CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1: Programmabegroting 2023

Raad openbaar Druten 10 november 2022, gemeente drutenBij agendapunt: Begroting 202326.485 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Begroting 2023

Aanbieding begroting 2023 Na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022 hebben de coalitiepartijen Kernachtig Druten, Dorpslijst Horssen, Dorpslijst Afferden en Dorpslijst Puiflijk/DrutenZuid in hun coalitieakkoord “Ontwikkelen in huidig perspectief” de Hoofdlijnen van beleid 2022-2026 vastgelegd. Op 2 juni jl is dit coalitieakkoord aan uw raad aangeboden waarin de collegevormende partijen hun plannen voor de komende 4 jaren uiteenzetten. Het was het voornemen van het nieuwe college van B&W om dit programma zo spoedig mogelijk operationeel en financieel te vertalen in de meerjarenbegroting voor de komende 4 jaren. De vastgestelde perspectiefnota 2022 vormt samen met het coalitieakkoord “Ontwikkelen in huidig perspectief” de basis voor het thans uitgewerkte collegeprogramma “Samen duurzaam vooruit”, de voorliggende programmabegroting 2023 en de meerjaren begroting 2024-2026. Hierin is het collegeprogramma opgenomen als programmaplan. Na vaststelling van de begroting door de gemeenteraad zullen de items uit het collegeprogramma worden ondergebracht onder de bekende programma’s die we daarbij hanteren. Voor deze programmapunten zult u in de komende periode voorstellen tegemoet kunnen zien. Met genoegen bieden wij uw raad dan ook de programmabegroting 2023 en meerjaren begroting tot en met 2026 aan. Het betreft de eerste begroting van het nieuwe college.

De programmabegroting 2023 is vertaald naar de productenbegroting die ter inzage ligt. We zijn er in geslaagd om uw raad een sluitende begroting 2023 aan te bieden waarin we een voortzetting zien van het positieve beeld van de perspectiefnota. In de voorliggende begroting zijn de financiële effecten van de septembercirculaire al meegenomen en hebben we de negatieve effecten van de (bijgestelde) herverdeling van het Gemeentefonds verwerkt. Tegelijkertijd realiseren wij ons dat het gemeentefonds een grillig karakter heeft waarmee het moeilijk blijft op bestendige wijze vooruit te begroten. Ook de ontwikkeling van de inflatie is daarbij op dit moment een onzekere factor. In meerjarenperspectief ligt er vanaf 2026 niettemin nog een stevige financiële opgave. De gemeente Druten heeft een beperkte financiële slagkracht om de ambities voor de komende jaren te realiseren. Wij realiseren ons dat het een financiële uitdaging blijft om het collegeprogramma in zijn geheel uit te voeren. Graag geven wij samen met uw raad verder inhoud aan het collegeprogramma ‘Samen duurzaam vooruit’!

Druten, 11 oktober 2022 Burgemeester en wethouders van Druten, de secretaris,

de burgemeester,

B.P.P Janssen

C.A.A. van Rhee-Oud Ammerveld

Inhoud programmabegroting 2023 Aanbieding begroting 2023-2026 Financiële Begroting 1 Algemeen 2 Overzicht van baten en lasten 2023 3 Meerjarig overzicht baten en lasten programma´s 4 Berekening EMU-saldo 5 Uitgangspunten ramingen 2023 6 Keuzes in de begroting 6.1 Eenmalige middelen 2023 6.2 Correcties meerjarenbegroting reeds verwerkt 6.3 Voorlopige ramingen 2023-2026 6.4 Toelichting ramingen per programma 6.5 Vennootschapsbelasting 6.6 SPUK 6.7 Omgevingswet 6.8 Energiecrisis 6.9 Oekraïne 7 Financiële positie 7.1 Investeringsvolume 2023-2026 7.2 Financiering 7.3 Verloop van reserves en voorzieningen 7.4 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 8 Bestedingsplan 2023-2026 8.1 Meerjarenbegroting 2023-2026 8.2 Items bestedingsplan

7 9 11 12 13 15 15 15 15 18 21 22 22 23 23 24 24 25 26 27 28 28 28

Beleidsbegroting 1 Programmaplan 1.1 Collegeprogramma "Samen duurzaam vooruit" 1.1.1 Bestuur en dienstverlening 1.1.2 Veiligheid 1.1.3 Verkeer, vervoer en bereikbaarheid 1.1.4 Economie, werk en toerisme 1.1.5 Onderwijs 1.1.6 Sport, kunst, cultuur en recreatie 1.1.7 Welzijn, zorg en volksgezondheid 1.1.8 Duurzaamheid en milieu 1.1.9 Wonen en bouwen 1.1.10 Gemeentelijke lasten en financiën 1.2 Beleidsindicatoren

35 36 42 43 45 47 49 50 51 53 55 57 63

2 Paragrafen 2.1 Lokale heffingen 2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.3 Onderhoud kapitaalgoederen 2.4 Financiering 2.5 Bedrijfsvoering 2.6 Verbonden partijen 2.7 Grondbeleid

65 67 75 91 97 101 105 119

3 Vaststellingsbesluit

123

Bijlagen: 1. 2. 3.

EMU saldo Overzicht incidentele baten en lasten programma's Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld

125 127 128

FINANCIËLE BEGROTING 1. ALGEMEEN Inleiding De eerste begroting in deze raadsperiode Voor u ligt de Programmabegroting 2023 van de gemeente Druten. Dit is de eerste begroting die ter vaststelling voorligt in deze raads- en collegeperiode. Deze begroting is het vervolg op de Perspectiefnota 2022, die de gemeenteraad in juli 2022 heeft vastgesteld. In deze Programmabegroting is het Collegeprogramma Druten “Samen duurzaam vooruit” 2022-2026 in zijn geheel opgenomen waarbij de hierin genoemde speerpunten voor zover mogelijk financieel zijn uitgewerkt. Op het bestedingsplan van deze begroting treft u per hoofdstuk een opsomming aan van deze speerpunten, waarbij fasering en financiële middelen is aangegeven. Tevens geeft de begroting een financiële doorkijk voor het meerjarenperspectief 2024-2026. De programmabegroting 2023 is vertaald naar de productenbegroting die ter inzage wordt gelegd. Sluitende (meerjaren)begroting De nu voorliggende meerjarensaldi van de begroting 2023-2026 (exclusief het bestedingsplan) volgt het afgegeven financiële beeld zoals is opgenomen in de perspectiefnota 2022, met een lichte positieve bijstelling in het begrotingsjaar 2026. Positief is dat wij er in geslaagd zijn een sluitende begroting aan te bieden, waarbij we veel plannen uit het collegeprogramma “Samen duurzaam vooruit” financieel kunnen inpassen.

Hierbij dient niet onvermeld te blijven dat wel wordt vastgehouden aan de stapsgewijze verhoging van het OZB-tarief naar een gemiddeld regionaal niveau (peiljaar 2021). Herverdeling gemeentefonds Voor Druten is het herverdeeleffect als gevolg van invoering van het nieuwe verdeelmodel in de jaren 2023 tot en met 2025 geeffectueerd via een positieve suppletie-uitkering nieuw verdeelstelstel 2023. Zodat er in drie stappen wordt toegegroeid naar het negatieve netto effect van € 37,50. Programmabegroting Deze programmabegroting bestaat uit diverse onderdelen. De financiële begroting geeft inzicht in de algemene uitgangspunten waarop de ramingen van de baten en lasten van de verschillende programma´s van 2023 zijn gebaseerd, gevolgd door een samenvatting en toelichting op de belangrijkste verschillen met de begroting 2022. Daarna volgt een beschrijving van de financiële positie van onze gemeente, met aandacht voor de geplande investeringen, financiering en de reserves en voorzieningen. In de samenvatting, onder hoofdstuk 3, is in één oogopslag het totaalbeeld te zien van de begroting. Ook vindt u in de financiële begroting de uitgangspunten terug voor de ramingen voor het begrotingsjaar 2023, evenals een overzicht van het meerjarenperspectief 2024-2026 inclusief en exclusief bestedingsplan.

In hoofdstuk 6.4 worden per programma de verschillen (groter dan € 50.000) ten opzichte van de begroting 2022 verklaard. In het programmaplan (hoofdstuk 1 van de beleidsbegroting) treft u het volledige collegeprogramma “Samen duurzaam vooruit” aan. Op het bestedingsplan wordt dit vertaald in een fasering met de benodigde financiële middelen. Daarbij treft u ook een overzicht aan van de infrastructurele werken waar we in deze nieuwe collegeperiode uitvoering aan willen geven.

Pagina 7 van 129

Naast bovengenoemd collegeprogramma treft u in hoofdstuk 2 zeven programmaoverstijgende paragrafen aan van de gemeente Druten, waarbij u inzicht krijgt in de beheersmatige aspecten en de risico’s.

Pagina 8 van 129

2. OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN 2023 Onderstaand overzicht toont de baten en lasten per begrotingsprogramma. De saldi van de programma´s vormen opgeteld het totaal saldo van baten en lasten. De begrote toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden per programma in beeld gebracht. Deze worden verrekend met het totaal saldo van baten en lasten, waarna het geraamd resultaat tot stand komt. Op deze wijze ziet de raad bij de begroting welke bedragen aan het eigen vermogen worden onttrokken of toegevoegd. Budgetautorisatie van de programma’s Met het vaststellen van de begroting 2023 autoriseert de raad het college van burgemeester en wethouders tot het doen van uitgaven per programma tot de bedragen van het onderstaande overzicht. Op basis hiervan stelt het college een meer gedetailleerde productenraming 2023 vast.

Pagina 9 van 129

Het overzicht van baten en lasten is als volgt opgebouwd ( -/- is nadelig)

Begrotingsjaar 2023

Baten

Lasten

Saldo

€

€

€

548.420

2.560.294

-2.011.874

1 Veiligheid

5.755

1.756.263

-1.750.508

2 Verkeer en vervoer

99.582

2.666.850

-2.567.268

3 Economie

29.616

308.003

-278.387

4 Onderwijs

491.979

2.195.656

-1.703.677

5 Sport, cultuur en recreatie

647.919

3.926.704

-3.278.785

6 Sociaal domein

4.113.622

23.121.502

-19.007.880

7 Volksgezondheid en milieu

3.929.903

4.925.190

-995.287

8 Wonen en bouwen

1.394.941

1.564.838

-169.897

Algemene dekkingsmiddelen

41.199.506

431.080

40.768.426

393.887

6.724.794

-6.330.907

Heffing VPB

0

0

0

Bedrag onvoorzien

0

10.000

-10.000

52.855.130

50.191.174

2.663.956

Programma 0 Bestuur en ondersteuning

Overhead

Saldo baten en lasten Reserves

Onttrek k ing

Toevoeging

Saldo

Programma 0 Bestuur en ondersteuning

179.535

179.535

1 Veiligheid 2 Verkeer en vervoer

1.488.582

1.538.596

-50.014

25.559

-25.559

3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie

2.626

2.626

6 Sociaal domein

367.250

367.250

7 Volksgezondheid en milieu

15.335

15.335

8 Wonen en bouwen

248.979

-248.979

Subtotaal mutaties reserves

2.053.328

1.813.134

240.194

Resultaat

54.908.458

52.004.308

2.904.150

Pagina 10 van 129

3. MEERJARIG OVERZICHT BATEN EN LASTEN PROGRAMMA´S

Realisatie

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Omschrijving programma

2021

2022

2023

2024

2025

2026

0 Bestuur en ondersteuning

9.365.604

9.436.716

9.726.168

9.826.985

9.984.062

10.084.722

1 Veiligheid

1.659.778

1.762.027

1.756.263

1.834.251

1.876.786

1.926.083

2 Verkeer en vervoer

1.961.652

2.690.011

2.666.850

2.742.861

2.729.177

2.797.125

3 Economie

442.861

535.858

308.003

289.963

302.252

310.698

4 Onderwijs

2.192.533

2.274.142

2.195.656

2.140.484

2.211.114

2.257.636

LASTEN

5 Sport, cultuur en recreatie

3.746.190

4.535.391

3.926.704

4.625.418

4.708.339

4.803.584

6 Sociaal domein

21.158.128

24.187.493

23.121.502

23.300.263

23.673.458

24.029.154

7 Volksgezondheid en milieu

4.284.133

4.912.034

4.925.190

5.139.505

5.357.028

5.580.501

8 Wonen en bouwen

1.788.193

1.534.835

1.564.838

1.494.198

1.554.294

1.613.853

Subtotaal lasten programma´s

46.599.072

51.868.507

50.191.174

51.393.929

52.396.509

53.403.356

Realisatie

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Omschrijving programma

2021

2022

2023

2024

2025

2026

0 Bestuur en ondersteuning

37.153.867

41.018.576

42.141.813

43.894.441

45.529.969

44.239.033

BATEN

1 Veiligheid

2.363

5.486

5.755

14.794

15.163

15.497

129.358

94.931

99.582

102.072

104.623

106.925

3 Economie

2.248.770

159.139

29.616

14.458

14.820

15.146

4 Onderwijs

475.843

542.647

491.979

376.607

376.456

376.302

2 Verkeer en vervoer

5 Sport, cultuur en recreatie

933.064

623.285

647.919

660.945

676.387

691.225

6 Sociaal domein

5.143.421

4.101.671

4.113.622

4.120.811

4.126.823

4.132.521

7 Volksgezondheid en milieu

3.744.352

3.795.584

3.929.903

4.117.464

4.308.019

4.506.161

612.877-

924.098

1.394.941

1.131.917

1.154.454

1.176.186

Subtotaal baten programma´s

49.218.161

51.265.417

52.855.130

54.433.509

56.306.713

55.258.996

Totaal saldo van

2.619.090

603.090-

2.663.956

3.039.580

3.910.204

1.855.640

0 Bestuur en ondersteuning

-1.718.087

-1.402.276

2 Verkeer en vervoer

-1.570.798

8 Wonen en bouwen

baten en lasten Toevoegingen aan reserves: -1.751.088

-1.538.596

-1.575.698

-1.600.429

-1.623.157

4 Onderwijs

-24.365

-25.559

-26.198

-26.853

-27.444

5 Sport, cultuur en recreatie

-234.000

6 Sociaal domein

-147.245

-500.000

7 Volksgezondheid en milieu

-392.792

-187.500

8 Wonen en bouwen

-266.452

-27.500

-248.979

-41.692

-42.735

-43.675

1.185.078

3.465.969

179.535

502.428

48.000

48.000

1.237.847

2.268.954

1.488.582

1.548.568

1.574.000

1.599.568

2.692

Onttrekkingen aan reserves: 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid 2 Verkeer en vervoer 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie

5.306

27.460

2.626

330.795

227.455

367.250

7 Volksgezondheid en milieu

58.599

142.385

15.335

21.200

12.350

15.550

8 Wonen en bouwen

443.060

69.209

Subtotaal mutaties reserves

-834.689

2.074.703

240.194

431.300

-35.667

-31.158

Geraamd resultaat

1.784.400

1.471.612

2.904.150

3.470.880

3.874.537

1.824.482

6 Sociaal domein

Pagina 11 van 129

Onderstaand is een overzicht weergegeven van de baten en lasten over 2023, verdeeld over de verschillende programma’s.

Overzicht van baten en lasten 2023 verdeeld over de programma's 45.000.000

40.000.000

35.000.000

30.000.000

25.000.000

20.000.000

15.000.000

Lasten

Baten 10.000.000

5.000.000

-

4. BEREKENING EMU-SALDO Het EMU saldo is een saldo op kasbasis. Binnen de gemeentebegroting wordt hier niet op gestuurd. Sinds 1985 geldt voor de gemeenten het stelsel van baten en lasten. Dat betekent dat wij sturen op het saldo van de begroting en de rekening en niet op de vraag of dit saldo een positieve, danwel negatieve kasstroom genereert. Voor een specificatie hiervan verwijzen wij u naar de bijlage die in deze begroting is opgenomen.

Pagina 12 van 129

5. UITGANGSPUNTEN RAMINGEN 2023 Bij de perspectiefnota 2022 stelde de raad de rekentechnische uitgangspunten van de programmabegroting 2023 en meerjarenschijven 2024-2026 vast. Eventuele bijstellingen worden hierna in dit hoofdstuk toegelicht. Bestaand beleid Uitgangspunt voor de op te stellen begroting 2023 is het bestaand beleid zoals dat door de gemeenteraad in de begroting 2022-2025 is vastgesteld, inclusief de door de raad goedgekeurde wijzigingen hierop. Bestaand beleid is dat ramingen worden aangepast aan autonome ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld areaaluitbreidingen of contractueel afgesproken indexeringen. Aan deze autonome ontwikkelingen liggen dus geen beleidswijzigingen ten grondslag. De bepaling van de nominale ontwikkelingen, in het bijzonder de verwachte loon- en prijsstijging, wordt gebaseerd op gegevens zoals die zijn opgenomen in de recentste Macro Economische Verkenningen (MEV), CPB prognoses en septembercirculaire 2022. Voor de samenstellingen van de ramingen 2023 en volgende jaren worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: Loonstijging In de gemeentelijke bijdrage aan de Werkorganisatie Druten Wijchen (WDW) is de loonwaarde van de ingebrachte formatie verwerkt. Bij de samenstelling van de begroting 2023 wordt uitgegaan van de voor 2023 geraamde personele lasten van de WDW.

In de gemeentelijke begroting is rekening gehouden met de loonstijging zoals deze bekend was bij de samenstelling van de begroting 2023 van de WDW. Daarbij is rekening gehouden met een indexering van 2,3%. Prijsstijging/ inflatiecorrectie Voor het saldo van prijsgevoelige uitgaven minus prijsgevoelige inkomsten niet zijnde belastingen/heffingen/rechten wordt prijscompensatie toegepast. De compensatie is gebaseerd op de meest recente prijsmutatie bruto binnenlands product (bbp), namelijk uit de septembercirculaire 2022. De gemeente Druten hanteert bij de doorrekening voor de begroting 2023 het hierin genoemde percentage voor prijscompensatie van 4,9%. Dit in afwijking met de eerder gehanteerde index van 3% uit de meicirculaire 2022. De verhoging van de index is meegenomen in de berekening van de algemene uitkering(opbrengstenkant). Het effect van de verhoogde index aan de kostenkant is verwerkt in de begroting 2023-2026. Loon- en prijsaanpassing gemeenschappelijke regelingen Voor de gemeenschappelijke regelingen, GGD, Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, MARN, MGR en de ODRN zijn financiële begrotingsrichtlijnen 2023 regio Nijmegen vastgesteld, waarbij is besloten om een indexering van 2,7% op de gemeentelijke bijdragen toe te passen voor de begroting 2023. De generieke korting is sinds het jaar 2022 afgeschaft.

Pagina 13 van 129

Rente Gezien de huidige ontwikkelingen en prognoses op de financiële markt stellen we voor om de rente voor aan te trekken langlopende leningen in 2023 aan te passen van 0,75% naar 2,25%, en voor aan te trekken kortlopende leningen stellen we dit percentage bij van 0% naar 0,40%. Voor nieuwe investeringen wordt het berekende omslagpercentage van 0,75% toegepast. Toerekening van rente Met ingang van het begrotingsjaar 2023 rekenen we geen rente meer toe aan het eigen vermogen. Ook al blijft in het BBV (Besluit Begroten en Verantwoorden) de mogelijkheid vooralsnog bestaan om een rentevergoeding over het eigen vermogen en de voorzieningen te berekenen en deze door te belasten aan de taakvelden. Geadviseerd wordt, vanwege het verlangde inzicht, de eenvoud en transparantie deze systematiek niet (meer) toe te passen. Door het niet meer toerekenen van rente aan de reserves en voorzieningen komt ook de post bespaarde rente als “fictieve” baten ingaande begroting 2023 te vervallen. Netto-toename aantal woningen In 2021 is het aantal woningen met woonfunctie per saldo toegenomen met 143. De prognose voor 2021 was een toename van 95. We prognosticeren voor 2023 een nettotoename van woningen met woonfunctie van 130 per jaar. Dit sluit aan bij de versnelling woningbouwopgave die er ligt. Voor de jaren 2024, 2025 en 2026 gaan we uit van een netto toename van woningen van 180 per jaar.

Dit sluit aan bij de woningbouwambitie en gaat uit van 130% plancapaciteit vanwege planuitval en doorschuiven van plannen in de tijd. Aantal inwoners Het definitief aantal inwoners per 1 januari 2022 bedraagt 19.178 (1 januari 2021:18.991). In 2021 zijn er dus 187 inwoners bijgekomen. Gelet op de toename van het aantal woningen conform Woningbouwambitie 2020-2025 en de gemiddelde bevolkingsgroei van de afgelopen jaren wordt voorgesteld de jaarlijkse groei van het aantal inwoners hierop af te stemmen. Voor het jaar 2023 betekent dit een toename van 195 op het aantal inwoners. Algemene uitkering De programmabegroting 2023 is opgesteld op basis van de septembercirculaire 2022. Gemeente Druten

A. Sociale structuur ● Aantal inwoners van 0 - 18 jaar ● Bijstandsgerechtigden B. Fysieke structuur ● Oppervlakte gemeente in hectares ● Aantal woonruimten C. Financiële structuur (euro's) ● ● ● ● ● ●

Lasten Opbrengst belastingen Algemene uitkering Gemeentefonds Boekwaarde geactiveerde kapitaaluitgaven waarvan grondbedrijf Reserves en voorzieningen Langlopende geldleningen

Werkelijk 31-12-2021 Totaal Inwoner 47.863.973 2.520 5.666.897 298 32.059.990 1.688 58.656.980 3.089 4.138.404 218 26.516.658 1.396 38.203.130 2.012

Werkelijk 1-1-2021 18.991 3.564 270 Werkelijk 1-1-2021 4.246 8.345 Raming 31-12-2022 Totaal Inwoner 51.868.507 2.705 5.440.115 284 35.908.268 1.872 74.670.313 3.894 2.630.564 137 23.779.152 1.240 40.347.250 2.104

Werkelijk Raming 1-1-2022 2023 19.178 19.373 3.539 3.584 272 276 Raming Raming 2022 2023 4.246 4.246 8.454 8.736 Raming 31-12-2023 Totaal Inwoner 50.191.174 2.591 5.931.357 306 36.740.299 1.896 75.619.464 3.903 1.000.000 52 21.915.990 1.131 33.400.000 1.724

Pagina 14 van 129

6. KEUZES IN DE BEGROTING Onderstaande keuzes zijn van invloed op het begrotingssaldo of op het financieel meerjarenbeleid voor de begroting 2023. Wij vragen u om in te stemmen met deze keuzes.

6.1. Eenmalige middelen 2023 Door het beëindigen van de systematiek van toerekening rente aan het eigen vermogen en voorzieningen is de post eenmalige middelen voor het begrotingsjaar 2023 niet meer beschikbaar, maar vloeit dit nu rechtstreeks in het gepresenteerde structurele begrotingssaldo. In de begroting 2023 nemen we een post voor onvoorzien op ter hoogte van € 10.000, wat minimaal is vereist.

6.2. Correcties meerjarenbegroting reeds verwerkt De begroting 2023-2026 is opgesteld op basis van de septembercirculaire 2022.

6.3 Voorlopige ramingen 2023 – 2026 In onderstaand overzicht zijn de begrotingssaldi in meerjarig perspectief opgenomen. De bedragen zijn vermeld zowel exclusief als inclusief de effecten uit het bestedingsplan.

Presentatie van het structureel begrotingsaldo (bedragen x € 1.000) Saldo baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo na bestemming Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) (zie bijlage 4.) Structureel begrotingssaldo (excl.bestedingsplan) Begrotingssaldo (incl.effecten bestedingsplan en septembercirculaire.)

2023

2024

2025

2026

2.664 240 2.904 29

3.039 432 3.471 0

3.910 -35 3.875 0

1.855 -31 1.824 20

2.933

3.471

3.875

1.844

319

1.181

1.465

-455

In onderstaande tabel presenteren we u het verschil van het begrotingssaldo van de begroting 2023, zoals is afgegeven bij de perspectiefnota 2022, en het huidig voorliggende saldo voor het begrotingsjaar 2023 in deze begroting.

Pagina 15 van 129

Specificatie verschil begroting 2023 2023 Saldo begroting 2023 conform Perspectiefnota 2022

-693.761

Mutatie meicirculaire gemeentefonds 2022

2.395.000

Saldo begroting 2023 Perspectiefnota 2022

1.701.239

Voorliggend saldo concept begroting 2023 (exclusief bestedingsplan)

2.904.150

Positief verschil

1.202.911

Afgerond te verklaren

1.203.000

Dit verschil wordt hoofdzakelijk verklaard door: Nieuw beleid PPN 2022 nog te besluiten

112.000

Stelpost investeringen/nieuw beleid

600.000

Bijstelling Begroting Gemeenschappelijke regeling (VRGZ)

13.000

Beëindigen toerekenen rente eigen vermogen (bespaarde rente)

82.000

Verwerking posten overhead bijdrage begroting WDW

80.000

Actualisatie kosten bestuur, raad en rekenkamer

20.000

Actualisatie renteresultaat

86.000

Verwerking Algemene uitkering Septembercirculaire

242.000

Uren op grondcomplexen, ten laste van de algemene dienst

-70.000

Overige bijstellingen exploitatie

38.000

Totaal:

1.203.000

Pagina 16 van 129

Samenvattend Waar komt ons geld vandaan? De inkomsten halen we vooral uit de algemene uitkering en specifieke uitkeringen, zoals de BUIGuitkering voor de bijstandsuitkeringen. Daarnaast ontvangen wij als gemeente middelen uit de lokale heffingen zoals de OZB, riool en reinigingsheffing. Onze andere inkomsten komen bijvoorbeeld uit de verkoop van paspoorten en rijbewijzen. Ook halen we inkomsten uit eigen bijdragen voor zorg of sport. De verhuur van vastgoed en de grondexploitaties zorgen ook voor inkomsten.

Totaal baten € 52,3 mln Overig; € 4,0 mln Lokale heffingen; € 8,2 mln

Algemene uitkering en specifieke rijksbijdragen; € 40,6 mln

Waar geven we ons geld aan uit? De helft van onze gemeentelijke uitgaven gaan naar het sociaal domein (WMO en jeugdzorg) en (bijzondere) bijstand en participatie.

Totaal lasten € 50,1 mln

Overig; € 5,1 mln WMO / Jeugdzorg; € 13,6 mln

Overhead; € 6,8 mln Afval; € 1,3 mln

(bijzondere) bijstand en participatie; € 10,4 mln

Openbare ruimte; € 8,8 mln

Onderwijs, sport en cultuur; € 4,2 mln

Pagina 17 van 129

6.4 Toelichting ramingen per programma Algemeen De besluiten van de raad tot en met september 2022 zijn verwerkt. De structurele effecten uit de perspectiefnota 2022, voor zover dit bestaand beleid betreft, zijn doorgerekend in de begroting 2023 (inclusief wijzigingen op reserves en voorzieningen). Nieuw beleid vanaf het begrotingsjaar 2023 wordt via het bestedingsplan 2023-2026 aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. Onderstaand worden per programma de verschillen groter dan € 50.000 verklaard ten opzichte van de begroting 2022. Programma 0 Bestuur en ondersteuning  601036 Regiovorming: In 2023 worden de kosten voor de deelname aan de Metropool en Economic board voor het volledige bedrag van € 166.000 (afgerond) verantwoord op dit product.  602023 Verkiezingen: In het begrotingsjaar 2022 zijn middelen vanuit de decembercirculaire 2021 beschikbaar gesteld ter hoogte van € 40.000 om de gemeenten te compenseren voor de extra kosten die gemaakt zijn bij het organiseren van de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022 gezien de epidemiologische (corona) situatie.  604001 Financiën algemeen: De kosten van de accountant betreffende jaarrekeningwerkzaamheden voor de gemeente Druten en Wijchen vormen geen onderdeel meer van de begroting van de Werkorganisatie Druten Wijchen, maar worden nu afzonderlijk in de gemeentelijke begroting opgenomen (2023: € 56.000).

Dit betreft een verschuiving van de begroting WDW naar de begroting van Druten en is derhalve budgettair neutraal.  604002 Werkorganisatie Druten-Wijchen: Op dit product is de bijdrage zichtbaar die Druten verschuldigd is aan de WDW. Voor 2023 bedraagt deze € 14.035.000 conform vastgestelde begroting van de Werkorganisatie.  604046 Overige personele kosten: De kostenpost voor het ziekteverzuim binnen de WDW is voor het begrotingsjaar 2023 met € 50.000 verlaagd.  Bespaarde rente: Met ingang van het begrotingsjaar 2023 rekenen we geen rente meer toe aan het eigen vermogen(reserves en voorzieningen) waardoor de post bespaarde rente in 2023 vervalt.  605011: Rente en afschrijvingen: In 2023 is het renteresultaat afgerond € 195.000. Dit is € 57.000 voordelig ten opzichte van de raming in de begroting 2022.  606011/ 607016 OZB woningen/niet-woningen: Op basis van de meest recente gegevens van Munitax is de opbrengst voor 2023 geraamd op afgerond € 2.800.000 en € 1.300.000 voor respectievelijk OZB woningen en niet woningen. Bij de raadsvergadering van de begroting 2022 is via een amendement het voorgestelde OZB tarief voor het jaar 2022 van 6,9% verlaagd naar 4,9%.  610011 Uitkeringen gemeentefonds: De algemene uitkering laat conform de doorrekening van de septembercirculaire 2022 een stijging zien in 2023 ten opzichte van de begroting 2022.

 611012 Onvoorziene uitgaven: Voor onvoorziene uitgaven is in 2023 € 10.000 beschikbaar.  611013 Stelposten: Bij de Perspectiefnota 2022 is besloten om € 300.000 van de opgenomen stelpost van € 600.000 voor nieuw beleid in te zetten ter dekking van uitzetting van kosten conform de begrotingswijziging 2022 van de WDW.

Pagina 18 van 129

Programma 1 Veiligheid  615011 GR Hulpverlening en Veiligheid Gelderland-Zuid: De bijdrage aan de VRGZ is in het begrotingsjaar 2023 afgerond € 18.000 hoger.  616020 Handhaving alg.vergunningen: In het jaar 2022 is voor de straatcoaches € 87.000 opgenomen, waarvan een deel (€ 23.000) via het bestedingsplan bij de begroting 2022 en het overige deel bij de perspectiefnota 2022 beschikbaar is gesteld. Programma 2 Verkeer en vervoer  617048 Civiele kunstwerken: In het begrotingsjaar 2022 is het budget voor vervanging en inspecties van bruggen en duikers opgehoogd met € 35.500.  617037 Veiligheid/verkeersmaatregelen: In 2023 is het benodigd budget ad € 145.000 opgenomen conform het meerjaren uitvoeringsplan (MUP) mobiliteit.  617030 Openbare verlichting: In 2022 is voor het wegwerken van uitgesteld en achterstallig onderhoud, als restantbudget uit 2021, afgerond € 260.000 beschikbaar. Programma 3 Economie  623002 Grex Westerhout-Zuid: In het 2023 ramen we een totale opbrengst van € 400.000 (afgerond), waarbij de verwachting is dat deze Grex en bijbehorende voorziening in 2023 wordt afgesloten.  625019 Bevordering toerisme: In 2022 is € 54.000 als budget beschikbaar om een initiatief voor een regionale MTB/gravelroute uit te werken.

Daarnaast is € 12.500 beschikbaar gesteld voor de aankoop van een kiosk en zijn in de begroting 2022 middelen opgenomen voor de bijdrage aan het RBT en Toerisme Land Maas & Waal. Op het bestedingsplan 2023 bij deze begroting wordt besloten over voortzetting van deze bijdragen. Programma 4 Onderwijs  627018 Voortgezet onderwijs: In 2022 is € 30.000 beschikbaar als subsidie voor het TechLokaal waarvoor de reserve Legaat van Cooth wordt ingezet als dekking.  628011 Onderwijsachterstandenbeleid: In de begroting 2022 en 2023 zijn de NPO (Nationaal Programma Onderwijs) middelen opgenomen van resp. € 197.000 en € 115.000 die ingezet worden voor de rol die de gemeente heeft bij voorschoolse educatie en primair en voortgezet onderwijs. Programma 5 Sport, cultuur en recreatie  629014 Sportclubs: Op 28 april 2022 heeft de gemeenteraad besloten om een bedrag van € 175.000 beschikbaar te stellen aan de Stichting Voetbalsport Druten / DIO’30 als bijdrage in de ombouw van een natuurgrasveld tot kunstgrasveld. Dit bedrag is ten laste van de éénmalige middelen 2022 gebracht.  631018 Accommodatie voor kunstbeoefening: In 2022 zijn de extra cultuurmiddelen ter hoogte van € 37.400 uit de decembercirculaire 2021 op dit product gelabeld, met daarnaast nog € 54.000 wat als restantbudget 2021 beschikbaar is voor coronacompensatie lokale cultuur en buurt- en dorpshuizen.

 635039 Natuurgebieden: Op 24 februari 2022 is het beleidsplan Natuur en Biodiversiteit vastgesteld waarbij € 35.000 in 2022 beschikbaar is voor nadere formulering en uitvoering van een actieplan.  635040 Plantsoenen: In 2022 is € 84.000 beschikbaar als restantbudget uit 2021 voor de kwaliteitsimpuls openbare ruimte. Daarnaast zijn in 2022 de kosten voor Wijkbeheer opgenomen ad € 73.000 in verband met de geldende arbeidsvoorwaarden voor medewerkers die via het UWV bij de gemeente gedetacheerd zijn.  635044 Bomen en bossen: Door stormen in februari jl. zijn de nodige bomen en/of takken van de gemeente omgewaaid of afgebroken. Voor het opruimen van de stormschade is hiervoor bij de perspectiefnota 2022 € 52.000 beschikbaar gesteld.  635032 Speelplaatsen: In de begroting van 2022 is eenmalig bedrag van € 20.000 opgenomen ten behoeve van het herstel van de Klimspin.

Pagina 19 van 129

Programma 6 Sociaal domein  636042 Dorpshuizen: Voor de afwikkeling van coronaschade bij gemeenschapsvoorzieningen is bij de perspectiefnota 2022 een aanvullend budget van € 130.000 beschikbaar gesteld.  637012 Kosten lokale toegang: In de begroting 2023 zijn de kosten van € 317.250 opgenomen voor het beleids- en uitvoeringsplan Wmo en jeugd waarbij de reserve sociaal domein als dekking fungeert. Daarnaast is afgerond € 139.000 in 2023 opgenomen voor uitbreiding van het Sociaal Team, versterken POH-Jeugd en gedragsdeskundig consult opgenomen in de formatie van de WDW, wat vanaf 2024 onderdeel is van de bijdrage aan de werkorganisatie.  638024 Project bijstandsreductie: Er is besloten om het project “Klaar voor de Start” te beëindigen en in 2023 € 50.000 in te zetten voor afronding van lopende contracten.  638017 Bijzondere bijstand/ minimabeleid: In 2022 krijgen gemeenten de bevoegdheid om via de bijzondere bijstand een eenmalige tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen toe te kennen aan huishoudens met een laag inkomen. Voor de Druten is dit bedrag € 1.010.000. Dit bedrag is via de mei- en septembercirculaire 2022 gelabeld op dit product.  639011 Werkvoorziening: De bijdrage 2023 aan de gemeenschappelijk regeling is conform de begroting MGR Regio Rijk van Nijmegen op deze functie verwerkt.

 642013 WMO huishoudelijke verzorging: Op basis van het gemeenteraadsbesluit “Betaalbaarheid Hulp bij het huishouden, is de uitzetting van scenario 1 ter hoogte van € 155.000 verwerkt in de begroting 2023.  642016 WMO vervoersvoorzieningen: De begroting 2023 van de DRAN (Doelgroepenvervoer Regio Arnhem-Nijmegen) is verwerkt.  642027 WMO nieuw: In 2022 is een budget van € 85.000 geraamd op grootboekrekening diverse kosten. Dit betreft middelen voor beschermd wonen vanuit Nijmegen voor begeleiding en ambulantisering die als restantbudget 2021 zijn overgeheveld naar 2022.  642012 Schuldhulpverlening: In 2022 is voor afgerond € 43.000 beschikbaar voor schuldhulpverlening. Een deel van deze middelen worden gebruikt ter dekking van kosten voor o.a. preventie en vroegsignalering uit het vastgestelde beleidsplan schuldhulpverlening 2018-2020. Daarnaast is vanuit de septembercirculaire 2021 € 21.000 aan middelen ontvangen die gericht zijn op het beiden van snelle hulp en ondersteuning aan mensen die vanwege de crisis te maken krijgen met (dreigende) schuldenproblematiek.  643022 Individuele voorzieningen natura jeugd: Voor 2022 is € 456.504 als restantbudget 2021 beschikbaar voor acute problematiek in de jeugdzorg (Blokhuismiddelen). Daarnaast is vanuit de decembercirculaire 2021 € 55.000 gelabeld op dit product ter compensatie en continuïteit zorg Wmo en Jeugd.

 644015 Inloopfunctie GGZ: In 2022 is € 83.000 aan budget beschikbaar voor de brede aanpak van dak- en thuisloosheid. Dit betreft het restantbudget uit 2021 wat is doorgeschoven naar 2022.  645015 Jeugdbescherming: Vanuit de septembercirculaire 2021 is € 517.000 ingaande het begrotingsjaar 2022 gelabeld op dit product. Gezien de daadwerkelijke kosten achterblijven op het beschikbare budget, stellen we dit bedrag met ingang van 2023 met € 400.000 naar beneden bij.  WMO/Jeugd: De reserve sociaal domein wordt gebruikt om overschotten en tekorten op de WMO- en Jeugdbudgetten te muteren. Daar er financiële risico’s blijven bestaan binnen de WMO en Jeugdwet wordt deze reserve ingezet voor mogelijk overschrijdingen en ontwikkelingen binnen het sociale domein. De maximale hoogte van deze reserve is bepaald op € 750.000.

Pagina 20 van 129

Programma 7 Volksgezondheid en milieu  7.2-1 Riolen en gemalen: Conform de richtlijnen van de Commissie BBV moet de huidige reserve Riolering ingaande het begrotingsjaar 2023 omgezet worden naar een voorziening. Vanaf het begrotingsjaar 2023 zijn de mutaties zichtbaar die vanaf 2023 via de exploitatie lopen. In het begrotingsjaar 2023 is via de perspectiefnota 2022 € 83.600 opgenomen als budget voor het baggerplan watergangen en beschoeiingen om te voldoen aan de wettelijke watertaak. Het tarief van de rioolheffing stijgt ten opzichte van 2022 met 3% van € 238 naar € 245.  648026 Vuilnisophaaldienst: Voor de kosten van het inzamelen en verwerken van afval is als input de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) 2023 met DAR gebruikt. Hierbij geldt eveneens dat de huidige reserve vuilafvoer en vuilverwerking wordt omgezet naar een voorziening gezien de voorschriften van het BBV. Deze voorziening wordt net als voorheen ingezet om grote schommelingen in de tarieven te voorkomen. De raad heeft op 27 januari 2022 ingestemd met de allocatie van de milieustraat, waarbij de kosten van de resterende boekwaarde ad € 60.000 in het jaar 2022 verantwoord zijn.  649001 Milieubeheer: Vanuit de meicirculaire 2022 hebben gemeenten voor 2022 uitvoeringsmiddelen gekregen voor klimaat- en energiebeleid. Voor 2022 bedraagt dit voor Druten € 179.000. Dit bedrag is gelabeld op milieubeheer.

 650012 Algemene begraafplaats: In de begroting 2022 is € 55.000 beschikbaar gesteld voor herstel van de gemeentelijk begraafplaatsmuur. Dit bedrag wordt gedekt uit het beschikbaar gesteld budget ad € 22.000 bij de begroting 2022, € 5.000 uit donaties en € 28.500 onttrekking onderhoudsvoorziening gemeentelijke objecten. Programma 8 Wonen en bouwen  8.2-1 Bouwgrondexploitatie: In 2021 is voor € 93.000 aan uren gerealiseerd op het grondbedrijf. Voor 2023 worden uren op het grondbedrijf begroot met een tegenwaarde van € 78.000.  653023 Bouw-, woning- en welstandstoezicht: Voor het begrotingsjaar 2022 is afgerond € 150.000 beschikbaar voor de kosten en het implementeren van de omgevingswet.  653022 Leges Omgevingsvergunningen: Voor het begrotingsjaar 2023 is de verwachting dat door versnelling van de woningbouw de legesontvangsten  € 150.000 hoger liggen dan in 2022.

6.5 Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 moeten gemeenten en andere overheden vennootschapsbelasting (VPB) betalen over de winst die ze met hun ondernemingsactiviteiten maken. Tot en met 2021 voerden wij geen winstgevende ondernemingsactiviteiten uit en betaalden wij geen VPB. Recente ontwikkelingen in de rechtspraak hebben tot gevolg dat reclameactiviteiten en verstrekken van personeelshypotheken, beide van toepassing bij onze gemeente, in het kader van de VPB worden gekwalificeerd als een onderneming in fiscale zin. Dit betekent dat eventuele winst die wordt behaald met deze activiteiten is belast. De wijze van fiscale resultaatbepaling is nog onderhanden. Derhalve wordt voor deze belastingplicht in de begroting 2023 een PM post opgenomen.

Pagina 21 van 129

6.6 SPUK (Specifieke uitkering stimulering sport) Tot 1 januari 2019 had de gemeente Druten de mogelijkheid om de btw kosten voor sportbeleid en sportaccommodaties af te trekken. Vanwege nieuwe wet- en regelgeving ingaande 1 januari 2019 is dit niet meer mogelijk. Het Rijk komt de gemeente tegemoet in de hogere kosten die de wetswijziging met zich meebrengt, door middel van de Specifieke Uitkering Sport (SPUK Sport). Deze subsidie bedraagt 17,5% van de totale kosten inclusief btw. De hoogte van alle door gemeenten ingediende aanvragen ligt hoger dan het totaal beschikbaar gestelde budget van het Rijk. Het totaal beschikbare budget wordt daarom naar rato verdeeld. Na doorrekening lijken de financiële consequenties vooralsnog beperkt te blijven voor de gemeente Druten. Voor het begrotingsjaar 2022 is een aanvraag voor de SPUK Sport ingediend bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De regeling SPUK Sport loopt tot en met 2023. De laatste aanvraagronde is van januari tot maart 2023. Over de voortzetting van SPUK Sport is nog geen definitief besluit genomen. De middelen zullen echter op een nog nader te bepalen manier bij de gemeenten terecht komen. Zodra hier meer over bekend is, wordt dit aan de gemeenten kenbaar gemaakt.

6.7 Omgevingswet De Omgevingswet is een omvangrijke stelselherziening van het omgevingsrecht. De Omgevingswet en vier besluiten vervangen 26 wetten en zo’n 1200 regelingen. Alle regels voor de fysieke leefomgeving worden daarin opgenomen. De Omgevingswet moet vergunningverlening makkelijker en duidelijker maken. Twee belangrijke instrumenten van de Omgevingswet zijn de omgevingsvisie (2024) en het omgevingsplan (2029). De omgevingsvisie heeft betrekking op alle terreinen van de fysieke leefomgeving. In de visie geeft een gemeente aan welke doelstellingen worden nagestreefd. In het omgevingsplan worden de regels gegeven op welke wijze de doelstellingen uit de omgevingsvisie worden gerealiseerd. De Omgevingswet is in 2022 wederom uitgesteld en treedt naar verwachting op 1 januari 2023 in werking. In november wordt de invoering opnieuw beoordeeld. De Omgevingswet gaat uit van een integralere werkwijze en vraagt vooral ook een andere manier van werken. De nadruk ligt op participatie en co-creatie. Dat betekent een cultuuromslag. Ook moeten vergunningen sneller worden verleend. Bij de invoering treedt het nieuwe landelijke digitaal stelsel in werking. Alle aanvragen, regels, plannen moeten in dit digitaal stelsel worden opgenomen. De gemeente moet hiervoor verschillende systemen vervangen en allerlei aansluitingen realiseren.

Tegelijk met de invoering van de Omgevingswet wordt naar verwachting ook de Wet WKB (Wet Kwaliteit Borging) ingevoerd. De WKB heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Daarnaast wordt de aansprakelijkheid van aannemers ten opzichte van particuliere en professionele opdrachtgevers uitgebreid. Er is nog veel onduidelijkheid over de scope en impact van deze Wet. Dit risico is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Al deze wijzigingen leiden tot het aanpassen van de bestaande werkprocessen en bijbehorende ICT-systemen die in de gemeente moeten worden ingebed, zodat alle betrokken werkzaamheden conform de nieuwe wetten worden afgehandeld. Vanwege het uitstel van de Omgevingswet wordt een deel van de middelen doorgeschoven naar 2023.

Pagina 22 van 129

6.8 Energiecrisis De energiekosten voor gemeentelijk vastgoed, zoals het gemeentehuis, zwembad en openbare verlichting zullen flink gaan stijgen. De gemeente houdt hier rekening mee door op het bestedingsplan, als onderdeel van deze begroting 2023 en verder, een stelpost op te nemen ter (gedeeltelijke) dekking van de naar verwachting stijgende energieprijzen. De gemeente is al bezig om het vastgoed te verduurzamen. Daarnaast wordt er door de gemeente strategisch energie ingekocht om de inkoopprijs zo laag mogelijk te houden en wordt gestreefd de inkoop van gas en elektra te beperken door energiebesparende maatregelen en aanpassing van gedrag. Huurders van maatschappelijk vastgoed worden geïnformeerd hoe de energiekosten zo laag mogelijk gehouden kunnen worden. Om de forse stijging van de energierekening van huishoudens en bedrijven deels te compenseren, neemt de overheid verschillende maatregelen. Verenigingen en organisaties die door de hoge energieprijzen in de problemen komen, kunnen nu nog niet bij de overheid terecht. Landelijke ontwikkelingen voor oplossingen volgen wij op de voet.

6.9 Oekraïne Als gevolg van de oorlog in de Oekraïne is een grote vluchtelingenstroom op gang gekomen. In samenspraak met de Veiligheidsregio’s zijn er inmiddels veel opvangplekken voor ontheemde Oekraïners gerealiseerd. Daarnaast zijn er veel particulieren die als gastgezin voor de Oekraïners willen fungeren. Ook Druten is gevraagd een bijdrage te leveren aan de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Daarvoor is er aan de Veerdam een ligplaats gemaakt voor een cruiseschip waar 140 vluchtelingen worden gehuisvest. De transitiekosten gaan we op basis van werkelijk gemaakte kosten declareren bij het Rijk. We gaan er vanuit, zoals ook landelijk wordt aangegeven, dat we financieel geen nadeel ondervinden van het opvangen van vluchtelingen uit Oekraïne.

Pagina 23 van 129

7. FINANCIËLE POSITIE Bij de financiële positie van de gemeente gaat de aandacht op hoofdlijnen uit naar het investeringsvolume 2023-2026, de financiering en het verloop van reserves en voorzieningen. De begroting is opgesteld op basis van bestaand beleid en het collegeprogramma “Samen duurzaam vooruit”, 2022-2026. De structurele effecten van bestaand beleid uit de perspectiefnota 2022 zijn doorgerekend. Nieuw beleid vanaf het begrotingsjaar 2023 is opgenomen in het bestedingsplan 2023-2026.

7.1 Investeringsvolume 2023-2026 Het totale investeringsvolume van de begroting 2023 bedraagt per saldo € 3.427.347. Grotendeels bestaat dit uit rioleringsinvesteringen van afgerond € 0,5 miljoen (conform vastgesteld GRP) en € 0,5 miljoen strategische (grond)aankopen. In 2023 verwachten we de grondexploitatie Westerhout Zuid en de bijbehorende voorziening af te sluiten, met een mutatie van € 2 miljoen negatief. De genoemde € 4 miljoen in programma 5 betreft een (deel) investering inzake het te realiseren sportcentrum Gelenberg. Per programma en per jaar zien de investeringsbedragen er als volgt uit: Tabel investeringsbedragen per programma per jaar 2023 2024 Programma 2 € 547.400 € 298.650 Programma 3 -€ 2.130.564 Programma 5 € 4.000.000 € 1.792.000 Programma 7 € 507.236 € 570.652 Programma 8 € 1.050.675 € 1.063.867 Totaal € 3.427.347 € 3.426.519

2025 € 94.500

2026 € 80.150

€ 509.507 € 1.061.212 € 1.570.719

€ 568.535 € 1.061.212 € 1.629.747

Totaal € 1.020.700 -€ 2.130.564 € 5.792.000 € 2.155.930 € 4.236.966 € 10.054.332

De hierboven vermelde investeringen leiden tot kapitaallasten binnen de betreffende programma´s, dan wel tot reguliere mutaties in de boekwaarden. Gelijktijdig met het vaststellen van de programmabegroting 2023 autoriseert uw raad de investeringen in 2023 zoals deze in de diverse programma´s zijn opgenomen. Het college kan in het begrotingsjaar 2023 beschikken over de uitvoeringskredieten die ten grondslag liggen aan de saldi in de bovenstaande tabel. Er wordt daarom geen afzonderlijk kredietbesluit vastgesteld voor de in de programmabegroting opgenomen investeringen 2023. De productenraming 2023 (die ter inzage ligt) bevat “de staat van geactiveerde kapitaaluitgaven”. Conform het BBV geven we hieronder aan welke materiële vaste activa een maatschappelijk nut en welke activa een economisch nut hebben.

Boekwaarde materiële vaste activa met economisch nut

Boekwaarde materiële vaste activa met maatsch. nut

1 januari 2022

€ 42.784.721

€ 3.104.666

1 januari 2023

€ 56.512.811

€ 5.026.248

Investeringen met een economisch nut zijn bv. grond, gebouwen, sporthallen en riolering. investeringen met een maatschappelijk nut zijn bv. wegen, voet- en fietspaden, bruggen, groenvoorzieningen en openbare verlichting.

Pagina 24 van 129

7.2 Financiering De navolgende tabel vermeldt het verwachte jaarlijkse financieringstekort- of overschot. Over de jaren 2023 tot en met 2026 wordt een financieringstekort verwacht. In de begroting gaan we uit van een rente-omslagpercentage van 0,75% voor nieuwe investeringen. 1-1-2023

1-1-2024

1-1-2025

1-1-2026

Te financieren

€

€

€

€

Boekwaarde materiële, immateriële en financiële activa

74.670.313

75.619.464

75.812.792

74.079.977

Stand van reserves en voorzieningen

23.779.152

21.915.990

21.824.330

22.179.978

Stand vreemd vermogen lang (geldleningen)

40.347.250

33.400.000

27.600.000

22.900.000

Totale financieringsmiddelen

64.126.402

55.315.990

49.424.330

45.079.978

Financieringstekort

-10.543.911

-20.303.474

-26.388.462

-28.999.999

Financieringsmiddelen

De toename van het financieringstekort in de jaren 2024-2026 is het gevolg van het aflossen van bestaande langlopende leningen. In bovenstaande tabel is geen rekening gehouden met herfinanciering (zie ook paragraaf Financiering 2.4). Het financieringssaldo geeft weer of de vaste financieringsmiddelen (de som van het eigen vermogen en het lang vreemd vermogen) al dan niet toereikend zijn om de vaste activa te financieren. Bij een financieringstekort moet de gemeente geld lenen. De gemeente kan dit gedeeltelijk met kort vreemd vermogen financieren. Dit is wettelijke toegestaan voor zover de kasgeldlimiet niet wordt overschreden. De kasgeldlimiet bedraagt maximaal 8,5% van het begrotingstotaal. De aanvullende financieringsbehoefte financiert de gemeente met lang vreemd vermogen.

Pagina 25 van 129

7.3 Verloop van reserves en voorzieningen Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden de reserves onderverdeeld in: 1. algemene reserve(s); 2. bestemmingsreserves. Voorzieningen worden gevormd voor: 1. verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs is in te schatten; 2. op de balansdatum bestaande risico´s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; 3. kosten die in een volgend begrotingsjaar worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong vindt in het begrotingsjaar of een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren, bijvoorbeeld onderhoudsvoorzieningen. Meerjarenbeeld reserves en voorzieningen De volgende tabel toont de verwachte ontwikkeling van de reserves en voorzieningen voor de komende jaren. Daarbij is rekening gehouden met de bestaande meerjarenonderhoudsprogramma´s. Omschrijving

1-1-2022

1-1-2023

1-1-2024

1-1-2025

1-1-2026

Algemene reserve Bestemmingsreserves Totaal reserves Totaal voorzieningen

€ 10.361.180 € 8.162.506 € 18.523.686 € 6.208.571

€ 10.361.180 € 7.872.203 € 18.233.383 € 5.545.769

€ 10.361.180 € 6.435.538 € 16.796.718 € 5.119.272

€ 9.906.752 € 6.458.666 € 16.365.418 € 5.458.912

€ 9.906.752 € 6.494.333 € 16.401.085 € 5.778.893

Totaal reserves en voorzieningen

€ 24.732.257

€ 23.779.152

€ 21.915.990

€ 21.824.330

€ 22.179.978

De afname in 2022 van de bestemmingsreserves bedraagt per saldo afgerond € 1 mln. Hieronder noemen we de meest relevante mutaties, waardoor dit verschil hoofdzakelijk wordt veroorzaakt. Dit betreft o.a. de volgende claims; reserve nuon € 0,2 mln., kwaliteitsimpuls openbare ruimte (reserve wegen) € 0,25 mln., reserve vervanging straatverlichting € 0,5 mln., aanwending reserve sociaal domein € 0,2 mln., aanwending reserve vuilafvoer en verwerking van € 0,13, reserve grondbedrijf € 0,1 mln. Daarnaast de stortingen van € 0,2 mln. (reserve personeel zwembad) en € 0,5 mln. in de bestemmingsreserve dorpshuis de Lier. Voor een gedetailleerd overzicht van de omvang en de verwachte mutaties vanaf 2022 per reserve en voorziening wordt verwezen naar de ‘staat van reserves en voorzieningen’ van de productenraming. Tevens is hier een overzicht per reserve c.q. voorziening aan toegevoegd waarin het doel wordt beschreven en de meerjarige toevoegingen en aanwendingen worden toegelicht.

Pagina 26 van 129

7.4 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Om te voldoen aan de voorschriften van het Besluit Begroting & Verantwoording wordt op deze plaats een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen 2023 gepresenteerd.

Algemene dekkingsmiddelen (bedragen in euro´s) A) lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is OZB B) algemene uitkering (Gemeentefonds) C) dividend BNG DAR D) saldo van de financieringsfunctie E) bedrag voor onvoorzien Totaal algemene dekkingsmiddelen

2023 4.213.701 36.740.299 16.784 32.784 195.938 10.000 41.209.506

Naar aanleiding van de septembercirculaire 2022 is de algemene uitkering voor de jaren 2023 t/m 2026 berekend. Toelichting punt D, saldo van de financieringsfunctie: De rente over de boekwaarde van geactiveerde kapitaaluitgaven (investeringen) wordt toegerekend aan de verschillende programma's. Dit gebeurt tegen het renteomslagpercentage voor 2023 van 0,75%. Het verschil tussen de toegerekende rente en de feitelijke rente is het renteresultaat. Op taakveld 0.5 Treasury (rente en afschrijving) is hiervan in 2023 € 195.938 als bate verwerkt.

Pagina 27 van 129

8. BESTEDINGSPLAN 2023 - 2026 8.1 Meerjarenbegroting 2023 - 2026 Bij het opstellen van de meerjarenbegroting is uitgegaan van de uitgangspunten als beschreven in de Notitie technische uitgangspunten 2023–2026. Het bestedingsplan biedt samen met de verwachte meerjarige bestedingsruimte de basis voor keuzes inzake financiën, planning en beheersing. Bij de behandeling van de perspectiefnota in juli jl., accordeerde uw raad de jaarschijf 2022 inclusief de mutaties op reserves. Daarbij besloot u ook om de ramingen van nieuw beleid vanaf het begrotingsjaar 2023 en verder op te nemen in het investerings- en bestedingsplan van de begroting 2023. In het bestedingsplan treft u, gerubriceerd per programma, deze items aan waarvoor nu aan de raad uitdrukkelijk voor 2023 autorisatie wordt gevraagd. Na vaststelling wordt via een 1e begrotingswijziging 2023 de begroting aangepast. Met het vaststellen van de begroting en het bestedingsplan stelt de raad voor 2023 de benodigde incidentele en structurele bestedingsruimte beschikbaar.

8.2 Items bestedingsplan Op het bestedingsplan van deze begroting treft u per hoofdstuk een opsomming aan van deze speerpunten uit het Collegeprogramma Druten “Samen duurzaam vooruit” 20222026, waarbij zover mogelijk de fasering en financiële middelen zijn aangegeven. Op de items waarbij geen financiële middelen zijn opgenomen in de jaarschijven 20232026 betekent dit, of er is ruimte in de bestaande structurele budgetten of er zijn aan dit speerpunt geen extra kosten verbonden. Ook zijn een aantal items als PM post opgenomen, omdat de financiële consequenties op dit moment daarvan nog niet inzichtelijk zijn. Tevens is het goed mogelijk dat een genoemd speerpunt uit het collegeprogramma, wat nu niet een plek heeft gekregen op het bestedingsplan, op een later moment afhankelijk van prioritering nog wordt toegevoegd. De gepresenteerde lijst is namelijk niet limitatief. Op dit bestedingsplan treft u ook enkele items aan die voortkomen uit de Perspectiefnota 2022 waarbij uw raad door vaststelling van deze begroting 2023 akkoord gaat met de genoemde posten voor de jaarschijven 2023 en verder. Voor wat betreft de onderwerpen die op het bestedingsplan zijn opgenomen onder de kop “Overig Nieuw Beleid” en “Stelposten” treft u hieronder een nadere toelichting aan.

Toeristische basisdienstverlening RBT Arnhem Nijmegen Veluwe In de begroting 2023-2026 is geen structureel budget opgenomen voor de basisdienstverlening toerisme. Er ontbreekt een vooruitblik over de samenwerking met RBT ANV over promotie, management en productontwikkeling voor de periode na 2022. We stellen dan ook voor om de toeristische basisdienstverlening voort te zetten, en hiervoor voor het begrotingsjaar 2023 € 25.000 op te nemen in het bestedingsplan.

Pagina 28 van 129

Informatiebeveiligingsprogramma iRvN Door de toegenomen digitalisering is het zorgvuldig omgaan met de informatie en gegevens van burgers, bedrijven en ketenpartners van groot belang. De bedreigingen voor informatieveiligheid voor de (lokale) overheid groeien de afgelopen jaren exponentieel in omvang en volwassenheid. Daarom willen met een programma van maatregelen de basis voor informatieveiligheid op orde houden en zetten we een extra stap in de richting van monitoring, detectie en preventie. Voor het uitvoeren van dit programma is een budget nodig van € 29.667 in 2023, € 33.333 in 2024 en structureel € 39.000 vanaf 2025. De benodigde middelen ad € 13.333 voor het jaar 2022 nemen we op in de najaarsnota 2022.

Werkorganisatie Druten Wijchen Bij de opbouw van de WDW-begroting 2023 in het eerste kwartaal van dit jaar, is duidelijk geworden dat de formatie binnen de WDW knelt. Daarover heeft bestuurlijk overleg plaatsgevonden. Besloten is dit verder in kaart te brengen, een technische begroting voor 2023 op te maken en te komen met een doorwrocht plan voor de WDW bij de begrotingen van de gemeenten Druten en Wijchen. Daarbij is afgesproken dit plan niet te beperken tot alleen de formatie. Colleges hebben aangegeven op bepaalde punten ook enkele aanpassingen te willen zien in de WDW-organisatie. Dit, om meer comfort te ervaren vanuit de organisatie naar de besturen toe. Daarnaast zijn er ook ambities aangegeven over de doorontwikkeling van de WDW. Voor een nadere toelichting en de benodigde middelen (incidenteel en structureel) voor het Integrale plan WDW 2023-2026 verwijs ik u naar de paragraaf bedrijfsvoering. Stelpost Noodzakelijke investeringen Er is een aantal dossiers in voorbereiding dat in de nabije toekomst aanzienlijke investeringen met zich mee zal brengen. Het gaat hier om nog lopende dossiers zoals de actualisatie van het IBOR en nog nader in te vullen items van het collegeprogramma “Samen duurzaam vooruit”. In de begroting moeten we ruimte creëren voor deze, veelal noodzakelijke, investeringen.

Het college stelt dan ook voor om in deze meerjarenbegroting 2023-2026 een stelpost op te nemen van € 600.000 in het voorliggend perspectief. Energie De energiekosten voor gemeentelijk vastgoed, zoals het gemeentehuis, zwembad en openbare verlichting zullen flink gaan stijgen. We stellen daarom ook voor om een stelpost op te nemen ter (gedeeltelijke) dekking van de stijgende energieprijzen ad € 100.000. Stelpost verhoging minimumloon In 2023 stijgt het minimumloon met 10%. In de voorliggende begroting 2023 heeft dit gevolgen op meerdere beleidsterreinen waaronder bijvoorbeeld de stijging van de tarieven voor huishoudelijke hulp. Om dit effect (voor een deel) te kunnen opvangen stellen wij dan nu voor om ingaande het begrotingsjaar 2023 hiermee rekening te houden door het opnemen van een stelpost ter hoogte van € 120.000. De definitieve effecten worden in 2023 in beeld gebracht.

Pagina 29 van 129

Investerings/Bestedingsplan 2023-2026 I = Incidenteel S = Structureel

investering

2023 I

2023 S

2024 I

2024 S

2025 I

2025 S

2026 I

2026 S

COLLEGEPROGRAMMA "Samen duurzaam vooruit" 1 Bestuur en ondersteuning • Binnen twee werkdagen reageren op vragen van inwoners. • Iedere twee jaar vragen we inwoners naar hun mening over de kwaliteit van onze dienstverlening. • We blijven werken aan een goede vertrouwensrelatie tussen inwoners en de gemeente. • Elke wethouder wordt ook kernenwethouder en is aanspreekpunt voor een dorp in onze gemeente.

€

35.000

€

35.000

€

35.000

€

35.000

• Op grote thema’s werken we nog meer samen in de regio om echt samen stappen te zetten. • We zetten in op een verdere professionalisering en uitvoeringskracht van de werkorganisatie. (zie Integraal plan WDW) 2 Veiligheid • We vergroten de zichtbaarheid van wijkagenten.

€

1.000

€

1.000

€

1.000

€

1.000

• Het middelengebruik onder jongeren willen we terugdringen.

€

10.000

€

10.000

€

10.000

€

10.000

• We onderzoeken hoe we het vandalisme tegen kunnen gaan (o.a. rond Trefpuntplein in Deest).

€

12.500

€

12.500

€

12.500

€

12.500

• We gaan de veiligheid op rotondes vergroten, vooral met betrekking tot de voorrangsregels. • We zetten extra in op aanpak snelheidsovertreders.

pm

pm

pm

pm

3 Verkeer, vervoer en bereikbaarheid • In het buitengebied verharden we -waar nodig- de bermen.

€

50.000

€

50.000

€

50.000

€

50.000

• Een aantal verkeerssituaties wordt als onveilig ervaren. Deze gaan we aanpassen. • Onderzoek wijk Tichellande extra ontsluiting van de wijk en een veilig fietspad naar de Gelenberg.

pm

• In Deest is de rondweg afgerond en wordt de Vriezeweg de ontsluitingsweg voor de woonwijk. • We blijven aandringen bij de provincie op de aanpak van de N322. De doorstroming moet beter. • Onderzoek inzet van lijnbusdiensten naar de Nijmeegse ziekenhuizen en het treinstation van Wijchen.

pm

4 Economie, werk en toerisme • We werken de economische en toeristische visie verder uit.

pm

pm

pm

pm

• We onderzoeken de noodzaak en mogelijke locatie voor nieuw bedrijventerrein. • Samen met de ondernemers gaan we het winkelcentrum nog aantrekkelijker maken. • Startende ondernemers bieden we een steun in de rug. • Onderzoek haalbaarheid toeristenbelasting. • Onderzoek uitbreiding van de camperplaatsen aan de Veerdam. • Steengoedroute en QR-routes beter promoten.

€

13.500

€

13.500

€

13.500

€

13.500

• We blijven investeren in het techniek onderwijs.

€

40.000

€

40.000

€

40.000

€

40.000

(Voorstel dekking reserve Legaath van Cooth)

€

40.000-

€

40.000-

€

40.000-

€

40.000-

• We stimuleren muziek- en cultuureducatie in het primair onderwijs.

€

22.300

€

22.300

€

22.300

€

22.300

€

151.869

5 Onderwijs

• Groeisaam, IVN, GGD en eventuele andere partners, ondersteunen bij het aanbieden van praktijklessen. • Zo nodig actualiseren en uitvoeren van het integraal huisvestingsplan voor scholen (IHP). • De toekomst van basisschool ’t Geerke nemen we mee in de Integrale visie Puiflijk.

pm

pm

€ 4.700.000

pm €

pm

pm

152.750 pm

pm pm

Pagina 30 van 129

Investerings/Bestedingsplan 2023-2026 I = Incidenteel S = Structureel

2023 I

investering

2023 S

2024 I

2024 S

2025 I

2025 S

2026 I

2026 S

6 Sport, kunst, cultuur en recreatie • We blijven belangrijke evenementen die bijdragen aan de leefbaarheid ondersteunen.

€

• Onderzoeken de toekomst van dorpshuis De Lier als onderdeel van de Integrale visie Puiflijk • We maken een plan voor de verduurzaming van dorpshuis De Horst in Horssen.

€

15.000 pm

15.000

€

pm

€ 1.000.000

15.000

€

15.000

pm

pm

€

32.500

€

32.313

€

32.125

• We maken uiterwaarden toegankelijker, vooral voor wandelaars en sportvissers. • Er komt een extra oversteek van Deest naar recreatiegebied De Uivermeertjes • In alle kernen plaatsen we meer bankjes.

€ €

20.000

20.000

• We zoeken naar ruimte voor een groot losloopgebied voor honden. • We planten 1000 nieuwe bomen, verdeeld over alle kernen. • De Oranjebuurt krijgt een facelift en we werken aan een fijne leefomgeving in Druten-Zuid.

€

150.000

€

150.000

€

150.000

€

75.000

€

35.000

€

35.000

€

35.000

€

35.000

pm

• Met sportverenigingen bespreken we hun toekomstplannen. • Met LTC Horssen bespreken we de plannen voor verduurzaming en toekomstbestendigheid. • We werken samen met Stichting Kleigoed om onze rijke steenfabriek-historie breder bekend te maken.

€

€

20.000

20.000

7 Welzijn, zorg en volksgezondheid • We stellen een inclusieagenda op.

€

15.000

€

15.000

€

15.000

€

15.000

(Voorstel dekking reserve sociaal domein)

€

15.000-

€

15.000-

€

15.000-

€

15.000-

€

7.500

€

7.500

€

7.500

€

7.500

• We blijven seniorenverenigingen en ouderenactiviteiten ondersteunen. • We zetten ons actief in om de eenzaamheid onder ouderen te bestrijden.

€

7.500

• De huurbijdrage voor Dronio zetten we voort. • Mantelzorgers ontvangen een (financiële) mantelzorgwaardering. • We volgen het landelijk beleid ‘eigen bijdrage huishoudelijke hulp’. • We gaan voor 100% AED-dekking in onze gemeente.

€

(Voorstel dekking reserve sociaal domein)

€

2.500-

• We blijven inwoners stimuleren om reanimatie- of EHBO-cursus te volgen.

€

20.000

2.500

• We maken meer openbare ontmoetingsplaatsen en promoten ‘sponsor een bankje’. • We onderzoeken de mogelijkheid voor een pumptrack.

pm

pm

pm

pm

8 Duurzaamheid en milieu • We onderzoeken hoe we dorpshuizen en ander maatschappelijk vastgoed kunnen verduurzamen. • We stimuleren het vergroenen van tuinen en daken en zorgen we voor eigen wateropvang. • We maken een visie op biodiversiteit. We stellen een nota dierenwelzijn op. • We starten twee proeven: slimme afvalcontainers en containertuintjes tegen bijzetafval. • We stellen een hitteplan op.

Pagina 31 van 129

Investerings/Bestedingsplan 2023-2026 I = Incidenteel S = Structureel

2023 I

investering

2023 S

2024 I

2024 S

2025 I

2025 S

2026 I

2026 S

9 Bouwen en wonen • We zetten instrumenten in om betaalbare woningen betaalbaar te houden. • We verhogen de starterslening.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=d975adf3-d526-4f40-a7cd-0887c14be029