CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2025

Raad openbaar Druten 5 november 2024, gemeente drutenBij agendapunt: Begroting 2025-202829.592 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Saldo onvoorzien De gemeente kiest ervoor om € 10.000 in de begroting aan te houden als buffer voor eenmalig onvoorziene uitgaven. Deze uitgaven moeten onvoorzien, onvermijdbaar en onuitstelbaar zijn.

90

2.2.7. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om toekomstige risico’s op te vangen. Om te bepalen of het weerstandsvermogen voldoende is, wordt de relatie gelegd tussen de financiële gevolgen van de risico's (gewenste weerstandscapaciteit) en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide onderdelen wordt in het figuur hieronder weergegeven.

Risico’s (naar categorieën) - Materieel - Juridisch/aansprakelijkheid - Product/dienst - Financieel - Milieu - Letsel/veiligheid - Bedrijfsproces (effectief/efficiënt ) - Imago/politiek - Personeel/arbo

Weerstandscapaciteit - Algemene reserves (vrij aanwendbaar) - Bespaarde rente - Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) - Onbenutte belastingcapaciteit - Saldo onvoorzien

Samenloop van risico's

Flexibiliteit

Weerstandsvermogen Figuur 1 Relatie tussen risico’s en weerstandscapaciteit

Het is de taak van het bestuur om te zorgen voor voldoende weerstandsvermogen. Dat vraagt om duidelijke en toetsbare kaders voor concrete vragen zoals: hoeveel geld leggen wij opzij voor het opvangen van mogelijke financiële verliezen?

Is ons weerstandsvermogen voldoende? Om te bepalen of ons weerstandsvermogen voldoende is kijken we naar hoeveel financiële middelen nodig zijn en hoeveel er beschikbaar is. De uitkomst van die deelsom is het weerstandsvermogen.

In de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen is bepaald dat de gemeente Druten voor de ratio weerstandsvermogen minimaal een waarderingscode “C” wil scoren. Dat komt neer op minimaal voldoende weerstandsvermogen.

91

De hiernavolgende normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het geeft een waardering van de berekende ratio. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio >2,0 1,4-2,0 1,0-1,4 0,8-1,0 0,6-0,8 <0,6

Betekenis uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

Tabel 4 Weerstandsnorm

De ratio van de gemeente Druten valt in klasse A. Dat betekent dat ons weerstandsvermogen in 2025 uitstekend is.

2.2.8 Conclusies weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit valt lager uit dan de beschikbare weerstandscapaciteit. Dat betekent dat Gemeente Druten over voldoende reserves beschikt om met 90% zekerheid de risico’s af te dekken. In hiernavolgend overzicht zijn de ratio’s van het weerstandsvermogen van de afgelopen jaren opgenomen. Het weerstandsvermogen is voldoende op peil.

Tabel 5 Verloop ratio weerstandsvermogen

Er zijn twee mogelijkheden om het weerstandsvermogen te beïnvloeden, namelijk door maatregelen te nemen voor die risico’s en dus door die risico’s te verminderen, dan wel door de reserves te vergroten (en dus te sparen). In de financiële begroting onder hoofdstuk 6.4 is de volgende tabel opgenomen: (bedragen in € /-= nadelig)

Verloop Algemene reserve 2025-2028 na verwerking exploitatie

2025

2026

2027

2028

Stand algemene reserve per 1 januari Saldo exploitatie

12.817.569 11.954.649 -862.920 -2.684.688

9.269.961 -2.457.160

6.812.801 -2.401.709

Saldo Algemene reserve na verrekening saldo meerjarenbegroting

11.954.649

6.812.801

4.411.092

9.269.961

De tabel geeft aan dat ons weerstandsvermogen fors gaat dalen indien ombuigingen niet afdoende of in tijd worden gerealiseerd.

2.2.9 Financiële kengetallen Bij ministeriële regeling is een aantal kengetallen vastgesteld. Doel van deze kengetallen is om te kunnen beoordelen hoe we als gemeente Druten het in financiële zin doen. De kengetallen geven de mogelijkheid om het financiële beleid te beoordelen en indien nodig aan te passen. Eén afzonderlijk kengetal zegt niet alles. De kengetallen moeten in samenhang en dus in relatie tot elkaar beoordeeld worden. Als de kengetallen gezamenlijk een verontrustend beeld geven, betekent dit dat de financiële positie van de gemeente onder druk staat en dat er dus maatregelen moeten worden getroffen. De hiernavolgende tabel geeft inzicht in de financiële positie afgeleid uit het jaarverslag

92

2023, de begroting 2024 en de meerjarenbegroting 2025-2028.

Begroting jaar 2025 Kengetallen (in %) Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Verslag

Begr.

Begr.

MJR

MJR

MJR

2023

2024

2025

2026

2027

2028

57

103

88

105

99

94

46 30 1,16 3 92

88 19 0,65 2 76

75 21 -1,67 11 97

91 21 -4,21 12 97

86 21 -3,84 11 97

81 21 -3,66 10 97

Tabel 6 Financiële kengetallen

Netto schuldquote De netto schuldquote geeft aan of de gemeente investeringsruimte heeft of juist voorzichtig moet zijn met investeren. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten (rente en aflossing) er zijn, waardoor er minder geld over blijft voor onverwachte uitgaven. Dit kengetal is het totaal van onze schulden (aangegane leningen en crediteuren) gedeeld door de inkomsten (totale baten).

Begroting jaar 2025 Kengetallen (in %) Netto schuldquote

Verslag

Begr.

Begr.

MJR

MJR

MJR

2023

2024

2025

2026

2027

2028

57

103

88

105

99

94

Tabel 7 Verloop netto schuldquote

Volgens de provincie Gelderland is een netto schuldquote lager dan 90% voldoende.

Netto schuldquote (zonder alle door de gemeente verstrekte leningen) Een hoge netto schuldquote hoeft niet altijd een probleem te zijn. Een oorzaak van een hoge netto schuldquote kan zijn dat veel van de geleende gelden worden doorgeleend. De rente en aflossingen worden dan voldaan door degenen aan wie deze leningen zijn verstrekt. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote ook zonder de door de gemeente verstrekte leningen berekend. Daarmee ontstaat inzicht in het deel van de leningen waarvan de rentelasten en aflossingen direct drukken op de eigen begroting. Begroting jaar 2025 Verslag Begr. Begr. MJR MJR MJR

Kengetallen (in %) Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

2023

2024

2025

2026

2027

2028

46

88

75

91

86

81

Tabel 8 Verloop netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen)

Zoals te zien hebben de verstrekte leningen een aanzienlijke invloed op de netto schuldquote.

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft aan welk deel van onze bezittingen is betaald met spaargeld. In vaktermen is dat het eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen. Een hoog aandeel van het eigen vermogen geeft aan dat de gemeente financieel gezond en flexibel is.

93

Begroting jaar 2025 Kengetallen (in %) Solvabiliteitsratio

Verslag

Begr.

Begr.

MJR

MJR

MJR

2023

2024

2025

2026

2027

2028

30

19

21

21

21

21

Tabel 9 Verloop solvabiliteit

Volgens de provincie Gelderland ligt onze solvabiliteit met een ratio van 21 net binnen de norm middelmatig (tussen 20-50%). Een redelijk gedeelte van onze bezittingen is betaald met eigen geld. Maar het grootste gedeelte van onze bezittingen is betaald met geleend geld. Volgens de provincie Gelderland is bij 50% of meer eigen vermogen de solvabiliteit voldoende.

Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan of er financieel nog ruimte is voor nieuw beleid. Zolang op lange termijn de inkomsten hoger zijn dan de uitgaven blijft er ruimte over, de zogenaamde structurele exploitatieruimte. Incidentele baten, maar ook incidentele lasten worden bij deze berekening dus buiten beschouwing gelaten. Dat geldt in principe ook voor de stortingen en onttrekkingen aan reserves, tenzij deze van structurele aard zijn.

Begroting jaar 2025 Kengetallen (in %) Structurele exploitatieruimte

Verslag

Begr.

Begr.

MJR

MJR

MJR

2023

2024

2025

2026

2027

2028

1,16

0,65

-1,67

-4,21

-3,84

-3,66

Tabel 10 Verloop structurele exploitatieruimte

Volgens de begroting 2025 en verder is de gemeente Druten onvoldoende (norm provincie Gelderland > 0%) in staat om voor langere tijd financiële tegenvallers op te vangen. Dit kengetal laat een sterke daling zien vanaf het jaar 2025.

Grondexploitatie Als een gemeente veel geld heeft geïnvesteerd in de aankoop van gronden, kan dat risico’s opleveren. Alle kosten van de grond moeten – in basis – worden terugverdiend via verkoop. Hoe langer het duurt voor de gronden worden verkocht, hoe groter de risico’s zijn. Het kengetal geeft aan welk gedeelte van onze totale inkomsten is vastgezet in grondexploitatie.

Begroting jaar 2025 Kengetallen (in %) Grondexploitatie

Verslag

Begr.

Begr.

MJR

MJR

MJR

2023

2024

2025

2026

2027

2028

3

2

11

12

11

10

Tabel 11 Verloop grondexploitatie

Ons aandeel in grondexploitatie neemt toe. Dit heeft onder andere te maken met de toename van jaarlijks € 500.000 wat beschikbaar is ten behoeve van strategische aankopen. Daarnaast wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. De komende jaren is voorzien dat het aandeel van de grondexploitatie weinig risico’s oplevert voor de financiële positie van onze gemeente (norm provincie Gelderland < 20%).

Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden Een gemeente heeft de ruimte om belastingen te verhogen. Deze belastingen zijn voor onze inwoners woonlasten. Het gaat om de OZB (onroerende zaakbelasting), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Daarbij is de OZB voor gemeenten de belangrijkste eigen belastinginkomst. Het kengetal geeft aan hoeveel procent van het landelijke gemiddelde de woonlasten van de gemeente Druten zijn.

94

Begroting jaar 2025 Kengetallen (in %) Belastingcapaciteit

Verslag

Begr.

Begr.

MJR

MJR

MJR

2023

2024

2025

2026

2027

2028

92

76

97

97

97

97

Tabel 12 Verloop belastingcapaciteit

De gemeente Druten scoort minder dan 100%. Dat betekent dat onze inwoners minder belasting betalen dan het landelijk gemiddelde. We hebben dus ten opzichte van dat landelijke gemiddelde nog een mogelijkheid om de belastingen te verhogen en daarmee onze inkomsten te verhogen.

Kengetallen provincie Gelderland De provincie Gelderland heeft de kengetallen opgenomen in een databank en er zijn in overleg met het Ministerie van BZK en de andere provincies signaleringswaarden vastgesteld waaraan de kengetallen kunnen worden getoetst. Daarbij kan categorie A als minst en categorie C als meest risicovol worden bestempeld. In onderstaand overzicht zijn de kengetallen en categorieën inzichtelijk gemaakt.

Kengetallen (in %) * Netto schuldquote * Netto schuldquote gecorrigeerd * Solvabiliteitsratio * Structurele exploitatieruimte * Grondexploitatie * Belastingcapaciteit woonlasten

Begroting Categorie Categorie Categorie 2025 A B C 88 < 90 90 - 130 > 130 75 < 90 90 - 130 > 130 21 > 50 20 - 50 < 20 -1,67 >0 0 <0 11 < 20 20 - 35 > 35 97 < 95 95 - 105 > 105

Zoals de tabel laat zien, is de gemeente Druten nog financieel gezond. Echter het meerjarenperspectief staat onder druk. Ratio’s verslechteren gezien onze exploitatietekorten. Als meerdere kengetallen in de meest risicovolle categorie vallen, kan dit wijzen op een zwakke financiële positie. Het weerstandsvermogen geeft aan dat we nog uitstekend in staat zijn om toekomstige risico’s af te dekken. Met de belastinginkomsten blijft de gemeente Druten onder het landelijk gemiddelde. Dat betekent dat in samenhang met de onbenutte belastingcapaciteit, zoals benoemd bij de beschikbare weerstandscapaciteit, er nog ruimte is voor het genereren van inkomsten.

95

In het onderstaande overzicht is kort weergegeven hoe de kengetallen geïnterpreteerd kunnen worden.

2.2.9 Geprognosticeerde balans Door het opnemen van een geprognosticeerde balans in zowel de begroting als de meerjarenraming krijgt de raad meer inzicht in de ontwikkeling van onder meer investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen en in de financieringsbehoefte.

96

97

98

2.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 2.3.1 Algemeen De gemeente Druten is 4.246 hectare groot, waarvan een groot deel bij de gemeente als openbare ruimte in beheer is. In deze ruimte vinden veel activiteiten plaats zoals wonen, werken en recreëren. Voor die activiteiten zijn kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, verlichting, openbaar groen en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. Het beleid van de gemeente Druten voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in de nota’s: Beleidsplan Water en Riolering, vastgesteld door gemeenteraad in 2022; Beleidsnota Openbare Verlichting, vastgesteld in 2009; Landschapsontwikkelingsplan (2007 – 2017) en uitvoerings- en financieringsplan 2007; IBor-plan 2024-2027 Groenbeleidsplan vastgesteld in 2004; Meerjarenonderhoudsprogramma gemeentelijke gebouwen, laatst herzien in 2024 voor de gemeentelijke gebouwen en gebouwen waar de gemeente een onderhoudsverplichting heeft; Reserves en voorzieningen, jaarlijks geactualiseerd bij de begroting. Ten aanzien van het onderhoud van kapitaalgoederen kan ervoor worden gekozen om de uitgaven jaarlijks in de exploitatie te ramen en te realiseren. Dit is het geval bij de uitgaven voor wegen, groenonderhoud en de openbare verlichting.

Voor de riolering en het gebouwenonderhoud zijn de jaarlijkse uitgaven sterk wisselend, maar wel meerjarig voorzienbaar. Integraal beheer openbare Ruimte (IBor) In 2023 is het nieuwe IBor-plan voor de periode 2024-2027 vastgesteld. Hierin zijn afspraken gemaakt over het beheer en onderhoud van de diverse assets in de openbare ruimte. In onderstaande tabel staan per discipline de beheerniveaus weergegeven voor de zichtbare openbare ruimte. Tabel 27: Beheerniveaus Openbare Ruimte

Onderstaand een korte beschrijving wat er verstaan wordt onder een bepaald kwaliteitsniveau. A+= Zeer hoog: netjes, visitekaartje, perfecte uitstraling, veilig en veel gebruiksgemak A = Hoog: netjes, hoge beeldkwaliteit, functioneel B = Basis: netjes, functioneel, veilig en voldoende gebruiksgemak

99

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=1039c841-d85f-435f-81d2-76205e9719a1