Bijlage - 3 Ontwerp Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie Flevoland 2050 (1058249)

In Zeewolde heeft de gemeente de bouwvergunning verleend, én in Dronten en Noordoostpolder is het bestemmingsplan onherroepelijk geworden.26 24 Bron: Klimaatmonitor

(2024)

25 Bron: Provincie Flevoland (2024), Monitor Structuurvisie Zon 26 Bron: Energie in balans, 2022

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Energiegebruik Het totale energieverbruik in Flevoland bedroeg in 2022 9,8 TWh. Dit verbruik is door de jaren heen redelijk stabiel en varieert tussen de 9,5 en 10,5 TWh per jaar. De daling in 2020 is mede toe te schrijven aan de COVID -19 pandemie (minder reiskilometers en de sluiting van veel bedrijven en gebouwen in 2020) 27 . Het energieverbruik van woningen is in 2022 en 2023 gedaald. Ten opzichte van 2021 nam het energieverbruik in 2023 met 22% af, ondanks een toename van de woningvoorraad in diezelfde periode. Het gemiddelde energieverbruik van particuliere woningen daalt dus sterk. Flevoland heeft een relatief jonge woningvoorraad die goed geïsoleerd is. 75% van de woningen met een geldig energielabel heeft een energielabel A++ t/m B 28 in 2024. De sector verkeer en vervoer is verantwoordelijk voor 37% van het energieverbruik in Flevoland. De gebouwde omgeving (woningen, bedrijfspanden) is goed voor 33%, de landbouw voor 13% en de industrie voor 8%. Netcongestie Door de groei van wind- en zonne-energie is het druk op het elektriciteitsnet in Flevoland. Nieuwe aansluitingen op het stroomnet zijn vrijwel niet meer mogelijk voor grootverbruikers (industrie, distributie). Op 17 november 2022 heeft TenneT (beheerder hoogspanningsnet) aangegeven dat in de Flevopolder de maximale capaciteit voor het verbruik van elektriciteit is bereikt.

Eerder werd al in 2021 bekend dat de maximale capaciteit voor teruglevering is bereikt. Meer recent (13 juni 2023) heeft TenneT aangegev en dat in de Noordoostpolder en Urk de maximale capaciteit voor teruglevering is bereikt. Het gevolg is dat de regionale netbeheerder Liander geen extra capaciteit meer kan toezeggen aan grootverbruikers van elektriciteit (Bron: Liander). Met behulp van congestiemanagement wordt naar een oplossing gezocht. Door vraag en aanbod van elektriciteit beter op elkaar af te stemmen, wordt geprobeerd de huidige netten beter te benutten.

3.5.3

3.5.4

Trends en ontwikkelingen •

Flevoland zal een belangrijke rol blijven spelen in de opwekking van hernieuwbare energie, vooral wind en zonne-energie. De verdere groei van deze sector vereist echter oplossingen voor de huidige netcongestie.

•

De energietransitie omvat een breed scala aan opgaven. Vanuit de Regionale Energie Strategie (RES 1.0) is er de opgave om 5,81 TWh duurzame elektriciteit op te wekken in 2030. Daarnaast is er de ambitie om in 2050 geen fossiele brandstoffen meer te verbruiken voor de verwarming van woningen, in het verkeer en de industrie. De CO2-emissie moet naar nul. Onderdeel van de energietransitie is ook het opwekken, benutten en opslaan van hernieuwbare warmte, zoals warmte - en koudeopslag, geothermie en biomassa. Om alle geproduceerde hernieuwbare elektriciteit bij de woningen en bedrijven te krijgen moet er worden geïnvesteerd in de energie-infrastructuur.

•

Uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk: Het huidige elektriciteitsnetwerk zal verder uitgebreid moeten worden om de groeiende vraag naar duurzame energie aan te kunnen. Dit vraagt om strategische infrastructuurplannen en investeringen.

Beoordeling referentiesituatie Flevoland is een van de voorlopers op het gebied van duurzame energieproductie in Nederland, met grote investeringen in wind- en zonne-energie. Toch kampt de provincie met netcongestie, waardoor de aansluiting van nieuwe duurzame energiebronnen moeilijk verloopt. Er zijn initiatieven voor energieopslag en vergroting van de capaciteit, maar dit vergt tijd en investeringen. In 2050 zal de energietransitie zal verder gevorderd zijn, met betere oplossingen voor netcongestie en een toename van energieopslag. Tegelijkertijd kan de uitbreiding van duurzame energieoplossingen druk uitoefenen op de ruimtelijke kwaliteit, met name door de groei van zonneparken en windmolens. De balans tussen energietransitie en behoud van landschappelijke waarden blijft een uitdaging.

27 Bron: Klimaatmonitor 28 Bron: Klimaatmonitor

(2024) (2024)

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-25: Trend huidige situatie en autonome ontwikkeling energietransitie Tabel 3-10: Verklaring trendfiguur energietransitie

Beoordeling huidige Situatie

•

• Autonome ontwikkeling

•

•

Bandbreedte

•

•

Flevoland is koploper in duurzame energieproductie en heeft de afgelopen 25 jaar een groei doorgemaakt, vooral op het gebied van wind- en zonneenergie. In 2023 werd 94% van de RES-doelen behaald, met windenergie als grootste bron. Desondanks is er netcongestie, wat de aansluiting van nieuwe duurzame energiebronnen bemoeilijkt. De provincie heeft reeds maatregelen getroffen, zoals batterijopslag en netwerkuitbreiding, maar er blijft werk aan de winkel. De huidige situatie wordt als goed beoordeeld, met kansen en uitdagingen in de balans. De autonome ontwikkeling van de energietransitie in Flevoland hangt sterk af van investeringen in infrastructuur en energieopslag. De opwekking van hernieuwbare energie blijft groeien, maar netcongestie vormt een obstakel voor verdere groei. De opgaven uit de RES, zoals het behalen van 5,81 TWh duurzame elektriciteit in 2030 en het verduurzamen van verwarming en mobiliteit, vergen aanzienlijke inspanningen. De autonome ontwikkeling wordt als positief beoordeeld, mits de infrastructuur adequaat wordt versterkt en de benodigde technologieën (zoals energieopslag) verder ontwikkeld worden. Investeringen in netversterking, batterijopslag en nieuwe energieinfrastructuur kunnen de energietransitie in Flevoland aanzienlijk versnellen.

Het succes van de energietransitie in de regio is afhankelijk van het vermogen om netcongestie op te lossen en duurzame energieproductie verder uit te breiden. Zonneparken en windmolens blijven essentieel, maar de balans tussen energietransitie en ruimtelijke kwaliteit blijft een uitdaging. Zonder investeringen dreigt stagnatie, maar met de juiste maatregelen kan de provincie in 2050 als energieneutrale regio schitteren. De bandbreedte varieert van matig zonder investeringen tot zeer goed bij succesvolle uitvoering van de plannen.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

3.6

Klimaat

3.6.1

Inleiding, beoordelingskader en beleid Inleiding Door de uitstoot van broeikasgassen verandert ons klimaat. Deze klimaatverandering heeft directe gevolgen voor de fysieke leefomgeving in Flevoland. Het wordt warmer, natter en droger. Ook leidt klimaatverandering tot een versnelde bodemdaling en zettingen (inklinking) als gevolg van versnelde rijping en veenoxidatie. Klimaatverandering leidt in Flevoland ook tot schade aan infrastructuur en gebouwen. De geschatte directe schade aan panden als gevolg van wateroverlast van nu tot en met 2050 loopt voor de provincie als geheel uiteen van in totaal 251 tot 580 miljoen euro, (bron: klimaatschadeschatter). De schade voor de natuur uit zich primair door biodiversiteitsverlies, door toename van invasieve exoten, verdroging en afname waterkwaliteit (zie thema natuur en biodiversiteit). Ook het risico op bos- en natuurbranden neemt toe. In dit hoofdstuk worden de effecten van klimaatverandering in Flevoland vermeld. Ook worden de risico's op overstroming en bodemdaling- en verzilting in beeld gebracht. Tot slot worden ook de CO2 -emissies en klimaatschade in beeld gebracht. Beleid •

•

Waterprogramma: De provincie bepaalt de hoofdlijnen van het waterbeleid. Dit programma gaat om de regionale wateren, het grondwater en zwemwater. Om de doelen omtrent het waterprogramma te bereiken werkt de provincie samen met de Flevolandse gemeenten, het waterschap en andere gebiedspartners. Het is belangrijk dat het watersysteem op orde blijft en dat het kan bijdragen aan realisatie van andere functies/opgaven. Regionale Adaptatiestrategie (2023): In deze Regionale Adaptatiestrategie Flevoland hebben de Flevolandse overheden vastgelegd wat de ambities en strategieën van een klimaatadaptief Flevoland zijn, met als hoofddoelstelling om in 2050 volledig klimaatbestendig te zijn.

Beoordelingskader Tabel 3-11: Beoordelingskader klimaat

Thema Klimaat

Aspect Wateroverlast en verdroging Overstromingsrisico’s

Doelbereik • • •

Vermindering risico’s wateroverlast en verdroging IJsselmeer- en randmeerdijken voldoen aan nieuwe veiligheidsnormen Afname CO2 -emissie

Bodemdaling en verzilting CO2-emissie Klimaatschade

3.6.2

Huidige situatie Wateroverlast Het Flevolandse watersysteem is zo ontworpen dat het goed bestand is tegen wateroverlast. Door de grote peilvakken kan een lokale bui makkelijk wegstromen zonder wateroverlast. Ook de ruime drooglegging en gemaalcapaciteit maken het systeem relatief robuust voor wateroverlast. Flevoland is één van de gebieden in Nederland waar de wateroverlast relatief beperkt is. Door bodemdaling en zetting (inklinking) in specifieke gebieden (Noordoostpolder, Oostelijk Flevoland, Zeewolde) neemt de drooglegging echter af, dit betekent dat de grondwaterspiegel dichter bij het maaiveld komt te staan waardoor de kans op grondwateroverlast toeneemt. Ook de kans op wateroverlast uit het oppervlaktewater neemt hierdoor toe (Bron: Monitor Waterprogramma Flevoland). Extremen in neerslag leiden in bepaalde delen van Flevoland tot wateroverlast. Ook zijn er langere perioden met wateroverlast. Voor de landbouw neemt de schade toe als het water langer blijft liggen op het land. Door bodemverdichting en verlies van organische stof in de bodem (afname sponswerking) blijft het water langer op het land liggen. In onderstaande kaart is de wateroverlast bij extreme buien (in centimeters) in Flevoland

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

weergegeven. Hieruit is op te merken dat er voornamelijk in de omgeving Almere en Emmeloord wateroverlast plaatsvindt.

Figuur 3-26: Weergave van gebieden waar wateroverlast optreedt in geval van een piekbui

Verdroging Flevoland is op dit moment niet erg kwetsbaar voor watertekorten gedurende langere periodes van droogte. Hoewel Flevoland in de afgelopen jaren te maken heeft gehad met droge jaren, zoals 2018, 2019 en 2020, was er geen sprake van watertekort (Bron: Waterschap Zuiderzeeland, Rapport waterbeschikbaarheid, 2023). In 2018 was sprake van een extreem droog jaar. Het neerslagtekort in dat jaar bedroeg gedurende de zomermaanden 300 millimeter Overstromingsrisico’s De primaire dijken, die de Flevopolder en de Noordoostpolder beschermen tegen het buitenwater, zijn op dit moment sterk genoeg. Sinds 2017 gelden in Nederland nieuwe, landelijke waterveiligheidsnormen om ervoor te zorgen dat iedereen hetzelfde beschermingsniveau krijgt. Veel Flevolandse dijken voldoen niet meer aan de strenge norm van 2050 (zie kaartje). Inmiddels is een start gemaakt met de versterking van de IJsselmeerdijk. Naast het risico op overstromingen door falende dijken, is er ook een risico op wateroverlast en lokale overstromingen binnen de polder door extreme neerslag. Door klimaatverandering nemen zowel de frequentie als de intensiteit van zware regenbuien toe, wat kan leiden tot overbelasting van het regionale watersysteem.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-27: Weergave van beoordeling van dijktrajecten in de provincie

Bodemdaling en verzilting De bodemdalings-/zettingsgebieden waar momenteel, en richting 2050, de meeste bodemdaling optreedt, liggen ten zuidwesten van Emmeloord en rond Almere.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-28: Mate van gevoeligheid voor bodemdaling in de periode 2020 -2050

In bepaalde delen van Flevoland wordt verzilting ervaren en gemeten (oude Vechtgeul NOP, rondom Lelystad en gehele westelijk deel van Zuidelijk Flevoland). Dit kan zowel verzilting van het oppervlaktewater als grondwater (uit een beregeningsbron) zijn 29 . In onderstaande kaart wordt het ondiepste grensvlak weergegeven. In grote delen van de provincie, met name Zuidelijk Flevoland, bevindt zich ook dieper nog zoet grondwater (inversie).

29 Quickscan klimaatadaptatie

en bodemdaling Flevoland

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-29: Weergave van de mate van zoet-/zoutheid van het oppervlaktewater

CO2-emissies De emissie van broeikasgassen in Flevoland laat een dalende trend zien (Voortgangsrapportage Klimaat en Energie Flevoland). In totaal werd in 2022 door huishoudens, bedrijven en verkeer 2,12 megaton CO2 uitgestoten. Dat is een reductie van 19% t.o.v. 2010, en 3% ten opzichte van 2021. Deze daling is vooral het gevolg van een reductie van de uitstoot in de gebouwde omgeving: denk hierbij aan woningen en bedrijfspanden. Het energieverbruik is in de gebouwde omgeving sinds 2010 met 16% gereduceerd, ondanks o.a . een toename van de woningvoorraad. Dit is weer het gevolg van besparing en het ‘vergroenen’ van de elektriciteitsmix: het vervangen van fossiele elektriciteitsproductie door vooral wind- en zonne-energie (‘vergroening’ elektriciteitsmix). Klimaatschade Klimaatverandering heeft in Flevoland al merkbare gevolgen. Zo is de gemiddelde temperatuur sinds 1991 met ongeveer 1 graad Celsius gestegen, en het aantal zomerse dagen (25°C of warmer) neemt toe. In 2018 waren er in Lelystad 49 zomerse dagen, terwijl het gemiddelde op 21 per jaar ligt; prognoses voor een nieuw gemiddelde wijzen op een toename naar 40 dagen per jaar. Deze opwarming leidt tot een langer groeiseizoen, wat enerzijds gunstig kan zijn voor de landbouw, maar anderzijds ook resulteert in meer 'al lergiedagen' voor hooikoortspatiënten.

Bovendien is de jaarlijkse neerslag in Flevoland met 20% toegenomen sinds 1951, met een grotere kans op extreme neerslag, wat het risico op overstromingen en wateroverlast verhoogt. De landbouwsector in Flevoland ondervindt zowel positieve als negatieve effecten van klimaatverandering. Hoewel een langer groeiseizoen en hogere CO₂-concentraties de gewasproductie kunnen bevorderen, brengen extremere weersomstandigheden zoals intense regenval en langdurige droogte risico's met zich mee voor oogsten en bodemgesteldheid. Daarnaast verandert het klimaat de natuurlijke leefomstandigheden, waardoor sommige plant- en diersoorten verdwijnen en andere, mogelijk invasieve soorten, hun intrede doen 30 . Extreem weer, zoals hittegolven, kan directe gevolgen hebben voor de gezondheid van de inwoners van Flevoland. Hittestress, een toename van allergieën en de verspreiding van ziekten zoals de ziekte van Lyme zijn

30 Klimaatschadeschatter

2020

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

enkele van de potentiële risico's. Vooral kwetsbare groepen, zoals ouderen en kinderen, lopen hierbij extra gevaar.

3.6.3

3.6.4

Trends en ontwikkelingen •

Toenemende wateroverlast door klimaatverandering en bodemdaling: Hoewel Flevoland van oudsher goed beschermd is tegen wateroverlast, leiden extremere neerslag en bodemdaling tot een verhoogd risico op zowel oppervlaktewater- als grondwateroverlast, vooral in gebieden zoals Almere en Emmeloord.

•

Verhoogd overstromingsrisico door verouderde dijken: De primaire dijken in Flevoland voldoen niet aan de strengere waterveiligheidsnormen die in 2050 van kracht worden. Hoewel versterkingsprojecten, zoals aan de IJsselmeerdijk, zijn gestart, blijft het risico op overstromingen bestaan.

Beoordeling referentiesituatie Flevoland wordt steeds meer geconfronteerd met de gevolgen van klimaatverandering, die steeds ingrijpender worden. Het watersysteem in de regio is robuust, maar specifieke gebieden ondervinden al ernstige verzakkingen en een toenemend risico op wateroverlast door extreme neerslag. De beschikbaarheid van drinkwater wordt steeds meer een groeiend probleem, doordat perioden van droogte langer en frequenter worden. Stedelijke gebieden in Flevoland hebben te maken met toenemende hittestress, terwijl de landbouw in de regio zich zorgen maakt over de verzilting van gronden en de verminderde landbouwproductiviteit. Bodemdaling vormt een serieuze bedreiging voor de stabiliteit van infrastructuur, wat kan leiden tot functiewijziging van bepaalde gebieden. Hoewel er maatregelen worden genomen om het watersysteem te versterken en dijken te verbeteren, zullen de effecten van klimaatverandering waarschijnlijk intensiveren. Dit zal niet alleen leiden tot een grotere kans op wateroverlast, maar ook de risico’s op verzilting in landbouwgebieden verhogen, wat kan leiden tot grotere economische schade voor boeren. De urgentie van klimaatadaptatie wordt steeds duidelijker, maar sommige effecten zullen moeilijk te beheersen zijn.

Het is van groot belang dat er nu al wo rdt geïnvesteerd in langetermijnoplossingen, want de gevolgen van klimaatverandering zijn al zichtbaar en zullen zich verder ontwikkelen.

Figuur 3-30: Trend huidige situatie en autonome ontwikkeling klimaat

Tabel 3-12: Verklaring trendfiguur klimaat

Beoordeling huidige Situatie

•

Flevoland ondervindt steeds grotere gevolgen van klimaatverandering. Deze gevolgen zijn de afgelopen 25 jaar toegenomen. waaronder extremere weersomstandigheden, bodemdaling, en een verhoogd risico op wateroverlast. Het watersysteem is robuust, maar bodemdaling in specifieke gebieden zoals de Noordoostpolder en Almere vergroot het risico op zowel grondwater- als oppervlaktewateroverlast. Ook zijn de dijken in veel gebieden niet meer voldoende voor de strengere normen die in 2050 van

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Autonome ontwikkeling

Bandbreedte

• •

• •

•

kracht worden. De provincie werkt aan maatregelen zoals de versterking van de IJsselmeerdijk, maar het risico op overstromingen blijft. De CO2-emissies nemen af, maar de klimaatverandering heeft al merkbare schade veroorzaakt, zoals hogere temperaturen, meer zomerse dagen en intensievere regenval. De huidige situatie wordt als matig beoordeeld. De autonome ontwikkeling van de klimaatadaptatie in Flevoland hangt sterk af van het vermogen om zowel het watersysteem te versterken als de infrastructuur aan te passen aan de veranderende omstandigheden. Bodemdaling en verzilting zullen toenemen zonder ingrijpende maatregelen. De provincie heeft al stappen gezet, zoals de versterking van de dijken en de ontwikkeling van de Regionale Adaptatiestrategie, maar er zijn aanzienlijke uitdagingen, zoals de stijgende waterstanden door klimaatverandering en het aanpassen van de landbouwpraktijken aan de nieuwe klimatologische omstandigheden. De autonome ontwikkeling betreft een negatieve trend. De klimaatverandering in Flevoland kan zowel een zware impact hebben als kansen bieden voor de regio, afhankelijk van de mate van adaptatie en de uitvoering van maatregelen. Investeringen in het versterken van dijken, het verbeteren van het watersysteem en het aanpassen van de landbouw zijn cruciaal om de provincie klimaatrobuust te maken.

De ambitie om in 2050 volledig klimaatbestendig te zijn is mogelijk, maar alleen met aanzienlijke investeringen en samenwerking tussen verschillende betrokken partijen. Zonder verdere maatregelen zullen de risico's op wateroverlast, verzilting en overstromingen toenemen. De bandbreedte varieert van zeer slecht zonder verdere aanpassingen tot redelijk als de noodzakelijke maatregelen succesvol worden doorgevoerd.

3.7

Gezonde en veilige leefomgeving

3.7.1

Inleiding, beoordelingskader en beleid Inleiding Een gezonde en veilige leefomgeving is essentieel voor het welzijn van de inwoners van Flevoland. Dit hoofdstuk behandelt de huidige situatie op het gebied van lucht- en geluidskwaliteit, externe veiligheidsrisico’s, en zwemwaterkwaliteit. Ook wordt ingegaan op infectieziekten en andere gezondheidsrisico’s die samenhangen met de fysieke omgeving, zoals de gevolgen van klimaatverandering. Deze analyse biedt inzicht in de huidige staat van de leefomgeving en de uitdagingen op het gebied van gezondheid en veiligheid. Beleid •

Bossenstrategie provincie Flevoland: De provincie is politiek bestuurlijk verantwoordelijk voor de (ruimtelijke) kwaliteit van het buitengebied en voor het behoud van het areaal van de houtopstanden die zich in dit buitengebied bevinden. Daarom is besloten de landelijke strategie verder uit te werken in een Flevolandse strategie. Ze zal fungeren als het beleidskader voor het Flevolandse bos.

•

Partiele herziening Flevokust Geluidzone (2014): Aan de noordzijde van Lelystad wordt, nabij de Maximacentrale, een op- en overslaghaven en een nat industrieterrein gerealiseerd. In de Wet geluidhinder is vastgelegd dat een dergelijke geluidzone in een bestemmingsplan of provinciaal inpassingsplan vastgelegd moet worden. Dit plan in de vorm van een partiële herziening van diverse bestemmingsplannen heeft tot doel om de nieuwe geluidzone vast te leggen.

•

Actieplan Geluid (2024-2029): In navolging op deze geluidbelastingskaarten dient de provincie in een actieplan aan te geven welke geluid reducerende maatregelen zij voornemens is uit te voeren bij woningen waarvan de geluidbelasting te hoog is.

•

Vitaal leven in Flevoland (2019-2022): Voortgangsrapportage en monitoring van programma Krachtige Samenleving (2019-2022). Per programmalijn beschrijft de provincie de urgentie, het netwerk en hun rol, hun werk in uitvoering en verdere ontwikkelingen.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

•

Omgevingsprogramma Flevoland Geitenhouderijen (2019): Wijziging omgevingsprogramma. Onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) uit 2017 toont aan dat er een verhoogde kans op longontsteking bestaat voor mensen die in de omgeving van een geitenhouderij wonen. Uit voorzorg is ook in Flevoland de ontwikkeling van geitenhouderijen tijdelijk stilgezet.

•

Waterprogramma: De provincie bepaalt de hoofdlijnen van het waterbeleid. Het gaat om de regionale wateren, het grondwater en zwemwater. Om de doelen te bereiken heeft de provincie haar gebiedspartners hard nodig, met name het waterschap. Het is belangrijk dat het watersysteem op orde blijft en dat het kan bijdragen aan realisatie van andere functies/opgaven.

•

Bodematlas (Duurzaam gebruik ondergrond): Actuele (bodem-) informatie voor de adequate ordening en duurzaam gebruik van de ondergrond.

Hoofdlijnen beleidsdoelstelling De provincie wil inzetten op positieve gezondheid, want gezondheid en veerkracht zijn essentieel om in de veranderende samenleving mee te kunnen doen. Daarbovenop heeft de provincie ook andere kwaliteitsdoelen. Voor de luchtkwaliteit speelt het behoud van bos een grote rol, omdat de bossen fijnstof opnemen uit de lucht. Ook is de verdere ontwikkeling van geitenhouderijen tijdelijk verboden vanwege nader onderzoek over de verhoogde kans op longontsteking voor mensen die in de omgeving van een geitenhouderij wonen. Om de geluidskwaliteit te waarborgen langs provincie wegen geldt een plandrempel verlaagd van 55 dB. Hierbij geldt dat hoe hoger de geluidshinder is voor omliggende gebieden, hoe meer maatregelen er genomen kunnen worden. Daarnaast hebben ook goede waterkwaliteit en hygiëne van zwemlocaties hoge prioriteit voor de provincie. Toezicht en actieve communicatie is belangrijk. Dit beperkt de tijdsduur van blootstelling aan gezondheidsrisico’s en kan ziektes bij zwemmers voorkomen worden. Tabel 3-13: Luchtkwaliteitsnormen

Luchtkwaliteit

Stikstofoxiden NOx

Fijnstof PM10

Fijnstof PM2,5

Huidige wettelijke grenswaarden

40 µg/m3

40 µg/m3

25 µg/m3

Nieuwe normen, geldend tot 2030 20 µg/m3

20 µg/m3

10 µg/m3

Nieuwe normen, geldend vanaf 2030 (doelbereik 2050)

15 µg/m3

5 µg/m3

<15 - 17 µg/m3

7 – 9 µg/m3

10 µg/m3

Gemiddelde waarden in Flevoland <10 - 14 µg/m3 (2022)

Beoordelingskader Tabel 3-14: Beoordelingskader gezonde en veilige leefomgeving

Thema

Aspect

Gezonde en veilige leefomgeving

Luchtkwaliteit Geluidskwaliteit

Doelbereik • •

Verbeterde lucht- en geluidskwaliteit Flevolanders wonen in gebieden waar de risico’s voor brand-, explosie- en gifwolkgevaar aanvaardbaar zijn

Externe veiligheidsrisico’s Geurhinder Infectieziekten

3.7.2

Huidige situatie Luchtkwaliteit Voor de luchtkwaliteit zijn de geldende normen voor NO x (emissies van verbrandingsmotoren), PM 10 en PM2,5 richtinggevend. Voor inzicht in de verspreiding en concentraties van deze stoffen in Flevoland kan gebruik worden gemaakt van de informatie in de Atlas voor de leefomgeving. De monitoring van de luchtkwaliteit vindt plaats via het Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit (CIMLK).

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

In Flevoland worden de normen nergens overschreden. Op 14 oktober 2024 heeft het Europees Parlement en de Europese Raad de nieuwe richtlijn voor luchtkwaliteit (RICHTLIJN (EU) 2024/2881) vastgesteld. De nieuwe normen treden over twee jaar in werking. De richtlijn legt de WHO-advieswaarden van 2005 vast als tussennorm voor 2030. De Europese Commissie zal uiterlijk in 2030 de luchtkwaliteitsnormen herzien en vanaf dan om de 5 jaar. Het doel is dat in 2050 de WHO-advieswaarden van 2021 worden bereikt (zie Tabel PM hierboven). Het huidige beeld (monitoringjaar 2022) is dat voor alle drie componenten de gemiddelde concentraties in Flevoland onder zowel de huidige als de nieuwe normen voor 2030 liggen. Verloop gemiddelde bevolkingsgewogen blootstellingsconcentraties NO 2 en PM10, Flevoland vergeleken met Nederland 30 25

µg/m3

20 15

10 5 0 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2030

Flevoland NO2

Nederland NO2

Flevoland PM10

Nederland PM10

Figuur 3-31: Concentraties NO2 en PM10 en prognose 2030 (bron: Monitoring NSL 2021 en Monitoring NSL-2022 in RIVM-rapport 20230394)

De provincie Flevoland is deelnemer aan het Schone Lucht Akkoord (SLA). Het uitgangspunt van het SLA is om in 2030 de advieswaarden na te streven die de WHO in 2005 formuleerde. Berekeningen uit 2021 voor de monitoring van het SLA laten zien dat de gemiddelde concentraties in een raster van 1*1km (GCN-niveau) in 2030 in Flevoland lager zullen uitkomen dan 10 µg/m3 NO 2 , 15 µg/m3 PM10 en 7 µg/m3 PM2,5. Dit geldt bij uitvoeren van de afspraken uit het SLA en de uitvoering van de nationale luchtbeleidsplannen i n het omringende buitenland (Ruyssenaars et al., 2021, Monitoringsrapportage Doelbereik Schone Lucht Akkoord: eerste voortgangsmeting | Rapport | Rijksoverheid.nl). De NSL-2022 Monitoring heeft geen blootstellingwaarden berekend. De berekeningen worden opgenomen in de rapportage Doelbereik SLA 2023 die in mei 2024 uitkomt. Zie de figuren hieronder.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-32: Concentraties van NO2 in 2030 bij VES-scenario. Detailniveau niveau 1*1 km. Bron: GCN/GDN

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-33: Concentraties van PM10 in 2030 bij VES-scenario. Detailniveau niveau 1*1 km. Bron: GCN/GDN

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-34: Concentraties van PM2,5 in 2030 bij VES-scenario. Detailniveau niveau 1*1 km. Bron: GCN/GDN Tabel 3-15: Gemiddelde blootstellingsconcentraties Flevolandse gemeenten in 2021 en prognose 2030 (VES -scenario) 1*1km-niveau GCN/GDN, in µg/m3

Gemeente Huidige situatie /prognose 2030

Stikstofoxiden NO2

Fijnstof PM10

Fijnstof PM2,5

2021 2021

2030

2021

2030

2021

2030

Almere

14-16

2-10

16-17

10-14

10-11

6-7

Dronten

12-14

2-10

14-15

10-14

9-10

5-6

Lelystad

12-14

2-10

15-16

10-14

9-10

6-7

Noordoostpolder

10-12

2-10

14-15

10-14

8-9

5-6

Urk

10-12

2-10

14-15

10-14

8-9

5-6

Zeewolde

12-14

2-10

16-17

10-14

10-11

6-7

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Geluidskwaliteit Voor geluidshinder wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende bronnen, waarvoor de wettelijke normen en beleidskaders van elkaar verschillen. Onderscheid is te maken tussen weg- en railverkeer, geluid van bedrijven, windparken en vliegtuigverkeer Lelystad Airport. De provincie gaat over het geluidbeheer van provinciale wegen. Voor provinciale wegen worden voor eind 2025 geluidproductieplafonds vastgesteld, waarmee de maximale geluidruimte voor de ontwikkeling van verkeer op deze wegen komt vast te ligge n. Het beheer van de geluidsemissie van rijkswegen is in handen van Rijkswaterstaat, voor railverkeer beheert ProRail de geluidproductieplafonds (GPP). Voor deze (spoor)wegen zijn GPP’s en geluids aandachtsgebieden vastgesteld, zodanig dat buiten deze aandachtsgebieden voldaan wordt aan de wettelijke standaardwaarde voor de maximale geluidbelasting. Het stellen van grenzen aan het geluid van luchthaven Lelystad is een bevoegheid van het Rijk. De provincie heeft samen met de omliggende gemeenten en de luchthave n een geluidinformatienetwerk ontwikkeld waarmee op basis van metingen de inwoners worden geïnformeerd. Binnen deze geluidszones kunnen alleen woningen worden gebouwd als voldaan wordt aan specifieke voorwaarden (hogere grenswaarden beleid). Hiervoor zijn de gemeenten bevoegd.

Voor Flevoland is een geluidkaart gemaakt met de gecumuleerde geluidbelasting van het geluid van provinciale wegen, Rijkswegen en -spoorwegen, windparken en vliegverkeer van Lelystad Airport (Bron: Atlas van de Leefomgeving - situatie 2019).

Figuur 3-35: Geluidklimaat in de provincie Flevoland

Gemeenten gaan over het geluidsbeheer van lokale wegen, (gezoneerde) bedrijventerreinen en windparken. Alleen de gemeente Almere beschikt over een (integrale) geluidskaart. Voor de andere gemeenten geldt een overgangstermijn van 7 jaar (Omgevingswet). Om inzicht te geven in de geluidbelasting in de gemeente, wordt de Basisgeluidemissie opgesteld, zoals verplicht bij de invoering van de Omgevingswet. Zowel de provinciale geluidproductieplafonds als ook de gemeentelijke Basisgeluidemissie worden uiteindel ijk opgenomen in de Centrale voorziening geluidsgegevens (CVVG). Flevoland heeft drie stiltegebieden: het Kuinderbos, het Roggebotzand, en de ”Stille kern” van het Horsterwold. Voor deze stiltegebieden geldt een richtwaarde voor de maximaal toegestane geluidbelasting van 35 dB(A) als uurgemiddelde geluidbelasting.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-36: Stiltegebieden in Flevoland

Externe veiligheidsrisico’s Bronnen van externe veiligheidsrisico’s zijn bedrijven waar met gevaarlijke stoffen wordt gewerkt en of gevaarlijke stoffen worden opgeslagen: Waterstof- en LPG-tankstations, windturbines, transport van gevaarlijke stoffen over weg, rail, water, door buisleidingen, en de bijzondere ramptypen aardbeving en overstroming. De provincie is het bevoegde gezag en samen met de andere provincies verantwoordelijk voor het ontsluiten van de risico-informatie via de provinciale risicokaart. Raadpleging van informatie over risico’s kan vanaf 1 januari 2024 op de website van de Atlas van de Leefomgeving (ALO). Op de risicokaart staan alle relevante risicovolle activiteiten met brand-, explosie-, gifwolkrisico’s) in de provincie Flevoland, met hun respectieve 10 -5 en 10 -6 risicocontouren, gebaseerd van het openbaar Register Externe Veiligheid (REV).

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-37: Risicovolle installaties in Flevoland (bron: ALO, 17 jan 2024)

Ruimtelijke impact Omgevingsveiligheid Voor de brand en explosiegevaarlijke activiteiten zijn aandachtsgebieden geïdentificeerd op basis van berekende effectafstanden. De aandachtsgebieden leggen beperkingen op aan kwetsbare bestemmingen en andere ruimtelijke ontwikkelingen. Er zijn nog geen aandachtsgebieden voor het scenario gifwolk berekend.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-38: Brand- en explosieaandachtsgebieden in Flevoland (bron: ALO, 17 januari 2024)

Binnen de aandachtsgebieden bevinden zich 189.000 woningen en andere risicogevoelige gebouwen. Omgerekend gaat het om 78.000 personen die (permanent) binnen deze aandachtsgebieden verblijven. In 2023 is duidelijk geworden dat de aandachtsgebieden voor het scenario gifwolk niet goed zijn gedefinieerd. De rekenmethodiek is inmiddels aangepast en de Omgevingsdiensten hebben opdracht gekregen de gifwolk aandachtsgebieden in voorkomende gevallen her te berekenen. Aan het bevoegd gezag Ruimtelijke Ordening (RO) en het bevoegd gezag milieubelastende activiteiten (MBA) is voorgesteld om tot de wetswijziging de ruimtelijke impact te toetsen volgens de bestaande (incomplete) aandachtsgebieden en daarnaast een eigen afweging te maken voor het rekenresultaat volgens de nieuwe methode (die berekening is op te vragen bij hun Externe Veiligheid – Omgevingsdienst). In voorkomende gevallen van ruimtelijke ontwikkelingen zullen adviezen van de Veiligheidsregio nodig zijn. In Flevoland zijn er vier BRZO-inrichtingen en geen bedrijven met grote opslagen van gevaarlijke stoffen die vallen in dit scenario. Het gifwolk-scenario heeft ook betrekking op transport (ammoniak over weg, spoor, water en door buisleidingen).

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-39: Weergave van transportassen voor risicovolle stoffen

Risico’s als gevolg van opslag en transport van ammoniak als waterstofrijke energiedrager is een neveneffect van de energietransitie dat de komende jaren steeds meer landelijke aandacht zal krijgen, vooral op spoortrajecten waar de risicoruimte al beperkt is en routes door stedelijke kernen. Voor Flevoland speelt dit niet direct. Wel andere neveneffecten van de energietransitie zoals opslagbatterijen in de leefomgeving, zonnedaken die blussen van branden kunnen bemoeilijken, batterijbranden van elektrische auto’s, risico’s rondom windmolens. Geurhinder Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet komt de verantwoordelijkheid voor geurbeleid bij de gemeenten te liggen. De gemeenten, met uitzondering van de gemeente Almere, hebben geurbeleid in 2023 vastgesteld vooruitlopend op opname in de Omgevingsplannen. De provincie heeft ditzelfde beleid ook vastgesteld voor haar bedrijven in 2023. In 2023 zijn voornamelijk geurklachten (301 geurklachten) afgehandeld voor de provincie Flevoland. De afvalbedrijven voldeden in 2023 aan de geurnormen in de omgevingsvergun ningen. Dat neemt niet weg dat omwonenden klaagden over de geur afkomstig van afvalbedrijven. Het betrof in de meeste gevallen dezelfde afvalbedrijven waar in 2022 ook de meeste klachten over binnenkwamen (Bron: Jaarrapportage 2023, OFGV).

Infectieziekten In Flevoland is de aanpak van infectieziekten een belangrijke taak van de GGD Flevoland. Het team infectieziektebestrijding richt zich op het voorkomen, opsporen en bestrijden van infectieziekten door middel van bron- en contactonderzoek, vaccinaties, voorlichting en hygiëneadviezen. Een specifiek aandachtspunt in de provincie is de geitenhouderij. Uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is gebleken dat omwonenden van geitenhouderijen een verhoogd risico op

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

longontsteking hebben. Hoewel de exacte oorzaak nog niet volledig is vastgesteld, heeft dit geleid tot voorzorgsmaatregelen.31 In februari 2019 heeft de provincie Flevoland een stop ingesteld op de vestiging van nieuwe geitenhouderijen en de uitbreiding van bestaande bedrijven binnen een straal van 2 kilometer van woonkernen. Dit besluit werd genomen om mogelijke gezondheidsrisico's voor omwonenden te beperken. Bestaande geitenhouderijen buiten deze zones mogen onder bepaalde voorwaarden nog wel uitbreiden 32 . Daarnaast is Flevoland aangesloten bij het AMR Zorgnetwerk Noord-Holland | Flevoland, dat zich inzet voor het voorkomen en bestrijden van antimicrobiële resistentie. Dit netwerk verbindt zorgprofessionals en organisaties om gezamenlijk de opkomst van resistente micro-organismen tegen te gaan en de volksgezondheid te beschermen. Samengevat neemt Flevoland diverse maatregelen om infectieziekten te bestrijden en de volksgezondheid te beschermen, met speciale aandacht voor de risico's die samenhangen met geitenhouderijen en antimicrobiële resistentie.

3.7.3

3.7.4

Trends en ontwikkelingen •

Toename van hitte-gerelateerde ziektes: Door hogere zomertemperaturen neemt het risico op hitte gerelateerde ziekten toe, vooral onder ouderen. Dit vraagt om aanpassingen in stedelijk ontwerp, zoals vergroening en verkoeling van de leefomgeving.

•

Vergroting van de focus op luchtkwaliteit: Strengere normen en maatregelen om luchtkwaliteit te verbeteren zullen noodzakelijk zijn, zeker in stedelijke gebieden waar verkeer en industrie de grootste bronnen van vervuiling zijn.

•

Infectieziekten door klimaatverandering: Nieuwe infectieziekten zoals overgedragen door muggen en teken zullen zich verder verspreiden, wat vraagt om aanpassingen in volksgezondheidsbeleid en monitoring.

Beoordeling referentiesituatie Flevoland scoort redelijk op luchtkwaliteit en waterveiligheid, maar er zijn zorgen over geluidsoverlast en verkeersveiligheid. De toenemende verstedelijking leidt tot uitdagingen met betrekking tot hittestress en de beschikbaarheid van groene ruimten in stedelijke gebieden. Naar verwachting zullen de effecten van klimaatverandering, zoals hittestress en luchtkwaliteit, verder toenemen. De toename van verstedelijking en bevolkingsgroei kan ervoor zorgen dat leefbaarheidsvraagstukken, zoals de beschikbaarhei d van groene ruimtes, onder druk komen te staan.

31 GGD Flevoland- Infectieziekten 32 Omroep Flevoland- Flevoland gaat geitenhouderijen weren, 2019

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-40: Trend huidige situatie en autonome ontwikkeling gezonde en veilige leefomgeving

Tabel 3-16: Verklaring trendfiguur gezonde en veilige leefomgeving

Beoordeling huidige Situatie

•

• Autonome ontwikkeling

Bandbreedte

•

• •

•

Flevoland doet het relatief goed als het gaat om lucht- en waterkwaliteit, maar er zijn zorgen over geluidsoverlast en externe veiligheidsrisico’s. De luchtkwaliteit voldoet aan de geldende normen en ligt onder de grenswaarden voor 2030, wat een positief resultaat is. Er zijn ook geen significante problemen met de zwemwaterkwaliteit. Echter, geluidsbelasting door verkeers- en industrielawaai vormt een uitdaging, vooral in de nabijheid van belangrijke infrastructuur zoals Lelystad Airport. De provincie heeft maatregelen getroffen, zoals geluidsplafonds voor provinciale wegen en lokale geluidskaarten, maar geluidsoverlast blijft een belangrijk aandachtspunt. Externe veiligheidsrisico’s door bedrijven met gevaarlijke stoffen, zoals LPG-tankstations en windmolens, worden beheerd door middel van risicokaarten en de aanleg van aandachtsgebieden, maar de risico’s voor bepaalde situaties, zoals gifwolkgevaren, worden nog herzien. De situatie wordt over het algemeen als redelijk beoordeeld, met zowel positieve als verbeterpunten. De autonome ontwikkeling van de gezonde en veilige leefomgeving in Flevoland hangt sterk af van verdere aanpassingen aan de infrastructuur, zoals het beheer van lucht- en geluidskwaliteit, en de veiligheid van risicovolle gebieden. De provincie blijft zich inzetten voor het verbeteren van de luchtkwaliteit en het beheersen van geluidsbelasting.

Het beleid richt zich ook op het beschermen van de gezondheid van omwonenden, bijvoorbeeld door het stopzetten van de uitbreiding van geitenhouderijen en het aanpakken van geuroverlast. Toch blijft het belangrijk om in te zetten op maatregelen tegen geluidsoverlast en het monitoren van externe veiligheidsrisico's, vooral gezien de groei van de provincie en de toename van industriële en woningbouwactiviteiten. Ondanks de mogelijke maatregelen lijkt de De bandbreedte van de ontwikkelingen op het gebied van de gezonde en veilige leefomgeving varieert sterk. Bij succesvolle uitvoering van de beleidsmaatregelen kan de provincie Flevoland een gezonde leefomgeving blijven waarborgen, met verbeterde luchtkwaliteit, geluidbeheersing en bescherming tegen externe veiligheidsrisico's. De toename van verstedelijking en de gevolgen van klimaatverandering, zoals hittestress en toegenomen luchtvervuiling, kunnen echter de leefbaarheid onder druk zetten. Het is essentieel dat Flevoland blijft investeren in infrastructuur en milieubeleid om deze uitdagingen het hoofd te bieden. De bandbreedte loopt van slecht, afhankelijk van de uitvoering van de maatregelen, tot licht positief.

3.8

Maatschappelijke voorzieningen

3.8.1

Inleiding, beoordelingskader en beleid Inleiding

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Het thema maatschappelijke voorzieningen is van belang voor een vitale samenleving. Dit betekent o.a. de aandacht die wordt besteed aan de maatschappelijke voorzieningen die nodig zijn om de geplande woningbouw mogelijk te maken. Voor maatschappelijke voorzieningen kan een onderscheid worden gemaakt tussen voorzieningen op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, ouderenzorg, cultuu r, toerisme & recreatie, sport, ontmoetingen & welzijn. Hiervoor is gebruik gemaakt van kengetallen die bij het CBS, Kadaster of andere instanties bekend zijn over Flevoland. Beleid •

Nota Cultuurbeleid (2021-2024): Deze nota Cultuurbeleid 2021-2024 maakt de ambities voor kunst en cultuur uit het coalitieakkoord concreet. Een rijke culturele identiteit en goede culturele voorzieningen maken een provincie aantrekkelijk om in te wonen, te werken en te recreëren. De provincie zet zich daarom in voor het behoud en de ontwikkeling van deze culturele identiteit. Dit geactualiseerde beleid is bovendien inhoudelijk gebaseerd op het nieuwe rijksbeleid, de input van gemeenten en instellingen, de cultuurmonitor, de huidige nota Cultuurbeleid en het Flevoprofiel.

•

Sportnota (2023): De toegevoegde waarde van sport op economisch en maatschappelijk vlak is nog steeds overduidelijk. In deze nota geeft provincie Flevoland aan welke koers de komende tijd gevaren wordt en welke uitvoeringen hierbij passen. Er worden zeven maatschappelijke o pgaven genoemd waar provincie, gemeenten, rijk en instellingen in betrokken zijn.

•

Toekomstbeeld Kitesurfen in het IJsselmeergebied (2021): Dit toekomstbeeld schetst een beeld van de huidige situatie en geeft aan waar er verbetermogelijkheden zijn, voor kitesurfen en voor de natuur. Dit is in samenwerking met diverse (overheids-)organisaties gedaan. De leden van de werkgroep zullen de voorgenomen acties komende jaren gaan uitvoeren.

•

Beleidsplan recreatie & toerisme: Op basis van het huidige profiel van de vrijetijdssector, de veranderende vraag en beschreven visie zet de Provincie Flevoland in op de volgende strategie voor de vrijetijdssector: Het generen van meer bezoekers en bestedingen door het unieke en onderschei dende karakter van Flevoland beter te benutten, uit te dragen en beleefbaar te maken. In dit beleidsplan wordt besproken hoe dit verwezenlijkt kan worden.

Hoofdlijnen beleidsdoelstelling De provincie wil ook in de toekomst inzetten op brede welvaart en e en vitale samenleving. De opgave is om te zorgen voor voldoende en bereikbare culturele, sport-, zorg-, sociale en onderwijsvoorzieningen. Zo wil de regio in 2030 8.000 onderwijsplekken hebben gerealiseerd voor het wetenschappelijk onderwijs. Daarnaast is het belangrijk dat de volledige onderwijsketen van praktisch tot theoretisch aanwezig is in 2050 in de provincie. Een kans hierbij is het opzetten van een 'Campus innovatieve Woningbouw' waarbij innovatieve Flevolandse bedrijven samenkomen met de vestiging van kwalitatieve opleidingen van VMBO tot TUE/TUD. Daarnaast wordt er ingezet op sport. Naast dat in beweging blijven, van jong tot oud, een speerpunt is van het Flevolandse sportbeleid, dragen (sport)evenementen ook bij aan het imago en bekendheid van de provincie. Deze evenementen hebben daarmee ook een direct en meetbaar economisch effect. Ook het verbinden van het aanbod recreatieve dagactiviteiten met (overnachtings)accomodaties zal leiden tot een versterking van de identiteit van Flevoland als toeristische bestemming. Tenslotte moeten er ook in het landelijk gebied voldoende voorzieningen zijn. Er moet ruimte zijn om kleinschalig uit te breiden met woningbouw en er moet een goede onts luiting zijn met OV, auto en fiets.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Beoordelingskader Tabel 3-17: Beoordelingskader maatschappelijke voorzieningen

Thema Maatschappelijke voorzieningen

3.8.2

Aspect Doelbereik Nabijheid en bereikbaarheid van voorzieningen op • Opheffen/terugdringen van het gebied van gezondheid, zorg, onderwijs, sport, tekorten van voorzieningen op recreatie, ontmoeting en welzijn het gebied van onderwijs, gezondheid, zorg, hulpdiensten, sport, recreatie en welzijn

Huidige situatie Maatschappelijke voorzieningen

Onderwijs In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van voorzieningen op het gebied van onderwijs in Flevoland. Tabel 3-18: Aantal onderwijsvoorzieningen per gemeente in Flevoland (bron: DUO Onderwijsdata, 2025

Gemeente

Basis-onderwijs Voortgezet MBO (exclusief speciaal Onderwijs basisonderwijs) (exclusief speciaal voortgezet onderwijs)

Almere

74

19

3

Dronten

19

7

4

Noordoostpolder

31

10

2

Lelystad

34

5

3

Urk

12

3

1

Zeewolde

10

2

n.v.t.

Het aantal onderwijsvoorzieningen in Flevoland verschilt per gemeente. Almere heeft veruit het grootste aanbod, met 74 basisscholen en 19 middelbare scholen, wat samenhangt met de hoge bevolkingsdichtheid. Het mbo aanbod in de stad is beperkt tot drie instellingen. Dronten en Noordoostpolder hebben een vergelijkbaar aantal middelbare scholen, maar Dronten biedt relatief meer mbo-opleidingen. Lelystad heeft met 34 basisscholen een aanzienlijk primair onderwijsaanbod, maar minder middelbare scholen dan Noordo ostpolder. Urk en Zeewolde beschikken over de minste voorzieningen, waarbij Zeewolde als enige gemeente geen mbo -instelling heeft. Dit kan betekenen dat studenten uit deze gemeente voor vervolgonderwijs moeten uitwijken naar omliggende steden. Landelijk gezien zijn er volgens gegevens van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in het schooljaar 2020-2021 ongeveer 6.500 basisscholen en 1.500 middelbare scholen in Nederland. Dit betekent gemiddeld ongeveer 1 basisschool per 2.600 inwoners en 1 middelbare school per 11.000 inwoners. Wanneer we deze gemiddelden toepassen op de bevolkingsaantallen van de Flevolandse gemeenten, zien we dat het aantal onderwijsvoorzieningen over het algemeen in lijn is met de landelijke verhoudingen. In de provincie Flevoland zijn er enkele hogescholen die hbo-opleidingen aanbieden.

Aeres Hogeschool heeft vestigingen in Dronten en Almere en biedt opleidingen aan in de agrarische en groene sectoren. Hogeschool Windesheim Flevoland is actief in Almere en Lelystad en biedt diverse hbo-opleidingen aan in verschillende vakgebieden. Deze instellingen voorzien in het hoger onderwijsaanbod binnen de provincie. Gezondheidszorg In onderstaande is een overzicht gegeven van gezondheidszorgvoorzieningen in Flevolandse gemeenten.

de

belangrijkste

en

meest

voorkomende

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland Tabel 3-19: Aantal gezondheidszorginstellingen per gemeente in Flevoland (Bron: Zorgkaart Nederland 2024) * Dronten is polikliniek. (Zeewolde heeft ook een beperkte polikliniek, maar komt niet voor in zorgkaart Nederland en is daarom niet meegenomen).

Gemeente

Huisarts (FTE)

Apotheek

Ziekenhuis Polikliniek

Almere

96,75

22

1

Dronten

16

5

1*

Noordoostpolder

15,33

3

1

Lelystad

31

10

1

Urk

7,5

2

Zeewolde

11

2

*

De beschikbaarheid van gezondheidszorgvoorzieningen varieert per gemeente en is afhankelijk van factoren zoals bevolkingsomvang en regionale zorgbehoeften. Almere beschikt over 96,75 huisarts-FTE's en 22 apotheken, wat overeenkomt met ongeveer 4,3 huisartsen en 1 apotheek per 10.000 inwoners. Dit is vergelijkbaar met landelijke cijfers; volgens het Nivel waren er in 2020 gemiddeld 4,5 huisartsen per 10.000 inwoners in Nederland. Kleinere gemeenten zoals Urk en Zeewolde hebben een lager aantal huisartsen en apotheken, wat past bij hun bevolkingsaantallen. Het ontbreken van een ziekenhuis in deze gemeenten betekent dat inwoners voor specialistische zorg zijn aangewezen op nabijgelegen steden. Sport In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van beschikbare sportvoorzieningen in Flevoland. Tabel 3-20: Beschikbare sportvoorzieningen per gemeente in Flevoland (Bron: Mullier Instituut)

Gemeente

Totaal sportvoorzieningen (excl. locatieoverlap en gymzalen)

Aantal inwoners

Sportvoorzieningen per 10.000 inwoners

Almere

111

226.500

4,9

Dronten

66

44.354

14,9

Noordoostpolder

57

50.035

11,4

Lelystad

58

84.080

6,9

Urk

16

21.000

7,6

Zeewolde

36

27.000

13,3

Uit de vergelijking tussen het aantal sportvoorzieningen per 10.000 inwoners in Flevoland en het landelijke gemiddelde blijkt dat alle gemeenten in de provincie onder het Nederlandse gemiddelde van 21,7 sportvoorzieningen per 10.000 inwoners zitten. Hoewel Dronten (14,9) en Zeewolde (13,3) relatief beter scoren dan Almere (4,9) en Lelystad (6,9), blijven ook zij onder dit gemiddelde. Noordoostpolder heeft met 11,4 voorzieningen per 10.000 inwoners een iets gunstigere verhouding, terwijl Urk met 7,6 nog iets lager scoort. Almere, de grootste stad in Flevoland, heeft ondanks het hoogste absolute aantal sportvoorzieningen relatief de laagste dichtheid (4,9 per 10.000 inwoners). Dit is mogelijk een gevolg van de hoge bevolkingsdichtheid en stedelijke inrichting. Lelystad volgt met 6,9 voorzieningen per 10.000 inwoners, wat eveneens aan de lage kant is. In de meer landelijk gelegen gemeenten zoals Dronten en Zeewolde is de dichtheid van sportvoorzieningen iets hoger, maar nog steeds niet op het niveau van het landelijk gemiddeld e. Deze cijfers wijzen erop dat Flevoland over het algemeen een lagere voorzieningsgraad van sportaccommodaties heeft dan gemiddeld in Nederland. Dit blijkt ook uit de Monitor Brede Welvaart. De provincie Flevoland scoort het laagst van alle provincies in Nederland, met een gemiddelde van 1,2 kilometer tot het dichtstbijzijnde sportterrein.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-41: Gemiddelde afstand tot sportterreinen. Flevoland scoort het laagst van alle Nederlandse provincies (Bron: Monitor Brede Welvaart Flevoland (2025).

Horeca In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de horeca in Flevoland Tabel 3-21: Beschikbare voorzieningen voor ontmoeting en welzijn in Flevoland

Gemeente

Horeca

Almere

234

Dronten

66

Noordoostpolder

55

Lelystad

109

Urk

17

Zeewolde

31

Bron: Openstreetmap, 2025

Het landelijke gemiddelde in Nederland is ongeveer 27,5 horecagelegenheden per 10.000 inwoners. Uit deze vergelijking blijkt dat alle gemeenten in Flevoland onder het landelijke gemiddelde zitten wat betreft het aantal horecavoorzieningen per 10.000 inwoners. Dronten heeft met 14,9 voorzieningen per 10.000 inwoners de hoogste dichtheid binnen de provincie, gevolgd door Lelystad en Zeewolde met elk 13,0. Urk heeft met 7,8 de laagste dichtheid aan horecavoorzieningen. Dit blijkt ook uit de Monitor Brede Welvaart. De gemiddelde afstand tot een café e.d. in Flevoland is 2,2 kilometer. Alleen in Drenthe is de afstand groter.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Figuur 3-42: Afstand tot café en dergelijken. Bron: Monitor Brede Welvaart Flevoland (2025)

3.8.3

3.8.4

Trends en ontwikkelingen •

Toenemende zorgvraag en personeelstekorten: Door vergrijzing en bevolkingsgroei stijgt de zorgvraag, terwijl er een tekort is aan zorgpersoneel. Dit leidt tot druk op huisartsen en ziekenhuizen.

•

Woonproblematiek en bevolkingsgroei: In steden zoals Almere en Lelystad groeit de bevolking snel, wat de vraag naar sociale voorzieningen vergroot. Dit speelt vooral in de woningmarkt en zorgsector.

•

Tekort aan sportvoorzieningen: Landelijk is er een groeiende vraag naar sportaccommodaties, terwijl de beschikbaarheid achterblijft. Flevoland heeft relatief weinig sportvoorzieningen per inwoner.

Beoordeling referentiesituatie De maatschappelijke voorzieningen in Flevoland variëren sterk per gemeente en zijn grotendeels in lijn met landelijke verhoudingen, maar er zijn enkele opvallende tekorten en knelpunten. Op het gebied van onderwijs is er een breed aanbod aan basis- en middelbare scholen, waarbij Almere veruit de meeste voorzieningen heeft. Het mbo-aanbod is echter beperkt, met name in Zeewolde, waar geen mbo-instelling aanwezig is. Dit betekent dat studenten vaak naar andere steden moeten uitwijken voor vervolgonderwijs. In Flevoland zijn twee hogescholen aanwezig en geen universiteit. De gezondheidszorg in Flevoland laat een gemengd beeld zien. Almere heeft de meeste zorgvoorzieningen, terwijl kleinere gemeenten zoals Urk en Zeewolde minder goed voorzien zijn, vooral door het ontbreken van een ziekenhuis. Dit zorgt ervoor dat inwoners vaker afhankelijk zijn van zorg in naburige steden. Bij de sportvoorzieningen scoort Flevoland over het algemeen lager dan het landelijk gemiddelde. Met name Almere en Lelystad hebben een relatief laag aantal sportvoorzieningen per inwoner, terwijl Dronten en Zeewolde beter scoren, maar nog steeds onder het nationale niveau blijven. Dit kan invloed hebben op de sportdeelname en gezondheid van inwoners.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Ook de horecavoorzieningen zijn beperkter dan gemiddeld in Nederland. Geen enkele gemeente in Flevoland haalt het landelijke gemiddelde aantal horecagelegenheden per inwoner. Dit heeft mogelijk gevolgen voor de sociale cohesie en ontmoetingsmogelijkheden, vooral in kleinere gemeenten zoals Urk en Zeewolde. Samenvattend laat de referentiesituatie zien dat Flevoland een degelijke basis heeft op het gebied van maatschappelijke voorzieningen, maar dat er tekorten en uitdagingen zijn in de spreiding en toegankelijkheid, vooral in de zorg, sport en horeca. De groeiende bevolking en veranderende zorgvraag zullen deze uitdagingen in de toekomst verder beïnvloeden.

Figuur 3-43: Trend huidige situatie en autonome ontwikkeling maatschappelijke voorzieningen

Tabel 3-22: Verklaring trendfiguur maatschappelijke voorzieningen

Beoordeling huidige Situatie

•

•

Autonome ontwikkeling

•

•

•

Flevoland beschikt over een beperkt aanbod van maatschappelijke voorzieningen, met ook aanzienlijke verschillen tussen de verschillende gemeenten, vooral wat betreft zorg, onderwijs en sportvoorzieningen. In grotere steden zoals Almere zijn de voorzieningen relatief goed, maar kleinere gemeenten, zoals Urk en Zeewolde, kampen met tekorten, vooral in de zorg en het onderwijsaanbod. De vergrijzing in de provincie leidt tot een toenemende druk op de zorgvoorzieningen, terwijl de beperkte aanwezigheid van mbo- en hbo-opleidingen in de regio leidt tot mobiliteitsen onderwijsuitdagingen voor jongeren. Wat betreft sportvoorzieningen is er een redelijk aanbod in de grotere gemeenten, maar het aantal per 10.000 inwoners ligt lager dan het landelijk gemiddelde, met name in Almere. Over het algemeen wordt de situatie als slecht beoordeeld, aangezien er wel degelijk voorzieningen zijn, maar de spreiding en capaciteit zijn niet optimaal om in de toekomstige behoeften te voorzien. De autonome ontwikkeling van maatschappelijke voorzieningen in Flevoland is sterk afhankelijk van de bevolkingsgroei en de vergrijzing. In grotere steden zoals Almere zal de vraag naar zorg, onderwijs en sportvoorzieningen blijven toenemen, terwijl in de kleinere gemeenten de groei van het aanbod moet worden gemonitord om tekorten te voorkomen.

De druk op de zorgvoorzieningen zal stijgen door de vergrijzing, wat extra investeringen vereist in zowel de capaciteit als de infrastructuur van zorginstellingen. Op het gebied van onderwijs zullen er waarschijnlijk meer mbo- en hboaanbieders moeten komen om de regionale tekorten in het hoger onderwijs aan te pakken. De provincie heeft potentieel om sportvoorzieningen te versterken door te investeren in lokale initiatieven en het verbeteren van de sportinfrastructuur, vooral in kleinere gemeenten. Horeca- en ontmoetingsplekken zullen in de toekomst belangrijker worden, vooral in verstedelijkte gebieden waar een grotere diversiteit aan horeca een positieve impact kan hebben op de sociale cohesie. De autonome ontwikkeling volgt de negatieve trend.

Omgevingseffectrapport projectnummer 0494725.100 24 februari 2026 Provincie Flevoland

Bandbreedte

•

•

•

De ontwikkeling van maatschappelijke voorzieningen in Flevoland kan zowel positieve als negatieve gevolgen hebben, afhankelijk van de snelheid en effectiviteit van de investeringen in de regio. Als de provincie erin slaagt om de tekorten in zorg, onderwijs en sportvoorzieningen tijdig aan te pakken, kan het een aantrekkelijke regio blijven voor zowel bewoners als bedrijven. De verbetering van de horecazorg en het sociaal aanbod kan de leefbaarheid in kleinere gemeenten bevorderen en de sociale cohesie versterken. Aan de andere kant, zonder adequate investeringen en een duidelijke visie voor de toekomst, kan de provincie te maken krijgen met toenemende tekorten en ongelijke toegang tot voorzieningen, met name in de kleinere en landelijke gebieden. Dit kan leiden tot sociale en economische ongelijkheid, waarbij bepaalde groepen onvoldoende kunnen profiteren van basisvoorzieningen. De bandbreedte varieert van zeer slecht als er geen actie wordt ondernomen, tot redelijk als de nodige maatregelen succesvol worden uitgevoerd, waardoor Flevoland een regio blijft met een brede toegang tot maatschappelijke voorzieningen.

3.9

Bodem- en watersysteem

3.9.1

Inleiding, beoordelingskader en beleid Inleiding Het bodem- en watersysteem staat onder druk als gevolg van klimaatverandering en ruimtelijke opgaven op het gebied van landbouw, natuur, drinkwaterwinning en waterveiligheid. Bij het maken van keuzes over de ruimtelijke inrichting is ‘water en bodem sturend’ een belangrijk principe. Voor de toepassing van dit principe is het van belang te begrijpen hoe het bodem-watersysteem werkt. De verschillende onderdelen van het bodemwatersysteem hangen samen, waardoor een verandering van een onderdeel leidt tot veran deringen in andere onderdelen. Dit hoofdstuk brengt de kwaliteit van de bodem en het grond- en oppervlaktewater in kaart. De beschikbaarheid van zoetwater, de staat van de drinkwatervoorraden en de impact van bodemdaling en verzilting worden besproken. Deze onderwerpen zijn belangrijk voor zowel de landbouw als de woonomgeving en zijn daarom essentieel voor het toekomstbestendig maken van de provincie. Beleid •

Bodematlas (Duurzaam gebruik ondergrond): Actuele (bodem-) informatie voor de adequate ordening en duurzaam gebruik van de ondergrond.

•

Conceptontwerp Flevolands Programma Landelijk Gebied (2023): Met het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) heeft het Rijk de twaalf provincies gevraagd een FPLG op te stellen. In het Flevolands Programma Landelijk Gebied (FPLG) zijn de hoofddoelen herstel van de biodiversiteit in combinatie met een toekomstbestendige landbouw. Dit beleidsstuk dient zowel als programma als uitvoering.

•

Bouwstenennotitie Flevoland Natuurinclusief (2023): Een uitvoeringsprogramma naar aanleiding van een motie van Provinciale Staten – aangenomen op 28 april 2021 – die het College van Gedeputeerde Staten heeft opgedragen om biodiversiteit als uitgangspunt van provinciaal beleid te nemen. Deze bouwstenennotitie geeft hier invulling aan. Omvat vijf opgestarte natuurbeleidstrajecten, natuurinclusieve doorontwikkeling naar invulling van de motie en hoe dit gezamenlijk met partners behaald kan worden.

•

Waterprogramma: De provincie bepaalt de hoofdlijnen van het waterbeleid. Het gaat om de regionale wateren, het grondwater en zwemwater. Om de doelen te bereiken heeft de provincie haar gebiedspartners hard nodig, met name het waterschap. Het is belangrijk dat het watersysteem op orde blijft en dat het kan bijdragen aan realisatie van andere functies/opgaven.

•