Jaarstukken 2025 def incl controleverklaring

In tegenstelling tot eerdere berichtgeving en hetgeen was opgenomen in de Programmabegroting 2025, zijn verbouwingen per 1 januari 2025 niet onder de werking van de Wkb komen te vallen. Ook bouwwerken in hogere gevolgklassen zijn nog niet onder de Wkb gebracht. Uitbreiding van de Wkb is landelijk uitgesteld in afwachting van een evaluatie in 2026. Voor inwoners is de situatie in 2025 dus niet veranderd ten opzichte van 2024. Door de invoering van de Wkb zijn de legesinkomsten van de gemeente op het gebied van handhaving en omgevingsvergunningen sterk afgenomen. De Wkb legt de verantwoordelijkheid voor het aantonen van de naleving van bouwvoorschriften namelijk bij de bouwende partij, die hiervoor een kwaliteitsborger in moet schakelen. Dit vervangt deels het gemeentelijke bouwtoezicht. Daarnaast is voor nieuwbouw onder gevolgklasse 1 sinds de invoering van de Wkb geen vergunning voor een technische bouwactiviteit meer nodig, dit is enkel nog meldingsplichtig. Over deze meldingen worden geen leges geheven, terwijl vroeger wel inkomsten verkregen werden over de vergunning voor de technische bouwactiviteit. 122 Jaarstukken 2025 Specifiek bedroegen de inkomsten van de gemeente uit leges in 2022 € 1.384.514 en in 2023 € 3.355.683. In 2024, het eerste jaar onder de Wkb, bedroegen de legesopbrengsten nog maar € 290.511 en in 2025 € 318.291.

Borgen erfgoed en archeologie In 2024 is de provincie Flevoland een onderzoek gestart naar de verbetering van het Interbestuurlijk Toezicht Erfgoed naar aanleiding van geconstateerde onvolkomenheden in de uitoefening van die taak. Daarom heeft de gemeente in oktober 2024 een bestuursovereenkomst Interbestuurlijk Toezicht (IBT) Erfgoed gesloten met de provincie Flevoland. De nulmeting IBT Erfgoed stond voor 2025 gepland, maar deze nulmeting is doorgeschoven naar 2026. Omdat de nulmeting nog niet is uitgevoerd, is het nog onduidelijk op welke verbeterpunten actie ondernomen moet worden en zijn er geen acties uitgevoerd. Momenteel wordt er gewerkt aan de ontwikkeling van een integraal kunst-, cultuur- en erfgoedbeleid, waarin erfgoed, bestaande uit roerend, onroerend en immaterieel erfgoed, een centrale plek inneemt. In dit proces wordt onderzocht en meegenomen hoe ons onroerende erfgoed kan bijdragen aan positieve opvattingen over en verbindi ng met de fysieke leefomgeving. Een gedragen kunst- en cultuurbeleid versterkt onze gemeente als levendige gemeenschap. Het is een essentiële pijler voor het bevorderen van brede welvaart: door de inzet van cultuur en erfgoed verbeteren we de kwaliteit van leven, stimuleren we sociale cohesie en vergroten we de economische veerkracht van onze inwoners.

123 Jaarstukken 2025 Pakket 8T Wonen en bouwen Inhoud We streven er vanuit dit pakket naar dat inwoners bestaanszekerheid ervaren, leven in een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier, zich verbonden voelen met elkaar en hun omgeving en leven in een veilige en toegankelijke leefomgeving. Dit pakket is gericht op activiteiten in het kader van ruimtelijke ontwikkeling/ordening, volkshuisvesting, verduurzaming van de woningvoorraad, warmte transitie en bouwgrondexploitaties. Zo zorgen we ervoor dat inwoners worden voorzien in hun bestaanszekerheid door het hebben van een woning en dat Dronten een aantrekkelijke woongemeente is. Beleidsuitgangspunten In 2023 is de visie ‘Richting aan groei’ vastgesteld. Hierin heeft het gemeentebestuur de ambitie uitgesproken om in de komende decennia een belangrijke bijdrage te willen blijven leveren in het oplossen van het tekort aan woningen in Dronten én Nederland. Gemeentebestuur, inwoners en ondernemers zijn het erover eens dat in 2050 de dan 60.000 inwoners van Dronten, Biddinghuizen en Swifterbant wonen in een hechte, zorgzame gemeenschap, waar groen en ruimte ervaren worden. Deze ambitie hebben we vastgelegd in onze Toekomstvisie Dronten 2050.

De groeiambitie is vertaald in het Woonperspectief en daar zijn de volgende woonwaarden bepaald die bijdragen aan ‘een sterke dorpse samenleving die ruimte biedt aan de woonbehoefte van elk individu in de samenleving’: 1. Groen en ruimtelijk 2. Dorps leven: voor mensen die elkaar kennen en naar elkaar willen omzien 3. Diversiteit: gemengde samenleving 4. Compleet: van de wieg tot het graf 5. Duurzaam: de aarde in balans 6. Gedoseerde groei met oog voor kleinschaligheid 7. Gevarieerder en onderscheidend wonen Deze woonwaarden zijn de basis voor het woonbeleid. In het Strategisch kader Woonperspectief zijn op basis van de woonwaarden drie strategieën vastgesteld: 1. Behoud van het dorpse karakter door gedoseerde groei met kleinschalige groene buurten waarin mensen elkaar ontmoeten. 2. Gemengde bevolkingsopbouw door wijken met een gevarieerd woningaanbod naar prijs, type en uitstraling, zowel in de koop- als huursector. 3. Zorgen dat starters en ouderen die in gemeente Dronten willen blijven wonen dat kunnen doen door een passend aanbod van woningen, woonomgeving en voorzieningen. Vervolgens zijn tien uitgangspunten voor de woonagenda voor de komende jaren bepaald. Van hieruit stellen we jaarlijks een woonagenda op. Hierin staan de activiteiten die nodig zijn om deze doelen te bereiken.

Wat wilden we bereiken? Een gedoseerde en passende groei van de woningvoorraad 1) De bouwproductie ligt in 2025 op 250 woningen. Hoe hebben we dit gemeten? Aantal woningen opgeleverd (peildatum 06-01-2026) 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Dronten | 212 | 219 | 185 | 79 | 313 Biddinghuizen | 66 | 44 | 42 | 17 | 4 Swifterbant | 2 | 10 | 36 | 1 | 5 Totaal | 280 | 273 | 263 | 97 | 322 Toelichting In 2025 zijn er in totaal 322 woningen opgeleverd binnen de gemeente Dronten. Daarmee ligt de woningbouwproductie in de lijn van de gemeentelijke groeiambitie van gemiddeld circa 333 woningen per jaar (tot en met 2050). De toenemende productie sluit ook aan bij de afspraken zoals die werden gemaakt in de ZUND woondeal. Hoewel over de periode 2022–2025 nog sprake is van een achterblijvende realisatie ten opzichte van de regionale afspraken, is in 2025 een duidelijke stijging zichtbaar dat in 2026 wordt doorgezet. De toevoegingen in 2025 bestaan uit diverse projecten, waaronder: | 62 flexwoningen aan de Educalaan, 142 woningen in het Hanzekwartier, 19 woningen Aan de Zuid (voormalig tuincentrum De Boeg), 44 woningen Zuiderweide (voormalig Flevomanege) en de overige aantallen zijn kleinere toevoegingen verspreid over de kernen. Jaarstukken 2025 | 124 Wat hebben we bereikt? In 2025 is de woningvoorraad gedoseerd en passend gegroeid.

De woningbouwproductie ligt in de lijn van de gemeentelijke groeiambitie, wat heeft geleid tot een uitbreiding van de woningvoorraad. Er wordt richting gegeven aan de woonbehoeften en toekomstige gebiedsontwikkeling. Gezamenlijk vormen deze stappen een fundament voor de verdere groei van Dronten en voor de ontwikkeling van de leefomgeving. Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoeren woonbeleid In 2025 is de Uitvoeringsagenda Wonen 2025 | -2028 opgesteld. Een belangrijk onderdeel hieruit is het woningbehoefteonderzoek. De uitkomst hiervan onderbouwt de groeiambitie van de gemeente: • | 3.200 woningen zijn nodig voor de groei vanuit de eigen bevolking | , en • | 5.800 woningen zijn nodig voor instroom van buitenaf Verder is gewerkt aan: • | De Drontense buurt • | Het opstellen van nieuwe meerjarige prestatieafspraken met OFW | -HBV • | Het veerkrachtonderzoek • | De monitoring studentenhuisvesting • | De start van de pilot woningdelen • | Een integraal onderzoek naar nieuwe | standplaatsen voor woonwagens Koersdocumenten sleutelprojecten en uitleggebied Zuid In 2025 zijn verschillende koersdocumenten vastgesteld. Deze documenten vormen de basis voor integrale gebiedsontwikkeling en bieden richting voor verdere planvorming.

Het gaat om: • | Koersdocument Biddinghuizen • | Koersdocument Swifterbant • | Koersdocument Dronten Zuid / Uitleggebied Zuid in Dronten Met de vaststelling van deze koersdocumenten is een belangrijke stap gezet in het voorbereiden van toekomstige woningbouwlocaties en gebiedsvisies, passend bij de lange-termijn groeiopgave van Dronten. Het omlaag brengen van het aardgasverbruik 2) Wij brengen het jaarlijks aardgasverbruik bij bedrijven met gemiddeld bijna 0,5 mln m3 omlaag. 3) Wij brengen het jaarlijks aardgasverbruik bij woningen met gemiddeld bijna 0,7 mln m3 omlaag. Hoe hebben we dit gemeten? 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Verlaging aardgasverbruik bedrijven in m3 | 11,4 mln | 10,2 mln | 9,0 mln | Nb Verlaging aardgasverbruik woningen in m3 | 18,8 mln | 16,3 mln | 16,7 mln | Nb *De cijfers komen uit de Klimaatmonitor. 2024 is het laatst beschikbare jaar Toelichting Uit de cijfers van de klimaatmonitor blijkt dat op het laatste gemeten jaar (2024) het aardgasverbruik bij bedrijven is gedaald met 1,2 mln m3. Daarmee zitten we ruim boven ons beleidsdoel. Jaarstukken 2025 | 125 Daarnaast blijkt dat gelet op het laatste gemeten jaar (2024) het aardgasverbruik bij woningen iets is gestegen. Dit komt vooral door het stookgedrag.

De extreme prijsstijgingen in 2022 en de daaropvolgende besparingen zijn huishoudens in 2024 minder extreem gaan stoken met als gevolg een iets hoger verbruik. Over de afgelopen 2 jaar is de doelstelling wel ruim gehaald. Wat hebben we bereikt? In de meest recente ontwikkelingen rondom aardgasverbruik is zichtbaar dat bedrijven hun verbruik verder hebben teruggebracht, wat bijdraagt aan een lagere uitstoot en daarmee aan een gezondere leefomgeving. Bij woningen is het verbruik in het meest recente jaar iets toegenomen. Over een langere periode is echter sprake van een dalende trend, waarbij inwoners dus bewuster omgaan met hun energiegebruik. Deze beweging draagt eraan bij dat de belasting op de leefomgeving afneemt en dat de gemeente toewerkt naar een duurzamere en toekomstbestendige situatie voor mens, plant en dier. Wat hebben we daarvoor gedaan? Verduurzamen woningen en andere gebouwen We hebben vooral ingezet op bewustwording (bijvoorbeeld Event Warmte en Energie), coaching van inwoners door energiecoaches en -klusser en het isolatieprogramma. Wat heeft programma 8 gekost? Financieel sluit dit programma het jaar 2025 af met een resultaat van: € | 1.878.000. Dit is het totaalsaldo van baten en lasten voor dit programma ten opzichte van de begroting na wijzigingen (-/- is een nadelig resultaat).

Bedragen x €1.000 Lasten en Baten | Realisatie | Primaire | Begroting na | Realisatie | Verschil 2024 | begroting | wijziging | 2025 2025 | 2025 Lasten 8S Fysieke | -4.056 | -1.993 | -2.685 | -2.420 | 265 leefomgeving/implementatie Omgevingswet 8T Wonen en bouwen | -9.522 | -6.780 | -7.946 | -8.503 | -557 Totaal Lasten | -13.577 | -8.773 | -10.631 | -10.923 | -292 Baten 8S Fysieke | 242 | 239 | 0 | 287 | 287 leefomgeving/implementatie Omgevingswet 8T Wonen en bouwen | 4.783 | 4.318 | 7.066 | 9.941 | 2.875 Totaal Baten | 5.024 | 4.557 | 7.066 | 10.228 | 3.162 Saldo Lasten en Baten | -8.553 | -4.216 | -3.564 | -695 | 2.870 programma 8 Stortingen 8Z Niet in pakketjes | 2.332 | 15 | 2.206 | 2.389 | 183 opgenomen Onttrekkingen 8Z Niet in pakketjes | 7.666 | 0 | 2.311 | 1.503 | -808 opgenomen Saldo Reserves programma | 5.334 | -15 | 105 | -886 | -992 8 Resultaat programma 8 | -3.219 | -4.231 | -3.459 | -1.581 | 1.878 Jaarstukken 2025 | 126 Afwijkingen Hierna verklaren we per pakket de afwijkingen tussen begroting na wijziging 2025 en de werkelijkheid 2025. De belangrijkste afwijkingen (lasten en baten) worden toegelicht. We lichten afwijkingen op pakketniveau toe vanaf € 75.000. Bij individuele afwijkingen binnen het pakket hanteren we voor de toelichting als richtlijn een grensbedrag van € 50.000 euro en hoger.

Een ‘min’ betekent een financieel nadeel voor de gemeente en een ‘plus’ een financieel voordeel. 8S Fysieke leefomgeving/implementatie Omgevingswet Toelichting | Lasten | Baten Budgetoverheveling: Projectgelden Omgevingsplan. | 77 Budgetoverheveling: Projectgelden Omgevingsvisie. | 150 Budgetoverheveling: Projectgelden implementatiekosten Omgevingswet. | 275 Salarislasten. | -97 Afwikkeling voorbereidingskosten Hanzekwartier 2020. | -183 Interne toerekening uren en overhead naar anterieure overeenkomsten. | 266 Overige diverse posten < € 50.000 | 43 | 21 Totaal | 265 | 287 8T Wonen en bouwen Toelichting | Lasten | Baten (POC-)mutaties grondexploitatie woningen en bijzondere bebouwing (zie paragraaf | -1.233 | 1.268 grondbeleid). Salarislasten exclusief de vertraagde mondeling toegezegde subsidiebeschikking flexpools | 88 2025 (± € 5 ton). Interne toerekening uren en overhead naar voorbereidingskredieten. | 36 De Rijkscompensatie voor uitvoeringskosten van Toezicht Wet betaalbare huur is | 59 gerealiseerd via personeelslasten. Uitvoeringsmiddelen vier Sisa-regelingen programma duurzaamheid. | 608 | 23 GEO-visie multisignalering, luchtfotografie en landmeten. | 114 Minder omgevingsvergunningen en meer meldingen als gevolg van de Wet Kwaliteitsborging Bouwen. Een aanpassing van de structurele legesinkomsten zal vanaf | -212 2026 nodig zijn, ondanks de groeiopgave.

Beheers- en onderhoudsvergoeding inclusief aanvullende afschrijvingslasten | -52 woonwagencentrum, waarvoor in 2026 een herijking volgt. Specifieke uitkering realisatiestimulans 2025. Het doel van het kabinet is dat 100.000 | 1.715 nieuwe woningen per jaar worden gerealiseerd, waarvan twee derde betaalbaar. Om gemeenten beter in staat te stellen deze opgave te verwezenlijken, is de Realisatiestimulans geïntroduceerd: een jaarlijkse, voorspelbare bijdrage aan gemeenten, gebaseerd op het totaal aantal betaalbare woningen dat in een gemeente naar start bouw wordt gebracht van 2025 t/m 2029. Na accountantscontrole is duidelijk dat wij 245 woningen voor de regeling kunnen verantwoorden. Overige diverse posten < € 50.000 | -141 | 45 Totaal | -557 | 2.875 Jaarstukken 2025 | 127 Verplichte indicatoren Gemeenten nemen een basisset BBV beleidsindicatoren op in de begroting en het jaarverslag voor inzicht en heldere beeldvorming over de beleidsresultaten van de gemeente, en vergelijking van gemeenten onderling. Via het verplichte dashboard van Waarstaatjegemeente.nl zijn nog meer gegevens beschikbaar. Hieronder worden de beleidsindicatoren per programma weergegeven met peildatum 12- 03-2026. De groen gemarkeerde indicatoren zijn tevens terug te vinden in de programmaverantwoording.

Deze indicatoren kunnen in de programmaverantwoording soms op een andere manier worden gepresenteerd, afhankelijk van de verhaallijn, waarbij kleine afwijkingen mogelijk zijn door verschillen in het rapportagemoment. Programma 0 Indicator | Eenheid | Realisatie | Realisatie | Realisatie | Realisatie | Realisatie | Gemeenten | Bron 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 25.000- 50.000 inwoners Apparaatskosten Kosten per | 867 | 860 | 1.011 | 1.113 | 1.197 | NB | Eigen 1.000 | begroting inwoners Omschrijving | Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle p | ersonele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. Bezetting | Fte per | 7,8 | 8,2 | 9,1 | 10,1 | 10,6 | NB | Eigen 1.000 | gegevens inwoners Omschrijving | Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is, dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Let op: ook boventallige medewerkers moeten hier meegeteld worden.

Externe inhuur | Kosten als % 16 | 22 | 22 | 20 | 15 | NB | Eigen van de | begroting loonkosten formatie Omschrijving | Onder externe inhuur wordt verstaan: het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen de organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt. Formatie | Fte per | 8,4 | 8,7 | 10,1 | 11,2 | 11,1 | NB | Eigen 1.000 | gegevens inwoners Omschrijving | Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat van uw organisatie voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. Uitgangspunt is het vastgestelde formatieplan, dus niet de werkelijke bezetting. Het gaat om formatieplaatsen, ongeacht of die worden ingevuld door iemand met een vaste aanstelling, een tijdelijke aanstelling of nog openstaan in de vorm van een vacature. Fte is het equivalent van een 36-urige werkweek. Formatie - | Overhead als 12 | 12 | 13 | 13 | 13 | NB | Eigen Overhead | kosten van | begroting de totale formatie Omschrijving | Overhead: alle salariskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces als percentage van de totale lasten.

Jaarstukken 2025 | 128 Programma 1 Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Gemeenten 25.000 | Bron - 50.000 inwoners Diefstal uit woning per | 0,8 | 1,5 | 1 | 1 | 1 | 1,1 | CBS-Diefstallen 1.000 inwoners Omschrijving | Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. Geweldsmisdrijven per | 3,6 | 4,1 | 3,9 | 3,8 | 3,9 | 3,3 | CBS-Criminaliteit 1.000 inwoners Omschrijving | Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Vernielingen en | 4,9 | 4,5 | 4,9 | 5 | 3,9 | 4,1 | CBS-Criminaliteit beschadigingen in de openbare ruimte per 1.000 inwoners Omschrijving | Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds | - en seksuele misdrijven.

Verwijzingen Halt per | 9 | 11 | 8 | 7 | 5 | 9 | Stichting Halt 1.000 jongeren Omschrijving | Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie. Winkeldiefstal per 1.000 | 1,1 | 2 | 2,3 | 2,8 | 1,9 | 1,2 | CBS-Diefstallen inwoners Omschrijving | Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Programma 3 Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Gemeenten 25.000 | Bron - 50.000 inwoners Functiemenging; de | 50,1 | 50,2 | 50,9 | 51,4 | NB | 50,8* | CBS BAG / LISA - verhouding tussen banen | bewerking ABF en woningen | Research Omschrijving | De Functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Vestigingen (van bedrijven) | 165,3 | 173,8 | 181,1 | 187,1 | NB | 182,5* | LISA per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar Omschrijving | Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

*Cijfers op basis van 2024 Jaarstukken 2025 | 129 Programma 4 Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Gemeenten 25.000 Bron - 50.000 inwoners Absoluut verzuim | 0,9 | 1,7 | 3,9 | 7,1 | NB | 5,6* | DUO/Ingrado per 1.000 leerlingen Omschrijving | Met betrekking tot de ontwikkeling van het absoluut verzuim (kinderen die niet ingeschreven staan op een school en geen vrijstelling hebben) zien we het aantal sinds de coronamaatregelen weer stijgen. De stijgende trend zien we ook terug in de landelijke c | ijfers. Ter verduidelijking: dit cijfer betekent dat er per 1.000 leerlingen 3,9 op enig moment in het schooljaar niet ingeschreven stonden op een school. Dit kan voor kortere of langere tijd geweest zijn, en een aantal van deze leerlingen heeft zich daarna alsnog weer ingeschreven op een school. Relatief verzuim | 25 | 23 | 23 | 28 | NB | 25* | DUO/Ingrado per 1.000 leerlingen Omschrijving | Het relatief verzuim lijkt zich te stabiliseren en is gelijk aan het cijfer van gemeenten met vergelijkbare omvang. In 2024 zijn overleggen met onze netwerkpartners opgestart om te komen tot een aanpak van de thuiszittersproblematiek en om werkende afspraken te maken met het onderwijsveld over de verantwoordelijkheden rondom onderwijs-zorgarrangementen.

Voortijdige | 2,4 | 2,5 | 2,4 | 3 | NB | 2* | DUO/Ingrado schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) Omschrijving | Het percentage voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv’ers) omvat alle jongeren die geen onderwijs volgen en geen startkwalificatie hebben. Hierin zijn ook de jongeren die op het AZC verblijven meegenomen. Mede gezien de doorstroom van die jongeren, door bijvoorbeeld verhuizingen of herplaatsingen, valt het percentage in Dronten hoger uit dan in andere gemeenten met vergelijkbare omvang. Deze cijfers lopen altijd een jaar achter, dus 2023 is het meest recente cijfer. *Cijfers op basis van 2024 Programma 5 Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Gemeenten 25.000 - | Bron 50.000 inwoners % Niet- | NB | 53,5 | NB | 44,9 | NB | 44,7* | Gezondheidsmonitor sporters | volwassenen (en ouderen), GGD’en, CBS en RIVM Omschrijving Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Deze indicator wordt eens in de vier jaar gemeten.

*Cijfers op basis van 2024 Jaarstukken 2025 | 130 Programma 6 Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Gemeenten 25.000 Bron - 50.000 inwoners % Jongeren met delict | 1 | 1 | 1 | NB | NB | 1** | CBS - Jeugd voor rechter Omschrijving | Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. % Jongeren met | 1,5 | 1,5 | 1,5 | 1,6 | NB | 1* | CBS - Jeugd jeugdbescherming Omschrijving | Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan 'onder toezicht gesteld' of ‘onder voogdij geplaatst’. % Jongeren met | 12,7 | 11,7 | 12,6 | 12,8 | NB | 14,2* | CBS - Jeugd jeugdhulp Omschrijving | Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014), en in natura door de zorgaanbieder is geleverd. PGB gefinancierde hulp en zorg valt hier dus buiten. Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders.

Zorg in Natura wordt direct vergoed aan de zorgverlener zonder tussenkomst van de zorggebruiker. In het kader van de jeugdzorg betekent dit dat de hulp rechtstreeks door de gemeente wordt vergoed. Persoonsgebonden budget (PGB) is een geldbedrag waarmee de zorggebruiker zelf zorg, begeleiding, hulp, hulpmiddelen of voorzieningen in kan kopen. Deze wordt verstrekt via de Sociale verzekeringsbank (SVB) maar is ook afkomstig van de gemeente. % Jongeren met | 0,2 | 0,1 | 0,2 | 0,3 | NB | 0,3* | CBS - Jeugd jeugdreclassering Omschrijving | Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie of leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder de overtreding of het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 22 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie.

Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. % Kinderen in | 4 | 4 | 4 | 4 | NB | 4* | CBS - Beleidsinformatie uitkeringsgezin | Jeugd Omschrijving | Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. % Netto | 73 | 74,1 | 74,6 | 74,7 | NB | 73,5* | Verwey Jonker Instituut arbeidsparticipatie | - Kinderen in Tel Omschrijving | Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.

*Cijfers op basis van 2024 **Cijfers op basis van 2023 Jaarstukken 2025 | 131 Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Gemeenten 25.000 Bron - 50.000 inwoners % Werkloze jongeren | 1 | 1 | 1 | 1 | NB | 2* | CBS - Jeugd Omschrijving | Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Aantal banen per 1.000 | 647,5 | 652,5 | 668,5 | 675,5 | NB | 750,5* | LISA inwoners in de leeftijd van 15 - 64 jaar Omschrijving | Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. Aantal cliënten met een | 550 | 550 | 570 | 590 | 540 | 664 | CBS - Monitor Sociaal maatwerkarrangement | Domein WMO Wmo per 10.000 inwoners Omschrijving | Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.

Lopende re- | 182,1 | 154,1 | 151,2 | 134,6 | NB | 207,1* | CBS - Participatiewet integratievoorzieningen per 10.000 inwoners Omschrijving | Het aantal re-integratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 | -64 jaar. Personen met een | 221,4 | 182 | 171,7 | 164,6 | 167,2 | 190,8 | CBS - Participatiewet bijstandsuitkering Omschrijving | Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. *Cijfers op basis van 2024 Programma 7 Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Gemeenten 25.000 | Bron - 50.000 inwoners Hernieuwbare elektriciteit in | 134,9 | 299,5 | NB | NB | NB | 49,3** | Klimaatmonitor- % | Rijkswaterstaat Omschrijving | Hernieuwbare elektriciteit. Omvang huishoudelijk | 136 | 130 | 127 | 131 | 138 | 116* | CBS - Statistiek restafval in kg per inwoner | Huishoudelijk afval Omschrijving | Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.

*Cijfers op basis van 2024 **Cijfers op basis van 2022 Jaarstukken 2025 | 132 Programma 8 Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Gemeenten 25.000 - | Bron 50.000 inwoners % Demografische druk | 70,6 | 70,4 | 69,9 | 70,1 | 70,7 | 80,1 | CBS - Bevolkingsstatistiek Omschrijving | Het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 20 tot 65 jaar. Nieuw gebouwde | 15,5 | 13,8 | 9,2 | 11,2 | NB | 7,3* | BAG - bewerking ABF woningen per 1.000 | Research woningen Omschrijving | Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties. Woonlasten | 793 | 850 | 893 | 943 | 1.012 | 957 | COELO, Groningen éénpersoonshuishouden in € Omschrijving | Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een eenpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Woonlasten | 793 | 920 | 964 | 1.000 | 1.110 | 1.046 | COELO, Groningen meerpersoonshuishouden in € Omschrijving | Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. WOZ-waarde woningen x | 260 | 284 | 337 | 354 | 371 | 396 | CBS - Statistiek Waarde € 1.000 | Onroerende Zaken Omschrijving | De gemiddelde WOZ-waarde van woningen. De cijfers die worden getoond door waarstaatjegemeente.nl worden gevoed door diverse bronnen.

De cijfers worden vaak eerst als voorlopig aangehouden en kunnen hierdoor nog aangepast worden voor ze definitief worden. Afhankelijk van de peildatum dat de cijfers in het P&C document worden opgenomen, kunnen deze afwijken in de diverse documenten. *Cijfers op basis van 2024 Jaarstukken 2025 | 133 134 Jaarstukken 2025 Paragrafen Hierna worden diverse onderwerpen uitgewerkt in de zogenoemde paragrafen. Aanvullend op de informatie in de programmabegroting is dit gedetailleerde informatie over een aantal specifieke onderwerpen met beheersmatige aspecten, zoals bijvoorbeeld de lokale heffingen de investeringen in wegen, riolering etc. De onderwerpen in de paragrafen bieden een belangrijk inzicht in de financiële positie van de gemeente conform de vastgestelde beleidsuitgangspunten van deze beheersmatige activiteiten. Paragraaf lokale heffingen Algemeen Met lokale heffingen dragen inwoners en ondernemers in Dronten bij aan het welzijn, de leefbaarheid en voorzieningen in onze gemeente. Ook in 2025 ontvingen we een belangrijk deel van onze inkomsten uit lokale heffingen. Er kan bij lokale heffingen onderscheid worden gemaakt tussen: • Algemene heffingen zoals Onroerendezaakbelasting (OZB), Precariobelasting, Toeristenbelasting, Reclamebelasting en Parkeerbelasting.

• Bestemmingsheffingen zoals rioolheffing, afvalstoffenheffing, marktgelden, begraafplaatsrechten en leges omgevingsvergunningen. De opbrengsten van algemene heffingen zijn vrij besteedbaar. Voor bestemmingsheffingen geldt dat de vast te stellen tarieven niet mogen leiden tot geraamde opbrengsten die hoger zijn dan de geraamde kosten (maximaal kostendekkende tarieven). Beleid Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen en het overzicht op hoofdlijnen van diverse heffingen wordt onderstaand toegelicht. Het beleid over de lokale lasten is opgenomen in: • Diverse belastingverordeningen; • De nota kwijtscheldingsbeleid.

Gerealiseerde inkomsten In 2025 genereren de lokale heffingen de volgende inkomsten: Opbrengsten lokale heffingen | Realisatie | Primitieve | Begroting na | Realisatie | Verschil (x € 1.000) | 2024 | begroting 2025 | wijziging 2025 | 2025 | 2025 Baten Onroerende zaakbelasting | 14.918 | 14.631 | 16.707 | 16.862 | 155 Afvalstoffenheffing | 6.083 | 6.829 | 6.992 | 7.015 | 23 Rioolrechten | 3.517 | 3.716 | 3.716 | 3.768 | 52 Burgerzaken | 511 | 459 | 549 | 539 | -10 Omgevingsvergunningen | 291 | 799 | 799 | 587 | -212 Kabels en leidingen | 298 | 365 | 365 | 314 | -51 (Water)toeristenbelasting | 2.244 | 2.258 | 2.258 | 2.346 | 88 Forensenbelasting | 365 | 276 | 377 | 377 | 0 Marktgelden | 1 | 0 | 1 | 0 | -1 Grafrechten | 483 | 401 | 401 | 458 | 57 Openbare orde en veiligheid | 71 | 44 | 0 | 0 | 0 Parkeerbelasting* | 23 | 77 | 34 | 28 | -6 Reclamebelasting | 171 | 180 | 180 | 190 | 10 Totaal lokale heffingen | 28.849 | 30.035 | 32.379 | 32.484 | 105 *Inclusief leges (invaliden)parkeervoorzieningen Belastingbeleid en hoofdlijnen diverse heffingen Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen en het overzicht op hoofdlijnen van diverse heffingen wordt onderstaand toegelicht.

Onroerende zaakbelasting Bij de Programmabegroting 2025 is gebruik gemaakt van het door de raad vastgestelde OZB-tarief van 2024 voor woningen en niet-woningen met een bijstelling van 6,5% indexatie zoals opgenomen in de Perspectiefnota 2025. Door het vaststellen van de OZB- verordening door de raad in december 2024 zijn de tarieven definitief geworden. Op basis van deze tarieven heeft GBLT de aanslagen OZB in 2025 opgelegd. De WOZ-waarden van 2025 (peildatum 1 januari 2024) afgezet tegen de vastgestelde OZB-tarieven heeft geleid tot een werkelijke opbrengst. De totale lastendruk voor een huishouden, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens zonder en met een eigen woning, is in onderstaande tabel weergegeven.

Hierbij is uitgegaan van de gemiddelde WOZ-waarde van 2025 (peildatum 1 januari 2024): Jaarstukken 2025 | 135 Lastendruk per huishouden | Rekening | Rekening | Begroting 2024 | 2025 | 2026* Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouden | 300,46 | 319,99 | 327,03 Rioolheffing | 169,02 | 180,00 | 183,96 Totaal lastendruk (zonder eigen woning) | 469,48 | 499,99 | 510,99 eenpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden | 375,57 | 399,98 | 408,78 Rioolheffing | 169,02 | 180,00 | 183,96 Totaal lastendruk (zonder eigen woning) | 544,59 | 579,98 | 592,74 meerpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouden | 300,46 | 319,99 | 327,03 Rioolheffing | 169,02 | 180,00 | 183,96 Onroerendezaakbelasting - Eigenaar woning 2025 (waarde | 400,02 | 444,83 | 454,62 € 371.000)** Totaal lastendruk (met eigen woning) | 869,50 | 944,82 | 965,61 eenpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden | 375,57 | 399,98 | 408,78 Rioolheffing | 169,02 | 180,00 | 183,96 Onroerendezaakbelasting - Eigenaar woning 2025 (waarde | 400,02 | 444,83 | 454,62 € 371.000)** Totaal lastendruk (met eigen woning) | 944,61 | 1.024,81 | 1.047,36 meerpersoonshuishouden *Op basis van de verordeningen 2026 **Voor 2026 is rekening gehouden met indexatie van 2,2% t.o.v.

2025 Afvalstoffenheffing Voor de berekening van de afvalstoffenheffing wordt een maximale kostendekkendheid van 100% nagestreefd. Het tarief voor het jaar 2025 is aangepast met een stijging van 6,5% voor loon- en prijscompensatie, zoals vastgelegd in de Perspectiefnota 2025. Door het vaststellen van de verordening afvalheffing door de raad in december 2024 zijn de tarieven definitief geworden. Voor het jaar 2025 bedroeg de afvalstoffenheffing € 319,99 voor eenpersoonshuishoudens en € 399,98 voor meerpersoonshuishoudens zoals vastgesteld in de Programmabegroting 2025. Voor meerpersoonshuishoudens is daarnaast € 18 per huishouden in rekening gebracht in verband met het foutieve tarief dat in 2024 in rekening was gebracht. In de onderstaande tabel wordt de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing inzichtelijk gemaakt: Berekening kostendekkendheid Afvalstoffenheffing | Percentage 2025 | € | € Kosten taakveld (incl. omslagrente) | 5.461 Inkomsten taakveld (excl. heffingen) | -/- | 915 Netto kosten taakveld | 4.546 Overhead (incl. omslagrente) | 69% | 1.279 BTW | 21% | 687 Onttrekking aan voorziening | 502 Totaal toe te rekenen kosten | 2.468 Totale kosten | 7.015 Opbrengst heffingen | 7.015 Dekkingspercentage | 100% Jaarstukken 2025 | 136 Rioolheffing De rioolheffing wordt vastgesteld binnen het kader van het gemeentelijk rioleringsplan (GRP).

Voor de berekening van de rioolheffing wordt een maximale kostendekkendheid van 100% nagestreefd. Het tarief voor het jaar 2025 is aangepast met een stijging van 6,5% voor loon- en prijscompensatie, zoals vastgelegd in de Perspectiefnota 2025. Door het vaststellen van de verordening rioolheffing door de raad in december 2024 zijn de tarieven definitief geworden. Voor het jaar 2025 bedroeg het tarief € 180. In de onderstaande tabel wordt de kostendekkendheid van de rioolheffing inzichtelijk gemaakt: Berekening kostendekkendheid Rioolheffing | Percentage 2025 | € | € Kosten taakveld (incl. omslagrente) | 2.749 Inkomsten taakveld (excl. heffingen) | -/- | 15 Netto kosten taakveld | 2.734 Overhead (incl. omslagrente) | 69% | 197 BTW | 21% | 515 Dotatie aan voorziening | 322 Totaal toe te rekenen kosten | 1.034 Totale kosten | 3.768 Opbrengst heffingen | 3.768 Dekkingspercentage | 100% (Water)Toeristenbelasting Het tarief voor de (water)toeristenbelasting is voor het jaar 2025 vastgesteld op € 1,64 per persoon per overnachting. Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven over de waarde van de woning/stacaravan. Voor 2025 is het tarief trendmatig verhoogd met 6,5% ten opzichte van het tarief van 2024. Afhankelijk van de economische waarde van het object bedraagt de in 2025 te betalen belasting tussen € 156 en € 809.

Marktgelden Om een plaats op de weekmarkt in te nemen, is een marktvergunning nodig. Hiervoor worden legeskosten in rekening gebracht. Naast deze leges worden marktgelden betaald en deze worden opgelegd door GBLT. In de begroting 2025 is voor deze heffing rekening gehouden met een stijging van de tarieven 6,5% ten opzichte van 2024. Grafrechten Uitgaande van een stabilisatie van de opbrengsten bij gelijkblijvende mate van kostendekkendheid is voor de begraafrechten uitgegaan van de trendmatige tariefstijging van 6,5%. Voor 2025 waren de meest voorkomende tarieven: • | Begraafrecht € 1.093; • | Begraafplaatsrecht € 1.806; • | Grafrecht voor 20 jaar € 1.191; • | Gedenktekenrecht wordt € 450; • | Recht aanleg grafkelder € 1.320. Jaarstukken 2025 | 137 138 Jaarstukken 2025 Precario-, reclamebelasting en overige leges en tarieven Vanaf 1 januari 2022 kan geen precariobelasting op nutsleidingen meer worden geheven. Tot 1 januari 2022 was een overgangsregeling van toepassing om inkomstenderving te voorkomen. In 2017 is een bestemmingsreserve gevormd waarin tot het jaar 2022 jaarlijks € 100.000 werd gedoteerd. Van 2022 tot en met 2025 wordt jaarlijks een bedrag onttrokken om gelijkmatig naar 0 te komen. Voor het jaar 2025 is derhalve een bedrag van € 100.000 onttrokken uit deze bestemmingsreserve. Dit is de laatste onttrekking uit de reserve waarmee de reserve volledig is benut.

Kwijtscheldingsbeleid Als een belastingplichtige niet voldoende financiële middelen heeft om de belastingaanslag te betalen, kan onder bepaalde voorwaarden kwijtschelding worden verleend. Deze kwijtschelding geldt specifiek voor de riool- en afvalstoffenheffing. Vanwege strengere richtlijnen in het nationale beleid omtrent kwijtschelding ervaren mensen met een laag inkomen, ook wel aangeduid als minima, een toenemende impact op hun financiën. 139 Jaarstukken 2025 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt de financiële positie van de gemeente beschreven en middels kengetallen wordt aangegeven hoe solide de financiële positie van de gemeente is. Of de gemeente in staat is de gevolgen van de risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt, wordt weergegeven door de 'weerstandscapaciteit'. Hieronder verstaan we het geheel aan beschikbare en vrij aanwendbare financiële middelen om mogelijke risico’s met financieel gevolg op te kunnen vangen. Dit zijn onder andere het vrij aanwendbare gedeelte van de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de in de begroting opgenomen post onvoorzien. Bij risico’s kan een onderscheid worden gemaakt in reguliere risico’s en overige risico’s.

Reguliere risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, worden in de regel niet gefinancierd uit de weerstandscapaciteit. Voor deze risico’s kan een voorziening worden gevormd of een verzekering worden afgesloten. De overige risico’s zijn de risico’s die niet op een andere manier zijn te ondervangen. Deze risico’s behoren tot het benodigd weerstandsvermogen en de belangrijkste risico’s zijn in deze paragraaf toegelicht. Halfjaarlijks vindt een actualisatie plaats bij de begroting en de jaarstukken. Om te voldoen aan de vereisten van het BBV zijn de volgende onderdelen in deze paragraaf opgenomen: • Beleid • Risico-inventarisatie • Weerstandscapaciteit • Kengetallen BBV Conclusie De gemeente heeft een uitstekende weerstandscapaciteit. Daarbij dient wel de kanttekening geplaatst te worden dat dit voornamelijk incidentele capaciteit betreft. De structurele capaciteit is gering (zie toelichting onderdeel ‘weerstandscapaciteit’). Het R ijk heeft aan de verplichte financiële kengetallen geen normen verbonden. Op advies van de VNG worden de kengetallen gerelateerd die voor stresstesten gelden. Hieruit geldt voor alle kengetallen, met uitzondering van de belastingcapaciteit, dat de gemeente in de categorie minste risico valt (zie toelichting onderdeel ‘financiële kengetallen’).

De belastingcapaciteit eenpersoonshuishoudens is 98% en meerpersoonshuishoudens is 97%. Hiermee zijn de woonlasten onder het landelijke gemiddelde gebleven in 2025. Beleid De Nota Risicomanagement bevat het beleid omtrent het benodigde weerstandsvermogen, de aanwezige weerstandscapaciteit en de werkwijze omtrent het omgaan met en beheersen van onzekerheden. De gemeente Dronten wil met risicomanagement onder andere het volgende bereiken: • Toevoegen van bewustzijn over de mate waarin we de doelstellingen en resultaten kunnen halen. • Dwingen tot het expliciet maken van kansen en risico’s en het beheersen daarvan. • Betere besluitvorming door bewuster kansen te benutten en risico’s te nemen en maatregelen in te zetten. • De organisatie de mogelijkheid te bieden proactief om te gaan met risico’s en kansen in plaats van reactief. • | Bijdragen aan een betere beheersing en kwaliteit in processen, programma’s en projecten. • | Bijdragen aan het behouden van een goede financiële positie (blijven voldoen aan de wettelijke eisen voor het weerstandsvermogen in het Besluit begroting en verantwoording). Risico-inventarisatie Een risico is een kans op het optreden van een gebeurtenis met een bepaald (negatief) gevolg. Het kan daarbij gaan om diverse typen risico’s: • | Risico’s afkomstig buiten de eigen organisatie (exogeen) respectievelijk risico’s binnen de eigen organisatie (endogeen).

• | Niet beïnvloedbare respectievelijk te beïnvloeden risico’s. • | Risico’s met een structureel respectievelijk incidenteel gevolg. • | In geld te kwantificeren respectievelijk niet in geld te kwantificeren risico’s. Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie, de weerstandsratio van 7,9 (zie deze paragraaf onder het kopje benodigde versus beschikbare weerstandscapaciteit) en het beeld van onze meerjarenbegroting, is het college van burgemeester en wethouders van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet. De belangrijkste risico's (risicoscore 8 en hoger) worden nader toegelicht. Risicokaart In onderstaande risicokaart zijn de risico’s opgenomen, onderverdeeld naar kans en impact, waaruit de risicoscore wordt bepaald op basis van kans-score x impact-score. Het aantal risico’s is in onderstaande tabel vermeld: IMPACT < | € 50.000 tot € | € 100.000 tot € | € 250.000 tot € | > € € 50.000 | 100.000 | 250.000 | 500.000 | 500.000 Score 1 | Score 2 | Score 3 | Score 4 | Score 5 Zeer groot (81- 100%) Score 5 Groot (61-80%) | 1 | 1 Score 4 KANS Gemiddeld (41- | 1 | 1 | 1 60%) Score 3 Klein (21-40%) | 2 Score 2 Zeer klein (1-20%) | 2 | 2 | 2 Score 1 Leeswijzer: het getal 2 rechtsonder op de kaart geeft aan dat er twee risico’s zijn geformuleerd met kans-score 1 en impactscore 5. Deze twee risico’s hebben een risicoscore van 1 x 5 = 5.

Risicoscores In onderstaand schema zijn de risico’s inclusief risicoscore vermeld. De toelichting op de risico's bij verbonden partijen worden benoemd in de paragraaf verbonden partijen. De risico’s met een hoge risicoscore (8 en hoger) worden nader toegelicht: Jaarstukken 2025 | 140 Omschrijving risico's: | Programma | Verwachte | Verwachte | Incidenteel | Risicoscore kans | impact | of structureel Endogene risico's: Aansprakelijkheidsclaim | 0 | 50 | 500.000 | Incidenteel | 15 Personeel, krapte arbeidsmarkt | 0 | 50 | 400.000 | Structureel | 12 ICT - Informatieveiligheid | 0 | 25 | 500.000 | Incidenteel | 10 Garantstellingen NHG (WEW) | 0 | 1 | 325.000 | Incidenteel | 4 Overige garantstellingen | 0 | 5 | 110.000 | Incidenteel | 3 Schade straatmeubilair en openbare | 2 | 70 | 200.000 | Structureel | 12 verlichting Schade openbare ruimte door extreem | 5 | 60 | 225.000 | Structureel | 9 weer Garantstellingen MFG2 | 5 | 25 | 2.000.000 | Incidenteel | 10 Garantstelling Impact | 6 | 10 | 240.000 | Incidenteel | 3 Garantstelling HVC | 7 | 10 | 1.050.000 | Incidenteel | 5 Toereikendheid VZ Afvalstoffenheffing | 7 | 1 | 250.000 | Incidenteel | 4 Bijdrage aan negatief resultaat | 8 | 75 | 3.000.000 | Incidenteel | 20 grondexploitaties Garantstellingen OFW (WSW) | 8 | 1 | 1.060.000 | Incidenteel | 5 Totaal | 9.860.000 Waarvan structureel | 825.000 Waarvan incidenteel | 9.035.000

Toelichting omvangrijkste risico's Risico aansprakelijkheidsclaim Toelichting De schadeclaims die door inwoners en bedrijven worden ingediend bij de gemeente zijn complexer en omvangrijker van aard geworden. Hierdoor is de verwachte kans en impact in euro's van aansprakelijkheidsclaims toegenomen. Beheersmaatregel De gemeente heeft een aansprakelijkheidsverzekering, maar er gelden in bepaalde gevallen uitsluitingen van dekking op deze verzekering. Risico personeel, krapte arbeidsmarkt Toelichting De krapte op de arbeidsmarkt blijft groot en zal de komende jaren naar verwachting verder groeien. Tegelijkertijd vergrijzen wij als organisatie, met verwachte uitstroom de komende jaren tot gevolg. Het vinden, binden en boeien van vast personeel blijft daarmee onder druk staan. Dit kan gevolgen hebben voor de kwaliteit van het werk en de mate waarin de gemeente haar taken kan uitvoeren, en bovendien leiden tot een verhoging van de werkdruk. De aanscherping wet DBA heeft effect op de mogelijkheden tot inhuur van tijdelijke capaciteit in de vorm van ZZP. De financiële gevolgen hebben betrekking op hogere kosten voor inhuur van personeel wanneer vacatures niet ingevuld kunnen worden, kosten voor recruitment, het inwerken van nieuwe collega’s en ontwikkeling van trainee- en juniorentrajecten, in lijn met de bewegingen op de arbeidsmarkt.

Het gaat om een risico dat afhankelijk van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt een aantal jaar kan voortduren. Jaarstukken 2025 | 141 142 Jaarstukken 2025 Beheersmaatregel Onze werkgeversbelofte is gerealiseerd en vertaald naar een passende arbeidsmarktcommunicatie strategie en campagne. Dit wordt ingezet om de gemeente Dronten als een aantrekkelijk werkgever te laten zien en talent aan te trekken. Om talent ook voor lange termijn te verbinden aan de organisatie, is er aandacht voor modern werkgeverschap vanuit vakmanschap en eigenaarschap. Daarnaast wordt blijvend ingezet op het aantrekken van jonge potentials met traineetrajecten, op alle opleidingsniveaus. Tevens wordt dit ingebracht in de Talentenregio met als doel een bredere blik op gezamenlijke oplossingen. Risico ICT-informatieveiligheid Toelichting Informatieveiligheid is een randvoorwaarde voor een betrouwbare informatievoorziening. Informatie dient op het juiste moment beschikbaar te zijn, werkzaamheden en beslissingen dienen plaats te vinden op integere informatie (juist, volledig en actueel) en informatie behoort enkel voor bevoegden beschikbaar te zijn. Het levert een bijdrage aan de te realiseren maatschappelijke en organisatiedoelen van onze gemeente door risico’s die een negatieve impact hebben op de beschikbaarheid, integriteit en/of vertrouwelijkheid te beheersen.

Beheersmaatregel Ingegeven door risicoanalyse en bepaling van de te beschermen waarde zet de gemeente in op passende beheersmaatregelen om de informatievoorziening adequaat te beschermen. Beheer en controle wordt ingezet via een gedegen managementstructuur gebaseerd op de ‘Deming circle’ met als realisatie van de doelen: 1. Continu verbeteren van de beheersmaatregelen en het beveiligingsniveau. 2. Realisatie van de overeenstemming met wet- en regelgeving. 3. Adequate bescherming van privacy en informatie ten behoeve van beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid. Ultimo te voorzien in een betrouwbare informatievoorziening. Risico differentiatie Investeringen, beheersmaatregelen en inspanningen voor beheer en controle zijn gericht op grofweg drie categorieën: 1. Beveiligen van onze ICT-middelen en infrastructuur (techniek); 2. Waarborgen van de juistheid, volledigheid en actualiteit van onze informatie (proces); 3. Beschermen van en omgang met onze gegevens (houding & gedrag). Het risico, benoemd als ICT-informatieveiligheid, is ook als zodanig te differentiëren alsmede de kans en impact. De kans en impact van een ICT-incident kent een dusdanige risicoscore (hoger dan 8) dat deze alleen is meegenomen als risico en hieronder toegelicht wordt.

De inschatting van het risico van imagoschade of gevolgschade bij gecompromitteerde informatie (categorie 2) of een gegevens incident (categorie 3) wordt qua risicoscore lager ingeschat (lager dan 8). Risico ICT-incident Impact kan betrekking hebben op directe gevolgschade. Daarbij is de impact te verminderen door het treffen van maatregelen waardoor uitwijk en/of heropbouwen mogelijk wordt gemaakt. De kans dat een problematische situatie zich voordoet is niet zo groot, maar de impact op het weerstandsvermogen kan groot zijn. 143 Jaarstukken 2025 Risico schade straatmeubilair en openbare verlichting Toelichting De schades aan straatmeubilair en openbare verlichting nemen jaarlijks toe. Een groot deel van de schades wordt verhaald op de veroorzaker of wordt vergoed door het Waarborgfonds Motorverkeer. Overige schades zijn nauwelijks verhaalbaar. Beheersmaatregel Schades worden zoveel als mogelijk verhaald op de veroorzaker. Hiervoor wordt ook gebruik gemaakt van diensten door een gespecialiseerd expertisebureau. Risico schade openbare ruimte door extreem weer Toelichting Extreem weer, zoals een zware storm, heftige regenval of langdurige droogte, kan leiden tot forse schade aan de openbare ruimte. Vooral het openbaar groen is gevoelig en vatbaar voor extreme weersomstandigheden.

Daarnaast zorgen heftige regenval en hagelbuien steeds vaker voor schades aan onder andere gemeentelijke gebouwen. Beheersmaatregel Storm- en waterschade aan gebouwen en voertuigen is verzekerd. Schade in de openbare ruimte (bomen, straatmeubilair etc.) is echter niet verzekerd en nauwelijks verzekerbaar. Risico Garantstelling MFG2 Toelichting In januari 2018 is in de realisatieovereenkomst tussen gemeente Dronten en de Stichting MFG2 door de gemeente Dronten een garantie afgegeven van maximaal € 4.400.000 voor de lening van de Stichting MFG van de BNG voor de realisatie van het MFG met bijbehorende gebouwen. De grond is van de gemeente en er is recht van opstal verleend voor een periode van 40 jaar. Als het recht van opstal wordt beëindigd omdat de Stichting ophoudt te bestaan of er geen bestuur meer is, dan wordt de gemeente eigenaar van de opstallen en daarmee van het MFG met bijbehorende gebouwen. Sinds De Meerpaal (september 2024) de exploitatie namens Stichting MFG2 onder haar hoede heeft, is in korte tijd een breed en toegankelijk activiteitenaanbod opgebouwd. In de zomer van 2025 is onderzoek gedaan naar de werking van de exploitatie. Daarbij is bekeken of een verdere structurele verankering binnen de bredere welzijnsopdracht wenselijk is, en hoe de rolverdeling tussen gemeente, De Meerpaal en lokale verenigingen zich verder kan ontwikkelen.

Dit onderzoek vindt plaats binnen het sleutelproject, waarin specifiek wordt gekeken naar het eigenaarschap van De Binding en naar de meest passende manier van exploiteren voor de toekomst. De exploitatie door De Meerpaal verloopt sinds september 2024 naar tevredenheid. De Meerpaal beheert De Binding zonder winstoogmerk, in nauwe samenwerking met lokale gebruikers en vrijwilligers. Beheersmaatregel Met regelmaat vinden gesprekken plaats met de Stichting MFG2 en De Meerpaal over de ontwikkeling van de exploitatie, over de voortgang op verdere optimalisatie van ruimtegebruik en het uitbreiden van samenwerking tussen dorpsverenigingen, jongerenwerk en welzijnsprojecten. Risico bijdrage aan negatief resultaat grondexploitaties Toelichting In deze tabel wordt enkel het risico kenbaar gemaakt zoals deze is opgenomen en toegelicht in de paragraaf grondbeleid. Weerstandscapaciteit Bij weerstandscapaciteit wordt onderscheid gemaakt in: • | Een incidentele component die als buffer dient voor het tijdelijk opvangen van negatieve exploitatieresultaten en van onvoorzienbare externe ontwikkelingen. • | Een structurele component die kan worden benut om structurele tegenvallers te compenseren, indien de financiële planning- en control instrumenten onvoldoende soelaas bieden om structurele tegenvallers op te lossen.

Incidentele componenten De incidentele componenten van het weerstandsvermogen bestaan uit: 1. De algemene reserve 2. Bestemmingsreserves 3. De post onvoorzien eenmalig 4. De stille reserves 1. Algemene reserve De algemene reserve is per 31-12-2025 € 59,7 miljoen voor resultaatverdeling. 2. Bestemmingsreserves Bij de berekening van de weerstandscapaciteit wordt daarnaast rekening gehouden met de ruimte van reserves waar de raad een bestemming aan heeft gegeven die kan worden gewijzigd. Uitzondering hierop betreft de bestemmingsreserves gekoppeld aan de grondexploitaties en bestemmingsreserves afschrijvingslasten. Een andere bestemming van deze middelen heeft direct nadelig effect (structureel en incidenteel) op de exploitatiebegroting. 3. Post onvoorzien eenmalig Jaarlijks wordt binnen de begroting rekening gehouden met een raming voor onvoorziene incidentele uitgaven. Voor 2025 was de post eenmalig onvoorzien € 84.000. In 2025 is geen gebruik gemaakt van de post eenmalig onvoorzien. 4. Stille reserves Stille reserves zijn activa die onder de opbrengstwaarde of tegen nul op de balans zijn gewaardeerd. Dat betekent dat de boekhoudkundige waarde lager is dan de reële waarde. Indien de activa verkoopbaar zijn, is de opbrengst bij eventuele verkoop dan éénmalig vrij inzetbaar. In praktijk zijn stille activa echter vaak niet verkoopbaar.

Stille reserves van de gemeente Dronten worden daarom op voorhand niet meegenomen bij het bepalen van de weerstandscapaciteit. Tabel incidentele componenten In de volgende tabel is aangegeven wat de weerstandscapaciteit is voor het incidenteel opvangen van exploitatietekorten en onvoorzienbare ontwikkelingen: Incidentele weerstandscapaciteit (algemene dienst) | 31-12-2024 | 31-12-2025 Algemene reserves* | 41.168.515 | 59.666.679 Bestemmingsreserves** | 19.154.040 | 10.310.403 Onvoorzien (opgenomen in begroting) | 81.000 | 84.000 Stille reserves | p.m. | p.m. Totaal | 60.403.555 | 70.061.082 * De stand van de algemene reserve op 31-12 is exclusief nog te bestemmen resultaat ** De stand Bestemmingsreserves is exclusief de bestemmingsreserves afschrijvingslasten en bestemmingsreserves grondexploitaties Jaarstukken 2025 | 144 145 Jaarstukken 2025 Structurele componenten Onder de structurele componenten van de weerstandscapaciteit vallen: 1. De onbenutte belastingcapaciteit 2. De post onvoorzien structureel 3. Overschot structurele baten t.o.v. structurele lasten 1.

Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit van de gemeente Dronten kan onderverdeeld worden in: • Onroerende Zaakbelastingen (OZB) • Riool- en afvalstoffenheffing • Leges en andere heffingen Onroerende Zaakbelasting (OZB) Om te beoordelen of er onbenutte belastingcapaciteit is, maken wij gebruik van de ruimte tussen de eigen OZB-tarieven en het redelijk peil van de OZB dat wordt vastgesteld in het kader van artikel 12 Financiële verhoudingswet (de artikel 12-norm). De door het Rijk vastgestelde artikel 12-norm is 0,1595%. De totale ontvangsten in 2025 zijn € 365.789 meer dan het redelijk peil. Voor 2025 geldt dan ook dat er geen onbenutte belastingcapaciteit is. Rioolheffing en afvalstoffenheffing De riool- en afvalstoffenheffing zijn heffingen voor het gebruik van de riolering en voor het inzamelen van afval. De wet geeft aan dat de (meerjarige) baten niet hoger mogen zijn dan de (meerjarige) lasten. Het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) 2022-2028 is de basis voor het toekomstig onderhoud aan de riolering. Er is een voorziening Rioolbeheer gevormd om de toekomstige lasten voor het GRP af te dekken. De voorziening Rioolbeheer bedraagt afgerond € 1.070.000 per ultimo 2025. De voorziening is ontstaan door een overdekking op het rioolbeheer in de afgelopen jaren. In het GRP is aangegeven hoe de rioolheffingen zich de komende jaren ontwikkelen.

Dit houdt in dat op dit moment geen rekening kan worden gehouden met een onbenutte belastingcapaciteit binnen de rioolheffingen. Voor de afvalstoffenheffing is het uitgangspunt 100% kostendekkendheid van de afvalbeheerkosten, waarbij jaarlijks het overschot of tekort wordt verrekend met de egalisatievoorziening Afvalstoffenheffing. Het saldo van deze egalisatievoorziening wordt weer ingezet om de tarieven (incidenteel) te verlagen of om toekomstige kosten te dekken. De egalisatievoorziening Afvalstoffenheffing bedraagt afgerond € 500.000 per ultimo 2025. Aangezien uitgegaan wordt van maximale kostendekkendheid, is er geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit in de riool- en afvalstoffenheffing. Leges en andere heffingen Uitgangspunt van de leges en andere heffingen is maximale kostendekkendheid van de kosten. Hier is dus geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit. 2. Post onvoorzien structureel De gemeente Dronten kent geen structurele stelpost om onvoorziene structurele uitgaven te kunnen afdekken. 146 Jaarstukken 2025 3. Overschot structurele baten t.o.v. structurele lasten In de jaarstukken 2025 wordt een structureel resultaat behaald van afgerond € 3 miljoen na reserves. Vanuit de begroting (stand begroting na wijzigingen) is het resultaat (begroot) € 786.000 na reserves. Dit is in beginsel positief.

De structurele onttrekkingen van de reserves (bate voor de exploitatie) zijn jaarlijks € 1,8 miljoen. Deze baten dekken specifieke afschrijvingslaten. Begrotingstechnisch loopt het eigen vermogen hiermee achteruit. De lasten zijn namelijk hoger dan het begrote structurele resultaat voor reserves. Kijkend naar het resultaat in 2025 dan is er wel een positief structureel resultaat. Dit heeft echter diverse oorzaken, waaronder incidentele gebeurtenissen. De begroting 2026 is structureel sluitend door de onttrekking van de structurele mutaties op de reserves. Omdat het resultaat structureel minder is dan de € 1,8 miljoen kan niet worden gesproken over een structureel overschot waar de weerstand structureel mee rekening kan houden. Conclusie Dronten heeft geen structurele weerstandscapaciteit. Benodigde versus beschikbare weerstandscapaciteit Op basis van de risicoanalyse is het risicoprofiel voor 2025 berekend op € 9,9 miljoen. Om dat op te vangen, is incidentele weerstandscapaciteit benodigd. Er is € 70 miljoen aan incidentele weerstandscapaciteit beschikbaar (voor resultaat verdeling). Dat i s ruim voldoende om de risico’s incidenteel te kunnen opvangen.

De relatie tussen de risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit, de beschikbare weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen is in de volgende figuur weergegeven: De ratio tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit is een norm voor de mate waarin een gemeente de risico's kan opvangen. Deze ratio wordt ‘ratio weerstandsvermogen’ genoemd. De benodigde weerstandscapaciteit wordt berekend op basis van het gekwantificeerde (kans x impact) risicoprofiel. Uitgangspunt hierbij is een statistische benadering die er vanuit gaat dat nooit alle risico’s zich én tegelijk, én in hun maximale omvang voordoen. Het zekerheidspercentage dat wordt gehanteerd is 90%. Dit is een landelijk gehanteerde richtlijn.