CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2025

Raad openbaar Druten 5 november 2024, gemeente drutenBij agendapunt: Begroting 2025-202829.592 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

We prognosticeren voor 2025 en verder een netto-toename van woningen met woonfunctie van gemiddeld 130 per jaar. Dit sluit aan bij de woningbouwafspraken conform Woondeal 2.0. h. Aantal inwoners Het (voorlopig) aantal inwoners per 1 januari 2024 bedraagt 19.581 (1 januari 2023:19.505). Dit betekent een bevolkingstoename van 76 inwoners. Gelet op de toename van het aantal woningen conform Woondeal 2.0 en de gemiddelde bevolkingsgroei van de afgelopen jaren wordt voorgesteld de jaarlijkse groei van het aantal inwoners hierop af te stemmen. Voor het jaar 2025 betekent dit een toename van 195 op het aantal inwoners. i. Aantal uitkeringsgerechtigden Tabel uitkeringsgerechtigden Aantal 3131-12uitkeringsgerechtigden 122023 2022 (werk.) (werk.) Participatiewet 252 263 IOAW 14 13 IOAZ 1 0 Totaal 267 276

31-122024 (progn.)

31-122025 (progn.)

31-122026 (progn.)

31-122027 (progn.)

275 12 0 287

270 12 0 282

265 12 0 277

265 12 0 277

Toelichting aantallen Vanwege de asielcrisis verwachten wij een toestroom van het aantal bijstandsgerechtigden. Voor het begrotingsjaar 2024 begroten wij dan ook een stijging van het aantal bijstandsgerechtigden. Momenteel blijft er sprake van krapte op de arbeidsmarkt, wat naar verwachting vanaf 2025 leidt tot een beperkte daling van het aantal te verstrekken uitkeringen.

23

j. Algemene uitkering De programmabegroting 2025 wordt opgesteld op basis van de septembercirculaire 2024. College en raad worden via een aparte notitie over de mei- en septembercirculaire 2024 geïnformeerd. Samenvattend voorstel van de in de begroting 2025-2028 te hanteren financieeltechnische uitgangspunten:

24

5. KEUZES EN BESTEDINGSPLAN Bij het opstellen van de meerjarenbegroting is uitgegaan van de uitgangspunten benoemd in hoofdstuk 5. Het bestedingsplan biedt samen met de verwachte meerjarige bestedingsruimte de basis voor keuzes inzake financiën, planning en beheersing. In het bestedingsplan treft u, gerubriceerd per programma, items aan waarvoor nu aan de raad uitdrukkelijk voor 2025 autorisatie wordt gevraagd. Het betreft keuzes omtrent nieuw en bestaand beleid. De keuzes waarover reeds een besluit is genomen in 2024 of die budgetneutraal waren ingebracht zijn reeds verwerkt in de begroting. Hierdoor zijn de items uit de perspectiefnota waarvoor autorisatie wordt gevraagd afgenomen. Gemakshalve hebben we de onderstaande overige keuzes uit de perspectiefnota verwerkt in het saldo van de begroting 2025. Met het vaststellen van de begroting en het bestedingsplan stelt de raad voor 2025 de benodigde incidentele en structurele bestedingsruimte beschikbaar. In onderstaande overzicht staan de financiële consequenties van het bestedingsplan. (bedragen in € /-= nadelig) Structurele doorwerkingen bestedingsplan Programma 0 Bestuur en ondersteuning Aanpassing nutsvoorzieningen gemeentewerf/brandweerkazerne Bordbusters/verkiezingsborden (Continue) Monitoren klantsignalen

2025

2026

2027

2028

-3.265

-3.265 -7.000 -9.500

-3.265 -7.000 -14.600

-9.500

-3.265 -7.000 -14.600

Programma 1 Veiligheid Veilig wonen decentrale bestuurders

-7.000

-7.000

-7.000

Programma 6 Sociaal Domein Aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (HGKM)

-40.950

-40.950

-40.950

-40.950

Programma 7 Volksgezondheid en Milieu Regionale samenwerking Klimaatadaptatie

-23.000

-46.000

-46.000

-46.000

Keuzes nieuw en bestaand beleid

-83.715

-118.815

-113.715

-111.815

In de begroting 2025 nemen we een post voor onvoorzien op ter hoogte van € 10.000, wat minimaal is vereist. Daarnaast wordt verwezen naar hetgeen onder Onderwijshuisvesting Nieuwbouw VMBO Pax Christi College is vermeld in paragraaf 4.2. Een eerste indicatie van de mogelijke financiële effecten (€ 700.000) zijn vanaf 2027 structureel in de begroting verwerkt. Separate besluitvorming hieromtrent volgt in de loop van 2024. Hieronder worden de punten uit het bestedingsplan toegelicht: Programma 0 Bestuur en ondersteuning Aanpassing nutsvoorzieningen gemeentewerf/brandweerkazerne Sinds 2010 is de brandweer onderdeel van de VRGZ. Daarvoor maakte ze deel uit van de gemeentelijke organisatie. Beide instanties maakten gebruik van gezamenlijke nutsvoorzieningen. Het pand is destijds verkocht aan de VRGZ. Over het gebruik van het terrein en overige zaken zijn afspraken gemaakt die zijn vastgelegd in een gebruiksovereenkomst. Zoals nu blijkt is deze gebruiksovereenkomst door beide partijen niet formeel vastgesteld. Uit financiële overwegingen is destijds besloten de aanwezige nutsvoorzieningen niet aan te passen. Over de verdeling van de kosten is afgesproken dat de VRGZ de kosten van gas voor haar rekening neemt. De gemeente betaalt de kosten van water en elektra. Gebleken is dat dit in de praktijk niet werkt.

De afgelopen maanden zijn we hierover uitvoerig met de VRGZ in gesprek geweest. Daarbij is de (concept) gebruiksovereenkomst opnieuw doorgenomen. Er wordt gewerkt aan een actualisatie. Het ontvlechten van de nutsvoorzieningen is noodzakelijk. Waarbij de intentie is dat de daaraan verbonden kosten evenredig doorbelast worden.

25

De kosten van het aanpassen van de huidige installaties en nieuwe nutsaansluitingen worden geraamd op € 80.000. Omdat de VRGZ 50% van de kosten op zich neemt betekent dit dat de kosten voor de gemeente € 40.000 bedragen. Derhalve vragen wij u om een krediet van € 40.000 beschikbaar te stellen (AFS 15 jaar, lineair, 1,5%) Met ingang van 2025 verwerken we de kapitaallasten van € 3.265. Bordbusters/verkiezingsborden (bestaand beleid) Tot en met 2025 is rekening gehouden met voortzetting van het huidige beleid verkiezingsborden. Het contract loopt af in 2025. Voor de jaren 2026 tot en met 2028 stellen we voor het huidige beleid te continueren en hiervoor jaarlijks € 7.000 als kostenuitzetting mee te nemen. (Continue) Monitoren klantsignalen Een goede dienstverlening voor iedereen! Vanuit de vastgestelde Agenda ‘Dienstverlening Dichtbij’ hebben wij de ambitie om de dienstverlening voor onze inwoners en ondernemers continu en blijvend te verbeteren. Dit realiseren wij door onze inwoners en ondernemers actief te vragen hoe zij onze dienstverlening ervaren. Niet alleen is het ónze ambitie om een goede dienstverlening te hebben, maar dit is ook één van de prestatie-indicatoren van onze organisatie.

Om de tevredenheid over onze dienstverlening goed te volgen en continu te verbeteren, zowel voor onze inwoner als een betrouwbare prestatie-indicator voor de gemeenteraad willen wij het volgende uitvoeren: 1. We geven een vervolg aan de Inwoners- en Ondernemerspeiling. De ondernemerspeiling wordt vervangen door MKB vriendelijkste gemeente. Hierdoor blijft een benchmark mogelijk met andere gemeenten. Deze peiling heeft wel een andere insteek, maar komt het meest in de buurt van de ondernemerspeiling. 2. We vragen onze inwoners en ondernemers voortaan, direct na contact met de gemeente, naar hun mening over de dienstverlening van de gemeente via onze dashboard klantsignalen. Deze resultaten worden hierin verzameld en opgevolgd. 3. We onderzoeken tweejaarlijks de bereikbaarheid en kwaliteit van de gemeente. Dit onderzoeken we zowel op telefonie als mail. Wij zetten panels op om inwoners en ondernemers te kunnen bevragen naar hun mening over onze dienstverlening. Programma 1 Veiligheid Veilig wonen decentrale bestuurders De veiligheid van decentrale bestuurders is een vereiste voor het goed functioneren van het openbaar bestuur. Per 1 oktober 2023 is de werkgeversverantwoordelijkheid voor hun veiligheid daarom geëxpliciteerd met een wijziging van de Regeling rechtspositie decentrale politieke ambtsdragers.

Ten behoeve van een veilige woonplek krijgen decentrale bestuurders een beveiligingsadvies op maat aangeboden. Via de septembercirculaire 2023 is voor de jaren 2024 tot en met 2026 per gemeente € 7.000 beschikbaar gesteld voor maatregelen die volgen uit de woningscan. Deze middelen zijn destijds in de algemene middelen terechtgekomen. We repareren dit nu door dit bedrag in onze begroting op te nemen en te labelen voor deze eventueel te nemen veiligheidsmaatregelen. Kosten die boven het beschikbaar gestelde bedrag uitkomen, moeten gemeenten zelf financieren. Programma 6 Sociaal Domein Aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling (HGKM) (bestaand beleid) Het lokale plan Huiselijk geweld en kindermishandeling(HGKM) is vastgesteld. We benutten de expertise van Sterker Sociaal Werk voor HGKM en complexe echtscheidingen, in lijn met de regionale visie. Elke gemeente heeft een aandachtsfunctionaris HGKM met kennis van complexe echtscheidingsproblematiek. Deze

26

functie, ondergebracht bij Stichting Sterker, vereist constante kennisontwikkeling en regionale verbinding. Hiermee waarborgen we continuïteit in kennis en formatie. De kosten zijn tot en met 2024 incidenteel afgedekt. Nu vragen we de structureel benodigde middelen van € 40.950 te borgen en te verwerken. Programma 7 Volksgezondheid en milieu Regionaal uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie (RUP) In 2019 is ingestemd met de Regionale adaptatiestrategie (RAS) Rijk van Maas en Waal. Vervolgens is geparticipeerd in het Regionaal uitvoeringsprogramma (RUP) 2020-2023. Een RUP voor de periode 2025-2030 wordt naar verwachting najaar 2024 ter besluitvorming voorgelegd aan college/raad en opgevoerd in de begroting 2025. In aanloop naar de vaststelling hiervan worden de kosten zoals afgesproken in de stuurgroep, aangemeld in de meerjarenbegroting. Financiering 2024 ter hoogte van € 10.000 betreft continuering regionale kennisopbouw en -deling en regionale communicatie in het tussenjaar en zoals afgesproken in de stuurgroep.

27

28

6. FINANCIËLE POSITIE Bij de financiële positie van de gemeente gaat de aandacht op hoofdlijnen uit naar het investeringsvolume 2025-2028, de financiering en het verloop van reserves en voorzieningen. De begroting is opgesteld op basis van bestaand beleid en het collegeprogramma “Samen duurzaam vooruit”, 2022-2026. De structurele effecten van bestaand beleid uit de perspectiefnota 2024 zijn doorgerekend. Nieuw beleid vanaf het begrotingsjaar 2025 is opgenomen in het bestedingsplan 2025-2028.

6.1 Investeringsvolume 2025-2028 De ‘investeringsvolume’ betreft een samenvatting van alle materiële en financiële vaste activa en de grondexploitatie. De totale investeringen van de begroting 2025 bedraagt per saldo € 15.253.630. De vermelde investeringen leiden tot kapitaallasten binnen de betreffende programma´s, dan wel tot reguliere mutaties in de boekwaarden. Gelijktijdig met het vaststellen van de programmabegroting 2025 autoriseert uw raad de investeringen in 2025 zoals deze in de diverse programma´s zijn opgenomen. Het college kan in het begrotingsjaar 2025 beschikken over de uitvoeringskredieten die ten grondslag liggen aan de saldi in de bovenstaande tabel. Er wordt daarom geen afzonderlijk kredietbesluit vastgesteld voor de in de programmabegroting opgenomen investeringen 2025. Per programma en per jaar zien de investeringsbedragen er als volgt uit:

Investeringsbedragen per programma per jaar Progr. 2 Verkeer en vervoer

2028

Totaal

€ 2.966.221 € 2.741.221 € 1.966.221 € 1.966.221

2025

2026

2027

€ 9.639.884

Progr. 3 Economie

€ 30.000

€0

€0

€0

€ 30.000

Progr. 4 Onderwijs

€ 4.700.000

€0

€0

€0

€ 4.700.000

€ 150.000

€0

€0

€0

€ 150.000

€ 1.000.000

€0

€0

€0

€ 1.000.000

Progr. 5 Sport, cultuur en recreatie Progr. 6 Sociaal domein

€ 642.950

€ 506.001

€ 160.000

€ 471.726

€ 1.780.677

Progr. 8 Wonen en bouwen

€ 5.764.459

-€ 729.710

-€ 469.643

-€ 298.146

€ 4.266.960

Totaal

€ 15.253.630 € 2.517.512 € 1.656.578 € 2.139.801 € 21.567.521

Progr. 7 Voksgezondheid en milieu

De grootste investeringen betreffen - Nieuwbouw basisschool ’t Klosterhufke € 4,7 miljoen; - Wegen, veiligheid rotondes, oranjebuurt, Kerkstraat bij t Geerke Puiflijk € 2,9 miljoen - Verduurzaming dorpshuis De Horst € 1 miljoen; - Riolering 0,6 € miljoen De investeringen in programma 8 betreffen voornamelijk de woningbouw Deesd Zuid. De productenraming 2025 (die ter inzage ligt) bevat “de staat van geactiveerde kapitaaluitgaven”. Conform het BBV geven we hieronder aan welke materiële vaste activa een maatschappelijk nut en welke activa een economisch nut hebben.

Onderverdeling activa 1 januari 2024 1 januari 2025

Boekwaarde materiële Boekwaarde materiële vaste activa met vaste activa met economisch nut maatsch. nut € 53.420.486 € 4.584.564 € 60.166.381 € 6.475.435

29

Investeringen met een economisch nut zijn bv. grond, gebouwen, sporthallen en riolering. investeringen met een maatschappelijk nut zijn bv. wegen, voet- en fietspaden, bruggen, groenvoorzieningen en openbare verlichting.

6.2 Financiering De navolgende tabel vermeldt het verwachte jaarlijkse financieringstekort- of overschot. Over de jaren 2025 tot en met 2028 wordt een financieringstekort verwacht. In de begroting 2025 gaan we uit van een rente-omslagpercentage van 1,5% voor nieuwe investeringen.

1-1-2025

1-1-2026

1-1-2027

1-1-2028

€

€

€

€

78.209.704

90.423.099

89.608.339

87.821.844

Stand van reserves en voorzieningen

27.858.048

27.256.598

27.306.759

27.586.020

Stand vreemd vermogen lang (geldleningen)

38.600.000

33.166.667

28.233.333

23.300.000

Totale financieringsmiddelen

66.458.048

60.423.265

55.540.092

50.886.020

Financieringstekort

-11.751.656

-29.999.834

-34.068.247

-36.935.824

Te financieren Boekwaarde materiële, immateriële en financiële activa Financieringsmiddelen

De toename van het financieringstekort in de jaren 2026-2028 is het gevolg van het aflossen van bestaande langlopende leningen. In bovenstaande tabel is geen rekening gehouden met herfinanciering (zie ook paragraaf Financiering 2.4). Het financieringssaldo geeft weer of de vaste financieringsmiddelen (de som van het eigen vermogen en het lang vreemd vermogen) al dan niet toereikend zijn om de vaste activa te financieren. Bij een financieringstekort moet de gemeente geld lenen. De gemeente kan dit gedeeltelijk met kort vreemd vermogen financieren. Dit is wettelijke toegestaan voor zover de kasgeldlimiet niet wordt overschreden. De kasgeldlimiet bedraagt maximaal 8,5% van het begrotingstotaal. De aanvullende financieringsbehoefte financiert de gemeente met lang vreemd vermogen.

6.3 Verloop van reserves en voorzieningen Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden de reserves onderverdeeld in: 1. Algemene reserve(s); 2. Bestemmingsreserves. Voorzieningen worden gevormd voor: 1. Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs is in te schatten; 2. Op de balansdatum bestaande risico´s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten;

30

3. Kosten die in een volgend begrotingsjaar worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong vindt in het begrotingsjaar of een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren, bijvoorbeeld onderhoudsvoorzieningen. Reserves en voorzieningen ontwikkeling De volgende tabel toont de verwachte ontwikkeling van de reserves en voorzieningen voor de komende jaren. (bedragen in € x 1.000)

Omschrijving

31-12-2024 31-12-2025 31-12-2026 31-12-2027 31-12-2028

Algemene reserve Bestemmingsreserves Totaal reserves

€ 12.818 € 9.553 € 22.371

€ 12.818 € 8.827 € 21.645

€ 12.818 € 8.732 € 21.549

€ 12.818 € 8.527 € 21.345

€ 12.818 € 8.323 € 21.141

Totaal voorzieningen

€ 5.487

€ 5.612

€ 5.757

€ 6.241

€ 6.835

Totaal reserves en voorzieningen

€ 27.858

€ 27.257

€ 27.307

€ 27.586

€ 27.976

In 2024 is er € 660.000 uit de Algemene reserve onttrokken in verband met het vernieuwen van het meerjarenonderhoudsprogramma. Daarnaast is er € 1,5 miljoen onttrokken ten behoeve van de reserve renovatie van voetbalvelden. De tekorten over 2025-2028 worden gedekt door een onttrekking uit de algemene reserve. Deze onttrekkingen zijn niet verwerkt in bovenstaand overzicht. Voor een gedetailleerd overzicht van de omvang en de verwachte mutaties vanaf 2024 per reserve en voorziening wordt verwezen naar de ‘staat van reserves en voorzieningen’ van de productenraming. Tevens is hier een overzicht per reserve c.q. voorziening aan toegevoegd waarin het doel wordt beschreven en de meerjarige toevoegingen en aanwendingen worden toegelicht.

6.4 Provinciaal toezicht/ Structureel evenwicht Om te bepalen of er in de begroting en meerjarenraming sprake is van structureel evenwicht dient, conform de voorschriften en de verplichting uit het BBV (besluit begroten en verantwoorden), inzichtelijk gemaakt te worden welke incidentele baten en lasten de begroting en meerjarenraming bevat. In onderstaand overzicht worden de saldi van de primitieve begroting gepresenteerd inclusief de per saldo geraamde incidentele baten en lasten voor de jaren 2025 t/m 2028. De toezichthouders beoordelen jaarlijks of er sprake is van een structureel en reëel evenwicht in de begroting, en hiermee ook of de gemeente onder repressief of preventief toezicht valt. (bedragen in € x 1.000 /-= nadelig)

Presentatie van het structureel begrotingssaldo (primitieve begroting) Saldo baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo na bestemming Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) (zie bijlage 2) Structureel begrotingssaldo (incl.bestedingsplan)

2025

2026

2027

2028

-1.589 726 -863 865 2

-2.780 95 -2.685 84 -2.601

-2.662 205 -2.457 0 -2.457

-2.606 204 -2.402 0 -2.402

In bijlage 2 zijn de incidentele baten en lasten weergegeven. Deze corrigeren we op het saldo voor Provinciaal toezicht.

31

In hoofdstuk 1 Algemeen is uitgebreid toegelicht wat de gemeente Druten reeds heeft gedaan in het kader tot ombuigingen en is er tevens een toekomstbeeld geschetst om een sluitende begroting te realiseren. Met de provincie is reeds afgestemd dat de negatieve saldi over 2025-2028 worden gedekt door onttrekkingen uit de Algemene reserve. Hieronder is het saldo van de algemene reserve over de periode 2025-2028 weergegeven als we de negatieve saldo uit de meerjarenbegroting ten laste brengen van de algemene reserve: (bedragen in € /-= nadelig)

Verloop Algemene reserve 2025-2028 na verwerking exploitatie

2025

2026

2027

2028

Stand algemene reserve per 1 januari Saldo exploitatie

12.817.569 11.954.649 -862.920 -2.684.688

9.269.961 -2.457.160

6.812.801 -2.401.709

Saldo Algemene reserve na verrekening saldo meerjarenbegroting

11.954.649

6.812.801

4.411.092

9.269.961

Het saldo van de algemene reserve is hoger dan hetgeen we nodig hebben om de risico’s af te dekken. Zie weerstandsvermogen. Het negatieve resultaat hebben we nog niet onttrokken aan de algemene reserve.

6.5 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Om te voldoen aan de voorschriften van het Besluit Begroting & Verantwoording wordt op deze plaats een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen 2025 gepresenteerd. Algemene dekkingsmiddelen (bedragen in euro´s) A) lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is OZB B) algemene uitkering (Gemeentefonds) C) dividend BNG DAR D) saldo van de financieringsfunctie E) bedrag voor onvoorzien Totaal algemene dekkingsmiddelen

2025 5.264.982 41.701.545 21.483 6.973 119.836 10.000 47.124.819

Naar aanleiding van de septembercirculaire 2024 is de algemene uitkering voor de jaren 2025 t/m 2028 berekend. Toelichting punt D, saldo van de financieringsfunctie: De rente over de boekwaarde van geactiveerde kapitaaluitgaven (investeringen) wordt toegerekend aan de verschillende programma's. Dit gebeurt tegen het renteomslagpercentage voor 2025 van 1,5%. Het verschil tussen de toegerekende rente en de feitelijke rente is het renteresultaat. Op taakveld 0.5 Treasury (rente en afschrijving) is hiervan in 2025 € 119.836 als bate verwerkt.

32

BELEIDSBEGROTING 1.

PROGRAMMAPLAN

1.1

Collegeprogramma "Samen duurzaam vooruit"

De hoofdlijnen van beleid 2022-2026 zijn vastgelegd in het collegeprogramma "Samen duurzaam vooruit". Het collegeprogramma is herschikt naar de bestaande programma indeling zoals deze destijds aan de raad is voorgelegd en vastgesteld. Dit inclusief de benodigde incidentele en structurele middelen. In deze begroting 2025 zijn, naast de speerpunten uit het collegeprogramma, ook overige thema's opgenomen waarvoor aandacht wordt gevraagd. Naast de ambities uit het coalitieprogramma is ook zichtbaar aan welke ontwikkelingen we nog meer werken. Tevens nemen we hierbij de 3W- vragen op per programma: Wat willen we bereiken? De doelstelling, met in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten. Wat gaan we daarvoor doen? De wijze waarop ernaar gestreefd wordt om die effecten te bereiken. Wat mag het kosten? Hier wordt het bedrag opgenomen dat nodig is om de voorgenomen beleidsuitvoering/voorbereiding uit te voeren. Daarbij wordt inzicht gegeven in de incidentele en structurele budgetten.

33

0 Bestuur en ondersteuning Algemeen Gemeente Druten is er voor haar inwoners. We zijn dichtbij, toegankelijk en we doen wat we beloven. Onze dienstverlening gaat uit van mogelijkheden in plaats van beperkingen. We moedigen aan om voor jezelf te zorgen, maar stellen de menselijke maat voorop. Ook maken we gebruik van de denk- en daadkracht door inwoners op tijd te betrekken aan te moedigen hun eigen ideeën in te brengen. Wij verbeteren onze dienstverlening verder en brengen deze nog dichterbij met ons programma ‘Dienstverlening Dichtbij’. We zijn professioneel en doen wat nodig is. We denken en werken toekomstgericht. O.a. met de Toekomstvisie Druten2040. Plannen voor de toekomst bekijken we niet alleen vanuit Druten. We willen goed samenwerken in de regio. Samen met andere gemeenten en partijen pakken we grote opgaven en problemen aan. De Toekomstvisie geeft de komende jaren sturing en focus aan het Drutense beleid en de inzet op de diverse onderwerpen.

0-1 0-2 0-3 0-4 0-5 0-6 0-7 0-8 0-9 0-10 0-11 0-12

Vragen inwoners Kwaliteit dienstverlening Vertrouwensrelatie Kernenwethouder Samenwerken in regio Investeren in uitvoeringskracht Belastingen Duurzaamheidsmaatregelen Een toekomstvisie voor Druten Integrale aanpak Puiflijk Integrale visie Horssen Omgevingswet en Kerninstrumenten

34

Wat gaan we doen

In 2025 doen we

0-1 Vragen inwoners We reageren binnen twee werkdagen op vragen Via de Agenda Dienstverlening Dichtbij en de van inwoners. WDW Academie werken we aan onze WDW Dienstverleningsprincipes en vaardigheden. In 2025 loopt de pilot continue monitoring klantsignalen (zie onderstaand). Daarnaast doen we aanvullend een bereikbaarheidsonderzoek.

0-2 Kwaliteit dienstverlening Iedere twee jaar vragen we inwoners naar hun mening over de kwaliteit van onze dienstverlening. Hierdoor blijft de kwaliteit aansluiten bij wat inwoners verwachten.

De verbeteracties n.a.v. de inwonerspeiling 2024 voeren we uit in 2025. Ook loopt de pilot continue monitoren van klantsignalen. We vragen onze inwoners direct nadat zij contact met ons hebben gehad naar hun mening over onze dienstverlening. In 2025 evalueren we deze pilot en waar mogelijk breiden we uit op meerdere organisatieonderdelen.

0-3 Vertrouwensrelatie We blijven werken aan een goede vertrouwensrelatie tussen inwoners en de gemeente. Afspraak is afspraak vinden we belangrijk.

We gaan aan de slag met het nieuw Participatie en cocreatiekader als onderdeel van de Agenda Dienstverlening. Hiermee geven we invulling aan de samenwerking met inwoners. We leggen dit kader in 2025 aan de gemeenteraad voor.

0-4 Kernenwethouder De invulling van het kernenwethouderschap Elke wethouder wordt ook kernenwethouder en nemen we mee in het nieuw participatie en is aanspreekpunt voor een dorp in onze cocreatiekader. Dit kader wordt in 2025 gemeente. Zo horen en weten we nog beter wat voorgelegd aan de gemeenteraad. er leeft.

0-5 Samenwerken in regio Op grote thema’s in zorg en welzijn, werk en inkomen, duurzaamheid en wonen werken we nog meer samen in de regio. Hierdoor zetten we ook echt samen stappen.

1. Groene Metropool Regio Met de Groene Metropool Regio werken we aan de regioagenda 2024-2028 en de vijf opgaven. Verder houden we nauwlettend de ontwikkelingen zoals netcongestie, uitvoeringscapaciteit en de drinkwaterproblematiek in de gaten in relatie tot de ambities in de regioagenda. Binnen de GMR worden de

35

Verstedelijkingsstrategie en het Regio Arrangement Groen Blauw Raamwerk (Groene Mantel) op subregionaal niveau uitgewerkt tot een gebiedsprogramma Rijk van Nijmegen (RvN). Ons gebiedsprogramma is gebaseerd op beleidsambities van de zeven gemeenten, de provincie Gelderland en het Waterschap Rivierenland. Druten is bestuurlijk en ambtelijk vertegenwoordigd in het gebiedsteam RvN. Het groenblauw raamwerk is een verbinding en dooradering van stad en landschap met natuur en water. Hiervoor stellen we samen met de regiogemeenten het plan Groene Mantel rondom Nijmegen op. Aansluitend daarop start de uitvoering. 2. Rijk van Nijmegen Met de gemeenten van het Rijk van Nijmegen (RvN) werken we samen om Druten en deze regio sterker neer te zetten. Voor deze samenwerking stellen de colleges RvN een integrale Visie en een Samenwerkingsagenda RvN op. Voor Druten is het belangrijk dat de stad en platteland relatie in balans is Het LEADER programma (2024-2028) wordt uitgevoerd. De regio heeft 1,7 miljoen euro gekregen die via de zogenaamde Lokale Actiegroep (= bestuur) wordt verdeeld. De WDW is namens LEADER Rijk van Nijmegen Maas en Waal de penvoerder. 1.

2.

3. Euregio Rijn Waal We bekijken kritisch op welke strategische dossiers we samen kunnen en willen werken met Duitse gemeenten en of we daarvoor INTERREG subsidie kunnen binnenhalen. 4. Public Affairs Strategie We geven uitvoering aan het Public Affairs Plan. Hierin richten we ons binnen strategische dossiers op beleidsbeïnvloeding, het binnen halen van financiële middelen en het versterken van de samenwerkingen ten gunste van de leefbaarheid in Druten.

Mijlpa 0-6 Investeren in uitvoeringskracht We zetten in op de professionaliteit en uitvoeringskracht van de werkorganisatie.

In 2025 wordt er een nieuw Actieplan Doorontwikkeling WDW vastgesteld en uitgevoerd op basis van de evaluatie en het medewerkersonderzoek dat in 2024 is uitgevoerd.

36

0-7 Belastingen We verhogen de onroerendezaakbelasting (OZB) normaal alleen met de inflatiecorrectie van dat jaar.

Elk jaar begroten we de OZB-opbrengsten en kijken we of het nodig is dat de OZB stijgt. Hierbij houden we rekening met de inflatie en met de stijging binnen de regio. Een verhoging doen we stap voor stap naar het gemiddelde van de regio.

0-8 Duurzaamheidsmaatregelen We bekijken of we de genomen maatregelen Wij hebben de mogelijkheid besproken met voor duurzame woningen in de toekomst buiten Munitax. Duurzaamheidsmaatregelen maken de WOZ-waarde kunnen houden. onderdeel uit van de WOZ-bepaling. In een

kamerbrief betreffende de behandeling van de motie Lodders en Van Weyenberg wordt uiteengezet dat huiseigenaren lokaal het beste tot verduurzaming gestimuleerd kunnen worden middels een subsidie of een ‘groene’ heffingskorting. Het subsidieinstrument bestaat reeds. Wij onderzoeken de consequenties van een ‘groene heffingskorting’.

0-9 Een toekomstvisie voor Druten We gaan aan de slag met een toekomstvisie.

In 2024 is de Toekomstvisie Druten2040 vastgesteld. Samen met onze inwoners, ondernemers, partners en een denktank voor de gemeenteraad werken we de komende jaren aan de uitvoering hiervan. Jaarlijks wordt de voortgang aan de gemeenteraad teruggekoppeld.

0-10 Integrale aanpak Puiflijk 0 - starten met de uitvoering van de Integrale We 1 Aanpak Puiflijk. 0 In te gr al e 0-11 Integrale visie Horssen a a 0 n - starten met de Integrale visie Horssen We p 1 a 0 k In P te ui gr fli al jk e (L a in a d n a p v a a k

In 2025 starten we met de uitvoering van de Integrale Aanpak Puiflijk als de raad deze heeft geaccordeerd. Een aantal opgaven worden verder uitgewerkt in een plan waarbij er aanvullend budget, krediet gevraagd kan worden.

In 2024 diende de gemeenteraad een motie in voor een start van de Integrale visie Horssen. De startnotitie ligt in 2024 voor in de gemeenteraad. Bij akkoord van de startnotitie en het benodigde budget, kan het ontwikkelen van een Integrale visie Horssen in 2025 starten.

37

0-12 Omgevingswet en kerninstrumenten 0 - bestendigen de invoering van de We 1 Omgevingswet en stellen de Omgevingsvisie 0 vast.

In 2024 ging de Omgevingswet van start. Dit bestendigen we verder in de organisatie. Daarnaast is in 2024 een start gemaakt met het Omgevingsplan en de Omgevingsvisie. De omgevingsvisie wordt in 2025 vastgesteld en ingebed in de organisatie. Het Omgevingsplan staat de komende jaren op de planning. In 2024 is ook een onderzoek gestart naar het kerninstrument Omgevingsprogramma’s. Hier komt in 2025 meer duidelijkheid over.

In te gr al e a a n p a kRelevante besluiten P ui fli Relevante beleidsnota’s jk Nummer besluit Beleidsnota (L in Plan van aanpak toekomstvisie d Agenda Dienstverlening Dichtbij 380898 a 2708 Actieplan Doorontwikkeling WDW v a n d er St e e n) We In 2024 neemt starten de met de gemeenteraad uitvoering een besluit van de over de Integrale verschillende aanpak vraagstukken Puiflijk. in de integrale aanpak Puiflijk. In 2025 wordt gestart met de uitvoering van deze besluiten. In sommige gevallen betekent dit het schrijven van een plan van aanpak met aanvullende budgetvraag.

38

1 Veiligheid Algemeen Samen zorgen wij voor een veilige samenleving. Preventie, signaleren, integraal samenwerken en informatie stroomlijnen zijn de sleutelwoorden die centraal staan in de aanpak. Belangrijke beleidsdomeinen hierin zijn Wmo, jeugdzorg, participatie, horeca en evenementen, toerisme en recreatie, verkeer en milieu, wonen en openbare ruimte. We leggen steeds de verbinding met deze domeinen. Zo werken we echt integraal, investeren we in preventie en hebben we ook de repressie op orde. Onveilige situaties pakken we meteen aan. Bij overlastgevende jeugd zetten we altijd eerst in op preventie. Bijvoorbeeld met de inzet van ouders, jongerenwerk en straatcoaches. Crimineel gedrag pakken we aan. We blijven ondermijning bestrijden. We werken hierbij samen met de gemeenten in de regio. Daarbij gaat extra aandacht uit naar het buitengebied en bedrijventerreinen. Ook brengen we digitale veiligheid extra onder de aandacht. We maken de lokale aanpak van cybercrime sterker. Als het mogelijk is, sluiten we aan bij bestaande (landelijke) programma’s.

1-1 1-2 1-3 1-4 1-5 1-6 1-7

Wijkagenten Middelengebruik jongeren Vandalisme Veiligheid rotondes Snelheidsovertreders Afvaldumpingen Veiligheid, Toezicht en Handhaving valdumpingen

39

Wat gaan we doen

1-1

In 2025 doen we

Wijkagenten

We zorgen ervoor dat de wijkagenten meer te We organiseren dit door in te zetten op zien zijn. communicatie bijvoorbeeld in de Maas en Waler en de gemeentepagina. Ook stimuleren we initiatieven van de politie. Over de zichtbaarheid van de politie zijn we structureel in overleg.

1-2 Middelengebruik jongeren Het middelengebruik onder jongeren willen we Op preventief vlak zetten we verschillende acties verminderen. Daarbij gaan we preventief, in, zoals voorlichting voor ouders. Ook wordt er creatief te werk en omarmen we nieuwe voorlichting gegeven binnen ons Jongeren Advies ideeën. Centrum (JAC). Hierbij werken we samen met de verschillende ketenpartners, zoals onderwijs en de welzijnsinstellingen. We bespreken het thema jeugd en veiligheid structureel in het Jeugd en Veiligheidsoverleg. Als middelengebruik leidt tot problematisch groepsgedrag, dan zetten we het 7 stappenmodel in. We zetten het HALT-loket voort bij evenementen.

1-3 Vandalisme We onderzoeken hoe we het vandalisme tegen kunnen gaan.

Zowel preventief als repressief pakken we vandalisme in onze gemeente aan. Dit doen we samen met onze partners. Zo creëren we o.a. ontmoetingsplaatsen voor jongeren en kijken we welke bestuurlijke maatregelen we kunnen nemen. We continueren cameratoezicht op aangewezen hot spots.

1-4 Veiligheid rotondes We gaan de veiligheid op rotondes vergroten, vooral met betrekking tot de voorrangsregels.

In 2025 leggen we het voorstel aan de gemeenteraad voor op basis van het onderzoek naar de voorrangsregeling voor fietsers op de rotonde binnen de bebouwde kom.

M

40

1-5 Snelheidsovertreders We zetten extra in op aanpak van snelheidsovertreders.

Dit is een gezamenlijke aanpak van gemeente, politie en OM om het naleefgedrag van weggebruikers te verhogen. Wij richten ons vooral op preventie door inzet van communicatie.

M 1-6 Afvaldumpingen Aanpak verboden afvaldumpingen. Belangrijk is Momenteel loopt een proef met containertuintjes het handhavingsbeleid van VTH (Vergunning om te kijken of dit kan helpen afvaldumpingen te Toezicht en Handhaving) hierbij. voorkomen. Daarnaast wordt het gemeentelijk VTH beleid opnieuw vastgesteld. Dumpingen van asbest, drugsafval, afvalwater, bedrijfsafval en zwerfvuil maken daar onderdeel vanuit.

1-7 Veiligheid, Toezicht en Handhaving Wij maken beleid over vergunningverlening, toezicht en handhaving. Dit is het VTH-beleid. In dit beleid betrekken we de Omgevingswet die sinds 1 januari 2024 geldt en borgen we de beleidscyclus. Uitvoering van de beleidscyclus moet nog vormgegeven worden.

In 2025 wordt het nieuw VTH beleid over Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving vastgesteld en uitgevoerd. Naast het VTH beleid maken we ook een uitvoeringsprogramma. Daarin laten we zien hoe we de beschikbare uren inzetten op het gebied van veiligheid toezicht en handhaving.

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit

Beleidsnota

4556

Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 Uitvoeringsplan 2023-2024 Algemene Plaatselijke Verordening (APV) Druten 2023

41

2 Verkeer en vervoer Algemeen Gemeente Druten staat tot 2030 voor een aantal grote taken door verschillende ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. Zo is in Druten een woningtekort, vergrijst de bevolking, worden wensen voor duurzaamheid steeds belangrijker en staat de bereikbaarheid van Druten en de regio onder druk. Ontwikkelingen die met deze taken te maken hebben, zijn sterk van invloed op het verkeer en gebruik van vervoer. Denk daarbij bijvoorbeeld aan meer inwoners en extra verkeersbewegingen. Ook recreatieve behoeften (wandelen, fietsen, enzovoorts) hebben invloed op het verkeer en gebruik van vervoer. Gemeente Druten heeft een grote kern met daaromheen een landelijk gebied met verschillende natuurgebieden en kleinere kernen. Verder kent het gebied landbouwbedrijven en verschillende bedrijventerreinen. De mobiliteitsvisie houdt rekening met dit verschil aan gebiedskenmerken. Daarnaast dragen we met de mobiliteitsvisie ook bij aan de doelen, van de gemeente en de regio, voor duurzaamheid en ruimtelijke ordening. De mobiliteitsvisie heeft 5 belangrijke onderwerpen. Deze komen overeen met belangrijke onderwerpen in de omgevingsvisie: leefbare, duurzame, (verkeers)veilige, inclusieve (“iedereen kan meedoen”) en bereikbare gebieden.

2-1 2-2 2-3 2-4 2-5 2-6 2-7 2-8 2-9 2-10 2-11 2-12 2-13 2-14 2-15 2-16 2-17 2-18 2-19 2-20

Verharden bermen Gevaarlijke situaties in het verkeer Ontsluiting wijk Tichellande - onderzoek uitgevoerd en afgerond Fietspad Gelenberg - onderzoek uitgevoerd en afgerond Ontsluitingsweg Vriezeweg Aanpak N322 Inzet lijnbusdiensten - onderzoek afgerond Dorpsentree Deest - gerealiseerd Veiligheid Koekoek - gerealiseerd Aanpak de Rijdt Horssen Aanpassing Kerkstraat/’t Geerke (Puiflijk) Aanpak gedeelte Koningstraat(centrum Afferden) Doortrekken van de stoep aan de Koningstraat Aantal oversteekplaatsen Verkeersontsluiting Raadhuis- tot Piet Verslootstr. gerealiseerd Verkeersveiligheid Leefbaarheid in de gemeenten Bereikbaarheid tussen de kernen Verbonden met de regio Duurzaam verplaatsen tussen Maas en Waal

42

Wat gaan we doen

In 2025 doen we

2-1 Verharden bermen In het buitengebied verharden we -waar nodig- Vanuit het MUP is geld beschikbaar om de de bermen. bermen in het buitengebied te verharden. In 2025 gaan we aan de slag met de Kooistraat.

2-2 Gevaarlijke situaties in het verkeer Een aantal situaties in het verkeer is onveilig. Deze gaan we aanpassen.

Vanaf 2023 is elk jaar een budget voor verkeersveiligheid beschikbaar. Op basis van meldingen worden verkeerssituaties beoordeeld en eventueel aangepakt. Dit doen we ook in 2025 en volgende jaren.

2-3 Ontsluiting wijk Tichellande Voor de wijk Tichellande onderzoeken we een extra ontsluiting van de wijk.

Het onderzoek is uitgevoerd en afgerond in 2023. Uit het onderzoek blijkt dat het niet mogelijk is om vanuit Tichellande een extra ontsluiting te realiseren naar de Van Heemstraweg. (zie informatienota Z/23/129436).

2-4 Fietspad Gelenberg Voor de wijk Tichellande onderzoeken we een veilig fietspad naar de Gelenberg.

De fietsroutes Tichellande – Gelenberg zijn in 2023 globaal onderzocht. De bestaande fietsroutes zijn goed (zie informatienota Z/24/229747).

2-5 Ontsluitingsweg Vriezeweg In Deest maken we de rondweg af en wordt de Vriezeweg de ontsluitingsweg voor de woonwijk.

De rondweg Deest is in 2022 gerealiseerd. De Vriezeweg buiten de bebouwde kom wordt opnieuw ingericht als de nieuwe wijk Deest Zuid klaar is. Hier zijn nog geen werkzaamheden voorzien in 2025.

Mijlpalen

43

2-6 Aanpak N322 We blijven de provincie vragen om een aanpak van de N322.

De verkeersveiligheid en doorstroming moet beter. Dit blijven belangrijke punten. Bij alle mogelijke ambtelijke en bestuurlijke bijeenkomsten vraagt gemeente Druten aandacht voor de problematiek op de N322. We agenderen binnen de GMR de N322 nadrukkelijk in het gebiedsprogramma van het Rijk van Nijmegen voor verbetering van de regionale verbinding.

2-7 Inzet lijnbusdiensten We onderzoeken de inzet van lijnbusdiensten naar de Nijmeegse ziekenhuizen en het treinstation van Wijchen.

Het onderzoek naar de buurtbusroute DrutenWijchen is in 2023 afgerond. De buurtbusdienst naar Wijchen is niet haalbaar wegens te lange omlooptijden. In 2025 wordt hier verder geen inzet op gedaan.

2-8 Dorpsentree Deest Versterken dorpsentree Deest.

Dit is in 2024 afgerond. Niet alles is mogelijk, daarbij zijn perceelgrenzen een beperkende factor.

2-9 Veiligheid Koekoek Onderzoek is in 2022 gedaan. Onderzoek is begroot, de aanpassing is meegenomen in de perspectiefnota '23.

Dit is in 2024 afgerond.

2-10 Aanpak de Rijdt Horssen Voor de Rijdt is een ontwerp en kostenraming gemaakt die sluit op het genoemde bedrag.

In 2024 zijn we gestart met het project. De verwachte realisatie is in februari 2025. In het voorjaar van 2025 wordt het groen aangeplant.

2-11 Aanpassing Kerkstraat/’t Geerke (Puiflijk) Onderzoeken mogelijkheden fietsstraat/auto te gast op de Kerkstraat bij ’t Geerke in Puiflijk.

In 2026 pakken we dit speerpunt op als naast de wegcategorisering ook de andere ontwikkelingen in Puiflijk in beeld zijn. Er wordt in 2025 geen verdere inzet op gedaan.

44

2-12 Aanpak gedeelte Koningstraat(centrum Afferden) Onderzoeken en samen met de inwoners van Afferden (burgerparticipatie) kijken naar mogelijkheden voor een veilige, groene en aantrekkelijke fietsstraat / auto te gast.

In 2025 pakken we dit onderzoek op. Dit wordt gecombineerd met 2-13 en de aansluiting Van Heemstraweg – Koningstraat.

2-13 Doortrekken van de stoep aan de Koningstraat Mogelijkheid onderzoeken om de stoep aan de Koningstraat tot aan de ‘Van Heemstrawegoversteekplaats Afferden/Deest’ door te trekken.

Zie speerpunt 2-12. Dit loopt gelijk op. De budgetten zijn in de perspectiefnota ’24 bij elkaar gevoegd.

2-14 Aantal oversteekplaatsen Aantal oversteekplaatsen in de gemeente onder de loep nemen en aanpassen. Een voorbeeld hiervan zijn de oversteekplaatsen Van Heemstraweg, vooral in Deest en Afferden.

Bij de Klapstraat in Afferden is een oversteek aangepast. In 2025 zijn er geen verdere aanpassingen voorzien. Bij nieuwe meldingen wordt de verkeersveiligheid opnieuw beoordeeld.

2-15 Verkeersontsluiting Raadhuisstraat tot Piet Verslootstraat Onderzoek verkeersontsluiting Raadhuisstraat tot Piet Verslootstraat. Sluit aan op verkeersonderzoek Portier/ Raadhuisstraat.

Dit is in 2024 uitgevoerd.

2-16 Verkeersveiligheid We willen de verkeersveiligheid verbeteren (zowel feitelijk als gevoelsmatig).

We bestuderen en analyseren informatie over ongevallen en voeren verkeerstellingen uit. Meldingen of verkeersonveilige situaties pakken we op met het budget voor verkeersveiligheid dat er al is. MUP maatregel 32: Lokale aanpak verkeersveiligheid.

We gaan aan de slag met preventie, voorlichting en analyse van ongevallen. We hebben extra aandacht voor kwetsbare verkeersdeelnemers.

Samen met partners in de regio (zoals de politie) worden waar nodig ongevallen geanalyseerd. We hebben aandacht voor kwetsbare deelnemers in het verkeer. We bieden opfriscursussen autorijden voor ouderen en het verkeersexamen voor leerlingen van de basisschool aan. MUP maatregel 31: Verkeersveiligheid kwetsbare verkeersdeelnemers.

45

2-17 Leefbaarheid in de gemeenten • In Druten zetten we in op fietser en voetganger. • Voorzieningen blijven goed bereikbaar met auto. • In woonwijken meer ruimte voor voetganger, fietser, groen en verblijfsruimte creëren.

In 2024 zijn het parkeerbeleid en de regels over het beleid voor parkeernormen vastgesteld. Hiermee zijn ook fietsparkeernormen vastgesteld. Met het parkeerbeleid, de reguliere advisering en andere beleidsstukken, borgen we ook in 2025 dat de voorzieningen bereikbaar blijven voor voetgangers en alle andere vervoersmiddelen. MUP maatregel: • 17: Actualisatie van het parkeerbeleid • 18: Actualisatie van de parkeernormen

2-18 Bereikbaarheid tussen de kernen • Bereikbaarheid voor iedereen • Betere fietsverbindingen • Goede bereikbaarheid voor de auto • Openbaar vervoer tussen Druten en Wijchen • Verbeteren van verkeersveiligheid in kernen waar doorgaand (landbouw) verkeer doorheen gaat.

In 2024 onderzoeken we verbeteringen voor de wegen die zijn gesignaleerd in de wegcategorisering. Er is een doorlopend budget waarmee we het fiets- en wandelnetwerk verbeteren. Deze gebruiken we voor kleine aanpassingen. MUP maatregel: • 3: actualisatie van de wegencategorisering, • 4a: aanpak grijze wegen, • 5: snelheid binnen bebouwde kom, • 10: upgrade fiets- en wandelnetwerk, • 14: verkeersveiligheid kruispunt van Heemstraweg-Koningstraat.

2-19 Verbonden met de regio OV en fiets als haalbaar alternatief voor de auto • Verbeteren fiets- en OV-verbindingen • Voldoende en veilige fietsenstallingen bij OVhaltes • Toegankelijke OV-haltes.

De HOV-halte in Druten wordt verder ontwikkeld en er wordt in 2025 gestart met de werkzaamheden. Hierbij worden voldoende en veilige fietsenstallingen aangelegd. In 2024 is een eerste onderzoek gedaan, met de herijking van het fietsnetwerk van Druten en Wijchen. Mogelijk onderzoeken we in 2025 aanvullend een fietsroute van Druten naar Wijchen en van Druten naar Beuningen. Vanuit het MUP is budget beschikbaar voor het onderzoek. MUP maatregel: • 11 fietsverbinding Druten-Wijchen • 12 fietsverbinding Druten-BeuningenNijmegen

46

2-20 Duurzaam verplaatsen tussen Maas en Waal

• Duurzame verplaatsingen binnen de gemeenten stimuleren • Voor iedereen is een duurzame vervoerswijze beschikbaar in 2030 (elektrische deelauto, deelfiets, openbaar vervoer, etc.).

In 2025 worden proactief 7 laadpalen geplaatst volgens samenwerkingsverband Gelderland Overijssel Regionale Agenda Laadinfrastructuur (GORAL). Daarnaast blijven aanvragen van bewoners mogelijk om extra laadpalen in de openbare ruimte te plaatsen. In de Strategie Elektrisch Rijden (24 juni 2021) is een gewenst resultaat opgenomen voor het aantal laadpalen in 2025. We spannen ons in om ervoor te zorgen dat er in 2025 56 laadpalen zijn gerealiseerd in Druten. De HOV-knoop wordt ingericht voor emissieloos OV en biedt ruimte voor het aanbieden deelmobiliteit. MUP maatregel: • 23a: Monitoring duurzame mobiliteit, • 27: Werkgeversaanpak bedrijventerreinen.

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 20 054443 21 061891 21 068536 24 229747

Beleidsnota Mobiliteitsvisie Druten en Wijchen “Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal” Mobiliteitsplan Meerjaren Uitvoeringsprogramma mobiliteit (uitwerking mobiliteitsplan Druten) Onderzoek fietsroute Tichellande – Gelenberg

47

3 Economie Algemeen Voor de Drutense economie en het toerisme zijn de volgende drie pijlers van belang: Het waarderen van lokaal ondernemerschap, het versterken van het ondernemersnetwerk en het aanjagen van bedrijvigheid. De economie valt alleen niet los te zien van andere sectoren en ontwikkelingen. De woningmarkt, de leefomgeving, de bereikbaarheid en ontwikkelingen op het gebied van de arbeidsmarkt en energietransitie/duurzaamheid zijn allemaal in meer of mindere mate van belang voor het functioneren van de economie. Ook regionale, nationale en mondiale ontwikkelingen (denk aan veranderende consumentbehoeftes en de constante wisselwerking tussen globalisering versus lokaal produceren) hebben invloed op het functioneren van de lokale economie. Onze ambitie is een levendige, innovatieve en duurzame economie. Door gezamenlijk te investeren in een goed ondernemers- en vestigingsklimaat, samenwerking én duurzaam ondernemerschap leveren we een bijdrage aan prettig ondernemen, werken, wonen, recreëren voor ondernemers, inwoners van gemeente Druten en bezoekers. Toerisme en recreatie leveren een bijdrage aan onze ambitie voor een krachtige gemeente in balans. Door samenwerking en innovatief, duurzaam ondernemerschap wordt een bijdrage geleverd aan het prettig werken, wonen, recreëren voor de Drutenaar en de bezoeker.

We investeren in toerisme, waarbij we samenwerken met onze buurgemeente West Maas en Waal om het Land van Maas en Waal als streek onder de aandacht te brengen. Onze streek kenmerkt zich door de twee grote rivieren, haar rivierplassen en de uiterwaarden: dit willen we meer interessant maken voor de recreanten en toeristen. We gaan ook toeristenbelasting invoeren, waarbij de opbrengst opnieuw geïnvesteerd kan worden in toerisme.

3-1 3-2 3-3 3-4 3-5 3-6 3-7 3-8 3-9 3-10 3-11 3-12

Economische en toeristische visie Winkelcentrum Onderzoek nieuw bedrijventerrein Startende ondernemers Onderzoek toeristenbelasting Camperplaatsen Veerdam Steengoedroute Trailerhelling Deest Verbetering Markt Versterken onderlinge samenwerking bedrijventerreinen Energietransitie ondernemers Human Capitalagenda

48

Wat gaan we doen

In 2025 doen we

3-1 Economische en toeristische visie We werken de economische en toeristische visie Ook in 2025 werken we aan: een visie op verder uit. landbouw/buitengebied, Smart Energy Hub (SEH) en een sterk centrum. Daarnaast gaan we door met de streekpromotie Land van Maas en Waal, doorontwikkelen van het TIP, routes en verhaallijnen (GMR verband), gravelroute.

3-2 Winkelcentrum Samen met de ondernemers maken we het winkelcentrum nog aantrekkelijker.

Het aantrekkelijk houden van het centrum is een onderdeel van de economische visie. In 2025 werken we met de centrummanager en het SODC-bestuur verder aan een aantrekkelijk centrum in Druten. Ook werken we aan de opzet van een horeca- en een vastgoedplatform.

3-3 Onderzoek nieuw bedrijventerrein We onderzoeken de noodzaak en mogelijke locatie voor een nieuw bedrijventerrein.

Hiervoor is in 2021 een verkennend onderzoek gedaan op basis waarvan we nader onderzoek kunnen doen, dit in relatie met tot het ruimtelijk afwegingskader. In 2023 en 2024 zijn potentiele locaties geïnventariseerd maar deze zijn niet concreet geworden. In 2025 blijven we waakzaam op eventuele mogelijkheden.

3-4 Startende ondernemers In samenwerking met StartUp bouwen we de

Startende ondernemers bieden we een steun in hulp voor startende ondernemers en zzp’rs in de rug.

2025 verder uit. We voeren het aantal workshops op, wat ondernemers helpt om succesvol te zijn in hun onderneming. Startende ondernemers kunnen zich aanmelden voor netwerkevenementen en sparringsessies met ervaren ondernemers en team EZ. Daar waar het kan zoeken we de publiciteit op zodat we meer naamsbekendheid genereren bij de doelgroep. Denk daarbij aan communicatie via de socials, nieuwsbrief en ondernemersverenigingen.

49

3-5 Onderzoek toeristenbelasting We onderzoeken de haalbaarheid van toeristenbelasting. De opbrengst willen we investeren in recreatie en toerisme.

De haalbaarheid hiervan is onderzocht. Deze wordt per 2025 ingevoerd.

3-6 Camperplaatsen Veerdam We onderzoeken de uitbreiding van de camperplaatsen aan de Veerdam.

Met de Stichting Veerdam en Rijkswaterstaat starten we in 2024 verkennende gesprekken. Afhankelijk van de uitkomsten nemen we verdere stappen in 2025.

3-7 Steengoedroute We gaan de Steengoedroute en QR-routes beter In 2025 willen we de steengoedroute verder promoten. ontwikkelen als bijzondere themawandeling.

3-8 Trailerhelling Deest In het collegeprogramma is opgenomen dat er een trailerhellling komt in Deest.

We gaan in gesprek met Rijkswaterstaat om de mogelijkheid hiervan te bespreken. Ook andere locaties worden bekeken.

3-9 Verbetering Markt Betreft voet/fietsverbinding tussen Markt en In 2025 wachten we mogelijke ontwikkelingen op Molenhoek. Aanleg afhankelijk mogelijkheid van deze locatie af. grondaankoop. Dit wordt meegenomen in de ontwikkeling van Woezik.

3-10 Versterken onderlinge samenwerking bedrijventerreinen Betreft versterking onderlinge samenwerking en In 2025 onderhouden we contacten met diverse aanpak Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO). Dit vertegenwoordigers op Westerhout om tot een is een actiepunt uit de economische visie. gezamenlijke agenda voor de toekomst te komen. Dat kan breder zijn dan het KVO.

3.11 Energietransitie Ondernemers Betreft elektrificatie wagenparken (NAL Regio Oost)

Gezien de perikelen wat betreft de stroomleverantie, verwachten niet dat wij in 2025 een plankaart voor bedrijventerreinen kunnen gaan opstellen.

50

3.11 3.12 Human Capital Agenda Betreft krapte op de arbeidsmarkt.

We werken samen met de Vrienden van Techniek, het Techlokaal, Groeisaam en Pax Christi om het techniekonderwijs te promoten. Behalve de Techniekdag, onderzoeken we mogelijkheden als stages, techniekprijsvraag, promotiemateriaal. Hiervoor subsidiëren we het techlokaal en de techniekdag en hebben we subsidie verworven van het Gelrepact voor de aanpak van krapteberoepen. Daarnaast dragen we structureel financieel bij aan Pax ontmoet, waarbij leerlingen in contact worden gebracht met lokale bedrijven. De uitvoering van de HCA binnen de Groene Metropoolregio is in 2025 belegd bij de Economic Board.

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit Z/21/67924 Z/20/54570 Z/23/104771

Beleidsnota Economische en toeristische visie Druten Detailhandelsvisie en toekomstvisie centrum Druten Toeristisch en Historisch Informatiepunt Druten

51

4 Onderwijs Algemeen We dragen er zorg voor dat elke inwoner toegang heeft tot mogelijkheden voor onderwijs en persoonlijke ontwikkeling. Dit realiseren we door een goed gecoördineerd en geïntegreerd netwerk van onderwijsvoorzieningen aan te bieden, waarin voor iedereen passende leer- en groeikansen beschikbaar zijn.

4-1 4-2 4-3 4-4 4-5 4-6 4-7 4-8 4-9

Techniek onderwijs Muziek- en cultuureducatie Stimuleren maatschappelijke educatie Integraal huisvestingsplan Bassischool 't Geerke Peuteropvang en voorschoolse educatie Druten leest voor(t) 2022-2031 Jongeren naar school of werk Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen

Wat gaan we doen

In 2025 doen we

4-1 Techniek onderwijs We blijven investeren in techniek onderwijs.

Het TechLokaal Maas & Waal krijgt in 2025 subsidie voor educatie activiteiten en voor het organiseren van de Techniekdag. De subsidieverlening is onderdeel van de meerjarige subsidie lopend tot en met 2026. Voor 2025 neemt Sterker Techniek Regio Nijmegen het initiatief om met Groeisaam, Pax Christi College en andere partners te kijken naar het verbeteren van de doorgaande leerlijn PO – VO en het versterken van het techniekonderwijs PO. De gemeente volgt deze ontwikkelingen, maar staat inhoudelijk op afstand.

52

4-2 Muziek- en cultuureducatie We stimuleren muziek- en cultuureducatie in het Deze collegeperiode blijven we het primair primair onderwijs. onderwijs t.b.v. de groepen 3 t/m 8 jaar ondersteunen. En we maken Sjors Creatief en Max Vitaal mogelijk. Aanvullend versterken we de organisatie van cultuureducatie samen met onze buurgemeente West Maas&Waal, door het cultuureducatiepunt in ons cultureel centrum Bogerd verder te ontwikkelen. We kunnen dit doen dankzij de stimuleringssubsidie uit het Programma Ontspannen Regio van de Groene Metropool Regio: er komt in 2024 en 2025 een cultuurcoach en we ontwikkelen nieuw aanbod. De samenwerking met de scholen wordt verbeterd en we maken nieuwe afspraken met hen.

4-3 Stimuleren maatschappelijke educatie Groeisaam, IVN, GGD en eventuele andere partners, ondersteunen we bij het aanbieden van praktijklessen, gericht op respect voor de natuur, gezonde voeding en zwerfafval.

In 2025 krijgen basisscholen opnieuw subsidie voor onder meer natuur- en milieueducatie en voedseleducatie rechtsvolgend het convenant “Een verrijkend lesaanbod op scholen voor (speciaal) basisonderwijs in de gemeente Druten 2023-2027” Conform gemaakte afspraken met Groeisaam vindt in de tweede helft van 2025 een tussentijdse evaluatie plaats.

4-4 Integraal huisvestingsplan Zo nodig actualiseren en uitvoeren van het integraal huisvestingsplan voor scholen (IHP).

In 2025 worden de bouwplannen voor basisschool ’t Klosterhufke en de nieuwbouw van het Pax Christi College VMBO verder uitgewerkt. De doordecentralisatie van de onderwijshuisvestingsmiddelen voor het voortgezet onderwijs wordt per 2027 in de begroting zichtbaar, vanwege de voorfinanciering van de nieuwbouw door het schoolbestuur @voCampus. In 2024 zijn we gestart met de herijking van het IHP Onderwijsvoorzieningen 2029-2039. Dit is nodig vanwege ontwikkelingen in leerlingenaantallen, inclusief onderwijs en een gewijzigde prioritering in het primair onderwijs. Ook dient de ontbrekende gymzaal voor IKC de Kubus in de planning opgenomen te worden. Het herijkte IHP wordt in 2025 vastgesteld.

53

4-5 Bassischool ’t Geerke De toekomst van basisschool ’t Geerke nemen we mee in het Integrale plan Puiflijk.

Basisschool 't Geerke is onderdeel van het IHP Onderwijsvoorzieningen 2019-2039; het schoolgebouw staat pas voor de periode na 2039 op de planning voor renovatie/nieuwbouw. In de integrale visie voor Puiflijk beoordelen we of vroegtijdige scenario’s voor 't Geerke nodig zijn.

4-6 Peuteropvang en voorschoolse educatie Een dekkend netwerk voor peuteropvang en voorschoolse educatie binnen heterogene groepen.

In 2025 voeren we het beleidskader onderwijskansenbeleid gemeente Druten 20232026 samen met KION, Groeisaam, GGD en Openbare Bibliotheek Rivierenland uit. Met het oog op landelijke ontwikkelingen rondom bijna gratis kinderopvang onderzoeken we de impact daarvan op het lokale aanbod voor peuteropvang en voorschoolse educatie. In het bijzonder de financiële aspecten. We nemen daar ook in mee de consequenties voor een mogelijke bezuiniging op de rijksbijdrage voor het onderwijskansenbeleid na 2026.

4-7 Druten leest voor(t) 2022-2031 Samen met het onderwijs, de kinderopvang en Inmiddels heeft het versterken van leesonderwijs bibliotheek werken we aan betere op alle basisscholen een prioriteit. In 2025 gaan leesvaardigheid en meer leesplezier bij we verder met het versterken van de lokale leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs. leesinfastructuur. We zetten extra in op We stimuleren het voorlezen aan jonge ontmoeting en kennisuitwisseling tussen kinderen als basis voor een goede professionals in het onderwijs en de leesopvoeding. kinderopvang. In de tweede helft van 2025 is een tussentijdse evaluatie met partners. Met Pax Christi College gaan we ook afspraken maken over het versterken van het leesonderwijs op het VMBO. Daarvoor zijn nog middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs beschikbaar. Met de kinderopvangorganisaties in de gemeente Druten gaan we onderzoeken hoe zij op hun locatie(s) de leescultuur kunnen versterken.

54

4-8 Jongeren naar school of duurzaam werk Jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt beter begeleiden en ondersteunen richting economische zelfstandigheid. Voorkomen van voortijdig schoolverlaten of langdurig thuiszitten.

De nieuwe Wet van school naar duurzaam werk treedt op 1 augustus 2025 in werking. In de regio en als WDW bereiden we ons voor op de veranderingen die met deze wetgeving komen. De vier nieuwe maatregelen waar wij samen met partner in de regio en lokaal aan moeten werken zijn als volgt. Het zal in 2025 nog niet allemaal geregeld zijn, maar we gaan er mee aan de slag. 1. Aanvullende loopbaanbegeleiding tot een jaar na diplomering of het verlaten van de school in het beroepsonderwijs, praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs. 2. De maximumleeftijd van de doelgroep van de regionale Doorstroompunt-functie (voorheen RMC-functie) wordt verhoogd van 23 naar 27 jaar. 3. Gemeenten krijgen in de Participatiewet een meer preventieve rol bij het ondersteunen van jongeren naar werk. 4. Het wetsvoorstel stimuleert de samenwerking tussen onderwijs, Doorstroompunten en gemeenten op casusniveau en bij een regionaal programma.

4-9 Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Wie beschikt over voldoende basisvaardigheden In 2025 werken we samen met partners in de zoals kunnen lezen, schrijven, rekenen en het gemeente en regio en bereiken mensen met kunnen werken met een computer, staat beperkte basisvaardigheden door signaleren, sterker en gezonder in het leven. Daarom willen doorverwijzen en begeleiden naar benodigd we laaggeletterden bereiken en hun aanbod. We gaan in 2025 inzetten op een goede basisvaardigheden op het gebied van taal, aansluiting op het DigiTaalhuis Rijk van rekenen en digitale vaardigheden verhogen. Nijmegen, dat een regionale functie heeft.

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit Z/19/036627 Z/22/093619 Z/22/096793

Beleidsnota Integraal huisvestingsplan onderwijsvoorzieningen Druten (IHP) 2019-2039 Druten leest voor(t) 2022-2031 Subsidieaanvraag TechLokaal Maas & Waal 2023-2026

55

5 Sport, cultuur en recreatie Algemeen Alle inwoners van onze gemeente moeten gezond en vitaal kunnen leven. Daarvoor is het belangrijk dat er genoeg groen is en plekken om te ontspannen. We willen dat er in alle kernen voldoende kwalitatief groen en goede sport-, cultuur en recreatieve voorzieningen zijn voor jong en oud. Dit maakt onze gemeente fijn om in te wonen en draagt bij aan het imago van de gemeente. We stimuleren de kennismaking met en beoefening van sport, kunst & cultuur en recreatieve bezigheden. Daarnaast benadrukken we de waarde van groen, natuur en landschap in onze gemeente. Deze waarde willen we behouden en versterken.

5-1¬ 5-2 5-3 5-4 5-5 5-6 5-7 5-8 5-9 5-10 5-11 5-12 5-13 5-14 5-15 5-16 5-17 5-18 5-19

Evenementen Dorpshuis De Lier Dorpshuis de Horst Uiterwaarden toegankelijker Oversteek De Uivermeertjes Bankjes Sponsor een bankje Losloopgebied honden Nieuwe bomen Facelift Oranjebuurt Toekomstplannen sportverenigingen LTC Horssen Stichting Kleigoed Pumptrack Speelruimtebeleidsplan Brede SPUK Volwassenenfonds Sport en Cultuur Versterking cultuur Cultuurhistorisch erfgoed

56

Wat gaan we doen

In 2025 doen we

5-1 Evenementen We blijven belangrijke evenementen die bijdragen aan de leefbaarheid ondersteunen.

Leefbaarheid is belangrijk voor onze inwoners. Daarom geven we waarderingssubsidies. Ook dragen we in 2025 bij aan activiteiten in het kader van 80 jaar bevrijding. Daarnaast kennen we de regelingen Meedoenertjes en Buurtfonds waarbij ontmoeting ook een belangrijk element is.

5-2 Dorpshuis De Lier De toekomst van De Lier wordt meegenomen bij We onderzoeken de toekomst van dorpshuis De de integrale visie Puiflijk. Inmiddels zijn de Lier en zaal Mulders als onderdeel van de werkzaamheden voor de levensduurverlenging Integrale visie Puiflijk en nemen hierover een voor een periode van maximaal 10 jaar worden besluit. afgerond. Een eventueel vervolgtraject is afhankelijk van de keuze van de raad.

5-3 Dorpshuis de Horst We maken een plan voor het verduurzamen van In 2024 is de planvorming met dorpshuis Horssen dorpshuis De Horst in Horssen, waar mogelijk afgerond. In 2025 kan het dorpshuis aan de slag voeren we dat uit. als bouwheer van de gebouwaanpassingen. De gemeentelijke ondersteuning vindt plaats via een investeringssubsidie.

5-4 Uiterwaarden toegankelijker We maken de uiterwaarden toegankelijker, vooral voor wandelaars en sportvissers.

In 2025 ondernemen we acties, afhankelijk van uitkomsten van de adviezen van de eigenaren/ beheerders Rijkswaterschap en Staatsbosbeheer. We houden rekening met het struinkarakter en de Natura 2000 bepalingen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=1039c841-d85f-435f-81d2-76205e9719a1