Bijlage 1: Programmabegroting 2023
Tekst van het document
2.2.2. Risicoprofiel Een gemeente loopt, net als elke andere organisatie, risico’s in de uitvoering van haar taken. Van een aantal risico’s is bekend welke financiële gevolgen deze hebben en is het vrijwel zeker dat het feit zich zal voordoen (of voorgedaan heeft). De gemeente moet daarvoor voorzieningen treffen (artikel 44 BBV). Bij een risico is het onbekend of het feit zich zal voordoen. In de ambtelijke organisatie is een inventarisatie gedaan van de mogelijke risico’s die zich voor kunnen doen. Bij die inventarisatie zijn in totaal 77 risico’s met financiële gevolgen benoemd. Van elk risico is een inschatting gemaakt voor het mogelijke financiële nadelige effect en op basis van die inschatting is een top veertien tot stand gekomen. Hierbij wordt de opmerking geplaatst dat het risicoprofiel een momentopname is. In een veranderende omgeving veranderen ook steeds de risico’s.
Pagina 75 van 129
In de hiernavolgende tabel worden de veertien risico’s met de grootse financiële impact, alsmede het totaal van alle overige risico’s in beeld gebracht. Risico Doorwerken effecten Corona
Gevolg Diverse (zie afzonderlijke rapportage)
Gewogen inschatting effect 700.000
Algemene uitkering gemeentefonds valt lager uit Begrotingstekort, minder inkomsten dan geraamd. dan begroot Bezuinigen dan wel belastingen verhogen. Het tijdig uitvoeren van onderhoud aan wegen Grotere schade en vervanging moet eerder, dan wel blijft achterwege wordt duurder. Meer risiso op aansprakelijkheidstelling.
263.000
Uitlekken van vertrouwelijke informatie
Claims in verband met misbruik, alsmede imagoschade
216.000
Budget re-integratie is uitgeput
Minder uitstroom uit uitkering en geen nieuwe trajecten kunnen opstarten Autoriteit persoonsgegevens legt na een onderzoek boete op Kosten zijn hoger dan in de begroting aan budget is opgenomen Onzekerheid op de energiemarkt, met stijgende prijzen (budgetoverschrijding)
175.000
(Milieu)schade, herstelkosten en/of financiële claims door derden (Milieu)schade, herstelkosten en/of financiële claims door derden Overheveling deel van toezicht en controletaken naar onafhankelijke marktpartijen. Afname leges inkomsten. Gemeente moet meer bijdragen aan GGD dan begroot.
100.000
Overtreding AVG Kosten jeugdzorg Energielasten Crisissituatie (ramp) Grote calamiteit bij een bedrijf Invoering WKB/Omgevingswet GGD maakt aanspraak op deelnemers voor een extra bijdrage
245.000
160.000 160.000 160.000
100.000 100.000 76.000
MGR maakt aanspraak op deelnemers voor een Gemeente moet meer bijdragen aan MGR dan begroot extra bijdrage Invoering woonplaatsbeginsel Gemeente wordt verantwoordelijk voor een nieuwe populatie jeugdigden
65.800
Wmo is een open-eindregeling
Financieel - Overschrijding van het budget
45.000
Groot scala van allemaal kleinere risico's
Schade, tekort in de begroting, claims, etc.
676.200
Totaal ingeschat financieel risico
3.292.000
50.000
Tabel 1 Overzicht financiële risico’s (in €)
Pagina 76 van 129
2.2.3 Integrale risicoparagraaf COVID-19 crisis, Oekraïne. Vanaf het ontstaan van de corona pandemie zijn gemeenten geconfronteerd met de financiële effecten hiervan. Meerkosten voor de bedrijfsvoering, handhaving, sluitingen van sportzalen, theater en het zwembad zijn voorbeelden hiervan. Er zijn ook minderkosten op het gebied van het niet doorgaan van evenementen. In 2020 en 2021 heeft het Rijk gemeenten gecompenseerd voor inkomstenderving. Ook de vluchtelingenstroom vanuit Oekraïne leidt tot meerkosten bij de gemeenten, waar de overheid financiering tegenover stelt. We nemen in dit kader een risico op voor een aantal onderwerpen, waarvan we weten dat het tot meerkosten leidt. Daarbij gaan we er in dat geval vanuit dat er geen compensatie van het Rijk meer tegenover staat.
Zwembad/ restaurette/ sporthal
Begroting 2023 252.000
Jaarrekening 2021
Extra kosten bedrijfsvoering, waaronder handhaving
78.000
Sociaal domein (o.a. omzetgarantie)
163.000
Cultuur/ Evenementen
79.000
Afval/ Groen/ Ongedierte
128.000
Huisvesting vluchtelingen (Oekraïne)
250.000
Totaal corona
950.000
700.000
0,5
0,5
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00)
2.2.4. Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel financiële middelen de gemeente nodig heeft om de risico’s op te vangen. We gebruiken een risicosimulatie voor het berekenen van een passende reserve voor het opvangen van de risico’s. Uitgangspunt hierbij is dat op basis van risicosimulatie sprake is van 75 tot 95% zekerheid dat de gemeente haar risico’s opvangt. Op basis van een studie naar het verloop van grafieken van een aantal gemeenten kan het best een zekerheidsfactor van 90% gehanteerd worden. De reden daarvoor is dat: 1. Niet alle risico’s zich tegelijk en voor het maximale bedrag voordoen. 2. Voor een klein beetje meer zekerheid (niet 90% maar 95%) moet naar verhouding veel extra geld gereserveerd worden. Uit de risicosimulatie volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden opgevangen met een bedrag van € 3.292.000 (benodigde weerstandscapaciteit).
Pagina 77 van 129
2.2.5. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is het totaal van alle middelen waarover de gemeente Druten beschikt als zich niet begrote kosten voordoen. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt opgebouwd: Weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000)
Schatting stand 1-1-2023
Algemene reserves
11.563
Bespaarde rente
0
Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar)
3.607
Onbenutte belastingcapaciteit
1.316
Saldo onvoorzien
10
Totale beschikbare weerstandscapaciteit
16.496
Tabel 2 Beschikbare weerstandscapaciteit
Algemene reserves (vrij aanwendbaar) Onderstaande tabel geeft inzicht in het verloop van de stand van de reserves.
Verloop reserves (bedragen x € 1.000)
Verslag 2021
Begroting Begroting 2022 2023
Algemene reserves
11.632
10.122
11.563
Bestemmingsreserves
6.891
5.342
5.474
Tabel 3 Verloop van de stand van de reserves
De algemene reserves bestaan uit de algemene reserve (€ 10.361.000) en de reserve grondbedrijf (€ 1.202.000). Deze reserves zijn vrij aanwendbaar. Dat betekent dat er niet van tevoren vaststaat waar we het geld aan uitgeven. Omdat de risico’s van het grondbedrijf worden meegenomen in het risicoprofiel, wordt de reserve grondbedrijf meegenomen in de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit.
Bespaarde rente Met ingang van het begrotingsjaar 2023 rekenen we geen rente meer toe aan het eigen vermogen.
Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Van het totale bedrag aan bestemmingsreserves van € 5.474.000 wordt een bedrag van € 3.607.000 als vrij aanwendbaar aangemerkt. Na goedkeuring van de raad kunnen deze reserves worden ingezet voor het opvangen van risico’s. Uitgangspunt is dat de reserves legaat van Cooth, winstuitkering NUON, conversie aandelen Vitens, kwel-beheersingssysteem en de afschrijvingsreserves Horssen en HOV knoop niet vrij aanwendbaar zijn. Hiervan weten we al dat er toekomstige uitgaven komen.
Pagina 78 van 129
Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte die de gemeente nog heeft om extra opbrengsten te krijgen via belastingheffing. Op basis van de normering volgens artikel 12 Fvw (Financiële-verhoudingswet) bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit van onze gemeente naar schatting € 1.316.000. We berekenen de onbenutte belastingcapaciteit door de begrote belastingopbrengst af te trekken van de (maximale) belastingopbrengst die we hadden kunnen krijgen. Deze ruimte doet zich alleen voor bij de onroerende-zaakbelastingen (OZB). Het huidige beleid van de gemeente Druten is gericht op 100% kostendekking bij het tarief van de afvalstoffenheffing, reinigingsrechten en de rioolrechten. Daarmee houden we dus geen ruimte over.
Saldo onvoorzien De gemeente kiest ervoor om € 10.000 in de begroting aan te houden als buffer voor eenmalig onvoorziene uitgaven. Deze uitgaven moeten onvoorzien, onvermijdbaar en onuitstelbaar zijn.
2.2.6. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om toekomstige risico’s op te vangen. Om te bepalen of het weerstandsvermogen voldoende is, wordt de relatie gelegd tussen de financiële gevolgen van de risico's (gewenste weerstandscapaciteit) en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide onderdelen wordt in het figuur hieronder weergegeven.
Risico’s (naar categorieën) - Materieel - Juridisch/aansprakelijkheid - Product/dienst - Financieel - Milieu - Letsel/veiligheid - Bedrijfsproces (effectief/efficiënt ) - Imago/politiek - Personeel/arbo
Weerstandscapaciteit - Algemene reserves (vrij aanwendbaar) - Bespaarde rente - Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) - Onbenutte belastingcapaciteit - Saldo onvoorzien
Samenloop van risico's
Flexibiliteit
Weerstandsvermogen Figuur 1 Relatie tussen risico’s en weerstandscapaciteit
Het is de taak van het bestuur om te zorgen voor voldoende weerstandsvermogen. Dat vraagt om duidelijke en toetsbare kaders voor concrete vragen zoals: hoeveel geld leggen wij opzij voor het opvangen van mogelijke financiële verliezen?
Pagina 79 van 129
Is ons weerstandsvermogen voldoende? Om te bepalen of ons weerstandsvermogen voldoende is kijken we naar hoeveel financiële middelen nodig zijn en hoeveel er beschikbaar is. De uitkomst van die deelsom is het weerstandsvermogen.
Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen =
----------------------------= Benodigde weerstandscapaciteit
EUR 16.496.000
----------------------=
5,01
EUR 3.292.000
In de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen is bepaald dat de gemeente Druten voor de ratio weerstandsvermogen minimaal een waarderingscode “C” wil scoren. Dat komt neer op minimaal voldoende weerstandsvermogen. De hiernavolgende normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het geeft een waardering van de berekende ratio. Waarderingscijfer A B C D E F
Ratio >2,0 1,4-2,0 1,0-1,4 0,8-1,0 0,6-0,8 <0,6
Betekenis uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende
Tabel 4 Weerstandsnorm
De ratio van de gemeente Druten valt in klasse A. Dat betekent dat ons weerstandsvermogen uitstekend is.
2.2.7 Conclusies weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit valt lager uit dan de beschikbare weerstandscapaciteit. Dat betekent dat Gemeente Druten over voldoende reserves beschikt om met 90% zekerheid de risico’s af te dekken. In hiernavolgend overzicht zijn de ratio’s van het weerstandsvermogen van de afgelopen jaren opgenomen. Het weerstandsvermogen is voldoende op peil.
Rapportagemoment Ratio
Verslag 2020
Verslag 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
6,33
6,39
4,52
5,01
Tabel 5 Verloop ratio weerstandsvermogen
Pagina 80 van 129
Al enige jaren is ons weerstandsvermogen uitstekend. Omdat de reserves afnemen ten opzichte van de jaarrekening 2021, daalt het weerstandsvermogen ten opzichte van de stand bij het verslag 2021. Er zijn twee mogelijkheden om het weerstandsvermogen te beïnvloeden, namelijk door maatregelen te nemen voor die risico’s en dus door die risico’s te verminderen, dan wel door de reserves te vergroten (en dus te sparen). De situatie van de gemeente Druten is de laatste jaren vooral verbeterd doordat onze risico’s (o.a. vanuit de grondexploitatie) toch behoorlijk zijn afgenomen.
2.2.8 Financiële kengetallen Bij ministeriële regeling is een aantal kengetallen vastgesteld. Doel van deze kengetallen is om te kunnen beoordelen hoe we als gemeente Druten het in financiële zin doen. De kengetallen geven de mogelijkheid om het financiële beleid te beoordelen en indien nodig aan te passen. Eén afzonderlijk kengetal zegt niet alles. De kengetallen moeten in samenhang en dus in relatie tot elkaar beoordeeld worden. Als de kengetallen gezamenlijk een verontrustend beeld geven, betekent dit dat de financiële positie van de gemeente onder druk staat en dat er dus maatregelen moeten worden getroffen. De hiernavolgende tabel geeft inzicht in de financiële positie afgeleid uit het jaarverslag 2021, de begroting 2022 en de meerjarenbegroting 2023-2026.
Begroting jaar 2023 Kengetallen (in %) Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Verslag
Begr.
Begr.
MJR
MJR
MJR
2021
2022
2023
2024
2025
2026
62
113
101
99
92
90
48 30 4,00 4 96
93 18 5,13 4 90
84 20 6,27 2 83
83 19 7,64 3 83
76 20 7,39 4 83
74 20 3,42 5 83
Tabel 6 Financiële kengetallen
Pagina 81 van 129
Netto schuldquote De netto schuldquote geeft aan of de gemeente investeringsruimte heeft of juist voorzichtig moet zijn met investeren. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten (rente en aflossing) er zijn, waardoor er minder geld over blijft voor onverwachte uitgaven. Dit kengetal is het totaal van onze schulden (aangegane leningen en crediteuren) gedeeld door de inkomsten (totale baten). Begroting jaar 2023
Verslag Begr. Begr.
MJR
MJR
MJR
Kengetallen (in %)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Netto schuldquote
62
113
101
99
92
90
Tabel 7 Verloop netto schuldquote
Volgens de provincie Gelderland is een netto schuldquote lager dan 90% voldoende. Door de voorgenomen investeringen voldoen wij niet aan dit criterium en zijn daarmee beland in de middelste categorie.
Netto schuldquote (zonder alle door de gemeente verstrekte leningen) Een hoge netto schuldquote hoeft niet altijd een probleem te zijn. Een oorzaak van een hoge netto schuldquote kan zijn dat veel van de geleende gelden worden doorgeleend. De rente en aflossingen worden dan voldaan door degenen aan wie deze leningen zijn verstrekt. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote ook zonder de door de gemeente verstrekte leningen berekend. Daarmee ontstaat inzicht in het deel van de leningen waarvan de rentelasten en aflossingen direct drukken op de eigen begroting. Begroting jaar 2023
Verslag Begr. Begr.
MJR
MJR
MJR
Kengetallen (in %)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
48
93
84
83
76
74
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Tabel 8 Verloop netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen)
Zoals te zien hebben de verstrekte leningen een aanzienlijke invloed op de netto schuldquote. De correctie heeft invloed op de uitkomst, waarbij het kengetal vanaf het begrotingsjaar 2023 een dalende trend laat zien.
Solvabiliteit De solvabiliteit geeft aan welk deel van onze bezittingen is betaald met spaargeld. In vaktermen is dat het eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen. Een hoog aandeel van het eigen vermogen geeft aan dat de gemeente financieel gezond en flexibel is. Begroting jaar 2023
Verslag Begr.
Begr.
MJR
MJR
MJR
Kengetallen (in %)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Solvabiliteitsratio
30
18
20
19
20
20
Tabel 9 Verloop solvabiliteit
Pagina 82 van 129
Volgens de provincie Gelderland is onze solvabiliteit middelmatig (norm tussen 20-50%). Een redelijk gedeelte van onze bezittingen is betaald met eigen geld. Maar het grootste gedeelte van onze bezittingen is betaald met geleend geld. Volgens de provincie Gelderland is bij 50% of meer eigen vermogen de solvabiliteit voldoende.
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan of er financieel nog ruimte is voor nieuw beleid. Zolang op lange termijn de inkomsten hoger zijn dan de uitgaven blijft er ruimte over, de zogenaamde structurele exploitatieruimte. Incidentele baten, maar ook incidentele lasten worden bij deze berekening dus buiten beschouwing gelaten. Dat geldt in principe ook voor de stortingen en onttrekkingen aan reserves, tenzij deze van structurele aard zijn.
Begroting jaar 2023
Verslag Begr. Begr.
MJR
MJR
MJR
Kengetallen (in %)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Structurele exploitatieruimte
4,00
5,13
6,27
7,64
7,39
3,42
Tabel 10 Verloop structurele exploitatieruimte
Volgens de begroting 2023 en verder is de gemeente Druten voldoende (norm provincie Gelderland > 0%) in staat om voor langere tijd financiële tegenvallers op te vangen. Dit kengetal laat een daling zien in het jaar 2026.
Grondexploitatie Als een gemeente veel geld heeft geïnvesteerd in de aankoop van gronden, kan dat risico’s opleveren. Alle kosten van de grond moeten – in basis – worden terugverdiend via verkoop. Hoe langer het duurt voor de gronden worden verkocht, hoe groter de risico’s zijn. Het kengetal geeft aan welk gedeelte van onze totale inkomsten is vastgezet in grondexploitatie. Begroting jaar 2023
Verslag Begr. Begr.
MJR
MJR
MJR
Kengetallen (in %)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Grondexploitatie
4
4
2
3
4
5
Tabel 11 Verloop grondexploitatie
Ons aandeel in grondexploitatie neemt geleidelijk toe. Dit heeft alles te maken met de toename van jaarlijks € 500.000 wat beschikbaar is ten behoeve van strategische aankopen. De komende jaren is voorzien dat het aandeel van de grondexploitatie weinig risico’s oplevert voor de financiële positie van onze gemeente (norm provincie Gelderland < 20%).
Pagina 83 van 129
Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden Een gemeente heeft de ruimte om belastingen te verhogen. Deze belastingen zijn voor onze inwoners woonlasten. Het gaat om de OZB (onroerende zaakbelasting), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Daarbij is de OZB voor gemeenten de belangrijkste eigen belastinginkomst. Het kengetal geeft aan hoeveel procent van het landelijke gemiddelde de woonlasten van de gemeente Druten zijn. Begroting jaar 2023
Verslag Begr. Begr.
MJR
MJR
MJR
Kengetallen (in %)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Belastingcapaciteit
96
90
83
83
83
83
Tabel 12 Verloop belastingcapaciteit
De gemeente Druten scoort minder dan 100%. Dat betekent dat onze inwoners minder belasting betalen dan het landelijk gemiddelde. We hebben dus ten opzichte van dat landelijke gemiddelde nog een mogelijkheid om de belastingen te verhogen en daarmee onze inkomsten te verhogen.
Kengetallen provincie Gelderland De provincie Gelderland heeft de kengetallen opgenomen in een databank en er zijn in overleg met het Ministerie van BZK en de andere provincies signaleringswaarden vastgesteld waaraan de kengetallen kunnen worden getoetst. Daarbij kan categorie A als minst en categorie C als meest risicovol worden bestempeld. In onderstaand overzicht zijn de kengetallen en categorieën inzichtelijk gemaakt. Begroting 2023
Categorie A
Categorie B
Categorie C
* Netto schuldquote
101
< 90
90 - 130
> 130
* Netto schuldquote gecorrigeerd
84
< 90
90 - 130
> 130
* Solvabiliteitsratio
20
> 50
20 - 50
< 20
* Structurele exploitatieruimte
6,27
>0
0
<0
* Grondexploitatie
2
< 20
20 - 35
> 35
* Belastingcapaciteit woonlasten
83
< 95
95 - 105
> 105
Kengetallen (in %)
Zoals de tabel laat zien, is de gemeente Druten financieel gezond. Het gevoerde financiële beleid is weinig risicovol. Hoewel het kengetal solvabiliteit voor verbetering in aanmerking komt, heeft de gemeente Druten ruimte voor investeringen en is de mogelijkheid aanwezig om door belastingverhoging meer inkomsten te genereren (belastingcapaciteit). Die inkomsten kunnen worden aangewend om de schulden te verminderen of het eigen vermogen te versterken. Het aandeel van de financiële middelen in de grondexploitatie is klein. Gezien de hoogte van het solvabiliteitspercentage blijven we voorzichtig met investeren.
Pagina 84 van 129
Conclusie kengetallen Pas als meerdere kengetallen in de meest risicovolle categorie vallen, kan dit wijzen op een zwakke financiële positie. Dat is voor de gemeente Druten zeker niet het geval. De financiële positie levert weinig risico’s op en dat wordt vooral benadrukt door het feit dat we op basis van het kengetal ‘structurele exploitatieruimte’ positief scoren. Het eigen vermogen van de gemeente Druten is volgens de norm onvoldoende om financieel flexibel te zijn. De bezittingen worden voornamelijk gefinancierd met geleend geld. Een positieve ontwikkeling is dat het aandeel van de gemeente in de grondexploitatie afneemt. Dat betekent minder (financiële) risico’s waarmee we rekening moeten houden. Het weerstandsvermogen geeft aan dat we uitstekend in staat zijn om toekomstige risico’s af te dekken. Dat blijkt ook uit de meerjarenbegroting van de structurele exploitatieruimte. Met de belastinginkomsten blijft de gemeente Druten onder het landelijk gemiddelde. Dat betekent dat in samenhang met de onbenutte belastingcapaciteit, zoals benoemd bij de beschikbare weerstandscapaciteit, er nog ruimte is voor het genereren van inkomsten.
Pagina 85 van 129
In het onderstaande overzicht is kort weergegeven hoe de kengetallen geïnterpreteerd kunnen worden.
101 20 20 20 20 20
6,27
Heeft de gemeente voldoende structurele b aten om haar structurele lasten te dekken?
Heeft de gemeente een hoge schuld en hoeveel daarvan is doorgeleend aan derden? De netto schuldquote b estaat dus uit twee ratio's: zowel in- als exclusief doorgeleende gelden
Hoe hoger dit percentage, hoe b eter
Hoe lager deze percentages, hoe b eter
Structurele Exploitatieruimte
Netto Schuldquote
Belastingcapaciteit
Solvabiliteit
83
20 Grondexploitatie
Heeft de gemeente voldoende eigen vermogen om aan haar financiële verplichtingen te voldoen?
Heft de gemeente relatief veel b elastingen en is er ruimte om deze b elastingen te verhogen? 2
Hoe lager dit percentage, hoe b eter
Grondexploitatie kan risicovol zijn. Heeft de gemeente relatief veel grond en loopt zij daardoor veel risico?
Hoe hoger dit percentage, hoe b eter
Hoe lager dit percentage, hoe b eter
Pagina 86 van 129
2.2.9 Geprognosticeerde balans Door het opnemen van een geprognosticeerde balans in zowel de begroting als de meerjarenraming krijgt de raad meer inzicht in de ontwikkeling van onder meer investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen en in de financieringsbehoefte. Hierna treft u de geprognosticeerde balans aan voor de begroting 2023–2026.
Pagina 87 van 129
Balans per 31 december (x € 1.000)
ACTIVA
Ultimo 2021
Ultimo 2022
Ultimo 2023
Ultimo 2024
Ultimo 2025
Ultimo 2026
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Vaste activa Immateriële vaste activa
202
Materiële vaste activa * Investeringen economisch nut * Investeringen OR maatschappelijk
42.679 3.473
Financiële vaste activa * Deelnemingen * Uitgezette leningen * Overige uitzettingen
444 7.285 1.075
103
46.152
61.934 56.917 5.017
8.804
Totaal vaste activa
90 65.266 59.012 6.254
9.707 1.520 8.161 26
77 65.131 58.973 6.159
9.230 1.494 7.710 26
64 62.965 57.120 5.844
9.071 1.494 7.551 26
51 60.818 55.314 5.504
9.018 1.494 7.497 26
9.049 1.494 7.528 26
55.158
71.744
74.586
74.279
72.046
69.918
1.667
2.097
1.000
1.500
2.000
2.500
Uitzettingen * Vorderingen openbare lichamen * Schatkist * Overige vorderingen
6.394
5.604
5.987
5.987
5.987
5.987
Liquide middelen * Kassaldi * Bank, griro en rekening courant
337
62
138
138
138
138
4.432
1.469
3.431
3.431
3.431
3.431
12.830
9.232
10.556
11.056
11.556
12.056
67.988
80.976
85.142
85.335
83.602
81.974
Vlottende activa Voorraad (gronden)
Overlopende activa Totaal vlottende activa TOTAAL GENERAAL
Pagina 88 van 129
Balans per 31 december (x € 1.000)
PASSIVA
Ultimo 2021
Ultimo 2022
Ultimo 2023
Ultimo 2024
Ultimo 2025
Ultimo 2026
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Vaste passiva Eigen vermogen * Algemene reserve * Bestemmingsreserves - Voor egalisatie van tarieven - Overige bestemmingsreserves * Nog te bestemmen resultaat Voorzieningen * t.b.v. verplichtingen en verliezen * t.b.v. egalisatie van kosten Vaste schulden looptijd 1 jaar of langer * Onderhandse leningen * Waarborgsommen * Financieringstekort
20.307
14.810
16.797
16.365
16.401
16.432
11.632
9.047
10.361
9.907
9.907
9.907
1.137 5.754 1.784
926 4.837
0 6.436
0 6.458
0 6.494
0 6.525
3.442 2.849 593
3.881 3.340 541
38.204 38.195 9
Totaal vaste passiva
5.120 3.231 1.889
51.581 31.347 11 20.223
61.953
5.459 3.237 2.222
53.006 33.400 12 19.594
70.272
5.779 3.248 2.531
53.292 27.600 12 25.680
74.923
6.270 3.262 3.008
51.203 22.900 12 28.291
75.116
49.053 18.700 12 30.341
73.383
71.755
Vlottende passiva
Netto vlottende schulden korter 1 jaar * Bank- en girosaldi * Overige schulden Overlopende passiva Totaal vlottende passiva TOTAAL GENERAAL
1.678 0 1.678
6.753 420 6.333
6.837 327 6.510
6.837 327 6.510
6.837 327 6.510
6.837 327 6.510
4.357
3.951
3.382
3.382
3.382
3.382
6.035
10.704
10.219
10.219
10.219
10.219
67.988
80.976
85.142
85.335
83.602
81.974
Pagina 89 van 129
Pagina 90 van 129
2.3. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 1. Algemeen De gemeente Druten is 4.246 hectare groot, waarvan een groot deel bij de gemeente als openbare ruimte in beheer is. In deze ruimte vinden veel activiteiten plaats zoals wonen, werken en recreëren. Voor die activiteiten zijn kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, verlichting, openbaar groen en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau, de uitstraling van de gemeente en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. Het beleid van de gemeente Druten voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in de nota’s: - Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan, vastgesteld door gemeenteraad in 2018; - Wegenbeleidsplan Druten 2014 – 2024, geactualiseerd in 2018; - Beleidsnota Openbare Verlichting, vastgesteld in 2009; - Landschapsontwikkelingsplan (2007 – 2017) en uitvoerings- en financieringsplan 2007; - Groenbeleidsplan vastgesteld in 2004; - Meerjarenonderhoudsprogramma gemeentelijke gebouwen, laatst herzien in 2016 voor de gemeentelijke gebouwen; - Reserves en voorzieningen, jaarlijks geactualiseerd bij de begroting. Ten aanzien van het onderhoud van kapitaalgoederen kan ervoor worden gekozen om de uitgaven jaarlijks in de exploitatie te ramen en te realiseren of er een voorziening voor te vormen.
Zijn de kosten jaarlijks van een ongeveer gelijk niveau is het gebruikelijk de kosten via de exploitatie te laten lopen. Bij grote schommelingen van de lasten is het vormen van een voorziening aan te raden. Hiervoor is het beschikbaar hebben van actuele beheerplannen noodzakelijk. In dit kader bieden wij u een integraal plan voor het beheer van de openbare ruimte in het eerste half jaar van 2023 ter vaststelling aan. Integraal beheer openbare Ruimte (IBor) Afspraken over het beheer van de openbare ruimte zijn aangepast met de invoering van het wijkbeheer in 2018. Daarbij is afgesproken dat het handmatig groenonderhoud (schoffelen en snoeien) op niveau B onderhouden wordt. In onderstaande tabel staan per discipline de beheerniveaus weergegeven voor de zichtbare openbare ruimte. Tabel 27: Beheerniveaus Openbare Ruimte Discipline Zones wonen werken fietsen Wegen
B
C
B
B
Buitenge bied C
Onkruidbestrijding
B
B
B
B
B
B
Wegmeubilair
B
C
B
B
C
C
Civiele Kunstwerken
B
C
B
B
C
C
B/C*
B/C*
B/C*
B
B/C*
B/C*
C
C
B
B
C
C
Groen Reiniging
winkelen
Ontsluit. wegen B
Pagina 91 van 129
Onderstaand een korte beschrijving wat er verstaan wordt onder een bepaald kwaliteitsniveau. A+= Intensief: netjes, visitekaartje, perfecte uitstraling, veilig en veel gebruiksgemak A = Aandacht: netjes, hoge beeldkwaliteit, functioneel B = Normaal: netjes, functioneel, veilig en voldoende gebruiksgemak C = Extensief: functionaliteit staat voorop, instandhouding, waarborging veiligheid en afscherming * Afspraak is dat het machinale groenonderhoud (maaien) op niveau C wordt uitgevoerd en dat we voor het handmatig groenonderhoud, dat we zelf met inzet van de sociale werkvoorziening en mensen met een baanindicatie uitvoeren niveau B hanteren. In de eerste helft van 2023 bieden wij u een actueel Ibor-plan ter vaststelling aan. De voorbereiding is in de laatste fase, eind 2022/begin 2023 worden de inspecties afgerond. De financiële effecten hiervan verwerken wij na uw besluitvorming in de perspectiefnota 2023 en de begroting 2024. Duidelijk is dat er sprake zal zijn van een structurele kostenuitzetting. Enerzijds veroorzaakt door de uitbreiding van het areaal, maar anderzijds ook het gevolg van de kostenstijgingen. Beleidsindicatoren Indicator Klanttevredenheidsonderzoek Aantal klachten Aantal burgerparticipatiecontracten Afhandeling meldingen buiten normtijd Aantal ontevreden melders
Werkelijk 2021 2.255 18
Begroot 2021 2.700 28
Begroot 2022 7.0 2.700 30
Begroot 2023 7.0 2.500 35
38%
25%
25%
20%
3%
3%
3%
3%
Uitvoeringsprogramma Voor het opstellen en de afstemming van de verschillenden civiel- en cultuurtechnische projecten hanteren we een integrale planning. In dit jaarlijks uitvoeringsplan zijn zowel de wegen, de riolering, kunstwerken, openbare verlichting als groenprojecten opgenomen. 2. Wegbeheer In de gemeente Druten ligt een totaal oppervlak van circa 1,30 miljoen m² aan verhardingen. Van het totale areaal bestaat 52,7% uit asfaltverharding, 46,5% uit elementenverharding (klinkers, tegels, etc.), 0,4% uit betonverharding en 0,4% uit overige verhardingen (met name onverhard en semi-verharding). De trend van de technische kwaliteitsontwikkeling van de verhardingen laat zien dat de kwaliteit van alle verhardingen tot 2010 stabiel was en zich rond de ondergrens van kwaliteitsniveau ‘Basis’ bevond. Door de bezuinigingen van de afgelopen jaren is de kwaliteit echter teruggelopen naar een kwaliteitsniveau ‘Laag’. Tijdens de behandeling van de Voorjaarnota 2016 is vastgesteld dat vanaf 2018 het structureel budget voor onderhoud wegen wordt opgehoogd. Uitgangspunt is dan dat voor asfaltverhardingen een onderhoudsniveau ‘Basis’ en voor elementen een onderhoudsniveau ‘Laag’ geldt. In 2017 is gestart met het opstellen van plannen hoe het beschikbare budget zo efficiënt mogelijk ingezet kan worden om aan het hiervoor benoemde kwaliteitsniveau te voldoen.
In 2018 is onderzoek gedaan naar het
Pagina 92 van 129
hanteren van risico gestuurd beheer aan ons wegareaal. In dit onderzoek wordt dan onder andere gekeken naar gebruikersintensiteit en gebruiksfunctie waarop het onderhoudsniveau wordt afgestemd. In 2023 worden aan de onderstaande wegvakken onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd of gepland:
Plaats Afferden Deest Deest Horssen Druten Deest Horssen Druten Druten gemeente
Asfaltbestek Druten 2022 Molendam Kweldam Waalbandijk Hoogveldsestraat Veerdam Grotestraat Broerstraat Begraafplaats Klein onderhoud Totaal
Plaats Losse projecten onderhoud Druten Begraafplaats elementen Druten gemeente Scheuren vullen Plaats Overige Druten gemeente overige / onvoorzien
Werkzaamheden € 41.000 Vervangen deklaag + grasbeton maken € 234.000 Vervangen deklaag + grasbeton maken € 100.000 Herstel constructie € 60.000 Vervangen deklaag € 41.000 Vervangen deklaag € 143.000 Vervangen deklaag en rabatstrook € 86.000 Herstel deklaag + grasbeton maken € 10.000 Vervangen deklaag € 30.000 € 745.000 Werkzaamheden € 5.000 Herstel voetpaden € 50.000 Werkzaamheden € 70.000
3. Rioleringen De gemeente Druten heeft circa 117 kilometer vrijverval riolering in beheer. Verder heeft de gemeente onder andere ca. 45 km drukrioleringsleiding, ca. 240 drukrioleringsunits, 9 bergbezinkvoorzieningen, ca. 8.350 stuks straat- en trottoirkolken, 27 stuks rioolgemalen, 6 vuilafscheider en 3 IBA's in beheer. In 2022 is een geactualiseerd Beleidsplan water er riolering (voorheen GRP) vastgesteld door de gemeenteraad. In dit plan zijn per waterzorgplicht (afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater) de beleidsuitgangspunten vastgelegd. Een van de uitgangspunten in dit plan is om het beleid ten aanzien van riolering en water zoveel mogelijk gelijk te schakelen met de gemeente Wijchen. Daarnaast werken we aan het verder implementeren van risico bewust beheer. Deze methode wordt verder uitgewerkt en doorgevoerd in de diverse operationele plannen. Koppeling wegen- en rioolbeheer Om onderhoudswerkzaamheden aan de wegen en de riolering integraal uit te kunnen voeren dient constant een interactie plaats te vinden tussen het wegbeheer en het rioolbeheer om zodoende kapitaalvernietiging tegen te gaan. Zo kan het zijn dat herbestratingen naar voren worden gehaald of uitgesteld om deze werkzaamheden in combinatie met rioolvervangingen uit te voeren. Dit geldt tevens voor vervangingswerkzaamheden van het riool.
In 2022 hebben er geen grootschalige rioolvervangingen plaatsgevonden. Ook in 2023 worden er alleen rioolrenovatie door het relinen van bestaande leidingen en plaatselijke reparaties uitgevoerd. Het onderhoudsplan wordt opgesteld op basis van uitgevoerde inspecties. De onderhoudsmaatregelen worden geformuleerd in lijn met het risico bewust beheer.
Pagina 93 van 129
4. Openbaar groen Het onderhoud van het openbaar groen is deels uitbesteed en wordt deels in eigen beheer uitgevoerd. Een aannemer verricht de machinale onderhoudswerkzaamheden zoals het grasmaaien, onkruidbestrijding op verhardingen en vegen van wegen. Met inzet van medewerkers van de sociale werkvoorziening en mensen uit de participatiewet voeren we zelf het handmatige groenonderhoud uit zoals schoffel- en snoeiwerkzaamheden. In 2019 is het machinaal groenonderhoud opnieuw aanbesteed. Dit contract heeft een looptijd van 3 jaar + 1 optiejaar. In verband met omissies in het bestek is in 2022 het machinaal groenonderhoud voor één jaar opnieuw aanbesteed. Deze opdracht eindigt uiterlijk in februari 2024. Burgerparticipatie groen Met bewoners worden in 2023 op diverse locaties de beplanting gerenoveerd. Daarnaast voert wijkbeheer, op verzoek van bewoners uit de wijken, kleine vervangingen van beplanting uit. Drutens Bosje In het kader van bewonersparticipatie zet de aannemer bij het onderhoud van het bosje vrijwilligers in. Daarnaast wordt het toezicht op het gebruik van het Drutens Bosje ondersteund door een groep vrijwilligers die daarvoor door de gemeente is aangesteld en wordt gefaciliteerd. Deze groep doet ook enkele lichte onderhoudswerkzaamheden. In het Drutens Bosje is groot onderhoud uitgevoerd aan de paden, de speeltoestellen en aan de bomen.
Daarnaast is er in 2022 wederom een kapronde uitgevoerd voor het verwijderen van essen welke door de essentakkensterfte zijn aangetast. Het beleid is dat we de aangetaste bomen gefaseerd rooien. In 2023 zetten we dat beleid door. De stormen van begin 2022 hebben fors huisgehouden in het Drutens Bosje. Zo erg zelfs dat enkele paden voor langere periode afgesloten moesten worden. De gevolgen van de stormen hebben ook z’n invloed het planmatig lange termijnonderhoud. Voor de instandhouding van een vitaal en gezond bos voeren we jaarlijks dunningen uit. Als gevolg van de stormen zullen we komende jaren deze noodzakelijke dunningen zo terughoudend als mogelijk uitvoeren. We beperken ons tot veiligheidsonderhoud. Bomenonderhoud Handhaven duurzaam bomenareaal: We kappen planmatig bomen in het buitengebied die bekend staan als bomen met verhoogd risico. In het verleden zijn meerdere exemplaren omgewaaid, afgebroken en/of breken er regelmatig zware takken uit de bomen. De gemeente is aansprakelijk voor de gevolgen daarvan. Daarnaast vraagt het continue bijsturen vanwege ziekten en plagen om ad-hoc oplossingen. Met name uitval door essentaksterfte en kastanjebloedingsziekte vraagt om sturing buiten de planning om. Ondanks alle inspanningen (watergeven) heeft door de aanhoudende droogte veel jonge aanplant de zomer waarschijnlijk niet overleefd.
Een werkelijke opname daarvan kunnen we pas in het voorjaar van 2023 doen. Onderhoudstoestand bomen: We hebben afgelopen jaren extra ingezet op het inlopen van achterstallig onderhoud in ons bomenareaal. Daartoe is in 2021 een boomonderhoudsbestek in de markt gezet. We maken grote stappen, maar op dit moment is er nog steeds sprake van achterstallig onderhoud. De onderhoudsfrequentie voldoet (nog) niet aan het wettelijk vereiste, daardoor lopen we aansprakelijkheid risico’s. In 2023 proberen we net als in 2022 verder in te lopen op het boomonderhoud, maar door de stormen van begin 2022 hebben wij daar fors vertraging in opgelopen.
Pagina 94 van 129
Herinrichting De Gelenberg De buiteninrichting bij sportcomplex De Gelenberg sluit in haar huidige vorm niet meer aan bij de wensen, de soort en het aantal gebruikers. Er zijn middelen beschikbaar gesteld voor herinrichting van het totale complex. Er worden extra parkeerplaatsen op het sportpark gerealiseerd en daarnaast is besloten tot vervanging van de huidige sporthal. Speelvoorzieningen Voor de speelvoorzieningen is het structurele onderhoud doorgezet. Voor 2022 onderzoeken we of de inrichting van de speelterreinen nog wel voldoet aan landelijke richtlijnen en voorschriften van de NVWA. Naast de inrichting wordt ook gekeken naar de kwaliteit van de ondergronden, de hekwerken en de speeltoestellen. Voor vervanging van toestellen is geen (structureel) budget beschikbaar. Het speelvoorzieningenbeleid wordt geactualiseerd en zal medio 2023 gereed zijn. Een inhaalslag voor het vervangen van toestellen is gewenst en zal daarna planmatig worden opgepakt. Het inzichtelijk krijgen van de bijbehorende financiële consequenties is hiervan een onderdeel. 5. Openbare verlichting In 2009 is het "Beleidsplan Openbare Verlichting 2009-2018" vastgesteld. Samen met Wijchen is in 2022 een plan opgesteld ten behoeve van nieuw beleid. Dit plan wordt begin 2023 ter goedkeuring voorgelegd. Lichtmasten worden gecontroleerd op leeftijd en selectief getest.
Aan de hand van deze gegevens stellen we een vervangingsplan op en voeren dat uit. We verlichten conform de richtlijn ROVL 2011 waarbij energieverbruik en duurzaamheid centraal staan. Bij nieuwbouw en reconstructies voldoen we aan deze richtlijn, bij renovaties streven we naar de ondergrens van de richtlijn zonder er lichtpunten bij te plaatsen. Om een beeld te krijgen op welke manier het openbare verlichtingsnet van de gemeente nog meer duurzaam gemaakt kan worden is er in 2019 een uitgebreide inventarisatie en inspectie uitgevoerd. De resultaten hiervan zijn verwerkt in een vervangingsplan dat begin 2021 is aangeboden aan de gemeenteraad. In 2021 zijn deze plannen nader uitgewerkt en aanbesteed. In 2022 met een doorloop naar 2023 worden conform dit plan ca. 540 armaturen vervangen door energiezuinige ledverlichting. Daarna in de periode tot 2030 vervangen we er gefaseerd nog eens 1.050 st. 6. Gebouwen Onderhoud gebouwen Voor de gemeentelijke gebouwen wordt periodiek een Meerjaren OnderhoudsPlanning (MOP) opgesteld. Deze MOP geeft inzicht in het te verwachten onderhoud en de kosten van het onderhoud. Op basis van de MOP wordt het gemiddelde van de jaarlijkse kosten berekend wat de basis is voor de dotatie aan de voorziening gebouwenbeheer. Deze is in de exploitatiebegroting opgenomen.
Per jaar wordt geschouwd of de geplande onderhoudsactiviteiten ook daadwerkelijk noodzakelijk zijn. Is het niet direct noodzakelijk dan worden de activiteiten doorgeschoven. Omgekeerd komt het ook voor dat onderhoudsactiviteiten eerder uitgevoerd moeten worden. In 2022 zijn wij gestart met het actualiseren van het MOP. Eind 2022 en begin 2023 vinden de inspecties plaats.
Pagina 95 van 129
Pagina 96 van 129
2.4 Paragraaf financiering 2.4.1 Algemeen Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Financiering decentrale overheden (Fido) is het bevorderen en transparant maken van het financieringsbeleid. De belangrijkste middelen om die transparantie te bevorderen zijn het opstellen van een treasurystatuut en het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening. In de begroting worden de plannen op het gebied van financiering en treasury toegelicht en in de jaarrekening wordt ingegaan op de bereikte resultaten. Hieruit zal ook moeten blijken dat de financieringsactiviteiten zijn uitgevoerd conform het treasurystatuut en de Wet Fido.
2.4.2 Doelstellingen van het treasurybeleid De belangrijkste doelstellingen van het treasurybeleid zoals deze zijn vastgelegd in het Treasurystatuut zijn: Het verkrijgen en handhaven van toegang tot de financiële markten tegen acceptabele condities (financierings- en beleggingsfunctie); Het zoveel mogelijk beschermen van de gemeentelijke vermogens en (rente)resultaten tegen ongewenste financiële risico´s, zoals rente-, koers-, krediet-, valuta- en liquiditeitsrisico (risicomanagementfunctie); Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheersen van de geldstromen en financiële posities; Het opzetten en onderhouden van een goede en efficiënte financiële infrastructuur voor het beheer van de geldstromen en posities; Middels het vaststellen van de begroting geeft de gemeenteraad een mandaat af aan het college van burgemeester en wethouders om de in de financieringsparagraaf voorgestelde transacties ook daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. Het college mandateert de functionarissen van het domein Bedrijfsvoering met inachtneming van het bepaalde in het treasurystatuut om binnen de kaders van de financieringsparagraaf in de begroting en eventuele bijstellingen over te gaan tot het afsluiten van de feitelijke transacties. 2.4.3.
Uitgangspunten risicobeheer Voor risicobeheer gelden als algemene uitgangspunten: De gemeente mag leningen of garanties uit hoofde van de “publieke taak” uitsluitend verstrekken aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen. Uitzettingen vinden uitsluitend plaats bij de schatkist van het Rijk. 2.4.4 Ontwikkelingen 2023 BBV rentetoerekening De Commissie BBV heeft een “notitie rente” geschreven met bepalingen en richtlijnen. In de notitie wordt ingegaan op de verwerking van de rentelasten en –baten in de begroting en jaarstukken. Doelstelling van de notitie is het bevorderen van een eenduidige handelswijze over rente door gemeenten. De commissie BBV adviseert het renteschema uit deze notitie op te nemen. De werkelijke rentekosten in 2023 die centraal op taakveld 0.5 (Treasury) vermeld staan worden met behulp van een renteomslag van 0,75% toegerekend aan de betreffende taakvelden. Er wordt jaarlijks met een vaste omslagrente gerekend voor alle activa op basis van de werkelijke rentelasten. Dit vaste omslagrentepercentage mag niet hoger zijn dan de rente die wordt betaald over externe financiering, met een afwijking van maximaal 0,5%. Voor de begroting 2023 is het omslagrentepercentage bepaald op 0,75%.(2022: 0,75%) In het volgende overzicht wordt inzicht gegeven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening.
Pagina 97 van 129
Schema rentetoerekening 2023 2023 a.
Rentelasten over de korte en lange financiering
386.413
b.
Externe rentebaten
-30.864
Totaal door te rekenen externe rente
355.549
c1.
Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend
c2.
Rente projectfinanciering
-19.729 n.v.t.
Subtotaal
-19.729
Saldo door te berekenen externe rente
335.820
d1.
Rente toegerekend aan het eigen vermogen (2022:0,75%)
0
d2.
Rente toegerekend aan voorzieningen
0
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
335.820
e
Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag 0,75%)
531.758
f.
Renteresultaat Taakveld Treasury
195.938
Schatkistbankieren Schatkistbankieren voor decentrale overheden is sinds 2013 wettelijk verplicht. Dit betekent dat decentrale overheden hun tegoeden verplicht moeten aanhouden in de Nederlandse schatkist. De redenen voor deze maatregel zijn het verminderen van de risico’s van uitzettingen van overtollige middelen door decentrale overheden en het verlagen van de EMU-schuld van Nederland. Met ingang van 1 juli 2021 is de hoogte van het minimale drempelbedrag wat buiten de schatkist mag worden aangehouden, aangepast naar € 1.000.000. Dagelijks worden in Druten aan het einde van de dag alle overtollige middelen boven het intern aangehouden drempelbedrag van € 500.000 afgeroomd en gestort in de schatkist. De rentevergoeding voor overtollige middelen bij de schatkist is nihil. Toekomstige financieringsbehoefte Onze financieringspositie wordt in 2023 met name beïnvloed door investeringen die plaats vinden. Voor een nadere toelichting op het investeringsvolume dat in de begroting 2023-2026 is opgenomen verwijzen wij u naar paragraaf 7.1 (investeringsvolume 20232026). Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is 8,5% van de totale begroting. Een gemeente mag tot de kasgeldlimiet met kortlopende leningen (< 1 jaar) gefinancierd zijn. De kasgeldlimiet is door het Rijk ingevoerd om risico’s te beperken bij het aantrekken van geld op korte termijn.
Voor Druten bedraagt de kasgeldlimiet in 2023 afgerond € 4.000.000. De liquiditeitenontwikkeling wordt voortdurend gevolgd. Indien de kasgeldlimiet in 2023 structureel dreigt te worden overschreden, worden aanvullende maatregelen genomen
Pagina 98 van 129
door het aantrekken van liquiditeiten met een looptijd langer dan één jaar. Zolang de kortlopende rente lager is dan de rente voor langlopende leningen, streven we naar maximale benutting van de kasgeldlimiet. Renterisiconorm Via de renterisiconorm worden de renterisico’s op de vaste schuld ingekaderd. De renterisiconorm is wettelijk vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. De renterisiconorm houdt in dat de aflossingen en renteherzieningen van leningen met een looptijd langer dan 1 jaar samen maximaal 20% van het begrotingstotaal mogen zijn. Hierbij is een minimumbedrag bepaald van € 2,5 miljoen. Het uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op de langlopende schulden. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen tegelijk opnieuw moet worden afgesloten, met het risico van snel oplopende rentelasten. Als gevolg van deze norm werkt een rentestijging op de kapitaalmarkt slechts gedeeltelijk en geleidelijk door in te betalen rentelasten over de vaste schuld. Onderstaande tabel geeft aan dat de gemeente Druten ruim binnen de renterisiconorm blijft. Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) Positie t.o.v. renterisiconorm 1 Te betalen aflossingen Renterisiconorm Stand van het begrotingstotaal per 1-12 2023 e.v.
3 Het vastgesteld percentage 4 Renterisiconorm (2) x (3) Toets renterisiconorm Renterisiconorm Te betalen aflossingen Ruimte (+) / Overschrijding (-)
2023
2024
2025
2026
6.947
5.800
4.700
4.200
50.191 20% 10.038
51.394 20% 10.279
52.397 20% 10.480
53.403 20% 10.681
10.038 6.947 3.091
10.279 5.800 4.479
10.480 4.700 5.780
10.681 4.200 6.481
Rentevisie en economisch beeld (medio september 2022) De treasury-activiteiten staan bloot aan zowel interne als externe ontwikkelingen. De interne ontwikkelingen bestaan met name uit investeringsplannen. De belangrijkste externe ontwikkelingen zijn (internationale) economische indicatoren en de invloed hiervan op de geld- en kapitaalmarkt. Het voorspellen van de renteontwikkeling is echter een lastige en bijna onmogelijke opgaaf, zeker op de lange termijn. Volgens de rentevisie van de Bank Nederlandse Gemeenten (eind juli 2022) zullen de lange rentetarieven in alle looptijden naar verwachting oplopen. In de begroting 2023 wordt voor de financieringsbehoefte (af te sluiten geldleningen > 1 jaar) rekening gehouden met een rentepercentage van 2,25%. Leningenportefeuille Het schuldrestant van onze leningenportefeuille bedraagt begin 2022 € 38,195 miljoen. In april 2022 is een 10jrs langlopende lening van € 9 miljoen afgesloten. Medio september 2022 heeft de gemeente 11 langlopende leningen met looptijden van 5 t/m 20 jaar. De leningenportefeuille bestaat volledig uit lineaire leningen waarbij geen tussentijdse renteaanpassingen zijn toegestaan. De leningen zijn afgesloten bij de BNG, Rabobank en NWB.
Pagina 99 van 129
Liquiditeitenbeheer en financieringsbehoefte De financieringsbehoefte baseren we op een liquiditeitsplanning. Hiermee wordt geprobeerd de benodigde liquiditeiten op een bepaald moment te berekenen. Voor wat betreft de gemeentelijke inkomsten is dit redelijk in beeld te brengen, zo is bekend wanneer de rijksuitkeringen en de belastingen ontvangen worden. De grootste onzekere factor bij de opbrengsten is de opbrengst van de diverse bouwgrondexploitaties. In een normale rentestructuur is kort geld (< 1 jaar) goedkoper dan lang geld; daarom is onze strategie erop gericht zoveel en zolang mogelijk te financieren met kort geld. Indien we de kasgeldlimiet benaderen, oriënteren we ons op de mogelijkheden kort geld te vervangen door lang geld. Het daadwerkelijke tijdstip voor aantrekken van lang geld bepalen we uiteindelijk mede op grond van de liquiditeitsbehoefte, rentestanden en andere relevante ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt. Uit het overzicht kapitaallasten uit de productenraming blijkt dat wij per 2023 een financieringstekort hebben van € 10.543.911. Het betreft een momentopname tijdens het opmaken van de begroting. Hierbij is rekening gehouden met de boekwaarden van de activa, eigen financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) en de vaste opgenomen geldleningen per medio september 2022.
Relatiebeheer Met de huisbankier Bank Nederlandse gemeenten is een financieringsovereenkomst gesloten. De Bank Nederlandse Gemeenten is de huisbankier van de gemeente Druten. De dienstverlening verloopt naar tevredenheid. Tevens zijn basisafspraken vastgelegd over de te ontvangen respectievelijk te betalen rente en de daarbij behorende tarieven. Daarnaast vervult de plaatselijke Rabobank een rol in het beperkte (contante) betalingsverkeer.
Pagina 100 van 129