt gelĳk aan deze decentralisatie uitkering verhoogd. Decentralisatie Uitkering Extra capaciteit BOA's Om de capaciteit van (wĳk)agenten en BOA's in de openbare ruimte te vergroten heeft het Rĳk extra gelden beschikbaar gesteld. In de openbare ruimte verrichten BOA's belangrĳk werk in specialistische en complexe beleids- en wetsgebieden. In de afgelopen jaren zĳn BOA's binnen hun bevoegdheid ook steeds meer taken gaan uitvoeren. Septembercirculaire De financiële gevolgen van de septembercirculaire zĳn van groot belang voor deze begroting. Door de stĳging van de accressen, het bevriezen van de opschalingskorting, de ontwikkeling van de uitkeringsbasis en aanpassingen van de maatstaven ontstaan in alle jaren grote voordelen.

Het is dit jaar niet gelukt de septembercirculaire in deze begroting te verwerken. Via een kennisgeving zal de gemeenteraad nog voor de begrotingsbehandeling op de hoogte worden gesteld van de financiele gevolgen. De septembercirculaire zal in de Najaarsnota worden verwerkt. Beleggingen Betreft het rendement van deelname in maatschappelĳk kapitaal van instellingen en ondernemingen. Het productie- en leveringsbedrĳf van de Nuon is verkocht. Het netwerkbedrĳf van de Nuon is niet verkocht en heeft de naam Alliander gekregen. Overige Algemene Dekkingsmiddelen Dit gaat om de rente interne financiering. Specifiek om de rente die we nu nog bĳschrĳven op de voorzieningen. Onvoorzien Deze post dient ter dekking van de in de loop van het begrotingsjaar optredende onvoorziene, onvermĳdbare en onuitstelbare niet geraamde uitgaven. Dit budget is niet per programma verdeeld, maar als totaalpost in de begroting opgenomen. Voor 2023 is een bedrag van € 25.000 geraamd. Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zĳn gemeenten voor een aantal activiteiten, zoals de grondexploitatie, vennootschapsbelastingplichtig. Voor de jaren 2016 en 2017 is inmiddels een definitieve aanslag ontvangen. De aangifte voor het jaar 2020 is in april 2022 verstuurd. De aangifte kwam uit op een winst van € 357.151. Vanwege de compensatie met de verliezen uit eerdere jaren leidt dat niet tot

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Algemene Dekkingsmiddelen

een betaling. Verwacht wordt dat de aangifte over het jaar 2021 in de tweede helft van 2022 zal worden verstuurd. Hiervoor is door de belastingdienst uitstel verleend tot 1 mei 2023. Vooralsnog wordt niet verwacht dat er in de komende jaren een daadwerkelĳke betaling moet worden gedaan.

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Beleidsbegroting - Paragrafen

Beleidsbegroting - Paragrafen Paragraaf 1 Paragraaf 2 Paragraaf 3 Paragraaf 4 Paragraaf 5 Paragraaf 6 Paragraaf 7

Lokale heffingen Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Onderhoud Kapitaalgoederen Financiering Bedrĳfsvoering Verbonden partĳen Grondbeleid

Paragraaf 1 Lokale heffingen 1.1 Algemeen Deze paragraaf bevat informatie over gemeentelĳke belastingen. De gemeentelĳke belastingen zĳn te onderscheiden in drie typen belastingen. De algemene belastingen, de bestemmingsheffingen en de retributies. Na de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds zĳn dit de belangrĳkste inkomstenbronnen van de gemeente. Het aandeel van de gemeentelĳke belastingen in het totaal van de inkomsten op basis van de begroting 2023 is 23%. Algemene belastingen zĳn belastingen waarvan de opbrengsten ten goede komen aan de algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten van deze belastingen niet voor een specifiek en wettelĳk bepaald doel maar voor alle gemeentelĳke taken en voorzieningen mogen worden ingezet. De onroerende-zaakbelastingen (hierna: OZB), de hondenbelasting en de toeristenbelasting behoren tot deze categorie. De reclamebelasting feitelĳk ook maar daar is in de gemeente Duiven wel een specifiek doel aan gekoppeld. Bestemmingsheffingen zĳn belastingen waarvan de opbrengsten zĳn bestemd voor specifieke voorzieningen met een duidelĳk algemeen belang. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Retributies zĳn belastingen die worden geheven als er door of namens de gemeente een specifiek product of een specifieke dienst wordt verleend.

De leges, de lĳkbezorgingsrechten en de marktgelden behoren tot deze categorie. Voor bestemmingsheffingen en retributies geldt dat er geen winst mag worden gemaakt. De opbrengst mag daarom niet hoger zĳn dan de kosten die worden gemaakt om het product of de dienst te verlenen. In de gemeente Duiven worden diverse belastingen geheven, te weten OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing, hondenbelasting, toeristenbelasting, reclamebelasting en rechten (o.a. leges). 1.2 Belastingopbrengsten In onderstaand overzicht zĳn de geraamde belastingopbrengsten voor het jaar 2023 opgenomen. De geraamde opbrengsten voor 2022 zĳn ter vergelĳking bĳgevoegd.

OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing

Begroting 2023 6.576.400 2.771.044 2.544.766

Begroting 2022 6.435.861 2.482.283 2.713.887

Programmabegroting Duiven 2023-2026 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

Hondenbelasting Toeristenbelasting Reclamebelasting Lĳkbezorgingsrechten Marktgelden Leges omgevingsvergunning Leges Huuropbrengst sport Totaal

Begroting 2023 187.461 168.833 61.295 62.479 2.575 785.971 351.571 261.394 13.773.789

Begroting 2022 176.467 139.948 50.250 59.505 8.922 779.644 369.448 256.839 13.360.443

Bedragen in €

1.3 Ontwikkeling tarieven De inwoners van de gemeente krĳgen jaarlĳks een aanslag gemeentelĳke belastingen. Voor de beoordeling van de lastendruk zĳn de tarieven dan ook van groot belang. De ramingen en de tarieven in de voorcalculaties zĳn gebaseerd op de tarieven 2022. Een voorstel tot aanpassing van de tarieven vindt plaats in de financiële begroting. Bĳ aanpassing van de tarieven zal kritisch worden beoordeeld in hoeverre tariefstĳging plaats dient te vinden. Daarbĳ wordt steeds een efficiënte en klantgerichte uitvoering van diensten en producten nagestreefd. Uitzonderingen hierop zĳn de ramingen voor afvalstoffenheffing, rioolheffing, lĳkbezorgingsrechten, marktgelden en leges omgevingsvergunning. Deze ramingen zĳn gebaseerd op de geraamde kosten voor 2023 en de berekende tarieven voor 2023. Er is voor deze werkwĳze gekozen omdat het voor genoemde heffingen en rechten noodzakelĳk is om de kostendekkendheid voor 2023 te bepalen. Het is namelĳk wettelĳk niet toegestaan dat deze heffingen en rechten meer dan kostendekkend zĳn. Naast kostenontwikkelingen (bĳvoorbeeld inzameling- en verwerkingsprĳzen afval) wordt normaal gesproken uitgegaan van een indexering van de tarieven 2022 met 3,0% voor loon- en prĳsontwikkelingen overeenkomstig het percentage BBP (Bruto Binnenlands Product) uit de meicirculaire gemeentefonds 2022 (voor 2024 2,5%, voor 2025 2,5% en voor 2026 2,2%).

Om de inwoners tegemoet te komen in de inflatiekosten en de stĳging van de energiekosten wordt voorgesteld geen inflatiecorrectie op de tarieven voor OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing toe te passen. Verder wordt het uitgangspunt gehanteerd dat afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges omgevingsvergunning en leges kostendekkend zĳn. Voor lĳkbezorgingsrechten en marktgelden is het uitgangspunt om zoveel mogelĳk kosten te verhalen. In deze begroting zĳn we er van uitgegaan dat de hondenbelasting, conform het voorstel dat in november in de raad komt, zal worden afgeschaft. Hieronder zĳn de belastingtarieven voor het jaar 2023 vermeld. In het overzicht zĳn, ter vergelĳk, de tarieven voor 2022 opgenomen. De tarieven van de rechten, waaronder de leges en tarieven huur sportaccommodaties zĳn divers. Daarom zĳn deze tarieven niet opgenomen in het overzicht. Belastingsoort OZB eigenarenbelasting: - woningen, % van vastgestelde waarde - niet-woningen, % van vastgestelde waarde

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Duiven&id=d11b53b8-00e1-4c34-b7b5-163d34bb4dad