Bijlage 1: Programmabegroting 2023
Tekst van het document
pm
pm
pm
pm
• We onderzoeken andere woonvormen zoals hofjes en het woningsplitsen.
€
10.000
€
10.000
€
10.000
€
10.000
• We onderzoeken mogelijkheden voor tijdelijke woningen voor jongeren, onder andere flexwoningen.
€
10.000
€
10.000
€
10.000
€
10.000
• Een dorpsbouwmeester zorgt voor de borging van stedenbouwkundige kwaliteit. • We stellen een visie over circulair bouwen op en zetten dit in waar de kansen zich voordoen. • We stellen een woon-zorgvisie op. • We stimuleren een ontwikkeling van de locatie van Woezik. • De (mogelijke) ontwikkeling terrein van van der Zandt is onderdeel van integrale plan Puiflijk. 10 Gemeentelijke lasten en fianciën • We verhogen de onroerendzaakbelasting in beginsel alleen met de jaarlijkse inflatiecorrectie. • We bekijken of duurzaamheidsmaatregelen aan woningen buiten de WOZ-waarde kunnen vallen. Uitwerking infrastructurele werken • Verharding bermen buitengebied, waaronder de Broerstraat in Horssen. (zie thema 3) • Trailerhelling Deest. • Verbetering Markt. • Dorpsentree Deest • Continueren en intensiveren aanpak N322 / busverbinding Nijmegen en treinstation Wijchen. • Mogelijkheid voor verlicht fietspad tussen Tichellande en Gelenberg onderzoeken. • Onderzoek naar extra ontsluiting Tichellande. • De Vriezeweg wordt ingericht als woonontsluiting • Mogelijkheid voor verlicht fietspad tussen Tichellande en Gelenberg onderzoeken.
pm
pm
pm
pm
• Veiligheid vergroten op de Koekkoek door dubbele oversteek met middengeleider. • Meerkosten aanpak de Rijdt Horssen (o.a, sfeerverlichting, prijsstijgingen, bodemverontreiniging) • Aanpassing Kerkstraat / ‘t Geerke (Puiflijk). Onderzoeken mogelijkheden fietsstraat / auto te gast. • In Afferden kijken naar mogelijkheden voor een veilige, groene en aantrekkelijke fietsstraat / auto te gast. • Onderzoeken doortrekken trottoir Koningstraat/ ‘Van Heemstraweg-oversteekplaats Afferden/Deest’. • Aantal oversteekplaatsen in de gemeente onder de loep te nemen en aan te passen. • Nader onderzoek verkeersontsluiting Raadhuisstraat tot Piet Verslootstraat.
Subtotaal Collegeprogramma
€
67.500
€
371.800
€
40.000
€
404.300
€
-
€
556.863
€
-
€
480.794
Pagina 32 van 129
Investerings/Bestedingsplan 2023-2026 I = Incidenteel S = Structureel
2023 I
investering
2023 S
2024 I
2024 S
2025 I
2025 S
2026 I
2026 S
NIEUW BELEID PERSPECTIEFNOTA 2022 3 Economie €
Economische visie Toeristische samenwerking Land van Maas en Waal
€
20.000
€
10.000
75.000 €
€
75.000
€
75.000
€
7.000
€
7.000
20.000
7 Volksgezondheid en Milieu RAS onderdeel communicatie RAS onderdeel klimaatadaptie
€
7.000
€
7.000
Werkorganisatie Druten Wijchen Integraal plan WDW
€ 378.490
€
570.860
€
36.960
€
642.840
€
19.360
€
682.440
€ 10.560
€
712.360
Subtotaal nieuw beleid perspectiefnota 2022
€ 408.490
€
652.860
€
56.960
€
724.840
€
19.360
€
764.440
€ 10.560
€
719.360
€
29.667
€
33.333
€
39.000
€
39.000
€
29.667
€
-
€
33.333
€
-
€
39.000
€
39.000
€
19.360
OVERIG NIEUW BELEID Toeristische basisdienstverlening RBT Arnhem Nijmegen Veluwe
€
25.000
Informatiebeveligingsprogramma iRvN
Subtotaal overig nieuw beleid
€
25.000
Subtotalen incidentele en structurele effecten
€ 500.990
€ 1.054.327
€
96.960
€ 1.162.473
Beschikbare middelen primitieve begroting
€
€ 2.904.150
€
-
€ 3.470.880
Saldo overschot (+) / tekort (-)
€ 500.990- € 1.849.823
€
-
2023 Totaal saldo (incl. collegeprogramma en nieuw beleid)
€
96.960- € 2.308.407
€
2024
1.348.833
€
€
€ 1.360.303
€ 10.560
€ 1.239.154
€ 3.874.537
€
-
€ 1.824.482
19.360- € 2.514.234
€
10.560- €
2025
2.211.447
€
-
585.328
2026
2.494.874
€
574.768
STELPOSTEN Noodzakelijke investeringen (IBOR en restant items collegeprogramma)
€
600.000
€
600.000
€
600.000
€
600.000
Stijging energielasten
€
100.000
€
100.000
€
100.000
€
100.000
Stelpost stijging minimumloon met 10%
€
120.000
€
120.000
€
120.000
€
120.000
Nagekomen correctie septembercirculaire 2022 gemeentefonds
€
210.000
€
210.000
€
210.000
€
210.000
Saldo begroting 2023-2026 overschot (+) / tekort (-)
€
318.833
€
1.181.447
€
1.464.874
€
455.232-
Pagina 33 van 129
Pagina 34 van 129
HOOFDSTUK 1 PROGRAMMAPLAN
1 Programmaplan 1.1 Collegeprogramma "Samen duurzaam vooruit" 1.1.1 Bestuur en dienstverlening 1.1.2 Veiligheid 1.1.3 Verkeer, vervoer en bereikbaarheid 1.1.4 Economie, werk en toerisme 1.1.5 Onderwijs 1.1.6 Sport, kunst, cultuur en recreatie 1.1.7 Welzijn, zorg en volksgezondheid 1.1.8 Duurzaamheid en milieu 1.1.9 Wonen en bouwen 1.1.10 Gemeentelijke lasten en financiën
35 36 42 43 45 47 49 50 51 53 55 57
Pagina 35 van 129
PROGRAMMAPLAN 1.1 Collegeprogramma "Samen duurzaam vooruit" Na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022 hebben de coalitiepartijen Kernachtig Druten, Dorpslijstn Horssen, Dorpslijst Afferden en Dorpslijst Puiflijk/Druten-Zuid in hun coalitieakkoord “Ontwikkelen in huidg perspectief” de Hoofdlijnen van beleid 2022-2026 vastgelegd. Daar de gehanteerde hoofdstukindeling van het collegeprogramma afwijkt van de programmaindeling begroting 2023, is er voor gekozen om het collegeprogramma in zijn geheel centraal te presenteren in dit hoofdstuk. Uit dit collegeprogramma is een voorstel van prioriteiten gekomen met, zover mogelijk, een bijbehorende financiële doorrekening en fasering. Deze vindt u terug als onderdeel op het bestedingsplan van deze begroting. Na vaststelling door de raad van de begroting 2023 (inclusief bijbehorend bestedingsplan) wordt het collegeprogramma "Samen duurzaam vooruit" herschikt naar de bestaande programma indeling conform de begroting. Dit inclusief de benodigde incidentele en structurele middelen. Tevens nemen we hierbij de 3W- vragen op per programma: Wat willen we bereiken? De doelstelling, met in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten. Wat gaan we daarvoor doen? De wijze waarop ernaar gestreefd wordt om die effecten te bereiken.
Wat mag het kosten? Hier wordt het bedrag opgenomen dat nodig is om de voorgenomen beleidsuitvoering/voorbereiding uit te voeren. Daarbij wordt inzicht gegeven in de incidentele en structurele budgetten.
Pagina 36 van 129
Collegeprogramma gemeente Druten, 2022 - 2026
Samen duurzaam vooruit Pagina 37 van 129
2
3
Voorwoord
Solide basis voor een duurzame toekomst Trots op Druten. Dat mogen we met z’n allen zijn. We wonen en werken in een
participatie’ of ‘sociale cohesie’. En hoe mooi
meer te betrekken en eerlijk te zijn over wat
prachtige gemeente. Vijf unieke dorpen, met voorzieningen dichtbij, midden
het ook heet, in Druten gebeurt het al gewoon.
niet, maar vooral wat wél kan. Dat doen we niet
in het groene Maas en Waal. We zijn goed verbonden met de buurgemeenten
Denk aan de Leste Mert, het Carnaval, de
alleen door samen mooie plannen te maken, we
en de regio. Letterlijk, maar ook in het samen denken en doen.
Dickens Dag, de Dag van Druten, de toernooien
gaan vooral samen concrete zaken oppakken.
van de sportverenigingen, het zomerprogramma
Daar mag u ons op aanspreken. En daar hebben
Deze verbondenheid typeert Druten. Veel
Samen 1, het Oogcafé, de buurt/coronahulp en
we u dus bij nodig.
mensen in onze gemeente voelen zich
nog veel meer…
betrokken bij elkaar en hun woonomgeving.
De aankomende jaren bouwen we verder
Dit uit zich bijvoorbeeld in een levendig
Dat maakt Druten een fijne en veilige plek waar
op wat afgelopen jaren bereikt is. Er ligt een
verenigingsleven en allerlei activiteiten, waar
iedereen meetelt. Met respect en aandacht voor
solide basis. Met vertrouwen kijken we naar de
veel vrijwilligers aan bijdragen en mensen elkaar
elkaar en onze leefomgeving. De coronacrisis en
toekomst en we gaan graag met en voor u aan
ontmoeten.
de oorlog in Oekraïne benadrukten dit nog eens
de slag.
extra. Een goede vertrouwensrelatie tussen Dat is niet alleen gezellig, maar ook heel
inwoners en overheid is hierbij van belang.
belangrijk. We willen een gemeente zijn waar
Helaas zien we in Nederland dat dit vertrouwen
iedereen mee kan doen en niemand langs de
laag is. In Druten gaan we ons de komende jaren
kant hoeft te staan. In Nederland noemen we
dan ook extra inspannen om dit vertrouwen
dat het bevorderen van de ‘maatschappelijke
te versterken. Door naar u te luisteren, u nog
Het college van burgemeester en wethouders
Pagina 38 van 129
4
5
Collegeprogramma gemeente Druten, 2022 - 2026
Inhoud Inleiding en leeswijzer
7
Een toekomstvisie voor Druten
9
1 Bestuur en dienstverlening
11
2 Veiligheid
13
3 Verkeer, vervoer en bereikbaarheid
17
4 Economie, werk en toerisme
21
5 Onderwijs
25
6 Sport, kunst, cultuur en recreatie
27
7 Welzijn, zorg en volksgezondheid
29
8 Duurzaamheid en milieu
33
9 Wonen en bouwen
37
10 Gemeentelijke lasten en financiën
41
Bijlage: uitwerking infrastructurele werken
44
Pagina 39 van 129
6
7
Inleiding en leeswijzer
Ambities en acties Druten West Maas en Waal
Beuningen
In dit collegeprogramma ‘Samen duurzaam
vitale buurten en wijken, een financieel gezonde
vooruit’ geven we invulling aan het coalitie
organisatie, toekomstbestendige plannen en
akkoord 2022-2026. Het coalitieakkoord is
het varen van een stabiele koers. Duurzaamheid
gesloten tussen Kernachtig Druten en de
loopt dwars door alle thema’s, tot aan duurzame
Dorpslijsten Puiflijk-Druten-Zuid, Horssen en
inzetbaarheid van onze medewerkers.
Afferden na de gemeenteraadsverkiezingen
Nijmegen
in maart 2022.
We hebben hoge ambities. En flinke uitdagingen en vraagstukken, zoals de energietransitie,
Wijchen
Berg en Dal Heumen Mook en Middelaar
Dit programma geeft aan waar we ons als
betaalbaarheid van zorg, krapte op de
college, samen met de raad, de Werkorganisatie
woning- en arbeidsmarkt, stijgende prijzen,
Druten Wijchen, onze samenwerkingspartners
corona, de toenemende stroom vluchtelingen.
en inwoners, de aankomende jaren hard voor
Tegelijkertijd liggen er volop kansen voor
gaan maken. De titel ‘Samen duurzaam vooruit’
Druten. Die willen we vooral benutten!
is de rode draad door dit hele programma. Duurzaam gaat hierbij veel verder dan alleen het milieu. Het gaat bijvoorbeeld ook over
Arcering: Rijk van Nijmegen
Pagina 40 van 129
8
9 In dit collegeprogramma spreken we over inwoners. We bedoelen dat breder, namelijk ook de ondernemers, organisaties, instellinHet collegeprogramma is een uitwerking van het document “Hoofdlijnen van beleid 20222026”. Het collegeprogramma is opgebouwd uit tien herkenbare thema’s. Per thema leest u wat onze ambities, speerpunten en acties zijn. Bestaand beleid gaat gewoon door en noemen
gen en verenigingen die actief zijn in Druten.
Samen duurzaam vooruit
Een toekomstvisie voor Druten
we niet apart. Dit leest u terug in de jaarlijkse begroting, samen met de acties die volgen
Om in deze roerige tijden - met steeds wisse-
uit dit collegeprogramma. De financiële
lende uitdagingen - koersvast te blijven, willen
uitwerking van het collegeprogramma wordt in
wij samen met u nadenken over de toekomst
verschillende fases in de meerjarenbegroting
van onze mooie gemeente. Een visie op de
verwerkt.
toekomst van Druten die verder reikt dan de looptijd van dit programma. Een visie voor 2035,
De thema’s
of misschien wel 2040, waarin we samen met u
1. Bestuur en dienstverlening
bepalen hoe we ons op de hier eerdergenoemde
2. Veiligheid
thema’s verder willen ontwikkelen.
3. Verkeer, vervoer en bereikbaarheid 4. Economie, werk en toerisme
In de komende periode gaan we, naast onze
5. Onderwijs
inspanningen om dit collegeprogramma te
6. Sport, kunst, cultuur en recreatie
realiseren, ook het proces starten om samen na
7. Welzijn, zorg en volksgezondheid
te denken over onze toekomst.
8. Duurzaamheid en milieu 9. Wonen en bouwen
Samen duurzaam vooruit!
10. Gemeentelijk lasten en financiën
Pagina 41 van 129
10
11
Bestuur en dienstverlening
Betrouwbaar en toegankelijk
1
Ambitie
Onze inwoners zijn trots om in hun gemeente
Gemeente Druten is er voor haar inwoners. We
Druten te wonen, werken en recreëren.
zijn dichtbij, toegankelijk en voor iedereen. We
In Druten voel je je thuis en ben je welkom.
weten wat er speelt en leeft in onze gemeente, in ieder dorp. Inwoners spreken ons aan en kun-
Onze speerpunten
nen op ons rekenen. Afspraak is afspraak, we
Dienstverlening op 1
doen wat we beloven. Alle inwoners hebben een
Onze dienstverlening is servicegericht, klant-
stem. We benutten de denk- en daadkracht door
vriendelijk en toegankelijk voor iedereen. We
inwoners tijdig te betrekken bij onze plannen en
blijven voortdurend werken aan het verbeteren
initiatieven te stimuleren. Uitgaan van mogelijk-
hiervan. Inwoners moeten goed en snel gehol-
heden in plaats van beperkingen kenmerkt onze
pen worden met al hun (aan-)vragen. Het is
dienstverlening. We stimuleren zelfredzaam-
duidelijk waar wij als gemeente, inclusief het
heid, maar stellen de menselijk maat voorop.
bestuur, van en voor zijn en hoe wij kunnen
Plannen voor de toekomst bekijken we niet
helpen.
alleen vanuit Druten. Ook vanuit onze gemeente als onderdeel van de regio.
Pagina 42 van 129
12
13
Samenwerken in regio
Dit gaan we doen
Steeds meer opgaven gaan verder dan onze
•
gemeentegrenzen of zijn té groot en complex om alleen op te lossen. We hebben onze
We reageren binnen twee werkdagen op vragen van inwoners.
•
Iedere twee jaar vragen we inwoners naar
buurgemeenten en de regio nodig om kennis
hun mening over de kwaliteit van onze
en expertise te bundelen en samen vraagstuk-
dienstverlening, zodat deze blijft aansluiten
ken op te pakken. Dit doen we steeds meer in
bij wat inwoners verwachten.
Veiligheid
2
Basis voor leefbare dorpen
We blijven werken aan een goede vertrou-
Ambitie
echt nodig is door camerabewaking. We grijpen
wensrelatie tussen inwoners en de gemeen-
Druten is een gemeente waar iedereen veilig
in bij drugsoverlast met lik-op-stukbeleid om
te. Afspraak is afspraak is ons uitgangspunt.
kan wonen, werken, reizen en recreëren.
verdere problemen te voorkomen. Ondermij-
Elke wethouder wordt ook kernenwethouder
Samen met politie, handhaving, woningcor-
ning en drugshandel pakken we met harde hand
en is aanspreekpunt voor een dorp in onze
poraties, ondernemers én de inwoners zelf
aan en krijgen prioriteit.
Investeren in de uitvoeringskracht
gemeente. Zo horen en weten we nog beter
zorgen we hiervoor. We werken zoveel mogelijk
Samen met de gemeente Wijchen zijn we
wat er leeft.
preventief, maar bestraffen ook zeker. Onveilige
Verkeersveiligheid vergroten
Op grote thema’s in zorg en welzijn, werk en
situaties pakken we direct aan.
Het gedrag van de weggebruikers bepaalt voor
verschillende samenwerkingsverbanden. Meer
•
samenwerken is geen doel op zichzelf. Het moet toegevoegde waarde bieden voor de toekomst van onze inwoners.
in 2018 de Werkorganisatie Druten Wijchen
•
•
gestart. Met als doel om de kwaliteit van de
inkomen, duurzaamheid en wonen, werken
dienstverlening te optimaliseren, efficiënter te
we nog meer samen in de regio om echt
Onze speerpunten
werken en kosten te besparen. Onze investering
samen stappen te zetten.
Veiligheidsgevoel versterken
We zetten in op een verdere professionalise-
Je ergens thuis voelen begint met je ergens vei-
Er staat een mooie organisatie met meer kennis
ring en uitvoeringskracht van de werkorgani-
lig voelen. We willen daarom het veiligheidsge-
en slagkracht. We dragen zorg voor en zijn
satie. We zijn een aantrekkelijke werkgever,
voel van inwoners versterken, door situaties die
scherp op een blijvende ontwikkeling van de
maar in de huidige krappe arbeidsmarkt
onveilig zijn of voelen aan te pakken. Bijvoor-
werkorganisatie. De mensen zijn de kracht van
moeten we ons extra inspannen om onze
beeld door goede verlichting, veilige fiets- en
de werkorganisatie, hierin blijven we investeren.
ambtelijke organisatie kwalitatief en kwanti-
looproutes, openbare ruimte op orde en als het
in de werkorganisatie werpt zijn vruchten af.
•
tatief op peil te houden.
een groot deel de veiligheid op straat. Samen
met inwoners onderzoeken we onveilige situaties en de mogelijke oplossingen.
Pagina 43 van 129
14
15
Overlast aanpakken Samen leven gaat over respect, rekening houden met elkaar en tolerantie. Overlast in de ruimste zin van het woord willen we zoveel mogelijk voorkomen. Als het zich voordoet, treden we op. Onze jongerenaanpak is hierop afgestemd. Preventief zetten we straatcoaches en jongerenwerk in en betrekken we de ouders.
Dit gaan we doen •
We vergroten de zichtbaarheid van wijkagenten.
•
Het middelengebruik onder jongeren willen we terugdringen. Daarbij gaan we preventief en creatief te werk en omarmen we nieuwe initiatieven.
•
We onderzoeken hoe we het vandalisme rond het Trefpuntplein in Deest tegen kunnen gaan.
•
We gaan de veiligheid op rotondes vergroten, vooral met betrekking tot de voorrangsregels.
•
We zetten extra in op de aanpak van snelheidsovertreders.
Pagina 44 van 129
16
17
Verkeer, vervoer en bereikbaarheid
3
Druten nog dichterbij Ambitie Druten is goed en veilig bereikbaar. Reizen van en naar Druten kan makkelijk op verschillende manieren. Het nieuwe Hoogwaardig Openbaar Vervoerknooppunt (HOV) op de plaats van het huidig busstation vormt hierbij een belangrijke schakel. Het verkeer is veilig voor alle weggebruikers en veroorzaakt geen overlast. Ontwikkelingen als vergrijzing, verduurzaming en groei van het aantal woningen beïnvloeden de mobiliteitsbehoefte. Hier spelen we op in met bijvoorbeeld meer oplaadpunten voor elektrische auto’s en meer fiets- en wandelmogelijk-
Gevaarlijke situaties lossen we zo snel mogelijk op. We luisteren hierbij goed naar onze inwoners als dagelijkse gebruikers. Fietsvriendelijk
Druten moet fietsvriendelijker worden. Fietsen is gezond en het ontlast het milieu. De groei
van het aantal elektrische fietsen zorgt landelijk voor meer ongelukken. In Druten gaan we ver-
keerssituaties onderzoeken en zo nodig veiliger maken.
Verbinden met de regio
heden.
We willen Druten nog beter verbinden met de
Onze speerpunten
hierbij prioriteit, ook in het buitengebied. Als de
Kwaliteit op orde We blijven de verkeerssituaties monitoren en zorgen dat de kwaliteit op orde blijft.
regio. De fiets en het openbaar vervoer hebben provincie Gelderland de doorstroming van de
Maas en Waalweg gaat verbeteren, werken we hieraan mee.
Pagina 45 van 129
18
19
Dit gaan we doen •
In het buitengebied verharden we -waar nodig- de bermen.
•
Een aantal verkeerssituaties wordt als onveilig ervaren. Deze gaan we aanpassen. Hiervoor is een apart overzicht bijgevoegd van infrastructurele werken.
•
Voor de wijk Tichellande onderzoeken we een extra ontsluiting van de wijk en een veilig fietspad naar de Gelenberg.
•
In Deest maken we de Rondweg af en wordt de Vriezeweg de ontsluitingsweg voor de woonwijk.
•
We blijven aandringen bij de provincie op de aanpak van de N322. De doorstroming moet beter.
•
We blijven aandringen bij de provincie op de aanpak van de N322. De doorstroming moet beter.
We onderzoeken de inzet van lijnbus diensten naar de Nijmeegse ziekenhuizen en het treinstation van Wijchen.
Pagina 46 van 129
20
21
Onze lokale ondernemers zorgen voor werkgelegenheid en zijn ook sterk betrokken bij de Drutense samenleving
4
Economie, werk en toerisme
Eigenzinnig Druten Ambitie We hebben een aantrekkelijk ondernemersklimaat, waar samenwerking en duurzaam
Onze speerpunten Oog voor een divers MKB
Het midden- en kleinbedrijf is dé banenmotor
ondernemerschap centraal staan. In Druten en
voor Druten. Onze lokale ondernemers zorgen
de regio zijn er goede relaties tussen gemeente,
voor werkgelegenheid en zijn ook sterk betrok-
bedrijfsleven en onderwijs. We bieden lokale
ken bij de Drutense samenleving. Ze ondersteu-
ondernemers ruimte om te groeien en blijven
nen maatschappelijke initiatieven, organiseren
ook aantrekkelijk voor ondernemers van buiten.
activiteiten en ondersteunen het verenigings-
Een goede bereikbaarheid en informatievoorzie-
leven. Een divers en aantrekkelijk winkelaanbod
ning zijn hiervoor van groot belang. Samen met
is van groot belang voor onze eigen inwoners.
de regio zetten we Druten en Maas en Waal als
Het vergroot de aantrekkelijkheid van Druten
toeristische trekpleister beter op de kaart.
als eigenzinnig hart van Maas en Waal. We hebben daarom extra oog voor onze ondernemers
en ondersteunen hen. We gaan nog intensiever samenwerken met de verschillende onderne-
mersverenigingen. Met de economische visie
voor Druten als leidraad, werken we samen aan het verbeteren van het ondernemersklimaat in Druten en het versterken van ons winkelcentrum.
Pagina 47 van 129
22
23
Zelfredzaamheid vergroten
Versterken toerisme
Werk is meer dan alleen een inkomen. Werk
We gaan, samen met onze buurgemeenten,
zorgt voor sociale contacten en verbinding en
investeren in het unieke Land van Maas en
leidt tot zelfstandigheid en eigenwaarde. We
Waal. We hebben bijzondere monumenten,
stimuleren en ondersteunen mensen die
opgravingen, een uniek rivierlandschap -met
(tijdelijk) geen betaald werk of een afstand
fiets en wandelroutes- en interessant cultureel
tot de arbeidsmarkt hebben. Zodat ze zoveel
erfgoed die we beter onder de aandacht gaan
mogelijk zelfredzaam zijn en kansen kunnen
brengen.
benutten. We bieden een vangnet voor hen die (tijdelijk) niet kunnen werken.
Dit gaan we doen •
Informatievoorziening verbeteren We ondersteunen onze ondernemers nog beter
visie verder uit. •
door ze goed te informeren. Ze merken dat ze niet altijd op de hoogte zijn van regelingen en
We onderzoeken de noodzaak en mogelijke locatie voor een nieuw bedrijventerrein.
•
subsidies. Zoals voor het in dienst nemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
We werken de economische en toeristische
Samen met de ondernemers gaan we het winkelcentrum nog aantrekkelijker maken.
•
of het verduurzamen van bedrijfspanden.
Startende ondernemers bieden we een steun in de rug.
•
We onderzoeken de haalbaarheid van
Aandacht voor de boeren
toeristenbelasting. De opbrengst willen we
Voor de boeren en tuinders in onze gemeente
investeren in recreatie en toerisme.
zijn het ingewikkelde tijden. We ondersteunen
•
camperplaatsen aan de Veerdam.
hen in het ontwikkelen van nevenactiviteiten op gebied van recreatie, toerisme, natuurbeheer of bijvoorbeeld schone energieopwekking.
We onderzoeken de uitbreiding van de
•
We gaan de Steengoedroute en QR-routes beter promoten.
Pagina 48 van 129
24
25
Onderwijs
5
Op maat voor iedereen Ambitie Iedereen kan lezen en schrijven en heeft de kans om zich te ontwikkelen. We bieden onderwijs op maat voor iedereen. Kinderen nemen al heel vroeg deel aan het onderwijs. De basisschool is daarom dichtbij, in ieder dorp. Dit draagt ook bij aan een vitaal platteland. Druten is een veilige en aantrekkelijke omgeving voor kinderen en jongeren om op te groeien, te leren en zich te
Hoogwaardig technisch/praktijkgericht onderwijs
Voor de toekomst van de economie, is tech-
nisch onderwijs belangrijk. Het bedrijfsleven
heeft een tekort aan goed opgeleide vakmensen. In de driehoek onderwijs, bedrijfsleven en gemeente zorgen we ervoor dat meer
jeugd kiest voor technische opleidingen. Het
is belangrijk dat het technisch onderwijs goed
ontwikkelen.
aansluit op de vraag van de arbeidsmarkt.
Onze speerpunten
Stimuleren maatschappelijke educatie
Anticiperen op groei Afgelopen jaren daalde het aantal leerlingen. Met de enorme behoefte aan nieuwe woningen in de regio en de bestaande nieuwbouwplannen, weten we dat het aantal leerlingen weer gaat stijgen. We kijken nu vooruit naar wat dit betekent voor het aanbod van onderwijs en huisvesting daarvan.
Naast techniek willen we in het onderwijs
ook meer aandacht voor maatschappelijke
vraagstukken. Zoals een gezond eetgedrag en
respect voor natuur en cultuur. Om goed aan te sluiten op de praktijk, stimuleren we de lokale
en regionale verbinding tussen scholen en het bedrijfsleven.
Pagina 49 van 129
26
27
Dit gaan we doen •
We blijven investeren in het technisch onderwijs.
• •
•
We stimuleren muziekonderwijs en cultuur
6
Sport, kunst, cultuur en recreatie
Samen actief
educatie in het primair onderwijs.
Ambitie
Groeisaam, IVN, GGD en eventuele andere
Onze gemeente heeft goede sport-, culturele
partners ondersteunen we bij het aanbieden
en recreatieve voorzieningen voor jong en
van praktijklessen, gericht op respect voor
oud. Ze dragen bij aan persoonlijke ontwik-
de natuur, gezonde voeding en zwerfafval.
keling, plezier en ontmoeten en hiermee aan
De toekomst van basisschool ’t Geerke
een vitale gemeente. In alle kernen is een rijk
nemen we mee in de Integrale visie Puiflijk.
verenigingsleven met veel actieve vrijwilligers. Kunst en cultuur zijn breed toegankelijk en dichtbij. Dit geldt ook voor het industrieel/ cultureel erfgoed, de steenindustrie, in onze eigen gemeente. Vanaf jonge leeftijd kunnen alle kinderen in onze gemeente kennismaken en meedoen met met sport, kunst en cultuur en hieraan deelnemen.
Onze speerpunten
Verenigingsleven behouden en versterken
We zijn trots op het verengingsleven in Druten. Dit draagt bij aan het welzijn van onze inwo-
ners en de leefbaarheid in de dorpen. Dit willen we behouden én versterken. Dorpshuizen en
wijkcentra vervullen hierbij een belangrijke rol. Voorwaarde is dat ze toekomstbestendig zijn op gebied van exploitatie en duurzaamheid. Sporten en bewegen stimuleren
In Druten sporten gemiddeld minder mensen dan in de regio en zijn er meer mensen met overgewicht. We willen dat meer mensen
sporten en bewegen. Investeren in sporten en bewegen zien we als investeren in welzijn en
gezondheid. Daar horen goede sportfaciliteiten bij in alle kernen.
Pagina 50 van 129
28
29
Welzijn, zorg en volksgezondheid Meer recreatiemogelijkheden
•
We wonen in onze gemeente midden in de natuur. We stimuleren recreatieve ondernemers
We maken uiterwaarden toegankelijker, vooral voor wandelaars en sportvissers.
•
en sporters om daar nog meer gebruik van te
Er komt een extra oversteek van Deest naar recreatiegebied De Uivermeertjes.
maken. Zoals in de uiterwaarden. En altijd in
•
In alle kernen plaatsen we meer bankjes.
goede balans met het beschermen van en
•
We zoeken naar ruimte voor een groot los-
respect voor de natuur.
loopgebied voor honden.
7
Iedereen doet ertoe en telt mee!
We planten 1000 nieuwe bomen, verdeeld
Ambitie
In Druten kijken we naar elkaar om en helpen
over alle kernen.
Alle inwoners moeten kunnen meedoen, leren,
we elkaar. Dat is de kracht van Druten. Ont-
De Oranjebuurt krijgt een facelift en samen
rondkomen en zich thuis voelen in Druten. We
moeten staat hierbij centraal.
belangrijk voor een fijn woon- en leefklimaat.
met de woningcorporatie blijven we werken
hebben extra aandacht en ondersteuning voor
Die kwaliteit willen we minimaal op niveau
aan een fijne leefomgeving in Druten-Zuid.
mensen die dit niet op eigen kracht kunnen.
Speerpunten
Met sportverenigingen bespreken we hun
Dit organiseren we samen met onze inwoners
Aandacht voor de jeugd
toekomstplannen.
en partners. Onze uitgangspunten zijn ‘voor
Kinderen en jongeren moeten hier veilig en ge-
We gaan aan de slag met het verduurzamen
komen is beter dan genezen’ en ‘collectief waar
zond kunnen opgroeien en zich optimaal kun-
van het clubhuis van LTC Horssen.
het kan, op maat waar nodig’. De zorg en hulp
nen ontwikkelen. Dit willen we vooral bereiken
We werken samen met Stichting KLeiGoed
is laagdrempelig en dichtbij. De groeiende
door een preventieve aanpak, waarbij we focus
We blijven belangrijke evenementen die
om onze rijke steenfabriekhistorie breder
groep ouderen kan zo langer zelfstandig thuis
hebben op kwetsbare groepen. We investeren
bijdragen aan de leefbaarheid ondersteunen.
bekend te maken.
wonen in hun eigen wijk of dorp. Gezondheid
in jeugdwerk en ontmoetingsplaatsen voor
We onderzoeken de toekomst van dorpshuis
en preventie staan hoog op onze agenda om
jongeren. We willen sport- en cultuurverenigin-
De Lier als onderdeel van de Integrale visie
duurdere zorg te voorkomen. We geven meer
gen betrekken bij de jeugdhulp. Jeugdoverlast
Puiflijk en nemen hierover een besluit.
aandacht aan leefstijl, vitaliteit en gezonde
en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken
We maken een plan voor de verduurzaming
keuzes.
we aan.
• Groen en openbare ruimte verder uitbreiden De kwaliteit van de openbare ruimte is
houden. Schoon, heel en veilig zijn de uitgangs-
•
•
punten. Via burgerparticipatie willen we een extra kwaliteitsslag behalen.
Dit gaan we doen • •
•
van dorpshuis De Horst in Horssen, waar mogelijk voeren we dat uit.
• •
Pagina 51 van 129
30
31
Anticiperen op dubbele vergrijzing
Eenzaamheid
Mensen worden steeds ouder en ook het aan-
Eenzaamheid komt steeds meer voor. Lid zijn
deel ouderen neemt toe; de dubbele vergrijzing.
van een vereniging helpt om een sociaal net-
Veel ouderen kunnen en willen nog een belang-
werk te krijgen en houden. Dit is voor iedereen
rijke bijdrage leveren aan onze samenleving.
belangrijk, maar vooral voor ouderen. Senioren-
We zorgen ervoor dat ze hierbij gestimuleerd
verenigingen, dorpshuizen en wijkcentra spelen
en geholpen worden. Zo kunnen ze zo lang
hier een belangrijke rol in.
mogelijk vitaal blijven en zelfstandig in hun eigen dorp wonen.
Armoedebestrijding Door de coronacrisis en stijgende prijzen heb-
Dementie
ben meer mensen te maken met armoede en
Dementie komt met de dubbel vergrijzende
schulden. Door dit vroegtijdig te signaleren en
samenleving steeds meer voor. We willen een
tijdig hulp te bieden willen we dit aanpakken.
dementievriendelijke gemeente zijn. Daarom kijken we naar geschikte huisvesting (passende woonvormen) en dagbesteding. We willen initiatieven ontwikkelen om meer aandacht voor deze ziekte te krijgen door voorlichting, vroegsignalering en het begeleiden van mensen die hiermee te maken krijgen.
Pagina 52 van 129
32
33
Dit gaan we doen •
We stellen een inclusieagenda op.
•
We blijven seniorenverenigingen en ouderenactiviteiten ondersteunen.
•
We zetten ons actief in om de eenzaamheid onder ouderen te bestrijden.
• • • • • • •
De huurbijdrage voor Dronio zetten we
Duurzaamheid en milieu
8
Slim, bewust en betaalbaar
voort.
Ambitie
Mantelzorgers ontvangen een (financiële)
Duurzaamheid is niet meer weg te denken uit
mantelzorgwaardering.
onze samenleving. Om gezond te leven is ook
We volgen het landelijk beleid ‘eigen bijdra-
een gezonde leefomgeving van belang.
ge huishoudelijke hulp’.
Wereldwijd, en dus ook in Druten, staan we
We gaan voor 100% AED-dekking in onze
voor grote vraagstukken als het gaat om ons
gemeente.
milieu en de toekomst hiervan. Zoals de ener-
We blijven inwoners stimuleren om een
gietransitie, CO₂-neutraal, circulariteit en het
reanimatie- of EHBO-cursus te volgen.
klimaat. Gemeente Druten wil in 2040 ener-
We maken meer openbare ontmoetings-
gieneutraal zijn. Daar zijn we nu al volop mee
plaatsen en promoten ‘sponsor een bankje’.
bezig. Ook bereiden we ons voor op de risico’s
We onderzoeken de mogelijkheid voor een
van het veranderend klimaat. Kernwoorden
pumptrackbaan.
die centraal staan in onze aanpak zijn slim samenwerken, kansen benutten, bewust en betaalbaar.
Speerpunten
Vol op zonne-energie
We zetten onze koers op zonne-energie door. We maken stappen door via participatie en
co-creatie inwoners en samenwerkingspartners te betrekken om zo tot duurzame oplossingen te komen, zoals de buurtbatterij.
Energie opwekken én besparen
Wat we niet verbruiken, hoeven we ook niet op te wekken. We gaan daarom meer inzetten op energiebesparing, om inwoners nog bewuster hiervan te maken en hen te faciliteren. Het
Energieloket speelt hier een belangrijke rol in.
Pagina 53 van 129
34
35
Toekomstgerichte leefomgeving
Dit gaan we doen
We moeten zuinig omgaan met onze leefom-
•
We onderzoeken hoe we dorpshuizen
geving. We geven meer aandacht aan bio
en ander maatschappelijk vastgoed
diversiteit en willen nog bewuster om gaan
kunnen verduurzamen.
met ons afval. Druten is al koploper in het
•
Via operatie Steenbreek stimuleren we
scheiden van afval. Dat willen we volhouden,
Betaalbaarheid energie
het vergroenen van tuinen en daken en
en tegelijkertijd willen we de hoeveelheid
De snel stijgende energiekosten baren ons
zorgen we voor eigen wateropvang.
afval verminderen. Daarnaast pakken we de
zorgen. Veel mensen komen hierdoor in
•
We maken een visie op biodiversiteit.
problemen bijzetafval en illegale afvaldum
financiële problemen. We spannen ons maxi-
•
We stellen een nota dierenwelzijn op.
pingen aan. We bereiden ons ook voor op
maal in om hen die het nodig hebben hierbij
•
We starten twee proeven: slimme
de risico’s van een veranderend klimaat:
financieel te ondersteunen. Bestaande sociale
afvalcontainers en containertuintjes
temperatuurstijgingen, hevige regenval en
regelingen benutten we creatief om gericht te
tegen bijzetafval.
stormen. Onze focus ligt hierbij op de
ondersteunen. We zijn daarbij ook afhankelijk
extreem hoge temperatuur in de zomer.
van initiatieven vanuit de Rijksoverheid. We
Hiervoor stellen we een hitteplan op.
blijven daarom actief aandacht vragen in Den
•
We stellen een hitteplan op.
Haag voor deze problematiek.
Pagina 54 van 129
36
37
Wonen en bouwen
9
Slim en snel bouwen Ambitie In onze gemeente kan iedereen passend, betaalbaar en prettig wonen. Een flinke uitdaging in deze woningmarkt. Eerder stelden we ons de opgave om tussen 2020 en 2030 bijna 1.000 nieuwe woningen te bouwen. Met grote behoefte aan woningen, leggen we de lat hoger: in 2025 hebben we er al zo’n 700 gebouwd. We tornen niet aan kwaliteit, duurzaamheid en woonaantrekkelijkheid. Ook zorgen we ervoor dat het woningbouwprogramma aansluit bij de woonbehoefte. De regionale verstedelijkingsstrategie en een lokale woon- en omgevingsvisie zijn hierbij ons kompas.
Onze speerpunten Prioriteren woningbouwprojecten, in alle kernen Om de woningbouw te versnellen, geven we voorrang aan al bestaande ‘harde’ plannen
en aan plannen die ook snel kunnen starten. In alle kernen wordt aankomende vier jaar
gebouwd. Dit is niet alleen belangrijk om de
bouwopgave te versnellen, maar ook voor de leefbaarheid.
Aandacht voor speciale doelgroepen
We willen iedereen passend laten wonen.
We hebben speciaal aandacht voor de groepen die in de knel zitten: jongeren die in hun eigen dorp willen wonen, senioren die behoefte
hebben aan levensloopbestendige woningen
en voorzieningen dichtbij. En jonge gezinnen die hier willen starten of doorgroeien. Ook
zien we erop toe dat arbeidsmigranten veilig en goed kunnen wonen. Daarover maken we afspraken met de werkgevers.
Pagina 55 van 129
38
39
Betaalbaar wonen
•
We stellen een woon-zorgvisie op.
We vinden het belangrijk dat iedereen betaal-
•
We stimuleren een ontwikkeling van de
baar kan wonen. Vooral mensen met een kleine portemonnee. Er is een grote behoefte aan soci-
locatie van Van Woezik. •
De mogelijke ontwikkeling van het terrein
ale huurwoningen en goedkope koopwoningen.
van Van der Zandt is onderdeel van het op te
Hiervoor maken we prestatieafspraken met de
stellen Integrale plan Puiflijk.
woningcorporaties. Dit gaan we doen •
We zetten instrumenten in om betaalbare woningen betaalbaar te houden.
•
We verhogen de starterslening.
•
We onderzoeken andere woonvormen zoals hofjes en het woningsplitsen.
•
We onderzoeken mogelijkheden voor tijdelijke woningen voor jongeren, onder andere flexwoningen.
•
Een dorpsbouwmeester zorgt voor de borging van stedenbouwkundige kwaliteit.
•
We stellen een visie over circulair bouwen op en zetten dit in waar de kansen zich voordoen.
Pagina 56 van 129
40
41
Gemeentelijke lasten en financiën
Solide en sluitend Ambitie
Dit collegeprogramma is opgesteld op basis
We leven in een samenleving waarin veel
van de hoofdlijnen van beleid van de coalitie,
verandert. Voor inwoners, maar ook voor ons
het meerjarenperspectief (mei 2022) en de
als gemeente. Veel taken en verantwoordelijk-
huidige financiële en economische situatie in
heden op het gebied van zorg en welzijn zijn
ons land. Op het moment dat hier ontwikke-
verschoven van het Rijk naar de gemeente. En
lingen plaatsvinden die we nu nog niet kennen
daarbij wordt ook flink bezuinigd.
en die invloed hebben op dit programma en de
We voeren een solide financieel beleid. We
voorgenomen acties, communiceren we hier
zetten overheidsgeld zorgvuldig in, daar waar
tijdig en duidelijk over.
het echt nodig is. Daarbij maken we soms scherpe keuzes om ervoor te zorgen dat we een sluitende begroting hebben en geen lasten doorschuiven naar een volgende generatie.
Pagina 57 van 129
42
43
Dit gaan we doen •
We verhogen de onroerendzaakbelasting in beginsel alleen met de jaarlijkse inflatiecorrectie. Alleen als het echt niet anders kan, wijken we hiervan af. Het regionaal gemiddelde is daarbij ons ijkpunt.
•
We bekijken of we de genomen duurzaamheidsmaatregelen aan woningen in de toekomst buiten de WOZ-waarde kunnen houden.
We leven in een samenleving waarin veel verandert. Voor inwoners, maar ook voor ons als gemeente.
Pagina 58 van 129
44
45
Bijlage: uitwerking infrastructurele werken •
Trailerhelling Deest.
•
Verbetering Markt.
Puiflijk. Onderzoeken mogelijkheden
•
Dorpsentree Deest.
fietsstraat / auto te gast.
•
Verharding bermen buitengebied,
•
•
•
•
Continueren en intensiveren aanpak
in het kader van burgerparticipatie, samen
N322/busverbinding Nijmegen en
met de inwoners van Afferden kijken naar
treinstation Wijchen.
mogelijkheden voor een veilige, groene en
Mogelijkheid voor verlicht fietspad tussen
aantrekkelijke fietsstraat / auto te gast. •
Mogelijkheid onderzoeken van het
Onderzoek naar extra ontsluiting
doortrekken van het trottoir aan de
Tichellande.
Koningstraat tot aan de ‘Van Heemstra
De Rondweg bij Deest wordt dit jaar nog
weg-oversteekplaats Afferden/Deest’. •
Aantal oversteekplaatsen in de gemeente
De Vriezeweg wordt ingericht als
onder de loep te nemen en aanpassen
woonontsluiting.
(bijvoorbeeld oversteekplaatsen Van
Veiligheid vergroten op de Koekoek in
Heemstraweg met name in Deest en
Druten door dubbele oversteek met
Afferden).
middengeleider. •
Aanpak gedeelte Koningstraat (in het centrum van Afferden). Onderzoeken en
afgerond. •
•
Aanpassing Kerkstraat bij ‘t Geerke in
waaronder de Broerstraat in Horssen.
Tichellande en de Gelenberg onderzoeken. •
•
•
Nader onderzoek verkeersontsluiting
Aanpak de Rijdt in Horssen (waaronder
Raadhuisstraat tot Piet Verslootstraat in
sfeerverlichting).
Druten.
Pagina 59 van 129
46
47
Colofon Uitgave Gemeente Druten, oktober 2022 Redactie College van burgemeester en wethouders Fotografie John van Gelder, Henk Hulshof, Sharon Willems, archiefbeelden en foto’s in eigen bezit. We hebben ons uiterste best gedaan om de bronnen en rechthebbenden van beeldmateriaal te achterhalen. Bent u (mede-) rechthebbende van beeldmateriaal in dit document en wordt u niet genoemd, of heeft u geen toestemming gegeven voor gebruik? Neem dan contact met ons op: communicatie@drutenwijchen.nl. Concept en creatie Jolande van Straaten Dit collegeprogramma publiceren we digitaal op www.druten.nl. Het verschijnt slechts in beperkte oplage in gedrukte vorm, op milieuvriendelijk papier. De digitale versie is het milieuvriendelijkst als u hem niet print.
Pagina 60 van 129
🌐 Website www.druten.nl ENVELOPE-OPEN E-mail info@druten.nl
📞 Telefoon 088 432 70 00
MAP-MARKER-ALT
Gemeentehuis Heuvel 1, 6651 DA Druten
WHATSAPP WhatsApp +31 625 689 928
Pagina 61 van 129
Pagina 62 van 129
1.2 Beleidsindicatoren Het is belangrijk voor gemeenten om te sturen op basis van meetbare prestaties, waarbij gemeenten bij de besteding van de beschikbare middelen goed onderbouwde keuzes maken om te kunnen bijsturen als de ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. Ook om gemeenten onderling beter te vergelijken wordt in het BBV voorgeschreven dat de gemeenten een basisset van beleidsindicatoren hanteren voor de begroting en verantwoordingsstukken. In dit hoofdstuk treft u een overzicht aan van beleidsindicatoren die voor dat programma van toepassing zijn. Ter vergelijking worden ook per beleidsindicator de waarde van de gemeente Wijchen en de waarde van de Gelderse gemeenten genoemd, voor zover beschikbaar. De gegevens komen uit verschillende bronnen zoals oa. CBS, COELO, Rijkswaterstaat, KLPD, RIVM en andere centrale databronnen. De kengetallen worden centraal door KING (Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten) verzameld en gepubliceerd op Waarstaatjegemeente.nl.
Pagina 63 van 129
Naam indicator
Eenheid
Waarde Druten Waarde Wijchen Waarde Gelderland
0 Bestuur en ondersteuning Overhead 1 Veiligheid Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) 3 Economie Functiemenging (verhouding tussen banen en woningen) Vestigingen (van bedrijven) 4 Onderwijs Absoluut verzuim Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) 5 Sport, cultuur en recreatie Niet sporters 6 Sociaal domein Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezinnen Netto Participatiegraad Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Personen met een lopend re-integratietraject Jongeren (tot 18 jaar) met jeugdhulp Jongeren (tot 18 jaar) met jeugdbescherming Jongeren (12 tot 23 jaar) met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo 7 Volksgezondheid en milieu Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit 8 Wonen en bouwen Gemiddelde WOZ waarde Nieuw gebouwde woningen Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
% van de totale lasten
14,4
12
Niet bekend
Aantal per 1.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
10 0,3 3,2 0,8 4,2
4 2,1 3 1,6 4,8
8 1,6 3,4 1,3 5,7
48,2 139,6
50,6 145,3
53,4 154
Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers VO en MBO
4,4 6 1,5
1,5 13 1,8
2,4 17 1,7
%
53,4
47,1
49,4
618,7 1 4 72,6 1 255,6 40,6 13 0,8 Geen data 820
712,5 1 4 71,3 2 297 34,5 13,5 1,4 0,2 710
792,6 1 5 70,9 2 349,7 192,6 13,6 1,4 0,3 697
Kg/inwoner %
51 11,2
117 11,1
106 16,4
Duizend euro Aantal per 1.000 woningen % Euro Euro
278 16,5 71,8 768 832
282 3,6 76,5 806 842
281 8 74 847 914
% Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 t/m 65 jaar
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 t/m 74 jaar % 12 t/m 21 jarigen % kinderen tot 18 jaar % van de werkzame beroepsbevolking % 16 t/m 22 jarigen Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners % % % Aantal per 10.000 inwoners
Pagina 64 van 129
HOOFDSTUK 2 PARAGRAFEN
2 Paragrafen 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7
Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid
65 67 75 91 97 101 105 119
Pagina 65 van 129
Pagina 66 van 129
2.1 Paragraaf lokale heffingen 2.1.1 Inleiding De onroerendezaakbelasting (OZB) is in omvang de belangrijkste gemeentelijke heffing. Ook is de gemeente in principe vrij om te bepalen waarvoor de OZB-opbrengsten worden gebruikt. Daarom rekenen we de OZB tot de algemene dekkingsmiddelen. De riool- en reinigingsheffingen worden geheven voor een tegenprestatie van de gemeente en leggen beslag op het huishoudbudget van nagenoeg elke inwoner. Daarom zijn deze heffingen interessant om in het overzicht van lokale heffingen te betrekken. Gelet op het aantal honden van bijna 2.000, is ook de hondenbelasting in de vergelijking betrokken. De belastingdruk als gevolg van de lokale heffingen kan voor sommige bewoners te hoog zijn. Daarom hanteert de gemeente een kwijtscheldingsbeleid. Op basis van wettelijke normen mag de gemeente aanslagen (deels) kwijtschelden afhankelijk van de draagkracht van de belastingplichtige.
2.1.2 Gemeentelijk beleidskader Het uitgangspunt van beleid is dat we de tarieven, heffingen en belastingen elk jaar aanpassen aan het inflatieniveau. Verder dienen tarieven en heffingen per saldo kostendekkend te zijn. De raad stelt de definitieve tarieven voor 2023 vast in zijn vergadering van 15 december 2022.
2.1.3 Beleidskader 2023 Het totale pakket van gemeentelijke belastingen en heffingen bevat de volgende belastingen/heffingen die gebaseerd zijn op een door de gemeenteraad vastgestelde belastingverordening: - onroerendezaakbelastingen; - afvalstoffenheffing en reinigingsrechten; - rioolheffing; - hondenbelasting; - lijkbezorgingsrechten; - leges; - marktgelden; - reclamebelasting.
2.1.4 Onroerendezaakbelastingen Omvang inkomsten De gemeente heft onroerendezaakbelastingen (OZB) over binnen de gemeente gelegen onroerende zaken. Het gaat om twee directe belastingen: een eigenarenbelasting van degene die van een onroerende zaak het genot heeft door eigendom, bezit of beperkt recht en een gebruikersbelasting van degene die een onroerende zaak gebruikt die niet als woning dient. De opbrengst in de primitieve begroting 2023 bedraagt afgerond € 4.214.000 en is gebaseerd op de verwachte opbrengsten voor 2022 en verhoogd met 3,0% inflatiecorrectie. Daarnaast is rekening gehouden met een toename van het aantal woningen als gevolg van nieuwbouw. Naast bovengenoemde inflatiecorrectie hebben we, conform besluit bij de programmabegroting 2022-2025, ook in voorliggende Programmabegroting rekening gehouden met een geleidelijke OZB- verhoging tot en met 2026 naar het niveau van het gemiddelde in de regio. Voor 2023 zijn in verband hiermee de navolgende (extra) verhogingen meegenomen: - eigenaren woningen: 6,6% - eigenaren niet woningen: 7,4% - gebruik niet woningen: 4,8% Waardebepaling en hoogte tarieven De OZB-tarieven worden uitgedrukt in een percentage van de WOZ-waarde. De gemeente waardeert jaarlijks alle onroerende zaken en er wordt rekening gehouden met een eventuele waardedaling of -stijging.
Als uitgangspunt geldt, dat bij de tariefbepaling voor 2023 rekening wordt gehouden met die
Pagina 67 van 129
waardeontwikkeling. In de huidige gepresenteerde OZB-tarieven 2023 is, op basis van een eerste indicatie van Munitax, voorlopig alleen rekening gehouden met een verwachte waardestijging van de woningen met 9,6%. Bij de vaststelling van de tarieven in december 2022 bestaat hier duidelijkheid over. Als dan blijkt dat de gemiddelde waardestijging anders uitkomt en er daardoor meer of minder OZB geheven zou kunnen worden, dan worden de tarieven daarop bijgesteld. Kortom de in deze begroting gepresenteerde OZB tarieven moeten dan ook als voorlopig worden beschouwd.
2.1.5 Afvalstoffenheffing/reinigingsrecht De reinigingsrechten worden alleen geheven van objecten waar bedrijfsafval ontstaat. Afvalstoffenheffing wordt van huishoudens geheven, waarbij het niet uitmaakt of er daadwerkelijk afval aan de straat wordt gezet. De tarieven voor 2023 worden ten opzichte van het niveau van 2022 verhoogd met de inflatiecorrectie van 3,0%. Daarnaast is rekening gehouden met een extra verhoging in verband met de structurele meerkosten van de verplaatsing/allocatie van de milieustraat. Voor de begroting 2023 worden de tarieven voor éénpersoonshuishoudens € 145,93 en voor meerpersoonshuishoudens en reinigingsrechten € 202,88. De prijs voor het ledigen in de ondergrondse container wordt € 0,95 per keer. De ramingen van de opbrengsten van de afvalstoffenheffing zijn volgens bestaand beleid voor 100% gerelateerd aan de ramingen van de lasten voor vuilafvoer en verwerking. De gemeente hanteert een voorziening om te voorkomen dat er te sterke schommelingen in de tarieven ontstaan. Op basis van deze begroting dient een bedrag van € 19.410 te worden onttrokken aan deze voorziening. Kostendekkendheid tarief afvalstoffenheffing/reinigingsrecht De gemeente heeft een wettelijke inzamelingplicht voor het afval van huishoudens. De kostendekkendheid van het tarief voor de afvalstoffenheffing wordt berekend door te bepalen welke kosten hiermee samenhangen.
De kosten zitten vooral in het daadwerkelijk inzamelen en verwerken van het huishoudelijke afval. Ook het scheiden van afval en het recyclen ervan vallen hieronder. Verder wordt de overhead naar rato berekend over de productieve uren en als opslag meegenomen. Tevens wordt ook over een deel van de kosten de BTW doorberekend. Bij de bepaling van de tariefstelling is het toegestaan om de compensabele BTW als kostenpost op te nemen, daar gemeenten hiervoor gekort zijn in het gemeentefonds. Als laatste rekenen we ook 1/3 deel van de kosten voor straatreiniging en zwerfafval toe aan het aan de totale kosten voor afvalinzameling en – verwerking. Gemeenten mogen op grond van de Wet milieubeheer voor de inzameling van het afval van huishoudens een afvalstoffenheffing invoeren. Deze mag maximaal kostendekkend zijn. In de gemeente Druten is de afvalstoffenheffing voor 2023 volledig kostendekkend.
Pagina 68 van 129
Berekening kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing
(x € 1.000)
Directe kosten taakveld 7.3 afval
1.627
Directe inkomsten taakveld 7.3 afval exclusief heffingen
-327
Netto kosten taakveld afval
1.300
Toe te rekenen kosten en opbrengsten: Taakveld 0.4: Overhead
63
Taakveld 6.2: Kwijtschelding
60
Taakveld 2.1: Straatreiniging 1/3 deel
29
Taakveld 2.1: Zwerfafval 1/3 deel
24
BTW
215
Mutatie met de reserve
-19
Totale te dekken saldo
1.672
Opbrengst heffingen
1.672
Tekort/Overschot Dekking
0 100%
2.1.6 Rioolheffing Elke eigenaar van een onroerende zaak die direct of indirect is aangesloten op de riolering betaalt rioolheffing. Het uitgangspunt daarbij is een tarief dat 100% kostendekkend is. De kosten zijn ten opzichte van 2022 met 3,0% geïndexeerd. Om de kostenstijging te dekken en de voorziening riolering op niveau te houden, dient het tarief voor 2023 ten opzichte van 2022 te worden verhoogd met € 7,00 (= 3% stijging) naar € 245,00 per aansluiting (was € 238,00 in 2022). Op basis van het tarief 2023 kan een bedrag van € 232.000 worden toegevoegd aan de voorziening riolering. Kostendekkendheid tarief rioolheffing De kostendekkendheid van het tarief voor rioolheffing wordt berekend door te bepalen welke kosten samenhangen met de instandhouding van het gemeentelijk rioolnetwerk. Hiervoor wordt geïnvesteerd in aanleg en vervanging en worden uitgaven gedaan voor het onderhoud. Dit beheer van rioleringen wordt risico-gericht uitgevoerd. Dat houdt in dat op hoofdlijnen planmatig wordt bepaald wanneer vervanging en onderhoud plaatsvindt, maar dat de daadwerkelijke uitvoering van het plan afhankelijk is van de noodzaak daartoe. Naast de kosten voor onderhoud en vervanging worden ook kosten voor overhead aan de rioolheffing toegerekend. Dat gebeurt door een opslag op de toe te rekenen ambtelijke uren.
Daarnaast wordt 1/3 deel van de kosten voor het vegen van straten en pleinen aan de rioolheffing toegerekend. Dit omdat dat deel als bijdrage wordt gezien aan het schoonhouden van de rioleringen. Ook wordt over een gedeelte van de kosten de BTW doorberekend. De reden dat deze BTW toch mag worden toegerekend is dat deze extra bijdrage/heffing als compensatie dient voor een daarmee samenhangende onttrekking aan het gemeentefonds. Dit laatste gebeurt overigens al sinds 2003, zijnde het jaar waarin het Btw-compensatiefonds is ingevoerd.
Pagina 69 van 129
Berekening kostendekkendheid van de rioolheffing (x € 1.000,--) Kosten taakveld riolering; 7.2 (exclusief storting in de voorziening) Inkomsten taakveld riolering, exclusief heffingen Netto kosten taakveld riolering
1.510 0 1.510
Toe te rekenen kosten: * overhead * vegen straten en pleinen/zwerfafval (1/3 deel) * BTW
75 53 214
Storting in de voorziening rioleringen
232
Totaal per saldo af te dekken kosten Af: opbrengst heffingen Per saldo tekort/overschot
2.084 -2.084 0
Dekking
100%
Op grond van bovenstaande berekening is de conclusie dat de rioolheffing 2023 (is inclusief de tariefverhoging van € 7,00 per aansluiting) de kosten voor 100% dekt.
2.1.7 Hondenbelasting Elke houder van een hond dient zich, na aanschaf, te melden, waarna een aanslag hondenbelasting volgt. Voor 2023 zijn de tarieven ten opzichte van 2022 verhoogd met de inflatiecorrectie van 3,0%. Op basis daarvan bedragen de tarieven voor 2023 voor het houden van één hond € 90,48, voor elke volgende hond € 124,92 en voor een kennel € 420,60.
2.1.8 Lijkbezorgingsrechten In 2023 wordt volstaan met een trendmatige aanpassing van de tarieven lijkbezorgingsrechten met 3,0%.
2.1.9 Legesverordening Algemeen Leges worden geheven voor het door de gemeente verlenen van diensten zoals opgenomen in de Legesverordening en de daarbij behorende tarieventabel. De belastingplichtige is de aanvrager van de dienst dan wel ten behoeve van wie de dienst is verleend. Globaal onderscheiden we een drietal titels: Titel 1. Algemene dienstverlening, waaronder burgerlijke stand, reisdocumenten, verkeer en vervoer; Titel 2. Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning, waaronder bouwactiviteiten, welstand, bestemmingswijzigingen; Titel 3. Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn, waaronder horecavergunning, evenementenvergunning, kinderopvang. Kostendekkendheid tarieven leges De kostendekkendheid van de leges stellen we volgens de Gemeentewet vast op basis van de geraamde baten en lasten ter zake in de begroting 2023. De geraamde baten mogen niet hoger zijn dan de geraamde lasten. Anders gezegd mogen we over de gehele legesverordening geen ‘winst’ maken op de diensten en producten die wij aanbieden. Dit geldt niet voor de leges waar in de dienstverlening ook een rijksdeelcomponent van toepassing is. De verhoging van rijksleges worden dan volledig vertaald in de tariefstelling. Een aantal tarieven van leges is wettelijk gemaximeerd, zoals het tarief voor paspoorten en rijbewijzen.
Voor 2023 stijgen de legestarieven met de inflatiecorrectie van 3,0%. In de tabel hieronder is de kostendekkendheid van de leges per hoofdstuk nader uitgesplitst. Voor de diensten en producten waarvoor geen baten zijn geraamd in de begroting 2023 is geen kostendekkendheidspercentage vastgesteld.
Pagina 70 van 129
Berekening kostendekkendheid van de legestarieven Titel 1 Algemene dienstverlening
directe kosten
overhead
Kosten dekking
baten
hoofdstuk
1
Burgerlijke stand
€ 21.744
€9.624
€4.302
14,2%
hoofdstuk
2
Reisdocumenten en Ned. ID kaart
€ 81.007
€ 40.052
€ 113.880
94,1%
hoofdstuk
3
€ 89.648
€41.673
€116.567
88,8%
hoofdstuk
4
Rijbewijzen Verstrekkingen uit de Basis Registratie Personen
€ 3.767
€ 1.571
€1.930
36,1%
hoofdstuk
5
Overige publiekszaken
€ 16.763
€ 8.819
€5.594
21,9%
hoofdstuk
6
Geo-informatie
€0
€0
€0
Nvt
hoofdstuk
7
Kansspelen
€0
€0
€0
Nvt
hoofdstuk
8
Telecommunicatie
€28.954
€12.072
€36.733
89,5%
hoofdstuk
9
Verkeer en Vervoer
€7.735
€3.225
€10.515
95,9%
hoofdstuk
10
Diversen
€0
€0
€0
Kostendekking Titel 1
€ 248.794
€ 116.692
€ 290.331
79,4%
Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning
directe kosten
baten
Kosten dekking
hoofdstuk
1
Begripsomschrijvingen
hoofdstuk
2
Vooroverleg/beoordelen conceptaanvraag
hoofdstuk
3
Omgevingsvergunning
hoofdstuk
4
hoofdstuk
5
hoofdstuk
overhead €0
€0
€0
nvt
nvt
€0
€0
€0
€ 669.477
€ 258.063
€ 888.693
Teruggaaf
€0
€0
€0
nvt
€0
€0
€0
nvt
6
Intrekking omgevingsvergunning Wijziging omgevingsvergunning agv wijziging project
€0
€0
€0
nvt
hoofdstuk
7
Sloopmelding
€0
€0
€0
nvt
hoofdstuk
8
Diversen
€0
€0
€0
Kostendekking Titel 2
€ 669.477
€ 258.063
€ 888.693
95,8%
Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn
directe kosten
baten
Kosten dekking
hoofdstuk
1
Horeca
hoofdstuk
2
Organiseren evenementen of markten
hoofdstuk
3
Prostitutiebedrijven
hoofdstuk
4
Kinderopvang
hoofdstuk
5
Marktstandplaatsen
hoofdstuk
6
Winkeltijdenwet
Kostendekking Titel 3 Kostendekking totale tarieventabel
overhead
nvt 95,8%
nvt
€0
€0
€0
nvt
€ 1.158
€ 483
€ 306
18,7%
€0
€0
€0
nvt
€ 1.662
€ 919
€ 2.228
€0
€0
€0
nvt
€0
€0
€0
nvt
€ 2.820
€ 1.402
€ 2.534
60,0%
€ 921.091
€ 376.157
€ 1.181.558
91,1%
baten
Kosten dekking
86,3%
Recapitulatie Titel 1, 2 en 3
Totaal
directe kosten
Kostendekking Titel 1
€ 248.794
€ 116.692
€ 290.331
79,4%
Kostendekking Titel 2
€ 669.477
€ 258.063
€ 888.693
95,8%
Kostendekking Titel 3
€ 2.820
€ 1.402
€ 2.534
60,0%
overhead
Kostendekking totale tarieventabel € 921.091 € 376.157 € 1.181.558 91,1% * Voor de doorrekening van de kosten voor 2023 is de berekening van de overhead gewijzigd. Het uurtarief en daarmee de kosten zijn gestegen. Hierdoor is het kostendekkendheidspercentage gedaald ten opzichte van 2022. Dit wordt deels opgevangen door de hogere legesopbrengst van de versnelde woningbouw.
Pagina 71 van 129
Omgevingswet De bovenstaande legestabel 2023 heeft nog betrekking op de situatie zonder invoering van de Omgevingswet. Op dit moment (half september 2022) is er nog onvoldoende duidelijkheid of de wet per 1 januari 2023 wel of niet wordt ingevoerd. Op 1 november 2022 neemt de Eerste Kamer hierover een beslissing. We zijn wel al volop bezig met de voorbereidingen voor het geval de invoering van de Omgevingswet doorgaat. Bij het doorgaan van de invoering leggen we in december 2022, bij de vaststelling van de leges- en belastingverordeningen 2023, de gewijzigde tabel aan u voor.
2.1.10 Reclamebelasting De gemeenteraad stelt ieder jaar de verordening reclamebelasting vast waardoor het heffen van reclamebelasting in het afgebakende centrumgebied (werkgebied van het SODC, vastgelegd op het kaartbeeld horende bij de vastgestelde Verordening met nr. 000888) mogelijk wordt. Jaarlijks wordt deze verordening geactualiseerd. Het tarief voor 2023 bedraagt: 1.Het vaste bedrag voor de reclamebelasting bedraagt per onroerend zaak € 150,00. 2.Voor zover de waarde van de onroerende zaak meer bedraagt dan € 76.000,00 wordt het in het vorige lid genoemde bedrag vermeerderd met een bedrag per € 1.000,00 waarde van € 1,80. 3.De reclamebelasting bedraagt maximaal per onroerende zaak € 475,00. De ontvangsten minus de kosten gaan in de vorm van een subsidie naar Stichting Ondernemersfonds Druten Centrum (SODC).
2.1.11 Tabel vergelijking tarieven 2022-2023 De volgende tabel geeft voor de belangrijkste belastingsoorten indicatief aan hoe de tarieven voor het begrotingsjaar 2023 zich verhouden ten opzichte van 2022. Belastingsoort
Tarieven
Verhoging/verlaging in %
2022
2023
0,1037 % 0,2084 % 0,1737 %
0,1037% * 0,2301% * 0,1872% *
0,0% ** 10,4% 7,8%
€ 87,96 € 121,32 € 408,36
€ 90,48 € 124,92 € 420,60
3,0% 3,0% 3,0%
€ 238,00
€ 245,00
3,0%
€ 140,71 € 195,03 € 195,03 € 0,85
€ 145,93 € 202,88 € 202,88 € 0,95
3,7% 4,0% 4,0% 11,7%
Onroerendezaakbelastingen: - eigenaren woningen - eigenaren niet-woningen - gebruikers niet-woningen Hondenbelasting: - voor een eerste hond - voor een tweede hond - voor een kennel Rioolheffing: - per aansluiting
Reinigingsheffingen: - éénpersoons huishouden - meerpersoons huishouden - reinigingsrechten - lediging in ondergrondse container
* Tarieven zijn voorlopig en gebaseerd op indicaties van Munitax betreffende de verwachte stijging van de WOZ-waarden. ** Op basis van het tarief lijkt het alsof de OZB voor eigenaren woningen in 2023 ten opzichte van 2022 niet stijgt. Dit komt omdat in het tarief voor 2023 enerzijds rekening is gehouden met de inflatie (+ 3%) en met de extra-ophoging voor de geleidelijke groei naar de regiogemeenten (+ 6,6%) en anderzijds omdat rekening is gehouden met de verlaging van het tarief (-9,6%). Dit laatste op grond van de verwachte WOZ-waarde ontwikkeling. Uiteindelijk betekent dit wel dat de OZB-aanslag voor 2023 gemiddeld 9,6% hoger zal uitvallen in vergelijking tot 2022.
Pagina 72 van 129
2.1.12 Gemeentelijke lastendruk 2023 Hieronder is indicatief de gemiddelde lastendruk voor 2022 en 2023 weergegeven. Dit op basis van een gemiddelde woningprijs van € 250.000 voor 2022 en € 274.000 voor 2023. Daarbij is uitgegaan van de voorlopig ingeschatte waardestijging van woningen met 9,6%. Huurder Geen eigen woning
Eigenaar Met eigen woning met waarde van € 250.000
Eigenaar Met eigen woning met waarde van € 274.000
2022
2023
2022
2023
Afvalstoffenheffing
€ 195,03
€ 202,88
€ 195,03
€ 202,88
20 vuilniszakken/ledigingen
€
€ 19,00
€
17,00
€ 19,00
Rioolheffing
-
-
€ 238,00
€ 245,00
OZB eigenaar
-
-
€ 259,25
€ 284,14
€ 212,03
€ 221,88
€ 709,28
€ 751,02
Totaal
17,00
2.1.13 Kwijtschelding Als een belastingplichtige niet in staat is om de belastingaanslag te betalen kan onder bepaalde voorwaarden (afhankelijk van het netto besteedbaar (gezins-)inkomen en persoonlijke omstandigheden) (gedeeltelijke) kwijtschelding worden verleend. Dat kan alleen als het een aanslag betreft voor onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en hondenbelasting. De gemeente voert een actief beleid op het gebied van kwijtscheldingen. Burgers, aan wie structureel kwijtschelding wordt verleend, komen in aanmerking voor een vereenvoudigde kwijtscheldingsprocedure.
Pagina 73 van 129
Pagina 74 van 129
2.2 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.2.1. Inleiding In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is de verplichting opgenomen om deze paragraaf in de begroting en de jaarrekening op te nemen. Wij vinden het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Op die manier is er voldoende ruimte en tijd om de risico’s van nu te beheersen en om voor eventuele toekomstige risico’s tijdig maatregelen te treffen. De paragraaf weerstandsvermogen geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen. Het vooraf inschatten van de risico’s en daarmee omgaan is belangrijk voor de sturing van de organisatie en de verantwoording die we verschuldigd zijn aan onze inwoners. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te krijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van de risicoinventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is het weerstandsvermogen berekend. Dat is het vermogen van de gemeente om toekomstige financiële tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat de normale bedrijfsvoering wordt aangetast.