Programmabegroting 2025
Tekst van het document
5-5 Oversteek De Uivermeertjes Er komt een extra oversteek van Deest naar recreatiegebied De Uivermeertjes.
Bij de verdere plannen voor de woningbouwontwikkeling Deest-Zuid nemen we de extra oversteek mee.
Mijl
57
pen 5-6 Bankjes In alle kernen plaatsen we meer bankjes.
De plaatsing van 2 duurzame bankjes per kern zal gefaseerd plaatsvinden en gelijk meelopen met diverse ontwikkelingsplannen per kern. In elke kern is met input van het Strategisch Kompas bekend of en waar er behoefte is aan ontmoetingsplaatsen.
5-7 Sponsor een bankje We maken meer openbare ontmoetingsplaatsen Sponsor een bankje wordt via de website, en promoten ‘sponsor een bankje’. publicaties en mondeling gepromoot. Er zijn nu 3 bankjes geplaatst. Ook in 2025 blijven we hier aandacht voor vragen.
5-8 Losloopgebied honden We zoeken naar ruimte voor een groot losloopgebied voor honden.
Begin 2025 bepalen we aan de hand van de wensen en mogelijkheden waar een losloopgebied kan worden ingericht. In de perspectiefnota 2025 worden dan de kosten (eventueel meerjarig) opgenomen.
5-9 Nieuwe bomen We planten 1.000 bomen, verdeeld over alle kernen.
Dit voeren we verspreid over vier jaar uit. In 2023 is daarmee gestart. Doel is om 500 bomen te planten op n.t.b. locaties en 500 bomen uit te delen aan inwoners.
5-10 Facelift Oranjebuurt De Oranjebuurt krijgt een facelift en samen met De gemeente wil de woonomgeving/openbare de woningcorporatie blijven we werken aan een ruimte in de Oranjebuurt aanpakken en sluit fijne leefomgeving in Druten-Zuid. daarvoor aan bij Woonwaarts om wensen van bewoners op te halen.
58
5-11 Toekomstplannen sportverenigingen Met sportverenigingen bespreken we hun toekomstplannen.
We gaan door met het sportstimuleringsbeleid en ondersteunen initiatieven die daaraan bijdragen. In gesprek met voetbalclubs hebben we de bestaande privatiseringsovereenkomst geëvalueerd. Dit leidde tot vervolgstappen en het beleidskader toekomst voetbal gemeente Druten (besluitvorming najaar 2024). In 2025 gaat dit beleid in. Daarnaast volgt in 2025 besluitvorming over een beleidskader investeringen buitensportaccommodaties.
5-12 LTC Horssen Met LTC Horssen bespreken we de plannen voor We inventariseren de behoefte en de ambitie en verduurzaming en toekomstbestendigheid. kosten.
5-13 Stichting Kleigoed We werken samen met Stichting Kleigoed om onze rijke steenfabriek-historie breder bekend te maken.
De grofkeramische industrie staat centraal in de cultuur en historie van Druten. In najaar 2023 plaatsten we het n Historisch Informatie Punt (HIP) een Toeristisch Informatie Punt (TIP) in het centrum van Druten. Deze gebruiken we om de kennis te delen. En om een verzameling van grof keramiek te laten zien. Dit zetten we in 2025 voort.
5-14 Pumptrack We onderzoeken de mogelijkheid voor een pumptrack (een soort skatepark dat geschikt is voor diverse (cross)fietsen en bijvoorbeeld skateboards).
In 2024 startte we met het onderzoek naar de mogelijkheden voor een pumptrack. In 2025 is duidelijk of er een mogelijkheid is voor een pumptrack.
5-15 Speelruimtebeleidsplan We werken aan een nieuw speelruimtebeleidsplan Druten.
Het nieuwe speelruimtebeleidsplan, inclusief (financiële) consequenties, wordt ter besluitvorming voorgelegd (najaar 2024). In 2025 hebben we een nieuw en actueel speelruimtebeleidsplan waar we uitvoering aan geven.
59
5-16 Brede SPUK We ontvangen Brede SPUK gelden voor een integraal gezondheidsbeleid. In 2023 is een plan van aanpak hiervoor opgesteld.
We gaan verder aan de slag met de plannen van het Gezond en Actief Leven-Akkoord. Hierin staat het gezondheidsbeleid met de onderwerpen sporten, bewegen, cultuur, gezondheid en de sociale basis. Vanwege landelijke wijzigingen in de Brede Regeling Combinatiefuncties (onderdeel Brede SPUK) werken we aan een andere constructie voor de inzet van de combinatiefunctionarissen. De contouren van de nieuwe werkwijze worden in 2025 zichtbaar.
5-17 Volwassenenfonds Sport en Cultuur We startten een tweejarige pilot met het Volwassenenfonds Sport en Cultuur.
In 2025 loopt de tweejarige pilot met het Volwassenenfonds Sport en Cultuur af. We evalueren deze voorziening. In 2025 volgt besluitvorming over het al dan niet structureel aansluiten bij het Volwassenenfonds Sport en Cultuur.
5-18 Versterking cultuur We werken aan de versterking van onze lokale culturele infrastructuur.
In 2024 startten we met de versterking van cultuureducatie in het primair onderwijs met stimuleringsgelden uit de GMR. In 2025 wordt dit voortgezet. We werken in GMRverband verder aan de ondersteuning van amateurkunst en verenigingen. In samenwerking met St. Agora en Bogerd organiseren we netwerkbijeenkomsten voor onze lokale culturele partijen, daarnaast proberen we meer jongeren te interesseren voor cultuurdeelname. Verder willen we aansluiten bij de ontwikkelingen om cultuur een plek te geven in het sociaal domein (via brede SPUK/GALA).
60
5-19 Cultuurhistorisch erfgoed Monumenten vormen een belangrijk onderdeel van het cultuurhistorische erfgoed van de gemeente Druten. De gemeente Druten kent ruim 100 gemeentelijke monumenten.
Wat gaan we in 2025 doen. • We gaan verder met het actualiseren het monumentenbeleid –en de monumentenlijst. • We komen met een voorstel om al onze monumenten monumentwaardig te houden (de subsidieverordening monumenten uit 2005 wordt geactualiseerd en geharmoniseerd. • We komen met een voorstel om enkele watersnoodhuisjes te behouden voor de toekomst. • Het na-oorlogserfgoed (wederopbouwperiode 1945-1965 en Post’65, 1965-1990) wordt verder in beeld gebracht. • We stellen een afwegingskader voor duurzaamheidsingrepen voor monumenten en gebouwen binnen de beschermde dorpsgezichten vast inclusief beleidsregels voor zonnepanelen.
Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit
Beleidsnota
61
6 Sociaal domein Algemeen Volwaardig meedoen In de gemeente Druten willen we dat iedereen goed mee kan doen. Of het nu gaat om sociale contacten, werken, leren, sporten of plezier hebben. Iedereen, jong en oud, moet kunnen meedoen. Ook als je ziek bent of een beperking hebt of als je niet veel geld hebt. Maar ook als je nieuw bent in Nederland en nog moet wennen. We werken hier samen aan. We gaan in gesprek met inwoners en onze partners en ondernemen samen actie. We zorgen voor elkaar en helpen elkaar. Als er hulp nodig is, denken we mee en gaan we samen op zoek naar een oplossing. We helpen ook mensen die geen hulp zoeken, maar het wel nodig hebben omdat ze een gevaar kunnen zijn voor zichzelf of anderen. We zetten veel in op het voorkomen van problemen, omdat dit voor iedereen beter is. Het voorkomt (grotere) gezondheidsproblemen en voorkomt dure hulp. We zorgen ervoor dat onze inwoners makkelijk hulp kunnen vinden die niet veel kost en dichtbij is. We letten extra op onze jongeren. Zij zijn de toekomst en soms zijn ze kwetsbaar. We willen dat alle jongeren in de gemeente Druten opgroeien in een veilige omgeving waar ze goede kansen krijgen om zich te ontwikkelen. Problemen met jongeren die overlast veroorzaken of met drugs, pakken we aan.
6-1 6-2 6-3 6-4 6-5 6-6 6-7 6-8 6-9 6-10 6-11 6-12
Inclusieagenda Seniorenverenigingen Eenzaamheid ouderen Dronio Mantelzorgers Eigen bijdrage huishoudelijke hulp Armoede Dementie Dagbesteding Jeugd Gezond en Actief Leven Akkoord Pilot Buurtsportcoach volwassenen
6-13
Zorg & Veiligheid
6-14
Opvang vluchtelingen
62
Wat gaan we doen
In 2025 doen we
6-1 Inclusieagenda We stellen een inclusieagenda op.
De lokale inclusieagenda voor het onderwerp Thuis is gereed. De werkgroep inclusie werkt in 2025 aan de gestelde doelen. Daarnaast is de werkgroep in 2024 gestart met de lokale inclusieagenda op het thema Werk en Inkomen. We blijven werken aan het vergroten van de bewustwording bij inwoners en professionals. Daarnaast willen we starten met een burgerpanel die ons gevraagd of ongevraagd kan adviseren over drempels die men ervaart op alle mogelijke gebieden.
6-2 Seniorenverenigingen We blijven seniorenverenigingen en ouderenactiviteiten ondersteunen.
We ondersteunen de seniorenverenigingen met een structurele bijdrage voor de open eettafel, de dag van de ouderen en andere activiteiten. Wethouder en ambtenaren zijn aanwezig bij het kringberaad van ouderen. Via MeerVoormekaar organiseren we samen met de seniorenverenigingen activiteiten voor senioren.
6-3 Eenzaamheid ouderen We zetten ons actief in om de eenzaamheid van Door het ondersteunen van de ouderen te bestrijden. seniorenverenigingen en via MeerVoormekaar zorgen we dat er voor ouderen voldoende activiteiten zijn. Via de Plusbus zorgen we voor vervoer. MeerVoormekaar legt bij ouderen welzijnsbezoeken af.
6-4 Dronio De huurbijdrage aan Dronio zetten we voort.
Voor de huidige collegeperiode is hiervoor dekking.
6-5 Mantelzorgers Mantelzorgers ontvangen een mantelzorgwaardering.
Mantelzorgers ontvangen een financiële waardering door middel van een OVD-bon.
63
6-6 Eigen bijdrage huishoudelijke hulp We volgen het landelijk beleid ‘eigen bijdrage huishoudelijke hulp’.
Landelijk geldt het abonnementstarief voor gebruikers van een Wmo maatwerkvoorziening. Dit houdt in dat inwoners elke maand hetzelfde bedrag betalen voor de Wmo-ondersteuning die ze ontvangen. Het maakt hierbij niet uit hoe hoog het inkomen is. We verwachten dat in 2026 de eigen bijdrage weer afhangt van het inkomen. We gaan tot die tijd zelf geen grenzen aan het inkomen stellen.
6-7 Armoede Armoedebeleid
1. We gaan door met het beleid dat er nu is voor mensen met geldzorgen, armoede en schulden zoals het Kindpakket, de Collectieve Aanvullende Zorgverzekering, diverse inkomensregelingen en de vroegtijdige aanpak van schulden. We continueren het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. 2. We dragen eraan bij dat kwetsbare groepen zich gezond en vitaal voelen en mee kunnen doen in de samenleving. Door meer samenwerking binnen de verschillende teams en met onze partners zorgen we voor meer samenhang. Samen ontwikkelen we activiteiten om geldzorgen te voorkomen, armoede te verminderen en kwetsbare groepen mee te kunnen laten doen. 3. We bevorderen de samenwerking met maatschappelijke partners. Mede door de oprichting van het platform Armoedebestrijding. 4. Met de oprichting van het noodfonds SUN Gelderland Zuid staan wij inwoners met financiële nood bij. We bieden snel passende hulp en voorkomen wij ergere problemen.
6-8 Dementie Woonvormen voor dementie
In de Woonzorgvisie Druten is aandacht voor wonen met dementie.
64
6-9 Dagbesteding Dagbesteding voor mensen met dementie
We ontwikkelen nieuwe zinvolle dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie en sluiten aan op de behoefte aan meer beweging en cultuur. Hierbij hebben wij ook aandacht voor mensen met een migratieachtergrond en bieden we handvatten voor mantelzorgers om de zorg thuis langer vol te kunnen houden.
6.10 Jeugd Hervormingsagenda Jeugd
Het Rijk heeft nieuwe plannen gemaakt voor veranderingen die belangrijk zijn voor onze gemeente en regio. Dit betekent dat we lokaal zelf meer hulp moeten gaan bieden. In Druten hebben we al jongerencoaches, schoolmaatschappelijk werkers en praktijkondersteuners jeugd bij de huisarts die samen het Sociaal Team vormen. Deze plannen zullen leiden tot meer van zulke functies. Er zijn plannen om de gesloten jeugdzorg te veranderen. In plaats van grote instellingen willen we meer kleine woonplekken voor jongeren die hulp nodig hebben. Dit zal meer geld kosten. Door de loonstijgingen in de zorg wordt de zorg duurder. Om al deze plannen goed uit te voeren, hebben we meer geld nodig dan we nu gebruiken voor jeugdhulp. In januari 2024 hebben alle regiogemeenten het Regioprogramma Jeugd 2023-2028 goedgekeurd. We gaan kijken hoe we het Sociaal Team verder kunnen door ontwikkelen, zodat het past bij de hervormingsagenda jeugd.
6.11 Gezond en Actief Leven Akkoord Gezond en Actief Leven
We gaan verder aan de slag met de plannen van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Hierin staat het gezondheidsbeleid met de onderwerpen sporten, bewegen, cultuur, gezondheid en de sociale basis. We werken bijvoorbeeld aan een rookvrije generatie en aan de aanpakken valpreventie en gezond gewicht.
65
6.12 Pilot Buurtsportcoach volwassenen
Meer bewegen stimuleren.
In 2024 is de buurtsportcoach volwassenen gestart. De buurtsportcoach richt zich op het in beweging krijgen van volwassenen. Door middel van het opzetten van activiteiten of door inwoners te helpen passend aanbod te vinden. De buurtsportcoach geeft ook uitvoering aan thema’s uit het Gezond en Actief Leven Akkoord, zoals valpreventie en gezond gewicht. We evalueren de pilot die in 2025 afloopt.
6.13 Zorg & Veiligheid
Lokaal en regionaal plan Huiselijk Geweld en Kindermishandeling.
Overlast jeugd en volwassenen voorkomen en verminderen.
We werken aan het herkennen en aanpakken van huiselijk geweld en kindermishandeling. Hiervoor maken we gebruik van het regionale en lokale plan Huiselijk geweld en kindermishandeling. We werken samen met onderwijs, politie, jongerenwerk, regieteam, boa’s, straatcoaches, Veilig Thuis en zorgpartijen. Met deze partners overleggen we over de aanpak om overlast door jeugdigen en volwassenen te voorkomen of te verminderen.
6.14 Opvang vluchtelingen Opvang ontheemden Oekraïne
Opvang asielzoekers, crisisnoodopvang
AMV
Arbeidsmigranten
We continueren de opvang van de ontheemden op het schip aan de Veerdam. We hebben een aanbesteding voor locatieleiding, beveiliging en een hotelschip in behandeling in 2024 en zullen met de gegunde partij afspraken maken voor de tweede helft 2024 en de verdere duur van de regeling voor ontheemden uit Oekraïne in 2025 en verder. Samen met het Rijk van Nijmegen intensiveren we de samenwerking voor de nulvleugel (opvang met zorg) en inzet Sterker als maatschappelijk werk. We hebben een noodopvang vanaf mei 2024 voor de duur van 2 jaar voor 100 asielzoekers. COA geeft uitvoering aan deze opvang en wij werken met ze samen met betrekking tot veiligheid en woonplezier buiten de COA locatie. Ook regelt de gemeente het onderwijs voor de leerplichtige kinderen. We richten een tweede AMV huis in voor vier amv’ers tussen de 16 en 18 jaar met een verblijfstatus. De begeleiding van de jongeren wordt verzorgd door stichting NAAST als onderaannemer van het Nidos. Het reeds geopende amv huis voor 4 jongeren loopt goed. In 2025 bieden we het lokale beleidskader huisvesting internationale medewerkers voor vaststelling aan de gemeenteraad. Hierin borgen
66
we de huisvesting, de registratie en stellen we de internationale werknemer centraal. Daarnaast zorgen we voor kaders voor communicatie en participatie, controle en handhaving en stemmen we regionaal af Het blijft bijzonder moeilijk om de taakstelling voor statushouders in Druten te halen. Er zijn momenteel te weinig geschikte sociale huurwoningen of appartementen beschikbaar. Gemeente, Woonwaarts en De Kernen spannen zich in om zo goed mogelijk te voldoen aan de taakstelling. We lossen dit probleem voor een gedeelte op met het realiseren van een tweede amv huis voor amv-ers met een verblijfstatus. Daarnaast blijven we in gesprek met de wooncorporaties om het aanbod aan passende woningen te analyseren.
Statushouders
Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit Z 23/116290
Beleidsnota Beleidsplan Wmo, jeugd en gezondheid 2020- 2023 Beslisnota Verlenging beleidsplan Wmo, jeugd en gezondheid 2024
Z23/ 105531
Beleidsplan Geldzorgen, Armoede en Schulden
Z/23/138868
Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord
67
7 Volksgezondheid en milieu Algemeen We willen een duurzame, gezonde en vitale gemeente zijn voor alle leeftijden. We moedigen een gezonde manier van leven aan en maken de gemeente duurzamer en groener. Zo ondersteunen en moedigen we initiatieven aan, die zorgen voor een meer gezonde leefstijl. Hierbij richten we ons op kwetsbare mensen waardoor we verschillen in gezondheid verkleinen. We vinden het belangrijk dat je je ook met een ziekte of beperking gezond en vitaal kunt voelen. De gemeente houdt rekening met het milieu. Voor een groenere leefomgeving moedigen we de samenleving aan om duurzaam te handelen. Hiermee dragen we bij aan een beter klimaat, voor planten en dieren en een gezonde leefomgeving. Ons doel is om in 2040 helemaal energieneutraal te zijn. Dat betekent dat we lokaal net zoveel schone energie opwekken als we gebruiken. Soms moeten we daarom lastige keuzes maken. We kunnen misschien niet alle bedrijven die veel energie gebruiken toelaten, zelfs als ze goed zijn voor onze gemeente. We moeten verantwoordelijke en moedige besluiten nemen en misschien onze manier van leven veranderen. In 2050 willen we helemaal geen aardgas meer gebruiken. Ook komen er veel laadpalen bij voor het opladen van elektrische auto’s. Het elektriciteitsnet zal meer ruimte vragen; dit vraagt om flinke investeringen van de netwerkbeheerders.
We werken samen met netwerkbeheerders om dit voor elkaar te krijgen en om het elektriciteitsnet slimmer te maken.
7-1 7-2 7-3 7-4 7-5 7-6 7-7 7-8 7-9
AED-dekking EHBO-cursus Verduurzamen Operatie Steenbreek Biodiversiteit Dierenwelzijn Bijzetafval Hitteplan Buurtbatterijen
68
Wat gaan we doen
In 2025 doen we
7-1 AED-dekking We gaan voor 100% AED-dekking in onze gemeente
Inmiddels is er 100% AED-dekking in de gemeente. Ook het periodiek onderhoud van de AED-installaties in het netwerk is geregeld. Onderzocht wordt in hoeverre en onder welke voorwaarden er een vanuit het resterende budget een bijdrage geleverd kan worden aan de andere openbare AED’s in de gemeente.
7-2 EHBO-cursus We blijven inwoners stimuleren om een reanimatie- of EHBO-cursus te volgen.
Ook in 2025 continueren we dit beleid.
7-3 Verduurzamen We onderzoeken hoe we dorpshuizen en ander maatschappelijk vastgoed kunnen verduurzamen.
We verwachten de routekaart in Q2 2025 aan de gemeenteraad te kunnen voorleggen inclusief de financiële impact daarvan.
Het vastgoed van gemeenten valt onder de doelen uit het Klimaatakkoord voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving. De vereiste CO2-reductie voor ons gemeentelijk vastgoed bedraagt 49% in 2030 en 95% in 2050. Voor gemeenten betekent de opgave van verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed dat zij als gebouweigenaar een routekaart opstellen met daarin de eigen aanpak van de verduurzaming van de vastgoedportefeuille tot 2050.
In 2025 werken we de route uit in een uitvoeringsplan.
Voor de Lokale Energie Strategie is in 2024 voor Route 2 gekozen.
We onderzoeken de mogelijkheid van een warmtenet voor de buurten Druten-west en Boldershof. Volgens planning wordt in 2025 het conditioneel investeringsbesluit genomen. Ook in 2025 gaan we door met het stimuleren en faciliteren van onze inwoners om energie te besparen en woningen te isoleren. Dat doen we door middel van het fysieke en digitale energieloket, energiecoaches en de Lokale aanpak, waarbij inwoners de mogelijkheid krijgen om een gratis adviesgesprek aan te vragen voor isolatiemaatregelen aan hun woning. Voor eigenaren met lage energielabels is de nationale isolatiesubsidie beschikbaar.
69
7-4 Operatie Steenbreek Met operatie Steenbreek moedigen we aan om tuinen en daken te vergroenen en zorgen we voor eigen wateropvang.
We participeren niet in Operatie Steenbreek maar hebben gekozen voor een eigen strategie om inwoners te stimuleren om hun tuin te vergroenen en eigen hemelwateropvang te realiseren. We hebben communicatiemiddelen ontwikkeld (infographic en webpagina) om inwoners te inspireren en een communicatiestrategie opgesteld. We communiceren over klimaatadaptatie gekoppeld aan landelijke dagen (zoals Week van de groene tuin en Nationale klimaatweek) en nemen de communicatie over klimaatadaptatie mee bij reconstructies in de openbare ruimte (zoals Wilgenland) en ruimtelijke ontwikkelingen(zoals Portier).
7-5 Biodiversiteit We maken een plan voor biodiversiteit.
In voorjaar 2024 is het plan Natuur en Biodiversiteit vastgesteld. De acties vanuit dit plan zijn verdeeld over 5 jaar. In 2024 starten we met de eerste acties. In 2025 gaan we verder met de uitvoering zoals in het plan is aangegeven.
Mijlpalen 7-6 Dierenwelzijn We stellen een nota dierenwelzijn op.
De nota dierenwelzijn wordt in 2025 opgesteld.
7-7 Bijzetafval Pilots slimme afvalcontainers en containertuintjes tegen bijzetafval. Dit is afval dat naast de containers staat.
Tot eind 2024 loopt een proef met containertuintjes. De containertuintjes helpen hopelijk om bijzet te voorkomen. Deze pilot wordt na afloop geëvalueerd. Daarnaast worden andere opties onderzocht om te kijken of deze kunnen leiden tot minder bijzet.
7-8 Hitteplan We stellen een hitteplan op.
Gemeente Druten heeft een hitteplan. Dit sluit aan bij het landelijk hitteprotocol.
70
7-9 Buurtbatterijen Energiehubs en buurtbatterijen
Een verkennend onderzoek naar mogelijke oplossingsrichtingen voor netcongestie is in 2023 afgerond. Hierin was speciale aandacht voor de buurtbatterij. De conclusies geven geen aanleiding om op korte termijn met een proef voor buurtbatterijen te beginnen. Batterijopslag gaat wel een grotere rol spelen de komende tijd, vooral bij systeembatterijen (op het hoogspanningsnet) en bij thuisbatterijen. Als het onderzoek naar een Smart Energy Hub (SEH) voor industrieterrein Westerhout (in 2024) positief uitpakt, gaan we in 2025 werken aan een samenwerking, gericht op de ontwikkeling van een SEH Westerhout. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met Alliander en de provincie.
Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit
Beleidsnota
25 oktober 2018
Routekaart energieneutraal Druten 2040
20 februari 2020
Raadsbesluit visie op zonne-energie Druten Wijchen
20/048207 23/123607 23/134106
TransitieVisie Warmte Druten Duurzame Warmte-plan Druten Routes voor de Lokale Energie Strategie
71
8 Wonen en bouwen Algemeen In onze gemeente kan iedereen passend, betaalbaar en prettig wonen. Om de woningbouw te versnellen, geven we voorrang aan bestaande ‘harde’ plannen en plannen die snel kunnen starten. Tot en met 2030 bouwen we ongeveer 910 woningen. In het kader van prettig wonen, blijft kwaliteit, duurzaamheid en woonaantrekkelijkheid belangrijk. De regionale verstedelijkingsstrategie, Toekomstvisie Druten2040 en de lokale woon- en omgevingsvisie zijn hierbij ons kompas. Met het woningbouwprogramma zorgen we ervoor dat de woningen aansluiten bij de woonbehoefte. We hebben speciaal aandacht voor groepen die in de knel zitten. Jongeren die in hun eigen dorp willen blijven wonen. Senioren die behoefte hebben aan levensloopbestendige woningen en voorzieningen dichtbij. En jonge gezinnen die hier willen starten of doorgroeien. Ook willen we de mogelijkheden voor extra woningbouw in de bestaande woningvoorraad beter benutten, bijvoorbeeld door woningsplitsing. Er is een grote behoefte aan sociale huurwoningen en goedkope koopwoningen. Hiervoor maken we prestatieafspraken met de woningcorporaties. Ook zien we erop toe dat arbeidsmigranten veilig en goed kunnen wonen. Daarover maken we afspraken met de werkgevers.
8-1 8-2 8-3 8-4 8-5 8-6 8-7 8-8 8-9 8-10
Betaalbare woningen Starterslening Onderzoek woonvormen Tijdelijke woningen jongeren Dorpsbouwmeester- gerealiseerd Circulair bouwen Woon-zorgvisie Locatie Van Woezik Ontwikkeling terrein van der Zandt Versnellen woningbouw
72
Wat gaan we doen
In 2025 doen we
8-1 Betaalbare woningen We zetten instrumenten in om betaalbare woningen betaalbaar te houden.
Per nieuwbouwproject kijken we welke instrumenten we inzetten. Bijvoorbeeld zelfbewoningsplicht, koopconstructies, kleine nietuitbreidbare woningen. In Deest-Zuid zetten we de WBI subsidie van €2.5 mln in o.a. t.b.v. betaalbare woningen in het programma.
8-2 Starterslening We verhogen de starterslening.
In 2025 voeren we de in 2023 vernieuwde regeling uit. Eind 2025 evalueren we de nieuwe regeling.
8-3 Onderzoek woonvormen We onderzoeken andere woonvormen zoals hofjes en het woningsplitsen.
In 2025 onderzoeken we hoe we het splitsen van woningen makkelijker kunnen maken. In de toetsingskaders die we gebruiken voor nieuwe woningbouwinitiatieven krijgt woningsplitsen meer aandacht. We besteden in nieuwbouwplannen aandacht aan andere woonvormen zoals het wonen in hofjes. In bestemmingsplan Deest-Zuid zijn 3 locaties opgenomen waar hofjes gepland zijn.
8-4 Tijdelijke woningen jongeren We onderzoeken mogelijkheden voor tijdelijke We faciliteren initiatieven voor flexwoningen. woningen voor jongeren, onder andere flexwoningen.
8-6 Circulair bouwen We maken een plan voor circulair bouwen en zetten dit in waar de kansen zich voordoen.
In 2024 is een handreiking circulair bouwen opgesteld. Deze wordt de komende tijd vertaald in een werkwijze om circulariteit concreet handen en voeten te geven.
73
8-7 Woon-zorgvisie We stellen een woonzorgvisie op.
In 2024 is de Woonzorgvisie afgerond. In 2025 stellen we een plan van aanpak op, waarmee uitvoering kunnen geven aan de Woonzorgvisie.
8-8 Locatie Van Woezik We moedigen de ontwikkeling van de locatie Van Woezik aan.
De gemeente ondersteunt waar mogelijk ontwikkelaars die deze locatie willen aankopen en herontwikkelen. Er zijn nog geen concrete plannen voor 2025.
8.9 Ontwikkeling terrein Van der Zandt De mogelijke ontwikkeling van het terrein van In de Integrale Aanpak Puiflijk kijken we naar de Van der Zandt is onderdeel van de integrale impact van de mogelijke ontwikkeling van deze aanpak Puiflijk. locatie op het dorp. Deze ontwikkeling moet daarna landen in het ruimtelijk afwegingskader, wat onderdeel uit gaat maken van de door de gemeenteraad vast te stellen Omgevingsvisie. Eind 2024 besluit de gemeenteraad over de vaststelling van de Integrale Aanpak Puiflijk en in 2025 over de vaststelling van de Omgevingsvisie.
8.10 Versnellen woningbouw We werken aan een grote opgave om de bouw van woningen te versnellen. In de periode 2022 tot en met 2030 willen we 910 woningen bouwen.
In 2025 willen we 130 nieuwbouwwoningen opleveren. Voor de periode na 2030 verkennen we de opgave en werken we de strategie verder uit. Deze strategie sluit aan op de verstedelijkingsstrategie in de Groene Metropoolregio. Er wordt gewerkt aan een ‘addendum’ op de Woondeal 2.0 waarin naar verwachting de gevraagde woningbouwaantallen verder worden verhoogd.
De versnelde woningbouw maken we mogelijk door vastgestelde plannen ook echt te realiseren. We geven nu voorrang aan het bouwen van plannen die er al zijn, met tijdelijk minder aandacht voor nieuwe ideeën.
We houden in 2025 koers op lopende projecten zoals Portier, Het Erf, Introgebouw, De Ruijterstraat/Balles-terrein, Deest-Zuid, Groenemorgen, Roodhekkenpas en Bikkeldam. Voor nieuwe initiatieven voor woningbouw van meer dan twee woningen handhaven we tijdelijk een planstop. In de eerste helft van 2025 evalueren we de planstop naar aanleiding van nieuwe afspraken rond de Woondeal.
74
Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit
Beleidsnota
19 040539 19 037423 20 054700 20 054700 22 098659 23 133495
Vaststellen begrenzing Bestaand Stedelijk Gebied Visie centrumgebied Horssen Instrumentarium behoud goedkope huur- en koopwoningen Toetsingskader woningbouwinitiatieven Woondeal 2.0 regio Arnhem-Nijmegen Woonvisie gemeente Druten 2023-2027 Integrale Aanpak Deest Integrale Aanpak Puiflijk
75
1.2
Beleidsindicatoren
Naam indicator
Eenheid
Waarde Druten
Waarde Gelderland
0 Bestuur en ondersteuning
Overhea d
% va n de tota l e l a s ten
11,3 Ni et bekend
1 Veiligheid Verwi jzi ngen Ha l t
Aa nta l per 1.000 jongeren
11
8
Wi nkel di efs ta l l en
Aa nta l per 1.000 i nwoners
0,5
2,1
Gewel ds mi s dri jven
Aa nta l per 1.000 i nwoners
2,8
3,4
Di efs ta l l en ui t woni ng
Aa nta l per 1.000 i nwoners
2,3
1,1
Verni el i ngen en bes cha di gi ngen (i n de openba re rui mte)
Aa nta l per 1.000 i nwoners
3,6
5,2
3 Economie Functi emengi ng (verhoudi ng tus s en ba nen en woni ngen)
% verhoudi ng tus s en ba nen en woni ngen
49,1
54,4
Ves ti gi ngen (va n bedri jven)
Aa nta l per 1.000 i nwoners i n de l eefti jd 15 t/m 65 ja a r
165,1
178,6
Abs ol uut verzui m
Aa nta l per 1.000 l eerl i ngen
11,4
5,4
Rel a ti ef verzui m
Aa nta l per 1.000 l eerl i ngen
21
24
Vroegti jdi g s chool verl a ters zonder s ta rtkwa l i fi ca ti e (vs v-ers )
% deel nemers VO en MBO
1,7
2,2
% Het percenta ge ni et-wekel i jks e s porters ten opzi chte va n de bevol ki ng va n 19 ja a r en ouder da t ni et mi ns tens één keer per week a a n s port doet
50
46,8
4 Onderwijs
5 Sport, cultuur en recreatie Ni et s porters 6 Sociaal domein Ba nen
Aa nta l per 1.000 i nwoners i n de l eefti jd 15 t/m 74 ja a r
649,9
830,6
Jongeren met een del i ct voor de rechter
% 12 t/m 21 ja ri gen
0
1
Ki nderen i n ui tkeri ngs gezi nnen
% ki nderen tot 18 ja a r
3
5
Netto Pa rti ci pa ti egra a d
% va n de werkza me beroeps bevol ki ng
74,8
73,7
Werkl oze jongeren
% 16 t/m 22 ja ri gen
1
1
Pers onen met een bi js ta nds ui tkeri ng
Aa nta l per 10.000 i nwoners
225,7
289,7
Pers onen met een l opend re-i ntegra ti etra ject
Aa nta l per 1.000 i nwoners
55,8
195,8
13,6
14,2
0,7
1,1
-
0,3
880
693
Jongeren (tot 18 ja a r) met jeugdhul p Jongeren (tot 18 ja a r) met jeugdbes chermi ng Jongeren (12 tot 23 ja a r) met jeugdrecl a s s eri ng Cl i ënten met een ma a twerka rra ngement Wmo
% Het percenta ge jongeren tot 18 ja a r met jeugdhul p ten opzi cht va n a l l e jongeren tot 18 ja a r % Jongeren met jeugdbes chermi ng betreft jongeren tot 18 ja a r di e op eni g moment i n de vers l a gperi ode een ma a tregel door de rechter dwi ngend opgel egd hebben gekregen % Het percenta ge jongeren (12-23 ja a r) met een jeugdrecl a s s eri ngs ma a tregel ten opzi chte va n a l l e jongeren (12-23 ja a r) Aa nta l per 10.000 i nwoners
7 Volksgezondheid en milieu Omva ng hui s houdel i jk res ta fva l
Kg/i nwoner
45
95
Herni euwba re el ektri ci tei t
% Het a a ndeel zel f opgewekte energi e ten opzi chte va n het tota l e energi egebrui k
56,7
29
Gemi ddel de WOZ wa a rde
Dui zend euro
368
380
Ni euw gebouwde woni ngen
Aa nta l per 1.000 woni ngen
3,1
9,6
Demogra fi s che druk
% Het percenta ge pers onen va n 0 tot 20 ja a r én 65 ja a r of ouder per honderd pers onen va n 20 tot 65 ja a r
72,2
74,3
Gemeentel i jke woonl a s ten eenpers oons hui s houden
Euro
854
933
Gemeentel i jke woonl a s ten meerpers oons hui s houden
Euro
992
996
8 Wonen en bouwen
76
2 PARAGRAFEN 2.1 Paragraaf lokale heffingen 2.1.1 Inleiding De onroerendezaakbelasting (OZB) is in omvang de belangrijkste gemeentelijke heffing. Ook is de gemeente in principe vrij om te bepalen waarvoor de OZB-opbrengsten worden gebruikt. Daarom rekenen we de OZB tot de algemene dekkingsmiddelen. De riool- en afvalstoffenheffing worden geheven voor een tegenprestatie van de gemeente en leggen beslag op het huishoudbudget van nagenoeg elke inwoner. Daarom zijn deze heffingen interessant om in het overzicht van lokale heffingen te betrekken. De belastingdruk als gevolg van de lokale heffingen kan voor sommige bewoners te hoog zijn. Daarom hanteert de gemeente een kwijtscheldingsbeleid. Op basis van wettelijke normen mag de gemeente aanslagen (deels) kwijtschelden afhankelijk van de draagkracht van de belastingplichtige. Zoals uw raad op 27 juni 2024 heeft besloten, wordt met ingang van 2025 ook in de gemeente Druten de toeristenbelasting ingevoerd.
2.1.2 Gemeentelijk beleidskader Het uitgangspunt van beleid is dat we de tarieven, heffingen en belastingen elk jaar aanpassen aan het inflatieniveau. Verder dienen tarieven en heffingen per saldo kostendekkend te zijn. De raad stelt de definitieve tarieven voor 2025 vast in zijn vergadering van 12 december 2024.
2.1.3 Beleidskader 2025 Het totale pakket van gemeentelijke belastingen en heffingen bevat de volgende belastingen/heffingen die gebaseerd zijn op een door de gemeenteraad vastgestelde belastingverordening: - onroerendezaakbelastingen; - afvalstoffenheffing en reinigingsrechten; - rioolheffing; - hondenbelasting; - lijkbezorgingsrechten; - leges; - marktgelden; - reclamebelasting; - toeristenbelasting.
2.1.4 Onroerendezaakbelastingen Omvang inkomsten De gemeente heft onroerendezaakbelastingen (OZB) over binnen de gemeente gelegen onroerende zaken. Het gaat om twee directe belastingen: een eigenarenbelasting van degene die van een onroerende zaak het genot heeft door eigendom, bezit of beperkt recht en een gebruikersbelasting van degene die een onroerende zaak gebruikt die niet als woning dient. De OZB opbrengst in voorliggende begroting bedraagt voor 2025 afgerond € 5.265.000 en is gebaseerd op de verwachte opbrengst voor 2024 en vervolgens verhoogd met 2,7% inflatie. Daarnaast is rekening gehouden met een toename van het aantal woningen als gevolg van nieuwbouw.
77
Vervolgens hebben we in april 2024 opnieuw gekeken naar de OZB en de totale woonlasten van Druten in vergelijking met die van de omliggende/regio gemeenten. Dit op basis van het landelijke onderzoeksbureau Coelo. Daaruit blijkt dat Druten nog onder het regio gemiddelde zit en nog steeds een van de laagste woonlasten heeft. Gezien het nu voorliggende meerjarenperspectief en om het ambitieniveau te kunnen vasthouden, is het legitiem om de OZB de komende jaren meer dan trendmatig te verhogen. Dit zoals we eerder met uw raad bij de Perspectiefnota 2024 hebben afgesproken. Op grond van het bovenstaande hebben we, mede gelet op de financiële positie van de gemeente, in voorliggende begroting, evenals vorig jaar, rekening gehouden met een geleidelijke verhoging gedurende een periode van 3 jaar tot en met 2027. Daarnaast maken we geen onderscheid meer in de jaarlijkse verhogingen per belastingcategorie. Dit betekent dat naast de inflatie voor elk jaar en voor iedere categorie een en dezelfde verhoging is meegenomen, zijnde 5,2%. Overigens zullen we dit percentage elk jaar opnieuw bezien. Een en ander ter beoordeling van uw raad. Volledigheidshalve zijn hieronder de tariefverhogingen weergegeven zoals die in voorliggende programmabegroting t.a.v. de OZB opbrengsten zijn verwerkt. Daarbij zijn zowel het inflatiepercentage als het groeipercentage afzonderlijk zichtbaar gemaakt.
Hierbij moet nog worden opgemerkt dat we de inflatiepercentages hebben geactualiseerd aan de hand van de September-circulaire 2024. In de Perspectiefnota 2024 waren deze nog ontleend aan September-circulaire 2023. Tabel 1: Verhoging OZB i.v.m. inflatie * Categorie: * Eigenaar woning * Eigenaar Niet woning * Gebruiker Niet woning * o.b.v. September-circulaire 2024
2025 2,7% 2,7% 2,7%
2026 2,6% 2,6% 2,6%
2027 2,6% 2,6% 2,6%
2028 2,5% 2,5% 2,5%
Tabel 2: Verhoging OZB i.v.m. groei Categorie: * Eigenaar woning * Eigenaar Niet woning * Gebruiker Niet woning
2025 5,2% 5,2% 5,2%
2026 5,2% 5,2% 5,2%
2027 5,2% 5,2% 5,2%
2028 0% 0% 0%
Tabel 3: Verhoging OZB totaal Categorie: * Eigenaar woning * Eigenaar Niet woning * Gebruiker Niet woning
2025 7,9% 7,9% 7,9%
2026 7,8% 7,8% 7,8%
2027 7,8% 7,8% 7,8%
2028 2,5% 2,5% 2,5%
Waardebepaling en hoogte tarieven
De OZB-tarieven worden uitgedrukt in een percentage van de WOZ-waarde. De gemeente waardeert jaarlijks alle onroerende zaken en er wordt rekening gehouden met een eventuele waardedaling of -stijging. Als uitgangspunt geldt, dat bij de tariefbepaling rekening wordt gehouden met die waardeontwikkeling. In de huidige gepresenteerde OZB-tarieven voor 2025 (zie tabel onder paragraaf 2.1.12) is nog geen rekening gehouden met een verwachte waardeontwikkeling. Bij de vaststelling van de tarieven in december 2024 bestaat hier duidelijkheid over. Als dan blijkt dat de gemiddelde waardeontwikkeling anders uitkomt en er daardoor meer of minder OZB geheven zou kunnen worden, dan worden de tarieven daarop bijgesteld. Kortom de in deze begroting gepresenteerde OZB tarieven moeten dan ook als voorlopig worden beschouwd.
78
2.1.5 Afvalstoffenheffing/reinigingsrecht De reinigingsrechten worden alleen geheven van objecten waar bedrijfsafval ontstaat. Afvalstoffenheffing wordt van huishoudens geheven, waarbij het niet uitmaakt of er daadwerkelijk afval aan de straat wordt gezet. De tarieven voor 2025 worden ten opzichte van het niveau van 2024 verhoogd met de inflatiecorrectie. Daarnaast is een extra ophoging van de tarieven nodig. Deze stijging wordt veroorzaakt door een hogere indexatie van het dienstverleningsovereenkomst met DAR (5,48%) en de doorbelasting van Munitax (verzorgd heffing en invordering van de afvalstoffenheffing en reinigingsrecht). Voor de begroting 2025 worden de tarieven voor éénpersoonshuishoudens € 169,82 en voor meerpersoonshuishoudens en reinigingsrechten € 240,24. De prijs voor het ledigen in de ondergrondse container wordt € 1,10 per keer. De ramingen van de opbrengsten van de afvalstoffenheffing zijn volgens bestaand beleid voor 100% gerelateerd aan de ramingen van de lasten voor vuilafvoer en verwerking. De gemeente hanteert een voorziening om te voorkomen dat er te sterke schommelingen in de tarieven ontstaan. Op basis van deze begroting dient een bedrag van € 20.895 te worden onttrokken aan deze voorziening. Kostendekkendheid tarief afvalstoffenheffing/reinigingsrecht De gemeente heeft een wettelijke inzamelingplicht voor het afval van huishoudens.
De kostendekkendheid van het tarief voor de afvalstoffenheffing wordt berekend door te bepalen welke kosten hiermee samenhangen. De kosten zitten vooral in het daadwerkelijk inzamelen en verwerken van het huishoudelijke afval. Ook het scheiden van afval en het recyclen ervan vallen hieronder. Verder wordt de overhead naar rato berekend over de productieve uren en als opslag meegenomen. Daarnaast wordt over een deel van de kosten de BTW doorberekend. Bij de bepaling van de tariefstelling is het toegestaan om de compensabele BTW als kostenpost op te nemen, omdat gemeenten hiervoor gekort zijn in het gemeentefonds. Daarnaast worden de kosten voor het heffen van het reinigingsrecht en de afvalstoffenheffing (Munitax) doorbelast. Als laatste rekenen we ook 1/3 deel van de kosten voor straatreiniging en zwerfafval toe aan het aan de totale kosten voor afvalinzameling en –verwerking.
79
Gemeenten mogen op grond van de Wet milieubeheer voor de inzameling van het afval van huishoudens een afvalstoffenheffing invoeren. Deze mag maximaal kostendekkend zijn. In de gemeente Druten is de afvalstoffenheffing voor 2025 volledig kostendekkend. Berekening kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing
(x € 1000)
Directe kosten taakveld 7.3 afval
1.826
Directe inkomsten taakveld 7.3 afval exclusief heffingen
-326
Netto kosten taakveld afval
1.500
Toe te rekenen kosten en opbrengsten Taakveld 0.4: Overhead
58
Taakveld 6.2: Kwijtschelding
65
Taakveld 2.1: Straatreiniging 1/3 deel
31
Taakveld 2.1: Zwerfafval 1/3 deel
25
Doorbelasting kosten Munitax
169
BTW
220
Mutatie met de voorziening
-21
Totale te dekken saldo
2.046
Opbrengst heffingen
2.046
Tekort/overschot Dekking
100%
2.1.6 Rioolheffing Elke eigenaar van een onroerende zaak die direct of indirect is aangesloten op de riolering betaalt rioolheffing. Het uitgangspunt daarbij is een tarief dat 100% kostendekkend is. De kosten zijn ten opzichte van 2024 met 2,3% geïndexeerd. Daarnaast worden met ingang van 2025 de kosten van Munitax (heffing en invordering van de rioolheffing) in het tarief doorberekend. Om deze kostenstijging te dekken en de voorziening riolering op niveau te houden, dient het tarief voor 2025 ten opzichte van 2024 te worden verhoogd met € 20,00 naar € 272,00 per aansluiting (was € 252,00 in 2024). Kostendekkendheid tarief rioolheffing De kostendekkendheid van het tarief voor rioolheffing wordt berekend door te bepalen welke kosten samenhangen met de instandhouding van het gemeentelijk rioolnetwerk. Hiervoor wordt geïnvesteerd in aanleg en vervanging en worden uitgaven gedaan voor het onderhoud. Dit beheer van rioleringen wordt risico-gericht uitgevoerd. Dat houdt in dat op hoofdlijnen planmatig wordt bepaald wanneer vervanging en onderhoud plaatsvindt, maar dat de daadwerkelijke uitvoering van het plan afhankelijk is van de noodzaak daartoe. Naast de kosten voor onderhoud en vervanging worden ook kosten voor overhead aan de rioolheffing toegerekend. Dat gebeurt door een opslag op de toe te rekenen ambtelijke uren.
Daarnaast wordt 1/3 deel van de kosten voor het vegen van straten en pleinen aan de rioolheffing toegerekend. Dit omdat dat deel als bijdrage wordt gezien aan het schoonhouden van de rioleringen. Ook wordt over een gedeelte van de kosten de BTW doorberekend. De reden dat deze
80
BTW toch mag worden toegerekend is dat deze extra bijdrage/heffing als compensatie dient voor een daarmee samenhangende onttrekking aan het gemeentefonds. Dit laatste gebeurt overigens al sinds 2003, zijnde het jaar waarin het Btw-compensatiefonds is ingevoerd. De kosten voor het heffen van de rioolheffing belasten we, zoals eerder aangegeven met ingang van 2025, ook door in de heffing. Berekening kostendekkendheid van de rioolheffing (x € 1000)
2025
Directe kosten taakveld 7.2 riolering Directe inkomsten taakveld 7.2 riolering exclusief heffingen Netto kosten taakveld riolering
1.768 0 1.768
Toe te rekenen kosten: * Taakveld 0.4: Overhead * Taakveld 2.1: Straatreiniging 1/3 deel * Kosten Munitax * BTW
81 50 177 246
Mutatie met de voorziening
61
Totaal per saldo af te dekken kosten Opbrengst heffingen Tekort/overschot
2.382 -2.382 0
Dekking
100%
Op grond van bovenstaande berekening is de conclusie dat de rioolheffing 2025 de kosten voor 100% dekt.
2.1.7 Hondenbelasting Elke houder van een hond dient zich, na aanschaf, te melden, waarna een aanslag hondenbelasting volgt. Voor 2025 zijn de tarieven ten opzichte van 2024 verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,3%. Op basis daarvan bedragen de tarieven voor 2025 voor het houden van één hond € 95,16, voor elke volgende hond € 131,52 en voor een kennel € 443,16.
2.1.8 Lijkbezorgingsrechten In 2025 wordt volstaan met een trendmatige aanpassing van de tarieven lijkbezorgingsrechten met 2,3%.
2.1.9 Legesverordening Algemeen Leges worden geheven voor het door de gemeente verlenen van diensten zoals opgenomen in de Legesverordening en de daarbij behorende tarieventabel. De belastingplichtige is de aanvrager van de dienst dan wel ten behoeve van wie de dienst is verleend. Globaal onderscheiden we een drietal titels: Titel 1. Algemene dienstverlening, waaronder burgerlijke stand, reisdocumenten, verkeer en vervoer; Titel 2. Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning, waaronder bouwactiviteiten, welstand, bestemmingswijzigingen;
81
Titel 3. Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn, waaronder horecavergunning, evenementenvergunning, kinderopvang. Kostendekkendheid tarieven leges De kostendekkendheid van de leges stellen we volgens de Gemeentewet vast op basis van de geraamde baten en lasten ter zake in de begroting 2025. De geraamde baten mogen niet hoger zijn dan de geraamde lasten. Anders gezegd mogen we over de gehele legesverordening geen ‘winst’ maken op de diensten en producten die wij aanbieden. Dit geldt niet voor de leges waar in de dienstverlening ook een rijksdeelcomponent van toepassing is. De verhoging van rijksleges worden dan volledig vertaald in de tariefstelling. Een aantal tarieven van leges is wettelijk gemaximeerd, zoals het tarief voor paspoorten en rijbewijzen. Voor 2025 stijgen de legestarieven met de inflatiecorrectie van 2,3%. In de tabel hieronder is de kostendekkendheid van de leges per hoofdstuk nader uitgesplitst. Voor de diensten en producten waarvoor geen baten zijn geraamd in de begroting 2025, is geen kostendekkendheidspercentage vastgesteld.
Kostendekkendheid Onderwerp Directe Loonkosten Overhead Opbrengst Kosten legesverordening kosten dekkendheid Hoofdstuk 1 - Algemene dienstverlening Paragraaf 1.1 Burgerlijke stand Paragraaf 1.2 Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart Paragraaf 1.3 Rijbewijzen Paragraaf 1.4 Verstrekkingen in het kader van de basisregistratie persoonsgegevens Paragraaf 1.5 Bestuursstukken Paragraaf 1.6 Vastgoedinformatie Paragraaf 1.7 Overige publiekszaken Paragraaf 1.8 Gemeentearchief Paragraaf 1.9 Bijzondere wetten Paragraaf 1.10 Diversen Totaal hoofdstuk 1
5.837
7.630
6.607
10.936
54,48%
164.951
70.006
60.603
218.360
73,88%
26.082
52.887
35.829
92.254
80,36%
3.058
972
842
3.926
80,60%
107.299
95.228
173.974
85,90%
238.794
199.109
499.450
78,30%
22.263
16.512
35.083
90,48%
687.698
469.093
909.899
74,33%
199.927
Hoofdstuk 2 - Omgevingswet Paragraaf 2.1 Algemene bepalingen Paragraaf 2.2 Voorfase Paragraaf 2.3 Activiteiten met betrekking tot bouwwerken
67.286
82
Paragraaf 2.4 Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed Paragraaf 2.5 Milieubelastende activiteiten Paragraaf 2.6 Lozingsactiviteiten Paragraaf 2.7 Aanlegactiviteiten Paragraaf 2.8 Overige activiteiten Paragraaf 2.9 Maatwerkvoorschriften bij bouwactiviteiten Paragraaf 2.10 Gelijkwaardigheid Paragraaf 2.11 Overige tarieven Paragraaf 2.12 Modaliteiten Paragraaf 2.13 Vermindering Paragraaf 2.14 Teruggaaf Totaal hoofdstuk 2
803
595
896
64,09%
2.617
1.941
2.404
52,74%
193
143
248
73,81%
44.000
10.596
7.859
59.890
95,89%
111.286
724.170
496.143 1.008.420
75,73%
Hoofdstuk 3 - Europese dienstenrichtlijn Paragraaf 3.1 Horeca Paragraaf 3.2 Seksbedrijven Paragraaf 3.3 Winkeltijdenwet Paragraaf 3.4 Organiseren evenement of markt Paragraaf 3.5 Standplaatsen Paragraaf 3.6 Huisvestingswet 2014 [en Wet goed verhuurderschap] Paragraaf 3.7 - In dit hoofdstuk niet benoemd besluit Totaal hoofdstuk 3 Totaal
600
476
1.073
99,72%
479
361
817
97,38%
160
127
179
62,37%
964
2.069
93,96%
696.216 1.509.939
76,58%
1.239 311.213
964.203
83
Recapitulatie Hoofdstuk 1, 2 en 3 Kostendekking Hoofdstuk 1 Kostendekking Hoofdstuk 2 Kostendekking Hoofdstuk 3 Kostendekking totale tarieventabel
Directe kosten 199.927 111.286
311.213
Loonkosten Overhead Opbrengst Kosten dekkendheid 238.794 199.109 499.450 78,30% 724.170
496.143
1.008.420
75,73%
1.239
964
2.069
93,96%
696.216 1.509.939
76,58%
964.203
Toelichting geen 100% kostendekkendheid. Zoals bovenstaande tabel laat zien zijn een aantal onderdelen momenteel niet volledig kostendekkend. Om dit te verbeteren, is een project gestart dat inzicht moet bieden in de processen rondom het verlenen van vergunningen en andere producten. Dit zal ons in staat stellen om de kostendekkendheid nauwkeuriger te bepalen en dichter bij het streven van 100% kostendekkende tarieven te komen. Verder is het niet altijd mogelijk om volledige kostendekkendheid te bereiken. Bijvoorbeeld omdat het Rijk voor aantal producten, zoals rijbewijzen en reisdocumenten, maximale tarieven hanteert. Verder sluiten we zoveel mogelijk aan bij de tarieven in de regio.
2.1.10 Reclamebelasting De gemeenteraad stelt ieder jaar de verordening reclamebelasting vast waardoor het heffen van reclamebelasting in het afgebakende centrumgebied (werkgebied van het SODC, vastgelegd op het kaartbeeld horende bij de vastgestelde Verordening met nr. 000888) mogelijk wordt. Jaarlijks wordt deze verordening geactualiseerd. Het tarief voor 2025 bedraagt: 1. Het vaste bedrag voor de reclamebelasting bedraagt per onroerend zaak € 150,00. 2. Voor zover de waarde van de onroerende zaak meer bedraagt dan € 76.000,00 wordt het in het vorige lid genoemde bedrag vermeerderd met een bedrag per € 1.000,00 waarde van € 1,80. 3. De reclamebelasting bedraagt maximaal per onroerende zaak € 475,00. De ontvangsten minus de kosten gaan in de vorm van een subsidie naar Stichting Ondernemersfonds Druten Centrum (SODC).
84
2.1.11 Toeristenbelasting Zoals uw raad op 27 juni 2024 heeft besloten, wordt met ingang van 2025 in de gemeente Druten de toeristenbelasting ingevoerd. De opbrengsten uit deze belasting worden gerekend tot de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente. De heffing geschiedt op basis van aangifte. Conform het besluit van uw raad hebben wij de tarieven gelijkgesteld aan die van de gemeente Wijchen. Vanuit praktisch oogpunt en om te voorkomen dat de toeristenbelasting maar met een paar centen per jaar verhoogd gaat worden, stellen we voor om de tarieven ééns in de vijf jaar en dan voor het eerst weer met ingang van 2029 te verhogen. Dit op basis van de prijs index van het bruto binnenlands product over de alsdan verstreken jaren. Op grond van het bovenstaande worden de navolgende toeristenbelastingtarieven met ingang van 2025 voorgesteld: • per persoon per overnachting: € 2,00 • per persoon per overnachting op vaste standplaats: € 1,00 • per persoon per overnachting bij festivals: € 2,00
2.1.12 Tabel vergelijking tarieven 2025-2024 De volgende tabel geeft voor de belangrijkste belastingsoorten indicatief aan hoe de tarieven voor het begrotingsjaar 2025 zich verhouden ten opzichte van 2024. Belastingsoort
Tarieven
Verhoging/verlaging in %
2024
2025
- eigenaren woningen - eigenaren niet-woningen - gebruikers niet-woningen
0,1071% 0,2681% 0,2097%
0,1156% * 0,2893% * 0,2263% *
7,9% 7,9% 7,9%
Hondenbelasting: - voor een eerste hond - voor een tweede hond - voor een kennel
€ 93,12 € 128,64 € 433,20
€ 95,16 € 131,52 € 443,16
2,3% 2,3% 2,3%
Rioolheffing: - per aansluiting
€ 252,00
€ 272,00
7,9%
€ 150,31 € 208,97 -€ 12,00 € 208,97 € 1,05
€ 169,82 € 240,24 -€ 0,00 € 240,24 € 1,10
13,0% 15,0%
Onroerendezaakbelastingen:
Reinigingsheffingen: - éénpersoons huishouden - meerpersoons huishouden - eenmalige teruggave
- reinigingsrechten 15,0% - lediging in ondergrondse 4,8% container * OZB tarieven zijn voorlopig. Er is nog geen rekening is gehouden met de waardeontwikkeling van de WOZ. Zie ook de toelichting bij paragraaf 2.1.4 Onroerendezaakbelastingen.
85
2.1.13 Gemeentelijke lastendruk Hieronder is indicatief de gemiddelde lastendruk voor 2024 en 2025 weergegeven. Dit op basis van een gemiddelde woningprijs van € 375.000. Huurder Geen eigen woning
Afvalstoffenheffing 20 vuilniszakken/ledigingen Eénmalige teruggave (afv.hef.) Rioolheffing OZB eigenaar Totaal
Eigenaar Met eigen woning met waarde van € 375.000
Eigenaar Met eigen woning met waarde van € 375.000
2024
2025
2024
2025
€ 208,97
€ 240,24
€ 208,97
€ 240,24
€
€ 22,00
€
21,00
€
- € 12,00
-
-€
12,00
€ 217,97
€262,24
21,00
€ 252,00 € 401,63 € 871,60
22,00 -
€ 272,00 € 433,50 € 967,74
Op grond van bovenstaand overzicht kan worden geconcludeerd dat de lastendruk voor een huurder in 2025 ten opzichte van 2024 toe neemt met afgerond € 44,00 (+ 20%). De lastendruk voor een eigenaar met een eigen woning van € 375.000 neemt toe met afgerond € 94,00 (+ 11,0%).
2.1.14 Kwijtschelding Als een belastingplichtige niet in staat is om de belastingaanslag te betalen kan onder bepaalde voorwaarden (afhankelijk van het netto besteedbaar (gezins-)inkomen en persoonlijke omstandigheden) (gedeeltelijke) kwijtschelding worden verleend. Dat kan alleen als het een aanslag betreft voor onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en hondenbelasting. De gemeente voert een actief beleid op het gebied van kwijtscheldingen. Burgers, aan wie structureel kwijtschelding wordt verleend, komen in aanmerking voor een vereenvoudigde kwijtscheldingsprocedure.
86
2.2 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.2.1. Inleiding In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is de verplichting opgenomen om deze paragraaf in de begroting en de jaarrekening op te nemen. Wij vinden het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Op die manier is er voldoende ruimte en tijd om de risico’s van nu te beheersen en om voor eventuele toekomstige risico’s tijdig maatregelen te treffen. De paragraaf weerstandsvermogen geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen. Het vooraf inschatten van de risico’s en daarmee omgaan is belangrijk voor de sturing van de organisatie en de verantwoording die we verschuldigd zijn aan onze inwoners. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te krijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van de risicoinventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is het weerstandsvermogen berekend. Dat is het vermogen van de gemeente om toekomstige financiële tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat de normale bedrijfsvoering wordt aangetast.
2.2.2. Risicoprofiel Een gemeente loopt, net als elke andere organisatie, risico’s in de uitvoering van haar taken. Van een aantal risico’s is bekend welke financiële gevolgen deze hebben en is het vrijwel zeker dat het feit zich zal voordoen (of voorgedaan heeft). De gemeente moet daarvoor voorzieningen treffen (artikel 44 BBV). Bij een risico is het onbekend of het feit zich zal voordoen. In de ambtelijke organisatie is een inventarisatie gedaan van de mogelijke risico’s die zich voor kunnen doen. Bij die inventarisatie zijn in totaal 76 risico’s met financiële gevolgen benoemd. Van elk risico is een inschatting gemaakt voor het mogelijke financiële nadelige effect en op basis van die inschatting is een top vijftien tot stand gekomen. Hierbij wordt de opmerking geplaatst dat het risicoprofiel een momentopname is. In een veranderende omgeving veranderen ook steeds de risico’s. In de huidige risico inventarisatie zijn 80 risico’s opgenomen.
87
In de hiernavolgende tabel worden de zestien risico’s met de grootse financiële impact, alsmede het totaal van alle overige risico’s in beeld gebracht. Risico
Gevolg
Gewogen inschatting effect
Loonstijging CAO Gemeenten 2025
De loonstijging van de nieuwe CAO valt hoger uit dan het indexpercentage waarmee is gerekend in de begroting van de WDW.
340.500
Algemene uitkering gemeentefonds valt lager uit dan begroot
Begrotingstekort, minder inkomsten dan geraamd. Bezuinigen dan wel belastingen verhogen.
262.500
Het tijdig uitvoeren van onderhoud aan wegen blijft Grotere schade en vervanging moet eerder, dan wel wordt achterwege duurder. Meer risiso op aansprakelijkheidstelling.
245.000
Uitlekken van vertrouwelijke informatie/ cyberrisico Claims in verband met misbruik, alsmede imagoschade.
216.000
Overtreding AVG
Autoriteit persoonsgegevens legt na een onderzoek boete op.
160.000
Budget re-integratie is uitgeput
Minder uitstroom uit uitkering en geen nieuwe trajecten kunnen opstarten.
137.500
Kosten jeugdzorg
Kosten zijn hoger dan in de begroting aan budget is opgenomen.
105.000
Crisissituatie (ramp)
(Milieu)schade, herstelkosten en/of financiële claims door derden.
100.000
Grote calamiteit bij een bedrijf
(Milieu)schade, herstelkosten en/of financiële claims door derden.
100.000
Niet rechtmatig inkopen
Schadeclaims, vertraging / stagnatie, overeenkomst wordt ontbonden, opnieuw aanbesteden.
87.500
Middelgrote calamiteit bij een bedrijf
Juridische aansprakelijkheid, claims, inhuur specialisten voor onderzoek e.d.
87.500
MGR maakt aanspraak op deelnemers voor een extra bijdrage
Gemeente moet meer bijdragen aan MGR dan begroot.
86.500
Energielasten
Onzekerheid op de energiemarkt, met stijgende prijzen (budgetoverschrijding).
80.000
Wmo is een open-eindregeling
Financieel - Overschrijding van het budget.
45.000
Groot scala van allemaal kleinere risico's
Schade, tekort in de begroting, claims, etc.
860.000
Totaal ingeschat financieel risico
2.913.000
Tabel 1 Overzicht financiële risico’s (in €)
88
2.2.3 Toelichting bepaalde risico’s Hieronder zijn een aantal specifieke of belangrijke risico’s uitgelicht. Loonstijging CAO Gemeenten 2025 In de gemeentelijke begroting wordt gerekend met de loonstijging zoals deze bekend is bij de samenstelling van de begroting 2025 van de WDW. Daarbij wordt voor het jaar 2025 rekening gehouden met een indexering van 5,8%. Het risico is aanwezig dat de loonstijging van de nieuwe CAO hoger uit valt dan het indexpercentage waarmee is gerekend in de begroting van de WDW. Algemene uitkering gemeentefonds De algemene uitkering wordt eerst twee jaar na aflloop van het boekjaar definitief. De maatstaven die gebruikt worden bij de berekening van de algemene uitkering kunnen dus nog fluctueren. Het tijdig uitvoeren van onderhoud aan wegen blijft achterwege Het risico is dat wegen compleet worden vervangen. Ook kans op noodreparaties, toename van materiële aansprakelijkheidstelling, letselschade wegens achterstallig onderhoud, imagoschade gemeente door verslechtering wegen en toename van meldingen. Uitlekken van vertrouwelijke informatie/ cyberrisico Het risico is dat er claims komen ingeval van misbruik, bestuurlijke boete, imagoschade voor de gemeente. Stijging renteomslagpercentage Door mogelijk verder oplopende marktrente zal het rentomslagpercentage geleidelijk kunnen toenemen.
In de begroting 2025-2028 is rekening gehouden met een renteomslagpercentage van 1,5%. Het risicobedrag is beoordeeld op basis van een stijging van de omslagrente met 0,5% tot 2% (0,5*boekwaarde activa ex. Grexen) Prijsontwikkeling bouwkosten Een internationaal tekort aan bouwmaterialen leidt tot grote bouwkostenstijgingen. Als gemeente lopen we onder andere een risico op hogere prijzen bij aanbestedingen. De onvoorspelbare markt zorgt ervoor dat het prijsverloop moeilijk is in te schatten. Het kan daardoor voorkomen dat de huidige budgetten niet meer toereikend zijn. Het risico van een 10 % stijging wordt berekend over het openstaand bedrag aan investeringen, voor 2026 en verder, rekenend houdend met een gemiddelde afschrijvingstermijn. Hierdoor valt de impact over een kortere tijd mee. Het risico staat onder kleinere risico’s Kosten crisisituatie (o.a. doorwerking corona, vluchtelingen) Vorige jaren hebben we een risico benoemd door corona pandemie. Meerkosten voor de bedrijfsvoering, handhaving, sluitingen van sportzalen, theater en het zwembad waren voorbeelden hiervan. Ook de vluchtelingenstroom vanuit Oekraïne was als risico bij de gemeente Druten opgenomen. Inmiddels is duidelijk dat we afdoende zijn gecompenseerd
2.2.4. Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel financiële middelen de gemeente nodig heeft om de risico’s op te vangen. We gebruiken een risicosimulatie voor het berekenen van een passende reserve voor het opvangen van de risico’s. Uitgangspunt hierbij is dat op basis van risicosimulatie sprake is van 75 tot 95% zekerheid dat de gemeente haar risico’s opvangt. Op basis van een studie naar het verloop van grafieken van een aantal gemeenten kan het best een zekerheidsfactor van 90% gehanteerd worden.
89
De reden daarvoor is dat: 1. Niet alle risico’s zich tegelijk en voor het maximale bedrag voordoen. 2. Voor een klein beetje meer zekerheid (niet 90% maar 95%) moet naar verhouding veel extra geld gereserveerd worden. Uit de risicosimulatie volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden opgevangen met een bedrag van € 2.913.000 (benodigde weerstandscapaciteit).
2.2.6. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is het totaal van alle middelen waarover de gemeente Druten beschikt als zich niet begrote kosten voordoen. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt opgebouwd:
Weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000)
Schatting stand 1-1-2025
Algemene reserves Reserve grondbedrijf Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Onbenutte belastingcapaciteit Saldo onvoorzien Totale beschikbare weerstandscapaciteit
12.818 1.392 6.607 792 10 21.619
Tabel 2 Beschikbare weerstandscapaciteit
De algemene reserve en de reserve grondbedrijf zijn vrij aanwendbaar. Dat betekent dat er niet van tevoren vaststaat waar we het geld aan uitgeven. Omdat de risico’s van het grondbedrijf worden meegenomen in het risicoprofiel, wordt de reserve grondbedrijf meegenomen in de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit.
Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Van het totale bedrag aan bestemmingsreserves van € 8.161.700 wordt een bedrag van € 6.607.000 als vrij aanwendbaar aangemerkt. Na goedkeuring van de raad kunnen deze reserves worden ingezet voor het opvangen van risico’s. Uitgangspunt is dat de reserves legaat van Cooth, conversie aandelen Vitens, kwel-beheersingssysteem en de afschrijvingsreserves Horssen en HOV knoop niet vrij aanwendbaar zijn. Hiervan weten we al dat er toekomstige uitgaven komen.
Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte die de gemeente nog heeft om extra opbrengsten te krijgen via belastingheffing. Op basis van de normering volgens artikel 12 Fvw (Financiële-verhoudingswet) bedraagt de onbenutte belasting-capaciteit van onze gemeente naar schatting € 792.000. We berekenen de onbenutte belastingcapaciteit door de begrote belastingopbrengst af te trekken van de (maximale) belastingopbrengst die we hadden kunnen krijgen. Deze ruimte doet zich alleen voor bij de onroerende-zaakbelastingen (OZB). Het huidige beleid van de gemeente Druten is gericht op 100% kostendekking bij het tarief van de afvalstoffenheffing, reinigingsrechten en de rioolrechten. Daarmee houden we dus geen ruimte over.