Document · PDF

Bijlage - 3 Deelrapport behoefte VIII - Toename jachtvliegtuigencapaciteit.pdf

Oordeelsvormende vergadering 26 juni 2025, gemeente DrontenBij agendapunt: 3: Raadsvoorstel zienswijze Ontwerp NPRD31.970 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Lichtemissies

3.2.4

Halve behoefte

Hele behoefte

Trillingen Huidige situatie en vergunde situatie In Nederland bestaat geen wetgeving voor het voorkomen van hinder of schade door trillingen. Dit betekent niet dat trillingshinder geen relevant aspect is. In de directe omgeving van vliegvelden kan vliegverkeer voor trillingshinder zorgen. Doordat geluid ontstaat door trillingen in de lucht, is er een verband tussen hinder door geluid en door trillingen. Trillingen door jachtvliegtuigen worden door meerdere factoren bepaald. Vlieghoogte en motorvermogen zijn belangrijke factoren die de omvang van trillingshinder bepalen. Omdat deze factoren niet exact vastgelegd zijn, is de exacte omvang van trillingshinder niet te bepalen. Trillingshinder hangt samen met geluid (piekgeluid) van jachtvliegtuigen. Piekgeluid is in deze fase niet onderzocht. Op basis van de Lden-geluidcontouren en het aantal woningen binnen de contouren is wel te bepalen waar meer of minder hinder door trillingen te verwachten is en of hinder door trillingen toeneemt ten opzichte van de bestaande situatie.

blad 54 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

Effect van de halve behoefte Uitbreiding van het aantal sorties jachtvliegtuigen leidt tot verandering van de geluidcontouren. In tabel 3-12 is het aantal woningen binnen de hoogste drie Ke-contouren opgenomen voor de geluidcontouren met toevoeging van 1.150 sorties jachtvliegtuigen. tabel 3-12 Aantal woningen in de Ke-contouren vanaf 55 Ke voor de geluidzone en de halve behoefte op vliegbasis Leeuwarden 55 Ke-contour

60 Ke-contour

65 Ke-contour

Geluidzone

Halve behoefte

140

Verschil: + 66 + 30 *Vanuit de wetgeving voor geluid geldt een saneringsplicht voor woningen binnen de 65 Ke-contour

Effect van de hele behoefte Uitbreiding van het aantal sorties jachtvliegtuigen leidt tot verandering van de geluidcontouren. In tabel 3-13 is het aantal woningen binnen de hoogste drie Ke-contouren opgenomen voor de geluidcontouren met toevoeging van 2.300 sorties jachtvliegtuigen. tabel 3-13 Aantal woningen in de Ke-contouren vanaf 55 Ke voor de geluidzone en de hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden 55 Ke-contour

60 Ke-contour

65 Ke-contour

Geluidzone

Hele behoefte

258

Verschil: + 184 + 63 *Vanuit de wetgeving voor geluid geldt een saneringsplicht voor woningen binnen de 65 Ke-contour

De uitbreiding met 2.300 sorties jachtvliegtuigen leidt tot een significante toename van het aantal woningen binnen de hoogste drie geluidbelastingsklassen. Aantal woningen in Lden Om de vergelijking te kunnen maken met de civiele vliegvelden is in tabel 3-14 het aantal woningen binnen de 65 dB-contour weergegeven. tabel 3-14 Aantal woningen van de halve en hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden binnen de 65, 70 en 75 dB-contour 65 dB-contour

70 dB-contour

75 dB-contour

Halve behoefte

493

470

Hele behoefte

442

552

Effectbeoordeling Bij de halve behoefte neemt het aantal woningen in de 55 Ke-contour toe met 97. Bij de hele behoefte neemt het aantal woningen in de 55 Ke-contour toe met 255. Meer dan 60 woningen binnen de 75 dB-contour bij de halve behoefte, bijna 100 woningen binnen de 75 dB-contour bij de hele behoefte. Dit leidt tot een zeer negatieve (--) beoordeling voor zowel de halve als de hele behoefte.

Trillingen

Halve behoefte

Hele behoefte

3.3

Natuur, landschap en cultureel erfgoed

3.3.1

Beschermde natuurgebieden Huidige situatie en referentiesituatie Binnen een straal van 25 km van vliegbasis Leeuwarden zijn zes Natura 2000-gebieden gelegen, zie figuur 3-16. Het dichtste bijgelegen is Natura 2000-gebied de Groote Wielen op circa 7 km afstand. Bij dit Natura 2000-gebied zijn geen stikstofoverbelaste habitattypen aanwezig. De volgende dichtstbijzijnde gebied zijn de Alde Faenen en blad 55 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

de Waddenzee op circa 14 km afstand. Verder gelegen gebieden zijn Van Oordt’s Mersken (ca. 25 km), Deelen (ca. 23 km) en het Sneekermeergebied (ca. 20 km).

figuur 3-16 Ligging van Natura 2000-gebieden met stikstofgevoelige habitats en Natuurnetwerk Nederland (NNN) rond vliegbasis Leeuwarden

De kaart geeft ook de ligging van het Natuurnetwerk Nederland (NNN-gebieden) weer. NNN-gebieden zijn bestaande of nieuw aan te leggen natuurgebieden. Zo ontstaat er een netwerk waardoor planten en dieren met elkaar verbonden zijn op nationale schaal. Deze verbinding versterkt de biodiversiteit. De grootste stukken NNNgebied ten oosten en zuidoosten van Leeuwarden. Kleinere NNN-gebieden liggen ten zuidwesten van Leeuwarden. Vanwege de afstand tot beschermde natuurgebieden is er geen sprake van directe effecten, zoals ruimtebeslag of betreding, op deze gebieden. Indirecte effecten door stikstofemissies en verstoring door geluid of trillingen zijn niet uit te sluiten. Effect van de halve en hele behoefte op stikstofdepositie De uitbreiding van het aantal sorties jachtvliegtuigen op vliegbasis Leeuwarden leidt tot een toename van stikstofemissies van vliegverkeer. Met behulp van het rekenprogramma AERIUS is deze toename van emissies en het effect op stikstofgevoelige natuur berekend. Het toevoegen van 1.150 sorties jachtvliegtuigen leidt op twee Natura 2000-gebieden tot toename van stikstofdepositie. De hoogste toename is berekend op bij Alde Feanen en bedraagt 0,02 mol/ha/jaar. Op Duinen Ameland is op 22 hectare een toename van maximaal 0,02 mol/ha/jaar berekend.

Tabel 3-15 Hoogste toename van stikstofdepositie, aantal overbelaste hexagonen met toename en aantal hectare per natuurgebied bij toevoeging van de halve behoefte op vliegbasis Leeuwarden Natura 2000-gebied

Hoogste toename

#(bijna) overbelaste hexagonen met toename

Aantal hectare

Alde Feanen

0,02 mol/ha/jaar

636

132

Duinen Ameland

0,01 mol/ha/jaar

blad 56 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie Totaal aantal gebieden: 2

655

140

De uitbreiding met 2.300 sorties jachtvliegtuigen op vliegbasis Leeuwarden leidt tot een toename van maximaal 0,03 mol/ha/jaar op Natura 2000-gebied Alde Feanen. Op Duinen Ameland is op acht hectare een toename van 0,01 mol/ha/jaar berekend. Tabel 3-16 Hoogste toename van stikstofdepositie, aantal overbelaste hexagonen met toename en aantal hectare per natuurgebied bij toevoeging van de hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden Natura 2000-gebied

Hoogste toename

Alde Feanen

0,03 mol/ha/jaar

636

132

Duinen Ameland

0,02 mol/ha/jaar

686

154

Totaal aantal gebieden: 2

#(bijna) overbelaste hexagonen met toename

Aantal hectare

Effect van de halve en hele behoefte op overige verstoring gevoelige soorten Verstoring door geluid en trillingen zijn in beeld gebracht aan de hand van de geluidcontouren van de hele behoefte. figuur 3-17 laat zien dat de het noordwestelijk deel van Natura 2000-gebied De Groote Wielen (habitatrichtlijn- en vogelrichtlijngebied) binnen de 55 - 60 dB-contour ligt van de hele behoefte. Bij de halve behoefte ligt deze contour net niet over dit gebied heen. Verstoring door trillingen zijn binnen deze contour niet te verwachten. Ook optische verstoring is niet te verwachten vanwege de (verticale) afstand tussen het natuurgebied en de vliegroute. Effecten op (beschermde) soorten zijn verder beschreven in paragraaf 4.3.2.

figuur 3-17 Geluidbelasting van de hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden (Lden) en de ligging van Natura 2000-gebieden

Effectbeoordeling Stikstofdepositie Zowel het toevoegen van de halve behoefte als de hele behoefte leidt tot lichte toename (maximaal 0,03 mol/ha/jaar) van stikstofdepositie op twee Natura 2000-gebieden, Alde Feanen en Duinen Ameland. Dit leidt tot een licht negatieve (0/-) beoordeling voor beide behoeften.

blad 57 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

Overige verstoring Overige verstoring op beschermde natuurgebieden treedt alleen op door geluid. Dit speelt voornamelijk bij de hele behoefte waar de 55 dB-contour voor een klein deel overlapt met het Natura 2000-gebied Groote Wielen, waardoor hiervoor een licht negatieve (0/-) beoordeling is gegeven. Voor de halve behoefte geldt een neutrale (0) beoordeling. Aspect

3.3.2

Halve behoefte

Hele behoefte

Stikstofdepositie

0/-

Overige verstoring

0/-

Biodiversiteit Huidige situatie en referentiesituatie Voor het aspect biodiversiteit kijkt het MER naar de mate van aanwezigheid en gevoeligheid van de locaties voor vogels en vluchtdieren. Het MER brengt in beeld tot waar verstoring door jachtvliegtuigen optreedt. Hiervoor gebruikt het MER de geluidcontouren vanaf 55 dB van de hele behoefte. Dit is het gebied waar jachtvliegtuigen in ieder geval hoorbaar aanwezig zijn. Visuele verstoring is in belangrijke mate afhankelijk van het vluchtpad van de jachtvliegtuigen. Voor jachtvliegtuigen zijn geen vluchtpaden vastgelegd. Het is daarom niet bekend op welke afstand van de vliegbasis welke hoogte bereikt wordt. Wel geldt in heel Nederland (met uitzondering van laagvliegroutes, -gebieden en aanvliegroutes) een minimale vlieghoogte van 365 meter voor jachtvliegtuigen. Die hoogte wordt doorgaans al op korte afstand van de vliegbasis gehaald. Effect van de halve en hele behoefte Effect op broedvogels en trekvogels De uitbreiding van het aantal sorties jachtvliegtuigen leidt tot toename van verstoring van vogels. Doordat de geluidbelasting toeneemt, neemt de verstoring door geluid toe. figuur 3-18 toont de gevoeligheid voor broedvogels en niet-broedvogels (boven) en trekvogels (onder). De figuur toont de geluidcontour van de hele behoefte.

blad 58 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

figuur 3-18 Gevoeligheid van omgeving vliegbasis Leeuwarden voor broedvogels (boven) en trekvogels (onder) (bron: Sovon, 2023)

Bij de figuur voor broedvogels is te zien dat de contouren aan de noord- en zuidkant deels over zeer gevoelige gebieden valt. De gebieden die in het noordoosten en zuidwesten van het verengde van de baan liggen zijn ook aangewezen als weidevogelgebied. De contour van de halve behoefte raakt grotendeels dezelfde gebieden. De figuur voor trekvogels laat zien dat de geluidcontouren van de hele behoefte volledig binnen het gebied met gevoeligheidsscore 2 liggen. Effecten op overige soorten De aanwezigheid van overige soorten op en rond vliegbasis Leeuwarden is in beeld gebracht met behulp van de Soortenindicator van Bij12. Hiervoor is een rapportage aangemaakt voor het gebied direct ten noorden van de start- en landingsbaan. Dit is geen uitputtende lijst van mogelijk voorkomende soorten, maar geeft een indicatie van de soortendiversiteit in de directe omgeving van de vliegbasis. tabel 3-17 toont de mogelijk aanwezige soorten op en rond vliegbasis Leeuwarden. tabel 3-17 Mogelijk aanwezige beschermde soorten op en rond vliegbasis Leeuwarden Vogelrichtlijn

Habitatrichtlijn

Overige beschermde soorten of Rode Lijstsoorten

Boerenzwaluw

Bruine kikker

Huismus

Bunzing

Kauw

Gewone pad

Kievit

Haas

Meerkoet

Ree

Roek

Steenmarter

Scholekster Wilde eend

blad 59 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

Effectbeoordeling Er zijn zeer gevoelige gebieden voor broedvogels aanwezig in het verlengde van de landingsbaan. Ook is op en rond de vliegbasis aanwezigheid van diverse beschermde soorten, waaronder vogels en vluchtdieren, niet uit te sluiten. Omdat vliegbasis Leeuwarden reeds gebruikt wordt als militaire basis voor jachtvliegtuigen is er voor vogels en overige soorten in enige mate sprake van gewenning. Uitbreiding van het aantal sorties jachtvliegtuigen leidt daardoor tot een beperkte (toename van) verstoring van soorten. Dit is voor de halve en hele behoefte als licht negatief (o/-) beoordeeld. Aspect

Halve behoefte

Hele behoefte

Broedvogels

0/-

Trekvogels

0/-

Overige soorten

0/-

3.4

Klimaatadaptatie

3.4.1

Overstromingen Huidige situatie en referentiesituatie figuur 3-19 geeft het overstromingsrisico weer van vliegbasis Leeuwarden en omgeving. Voor het scenario op deze kaart bestaat een kleine kans. Op deze kaart is te zien dat in dit scenario de vliegbasis 0,5 tot 1 meter onderwater kan komen te staan. Een overstroming maakt het gebruik van de luchthaven onmogelijk.

figuur 3-19 Overstromingsdiepte rond vliegbasis Leeuwarden bij een overstromingskans van 1:1.000

In de referentiesituatie is te verwachten dat de kans op bovenstaand scenario toeneemt als gevolg van klimaatverandering. Dit is terug te zien in het waterrisicoprofiel voor de locatie van de vliegbasis, zie figuur 3-20. Zowel de kans op een overstroming (x-as) als de overstromingsdiepte neemt voor 2050 en 2100 licht toe.

blad 60 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

figuur 3-20 Risicoprofiel voor overstromingen bij vliegbasis Leeuwarden

Effecten van de halve en hele behoefte Het aantal sorties jachtvliegtuigen heeft geen invloed op de overstromingsrisico’s op en in de omgeving van de vliegbasis. Overstromingen kunnen wel leiden tot (tijdelijke) beperkingen van het gebruik van de vliegbasis. Effectbeoordeling Vliegbasis Leeuwarden kent lichte overstromingsrisico’s, met een overstromingsdiepte tot circa één meter. Er is geen verschil in beoordeling van de halve en hele behoefte. Aspect Overstromingen

3.4.2

Halve behoefte

Hele behoefte

0/-

Droogte Huidige situatie en referentiesituatie Door weersextremen neemt de kans op lange en hevige droogteperiodes steeds meer toe. Droogtestress leidt tot schade aan natuur, risico’s voor funderingen en natuurbranden. Voor de behoefte voor jachtvliegtuigen is met name het risico op natuurbranden relevant. Natuurbranden in de omgeving van de vliegbasis kunnen leiden tot beperkingen voor het gebruik van de vliegbasis.

blad 61 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

figuur 3-21 Natuurbrandrisico's rond vliegbasis Leeuwarden

figuur 3-21 toont het natuurbrandrisico voor de omgeving van vliegbasis Leeuwarden. Doordat de omgeving van de vliegbasis overwegend uit polderlandschap bestaat en de aanwezigheid van grote bossen beperkt is, is er nauwelijks risico op natuurbranden op deze locatie. Effect van de halve en hele behoefte Uitbreiding van het aantal sorties jachtvliegtuigen heeft geen invloed op de natuurbrandrisico’s in de omgeving van de vliegbasis. Effectbeoordeling De risico’s voor natuurbranden zijn in de omgeving van vliegbasis Leeuwarden laag en daarmee neutraal (0) beoordeeld. Er is geen verschil in de score voor de hele en halve behoefte. Aspect Natuurbrandrisico

3.5

Ruimtegebruik

3.5.1

Recreatie

Halve behoefte

Hele behoefte

Huidige situatie en referentiesituatie Voor het aspect recreatie kijkt het MER naar de aanwezige recreatieve functies in de omgeving van de vliegbasis. Met name recreatie in de buitenlucht is relevant voor deze behoefte. Hinder door jachtvliegtuigen kan in de buitenlucht op grote afstand van de vliegbasis ervaren worden. Figuur 3-22 toont het aantal gewandelde kilometers en aantal overnachtingen in de omgeving van vliegbasis Leeuwarden. Onder andere in het Leeuwarderbos ligt het aantal gewandelde kilometers hoger. In het verdere buitengebied is de omvang van het aantal gewandelde kilometers beperkt. Er lopen daarnaast fietsroutes van en

blad 62 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

naar Leeuwarden aan alle zijden van de vliegbasis. Het aantal overnachtingen dat gekoppeld is aan natuurrecreatie in de omgeving van de vliegbasis is beperkt.

Figuur 3-22 Aantal gewandelde kilometers (boven) en aantal overnachtingen per ha (onder) voor de omgeving van vliegbasis Leeuwarden

Effect van de halve behoefte Door uitbreiding van het aantal sorties jachtvliegtuigen neemt de hinder voor recreatie toe. Voor de omgeving gaat dit vooral om geluidhinder en trillingen. De effecten op de omgeving voor deze aspecten zijn in paragraaf 3.1 en 3.2.4 beschreven. De omvang van het aantal gewandelde kilometers en natuurtoerisme binnen de geluidcontour van de halve behoefte is beperkt. tabel 3-18 toont het aantal bijeenkomst- en logiesfuncties in binnen de 55 dB-contour van de halve en hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden. Er zijn in totaal 86 bijeenkomstfuncties binnen de 55 dB-contour. Bijna dertig hiervan vallen binnen de 65 dB-contour. Logiesfuncties zijn in mindere mate aanwezig. Van de ruim zestig functies vallen er drie binnen de 65 dB-contour. Dit is als negatief (-) beoordeeld. tabel 3-18 Aantal bijeenkomst- en logiesfuncties binnen de 55 dB-contour van de halve en hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden Geluidbelasting

Halve behoefte Bijeenkomst

Hele behoefte

Logies

Bijeenkomst

Logies

55 – 60 dB

60 – 62 dB

62 – 65 dB

65 – 70 dB

70 – 75 dB

> 75 dB

117

105

Totaal:

blad 63 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

Effect van de hele behoefte De toevoeging van 2.300 sorties leidt tot een verdere groei van de geluidcontour van vliegbasis Leeuwarden. Ook voor de hele behoefte geldt dat de omvang van het aantal gewandelde kilometers en natuurtoerisme binnen de geluidcontour beperkt is. De tabel toont het aantal bijeenkomst- en logiesfuncties in binnen de 55 dB-contour van de hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden. Er zitten totaal 117 bijeenkomstfuncties binnen de 55 dBcontour. Ruim 30 hiervan vallen binnen de 65 dB-contour. Het aantal logiesfuncties ligt net boven de 100. Hiervan vallen er 3 binnen de 65 dB-contour. Dit is als zeer negatief (--) beoordeeld. Effectbeoordeling Er is een beperkte omvang van gewandelde kilometers en natuurtoerisme in de omgeving van vliegbasis Leeuwarden. Er zijn ruim 80 bijeenkomstfuncties en ruim 60 logiesfuncties binnen de 55 dB-contour van de halve behoefte en meer dan 100 bijeenkomst- en logiesfuncties binnen de 55 dB-contour van de hele behoefte.

3.5.2

Aspect

Halve behoefte

Hele behoefte

Recreatie

Landbouw Huidige situatie en referentiesituatie Het gebruik van jachtvliegtuigen leidt ook tot hinder voor veedieren. Het MER onderzoekt de mogelijke hinder voor veedieren aan de hand van gegevens over het aantal en de dichtheid van veedieren. figuur 3-23 toont het aantal graasdieren (boven) en hokdieren (onder) aan de hand van kleurenschalen. De cijfers op de kaart tonen de dichtheid (aantal dieren per km2) per gemeente.

figuur 3-23 Het totaal aantal graasdieren (boven) en hokdieren (onder) in kleurschalen en het gemiddelde per vierkante kilometer (getal op de kaart) per gemeente rond vliegbasis Leeuwarden (bron: CBS, 2020)

Effect van de halve en hele behoefte Activiteiten met jachtvliegtuigen leiden tot hinder voor graasdieren en hokdieren. Geluidoverlast en trillingen kunnen tot stress en schrikreacties bij dieren leiden. De hinder wordt bepaald door enerzijds de afstand tot de vliegbasis, anderzijds door het aantal sorties. blad 64 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

In de omgeving van vliegbasis Leeuwarden is het aantal en de dichtheid van graasdieren en hokdieren relatief hoog. Vooral aan de westkant van de vliegbasis is een bovengemiddelde omvang van graasdieren. Dit betreft met name melkvee. Doordat er in de huidige situatie al sprake is van veel jachtvliegactiviteit kan sprake zijn van (enige) gewenning bij dieren. Dieren in de omgeving van de vliegbasis kunnen gewend zijn aan het geluid en de aanwezigheid van jachtvliegtuigen. Door de uitbreiding van het aantal sorties kan de frequentie en de omvang van de hinder wel toenemen. Doordat sprake is van het bovengemiddeld aantal graasdieren en hokdieren en het hoge aandeel paarden en pony’s daarin is een negatieve (-) beoordeling toegekend. Dit is niet als zeer negatief beoordeeld, omdat sprake is van enige gewenning. Effectbeoordeling Er is sprake van een bovengemiddeld aantal graasdieren en hokdieren aan de westkant van de vliegbasis. Het betreft voornamelijk melkvee, maar ook een relatief hoog aandeel paarden en pony’s. Het effect is als negatief (-) beoordeeld. Aspect

Halve behoefte

Hele behoefte

Landbouw

3.6

Defensiespecifiek

3.6.1

Nabijheid van oefengebieden Huidige situatie en referentiesituatie Voor jachtvliegtuigen is er één laagvliegroute boven Nederland. Deze ligt aan de oostkant van het land, tegen de grens met Duitsland. De route ligt grofweg tussen Haaksbergen, aan de zuidkant van Overijssel en Stadskanaal, aan de zuidoostkant van de provincie Groningen. Deze route wordt van zuid naar noord gevlogen. Ook oefenen jachtvliegtuigen op Vliehors Range, het oefenterrein van Defensie aan de westkant van Vlieland. Grotere oefengebieden liggen boven de Noordzee, aan de noordkant van Nederland. Effect van de halve en hele behoefte Vliegbasis Leeuwarden ligt aan de noordkant van Nederland. De vliegbasis ligt relatief dicht bij Vliehors Range en de oefengebieden boven de Noordzee. De route naar deze gebieden loopt maar gedeeltelijk over land. Ook het laagvlieggebied aan de oostkant van Nederland ligt relatief dichtbij. Om deze route te kunnen vliegen dienen de jachtvliegtuigen echter eerst op hoogte richting het zuiden te vliegen. Het eindpunt van de route ligt relatief dicht bij vliegbasis Leeuwarden. Dit is positief beoordeeld. Effectbeoordeling De relatief korte afstand tot de laagvliegroute boven land, Vliehors Range en oefengebieden boven de Noordzee leidt tot een positieve beoordeling (+) voor beide behoeften. Aspect

Halve behoefte

Hele behoefte

Nabijheid oefengebieden

3.6.2

Spreiding van jachtvliegtuigcapaciteit Huidige situatie en referentiesituatie De jachtvliegtuigcapaciteit is verdeeld over Leeuwarden (2.700 sorties), vliegbasis Volkel (2.000 sorties), Vliegbasis Eindhoven (250 sorties) en vliegbasis Gilze-Rijen (250 sorties). Effect van de halve en hele behoefte Het toevoegen van de halve of hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden zorgt niet voor meer spreiding van de jachtvliegtuigcapaciteit. De capaciteit wordt vergroot op de locatie waar al de meeste sorties jachtvliegtuigen vergund zijn. De halve of hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden draagt hierdoor niet bij aan het ACE-concept.

blad 65 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

Effectbeoordeling De halve en hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden draagt niet bij aan het ACE-concept en krijgt daarom een neutrale beoordeling (0). Aspect Spreiding jachtvliegtuigcapaciteit

3.7

Raakvlakken

3.7.1

(Toekomstige) energie-infrastructuur

Halve behoefte

Hele behoefte

Huidige situatie en referentiesituatie Nederland kent een grote opgave op het gebied van nieuwe energie-infrastructuur. In de huidige situatie zijn geen windturbines en/of bovengrondse hoogspanningsverbindingen gelegen nabij Vliegbasis Leeuwarden. Ook in de toekomst zijn geen plannen voor nieuwe grootschalige bovengrondse energie-infrastructuur nabij de vliegbasis. Effect van de halve en hele behoefte Het toevoegen van de halve of hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden leidt niet tot veranderingen in de situatie rondom (toekomstige) energie-infrastructuur. Effectbeoordeling Het effect is neutraal (0) beoordeeld, omdat er geen interferentie is met bestaande en nieuwe energieinfrastructuur is voorzien nabij de vliegbasis. Aspect Impact op (toekomstige) energie-infrastructuur

3.7.2

Halve behoefte

Hele behoefte

Toekomstige woningbouwplannen Huidige situatie en referentiesituatie Nederland kent een grote woningbouwopgave. Door heel Nederland worden woningen gebouwd. Met regionale woondeals zijn afspraken gemaakt over de omvang en locatie van woningbouwopgaven in Nederland. figuur 3-24 toont de woondeals van de provincie Friesland. De grootste uitbreiding zit bij de steden Leeuwarden, Heerenveen, Sneek (Sudwest-Fryslan) en Drachten (Smallingerland).

blad 66 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

figuur 3-24 Woondeals binnen provincie Friesland

Voor de gemeente Leeuwarden zijn de woningbouwlocaties op kaart gezet. figuur 3-25 laat zien dat de grote woningbouwlocaties centraal en aan de zuidkant van de stad gelegen zijn.

blad 67 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

figuur 3-25 Woningbouwlocaties binnen gemeente Leeuwarden

Effecten van de halve en hele behoefte De woningbouwlocaties in de gemeente Leeuwarden liggen niet in de directe omgeving van vliegbasis Leeuwarden. Het toevoegen van de halve en hele behoefte leidt niet tot beperkingen voor de woningbouwlocaties binnen de gemeente. In het buitengebied is de woningbouwopgave minder groot. De 35 Ke-contour van de halve en hele behoeften neemt aan de uiteinden (oost- en westkant) in omvang toe. De contouren raken een deel van de dorpen Menaam en Dronryp. Dit leidt mogelijk tot beperkingen (maatregelen) voor woningbouw. Effectbeoordeling Er is sprake van een (zeer) beperkte mogelijke woningbouwopgave binnen de 35 Ke-contouren van de halve en hele behoefte. Daarom scoort Leeuwarden voor de halve en de hele behoefte licht negatief (0/-). Aspect Toekomstige woningbouwplannen

Halve behoefte

Hele behoefte

0/-

blad 68 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

3.7.3

Civiele luchtvaart Huidige situatie en referentiesituatie Civiel medegebruik van de vliegbasis Vliegbasis Leeuwarden is vrijwel volledig in gebruik als militaire basis. Jachtvliegtuigen vormen de hoofdactiviteit op de vliegbasis. Er vindt wel civiel medegebruik plaats. Er staan helikopters van de Search and Rescue (SAR) opgesteld. Zij vervullen een belangrijke rol bij de hulpvoorziening op zee en op de Waddeneilanden. Daarnaast vliegen politie en waterschap met helikopters rond om grote menigten of de waterwegen in de provincie te observeren. Ook de hoofdtransportleidingen van de Gasunie worden op die manier in de gaten gehouden. En er wordt recreatief gevlogen op de vliegbasis. In de weekeinden mogen zweefvliegers en modelvliegers daar hun sport beoefenen. Inpassing in het luchtruim het programma Luchtruimherziening wordt het huidige militaire oefengebied in het noorden uitgebreid. Daardoor kan het militaire oefengebied in het zuiden van Nederland worden opgeheven voor oefeningen met jachtvliegtuigen. Hierdoor worden kortere routes voor civiel vliegverkeer mogelijk. Vliegtuigen uit het zuidoosten kunnen straks in een rechtere lijn naar Schiphol vliegen. Dat heeft een aantal voordelen: het is sneller, bespaart brandstof en vermindert de CO2-uitstootbetreft de noord-zuidindeling van het hogere luchtruim.

Op hoofdlijnen komt het er op neer dat het noordelijk deel overwegend voor militair gebruik is en het zuidelijk deel meer voor civiel gebruik. Effect van de halve en hele behoefte op civiele luchtvaart De combinatie van jachtvliegtuigen en het overig (helikopter)verkeer gaat al jaren goed samen. Uitbreiding van het aantal sorties jachtvliegtuigen op vliegbasis Leeuwarden leidt niet tot beperkingen voor het civiel gebruik van de vliegbasis. Effect van de halve en hele behoefte op inpassing in het luchtruim Vliegbasis Leeuwarden als basis voor jachtvliegtuigen is binnen het noordelijk oefengebied voor jachtvliegtuigen gepositioneerd. Het toevoegen van sorties jachtvliegtuigen op vliegbasis Leeuwarden leidt naar verwachting niet tot beperkingen voor de inpassing in het luchtruim. Effectbeoordeling De uitbreiding van jachtvliegtuigcapaciteit op vliegbasis Leeuwarden leidt niet tot hinder voor civiele luchtvaart. De uitbreiding van jachtvliegtuigcapaciteit op vliegbasis Leeuwarden past binnen de beoogde luchtruimherziening van Nederland. Voor beide aspecten is een neutrale beoordeling (0) gegeven. Aspect

3.7.4

Halve behoefte

Hele behoefte

Civiele luchtvaart

Inpassing in luchtruim

Toekomstige (grootschalige) bedrijvigheid Huidige situatie en referentiesituatie Er is geen (grootschalige) bedrijvigheid aanwezig rondom de vliegbasis. Er zijn ook geen plannen voor realisatie hiervan in de nabijheid. Effect van de halve en hele behoefte Het toevoegen van de halve of hele behoefte op vliegbasis Leeuwarden leidt niet tot veranderingen in de situatie rondom nieuwe grootschalige bedrijvigheid. Effectbeoordeling Het effect is neutraal (0) beoordeeld, omdat er geen concrete nieuwe grootschalige bedrijvigheid is voorzien nabij de vliegbasis. Aspect Impact op toekomstige grootschalige bedrijvigheid

Halve behoefte

Hele behoefte

blad 69 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

3.7.5

NOVEX Huidige situatie en referentiesituatie Vliegbasis Leeuwarden is niet gelegen in een NOVEX-gebied. Effect van de halve en hele behoefte Het toevoegen van de behoefte op Leeuwarden leidt niet tot veranderingen op nabij gelegen NOVEX-gebieden. Effectbeoordeling Het effect is neutraal (0) beoordeeld bij beide behoeften. Aspect Impact op opgaven (anders dan reeds beschouwd) vanuit NOVEX

Halve behoefte

Hele behoefte

blad 70 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

3.8

Samenvattend overzicht van de effectbeoordeling Thema

Beschouwde aspecten

Geluid

Halve behoefte

Hele behoefte

Totaal aantal woningen 48 – 55 dB

Totaal aantal woningen 55 – 70 dB

Totaal aantal woningen > 70 dB

Toename aantal woningen <45 Ke – militaire luchthavens

Toename aantal woningen >45 Ke – militaire luchthavens

Effecten op overige functies

Effecten op stiltegebieden

Toename concentraties NO2 door de activiteit

0/-

Toename concentraties PM10 door de activiteit

Toename aantal woningen <65 dB – civiele luchthavens Toename aantal woningen >65 dB – civiele luchthavens

Luchtkwaliteit

Toename concentraties PM2.5 door de activiteit Omgevingsveiligheid Risicobronnen binnen de PR-10-6-contour

0/-

Aantal kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-6-contour

Lichthinder

Trillingen

Trillinghinder woningen > 55 Ke en 65 dB

Beschermde gebieden

Stikstofdepositie N2000

0/-

Verstoring N2000

0/-

Broedvogels

0/-

Trekvogels

0/-

Overige soorten

0/-

Overstromingsrisico

0/-

Droogte

Risico op natuurbranden

Recreatie

Impact op recreatie

Landbouw

Impact op graas- en hokdieren

Toepassing ACE-concept

Nabijheid van oefengebied

Biodiversiteit

Waterveiligheid

Geschiktheid voor militair gebruik Interferentie met andere (Rijks)belangen

Impact op (toekomstige) hoofdinfrastructuur

Impact op toekomstige woningbouw

0/-

Impact op civiele luchtvaart

Impact op inpassing in luchtruim

Impact op toekomstige (grootschalige) bedrijvigheid

Impact op NOVEX-gebieden

blad 71 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

Vliegbasis Volkel

4.1

Geluid

4.1.1

Huidige situatie en referentiesituatie Vliegbasis Volkel ligt in het buitengebied van de gemeente Maashorst, tussen de gelijknamige kern en het dorp Mill (gemeente Land van Cuijk). In figuur 4-1 is de cumulatieve geluidbelasting van 2020 weergegeven. Buiten de bebouwde kom ligt de geluidbelasting over het algemeen laag, onder de 50 dB. Vliegbasis Volkel vormt echter een voorname bron van geluid. Direct rond de vliegbasis en in het verlengde van de landingsbaan ligt de gemiddelde geluidbelasting boven de 60 dB. Naast de vliegbasis zijn ook de provinciale wegen herkenbaar aanwezig op de kaart. De geluiduitstraling naar de omgeving is echter minder groot dan bij de vliegbasis.

figuur 4-1 Cumulatief geluid rond vliegbasis Volkel (bron: RIVM, 2020)

Huidige geluidbelasting vliegbasis Volkel De geluidbelasting van militaire vliegvelden wordt jaarlijks berekend door NLR. Hiervoor wordt een berekening gemaakt van het feitelijk gebruik. De resultaten worden jaarlijks gerapporteerd. figuur 4-2 toont de geluidbelasting van vliegverkeer op vliegbasis Volkel voor de periode 2019-2023. De zwarte contour betreft de geluidzone uit het Luchthavenbesluit.

blad 72 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

figuur 4-2 Geluidbelasting van 2019-2023 van vliegbasis Volkel (bron: NLR, 2023)

figuur 4-3 Geluidcontour van de jaarrekening 2022 van vliegbasis Volkel ten opzichte van de geluidzone

blad 73 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

tabel 4-1 Aantal woningen, gehinderden en ernstig gehinderden o.b.v. jaarrekening 2022 Geluidbelasting

#woonpanden

#inwoners

% ernstig gehinderden

#ernstig gehinderden

% en # met maatregelen

35-40 Ke

155

354

25%

20%

40-45 Ke

174

30%

25%

45-50 Ke

35%

25%

50-55 Ke

40%

25%

55-60 Ke

45%

25%

60-65 Ke

50%

25%

60%

>65 Ke

Totaal:

247

566

155

0 124

tabel 4-1 toont de resultaten van de geluidberekeningen voor het jaar 2022 van vliegbasis Volkel. De tabel laat het aantal woningen en het bijbehorend aantal inwoners (gehinderden) per geluidbelastingsklasse zien. Met het percentage ernstig gehinderden per geluidbelastingsklasse is het aantal ernstig gehinderden berekend. Er liggen bijna 250 woningen binnen de geluidcontour van 2022. Ruim 60% ligt binnen de laagste geluidbelastingsklasse. Zonder maatregelen komt het aantal ernstig gehinderden in de huidige situatie uit op 155 inwoners. Circa 60% hiervan zit in de geluidbelastingsklasse tot 35 Ke. Bij woningen met een hogere geluidbelasting zijn maatregelen toegepast om de geluidbelasting in de woning (binnenniveau) te verminderen. Hierdoor neemt het aantal gehinderden af met circa dertig. Op basis van de jaarrekening 2022 zijn er geen woningen waar de geluidbelasting boven de 55 Ke-contour ligt. Geluidszone vliegbasis Volkel (vergunde situatie) Voor vliegbasis Volkel is de geluidbelasting vastgelegd door middel van een geluidzone. Deze zone is opgenomen in het Luchthavenbesluit Volkel (4 september 2015). De geluidbelasting van de militaire activiteiten moet elk jaar binnen deze contouren blijven. De bestaande geluidzone van vliegbasis Volkel met het bijbehorend aantal sorties jachtvliegtuigen (2.000) vormt de vergunde situatie voor het MER.

De behoefte voor jachtvliegtuigen is een aanvulling op de bestaande (vergunde) ruimte voor jachtvliegtuigen.

blad 74 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

figuur 4-4 Geluidcontour van vliegbasis Volkel, zoals opgenomen in het luchthavenbesluit

Met behulp van GIS is het aantal woningen binnen de geluidcontouren van de geluidzone bepaald. tabel 4-2 toont de resultaten voor de geluidzone van vliegbasis Volkel. De tabel en de grafiek laat het aantal woonpanden per geluidsbelastingklasse zien. tabel 4-2 Aantal woningen op basis van de geluidzone (en huidige situatie) bij vliegbasis Volkel Geluidsklassen

Aantal woningen huidig gebruik

Aantal woningen geluidszone

20-25 Ke

1.362

8.476

25-30 Ke

2.454

1.283

30-35 Ke

762

2.162

35-40 Ke

155

1.588

40-45 Ke

157

45-50 Ke

50-55 Ke

55-60 Ke

60-65 Ke

>65 Ke

Totaal:

4.825

13.792

blad 75 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

Aantal woningen huidige situatie en referentiesituatie (Ke) 9.000 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0

20 - 25 25 - 30 30 - 35 35 - 40 40 - 45 45 - 50 50 - 55 55 - 60 60 - 65 > 65 Ke Ke ke ke Ke Ke Ke Ke Ke Ke Aantal woningen huidig gebruik

Aantal woningen referentiesituatie

figuur 4-5 Aantal woningen vanaf 25 Ke voor de huidige situatie en de vergunde situatie van vliegbasis Volkel,

Uit de tabel en grafiek blijkt dat het aantal woningen bijna drie keer zo hoog is in de vergunde situatie ten opzichte van de huidige situatie. De grootste toenamen zitten in de laagste geluidsklasse en in de klassen 30-35 Ke en 3540 Ke en hoger. In de hogere geluidsklassen zijn de verschillen kleiner. De reden voor deze verschillen is dat er meer gevlogen mag (en gaat door de veranderende dreiging in de afgelopen jaren) worden dan in 2022 het geval was.

4.1.2

Effect van de halve en hele behoefte Effecten op de geluidcontouren Uitbreiding van het aantal sorties jachtvliegtuigen heeft effect op de vorm en omvang van de geluidcontouren. Voor vliegbasis Volkel zijn de geluidcontouren berekend bij toevoeging van 1.150 (halve behoefte) en 2.300 (hele behoefte) sorties jachtvliegtuigen. Het totaal aantal sorties voor jachtvliegtuigen komt bij toevoeging van de halve behoefte uit op 3.150 per jaar. Het totaal aantal sorties voor jachtvliegtuigen komt bij toevoeging van de hele behoefte uit op 4.300 per jaar. De wettelijk vastgelegde geluidzone heeft de 35 Ke-contour als buitenste grens. Buiten deze contour, waar de geluidbelasting lager is dan 35 Ke, kan nog steeds hinder door geluid ervaren worden. Voor het MER is ook gekeken naar de geluidcontouren van 20-35 Ke. Het aantal woningen binnen deze contouren is voor de geluidzone en de halve en hele behoefte in beeld gebracht in latere passages. Bij de halve behoefte is te zien dat de geluidcontour door toevoeging van 1.150 sorties iets groter wordt. Aan de zuidkant breiden de laagste drie contouren enigszins uit, aan de noordkant is dat in beperkte mate het geval. Ter hoogte van de vliegbasis zijn de contouren langgerekter. De buitenkanten zijn iets smaller, met name de hogere contouren zijn langer richting het noordoosten en zuidwesten.

De toevoeging van 2.300 sorties (hele behoefte) leidt tot verdere uitbreiding van de geluidcontouren. Alleen aan de noordkant van de landingsbaan zijn twee kleine locaties waar de contouren binnen de geluidzone blijven. Op alle andere plekken worden de contouren groter. Door de uitbreiding valt een groot deel van Mill en delen van Odiliapeel binnen de geluidcontouren binnen de 35 en 40 Ke-contouren. Bij enkele kleinere kernen aan de zuidwestkant is eveneens uitbreiding van de contour (toename van geluid) te zien.

blad 76 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

figuur 4-6 Geluidcontouren vanaf 20 Ke voor de halve en hele behoefte op vliegbasis Volkel

toont de oppervlakte van de geluidbelastingklasse van de geluidzone (>35 Ke) en van de situatie met toevoeging van de halve en hele behoefte. tabel 4-3 Omvang van de contouren van de huidige geluidzone, de halve behoefte en de hele behoefte (in km 2) Geluidbelasting

Zone

Halve behoefte

Hele behoefte

35-40 Ke

22,9

26,9

+ 4,0

33,5

+ 10,6

40-45 Ke

13,8

17,0

+ 3,2

21,7

+ 7,9

45-50 Ke

8,7

10,5

+ 1,8

13,8

+ 5,1

50-55 Ke

5,6

6,5

+ 0,9

8,4

+ 2,8

55-60 Ke

3,6

4,0

+ 0,4

5,2

+ 1,6

60-65 Ke

2,4

3,2

+ 0,8

> 65 Ke

1,8

1,5

- 0,3

2,0

+ 0,2

58,9

68,8

+ 9,9

87,7

+ 28,8

Totaal:

tabel 4-3 toont de oppervlakte per geluidbelastingsklasse voor de geluidzone, de halve en hele behoefte en de verschillen. Vrijwel overal is een toename te zien, alleen de >65 Ke-contour neemt af bij de halve behoefte. Totaal neemt de 35 Ke-contour van de halve behoefte toe met bijna 10 km2. Bij de hele behoefte is de toename bijna 30 km2, dit is circa 50% toename ten opzichte van de geluidzone. Effecten op het aantal woningen in Ke De effecten op de geluidcontouren zijn ook terug te zien in het aantal woningen in tabel 4-4. Hier staan het aantal woningen voor de halve en hele behoefte (net als de huidige situatie en vergunde situatie).

blad 77 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie tabel 4-4 Aantal woningen bij de halve en hele behoefte Volkel Geluidsklassen

Aantal woningen huidig gebruik

Aantal woningen geluidszone

Aantal woningen halve behoefte

Aantal woningen hele behoefte

20-25 Ke

1.362

8.476

12.441

10.561

25-30 Ke

2.454

1.283

3.906

9.734

30-35 Ke

762

2.162

2.185

1.422

35-40 Ke

155

1.588

1.580

2.525

40-45 Ke

157

300

676

45-50 Ke

169

50-55 Ke

55-60 Ke

60-65 Ke

>65 Ke

Totaal:

4.825

13.792

20.601

25.220

Binnen de 20 Ke-contour is zowel bij de halve als de hele behoefte een toename van het aantal woningen te zien. Bij de hele behoefte is de toename binnen de 20 – 25 Ke-contour ten opzichte van de zone lager dan bij de halve behoefte. Dit komt doordat een deel van het dorp Boekel bij de hele behoefte in de 25-30 Ke-contour valt. De hele behoefte leidt daar tot een forse toename van het aantal woningen. Met kleine wijzigingen in vluchtpaden zijn wel optimalisaties te maken die leiden tot afname van het aantal woningen binnen met name de laagste geluidklassen. De verwachting is echter dat deze contour altijd over meerdere kernen of buurten blijft lopen, waardoor het totaal aantal woningen hoog blijft. Binnen de 30-35 Ke-contour is een afname ten opzichte van de zone te zien bij de hele behoefte. Deze woningen zijn ‘verschoven’ naar een hogere geluidbelastingklassen (onder andere 35-40 Ke), zoals te zien is in tabel 4.5. In de hogere geluidklassen (>50 Ke) is sprake van een significante toename van circa 60 woningen bij een halve behoefte en bij een hele behoefte gaat het dan om circa 100 woningen extra. Bij de halve behoefte zijn geen woningen gelegen in de > 65 Ke contour en bij de hele behoefte is dit er 1. Voor deze woning is sanering nodig.

Inzicht in het aantal ernstig gehinderden De effecten van de groei van de geluidscontouren bij de halve en hele behoefte ten opzichte van de huidige situatie en vergunde situatie is ook terug te zien in het aantal ernstig gehinderden. Hiervoor is specifiek gekeken naar de hoogste geluidsbelastingklassen vanaf 45 Ke, zie figuur 4-7. In de figuur is te zien dat bij de halve en hele behoefte er sprake is van een toename van het aantal ernstig gehinderden (>45 Ke). Met name het verschil met de huidige situatie is duidelijk zichtbaar. In totaal neemt het aantal ernstig gehinderden (vanaf 45 Ke) met 139 toe ten opzichte van de huidige situatie bij een halve behoefte (50 ten opzichte van de vergunde situatie). Er zijn 223 extra ernstig gehinderden bij een hele behoefte ten opzichte van de huidige situatie (en 143 ten opzichte van de vergunde situatie).

blad 78 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

Aantal ernstig gehinderden (vanaf 45 Ke) 300 250 200 150 100 50 0 Huidig gebruik

Zone 45 - 50

Halve behoefte

50 - 55

55 - 60

60 - 65

Hele behoefte > 65

figuur 4-7 Het aantal ernstig gehinderden vanaf 50 Ke bij de halve en hele behoefte ten opzichte van de huidige situatie en vergunde situatie

Effecten op de toename van woningen (Ke) Door het groter worden van de geluidscontouren neemt ook het aantal woningen in totaal toe. In tabel 3- zijn de toenamen te zien van het aantal woningen boven en onder de 45 Ke ten opzichte van de huidige situatie en de vergunde situatie. tabel 4-5 Toename aantal woningen (Ke) ten opzichte van de huidige situatie en vergunde situatie Aantal woningen huidig gebruik

Aantal woningen vergunde situatie

Aantal woningen halve behoefte

Aantal woningen hele behoefte

4.825

13.792

20.601

25.220

Toename t.o.v. huidig

15.776

20.395

Toename t.o.v. vergunde situatie

6.809

11.428

20.412

24.918

Toename t.o.v. huidig

15.605

20.111

Toename t.o.v. vergunde situatie

6.746

11.252

189

302

Toename t.o.v. huidig

171

284

Toename t.o.v. vergunde situatie

176

Totaal aantal woningen:

Totaal aantal woningen < 45 Ke

Totaal aantal woningen > 45 Ke

4.807

13.666

126

In totaal neemt het aantal woningen tot 45 Ke bij een halve behoefte toe met ruim 15.605 ten opzichte van de huidige situatie en 6.746 ten opzichte van de vergunde situatie. Dit is als zeer negatief (--) beoordeeld vanwege het grote verschil tussen de huidige situatie en vergunde situatie (als alleen naar de vergunde situatie was gekeken, zou een negatieve beoordeling toegekend worden). De toename van het aantal woningen met een geluidbelasting hoger dan 45 Ke neemt toe met 171 ten opzichte van de huidige situatie en met bijna 63 ten opzichte van de vergunde situatie. Dit is als negatief (-) beoordeeld. Bij de hele behoefte is de groei ten opzichte van de huidige situatie en ook de vergunde situatie significant groter. Het gaat hierbij om ruim 20.000 woningen extra met een geluidbelasting <45 Ke ten opzichte van de huidige situatie en bijna 11.252 extra woningen ten opzicht van de vergunde situatie. Dit is als zeer negatief (--) beoordeeld.

blad 79 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

In de hoogste geluidklassen (>45 Ke) zijn deze toenamen 284 en 176 ten opzichte van respectievelijk de huidige situatie en de vergunde situatie. Dit is als zeer negatief (--) beoordeeld. Effecten van de halve en hele behoefte in Lden De geluidbelasting van de hele en halve behoefte is voor vliegbasis Volkel ook berekend in Lden. figuur 4-8 toont de geluidcontouren van de halve en hele behoefte in Lden. In tabel 4.7 is het aantal per geluidbelastingsklasse in Lden weergegeven. De 62 dB-contour komt ongeveer overeen met de 35 Ke-contour.

figuur 4-8 Geluidcontouren vanaf 48 dB van de halve en hele behoefte op vliegbasis Volkel in Lden tabel 4-6 Aantal woningen in Lden voor de halve en hele behoefte op vliegbasis Volkel Geluidsklassen

Aantal woningen halve behoefte

Aantal woningen hele behoefte

48-50 dB

14.915

21.455

50-55 dB

18.219

22.379

55-60 dB

13.505

16.728

60-62 dB

1.960

1.111

62-65 dB

1.629

2.759

65-70 dB

337

675

70-75 dB

108

148

> 75 dB

Totaal:

50.680

65.266

blad 80 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

Volkel - aantal woningen (Lden) 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0 48

Aantal woonpanden Halve behoefte

Aantal woonpanden Hele behoefte

figuur 4-9 Aantal woningen per geluidklasse (Lden) voor de halve en hele behoefte

Uit tabel 4-6 en figuur 4-9 blijkt dat in totaal veel mensen (vanaf 48 dB) enige vorm van geluidshinder kunnen krijgen. Tot 55 dB zijn dit bij een halve behoefte circa 33.100 woningen en bij een hele behoefte 43.834. Dit komt overeen met een negatieve (-) beoordeling voor een halve behoeften en een zeer negatieve (--) beoordeling voor een hele behoefte. In de hogere geluidklassen (55-70 dB) gaat het om ruim 17.400 woningen bij de halve behoefte (zeer negatieve beoordeling) en circa 21.300 woningen bij de hele behoefte (zeer negatieve beoordeling). Tot slot geldt dat voor de hoogste geluidsklassen (>70 dB) 115 woningen bij een halve behoefte in deze geluidklassen liggen en 159 woningen bij een hele behoefte. Dit komt overeen met een zeer negatieve (--) beoordeling voor beide behoeften. Effecten op overige geluidgevoelige functies Hinder door geluid wordt ook ervaren bij andere (geluid)gevoelige functies dan woningen, zoals verzorgingstehuizen, scholen en kinderdagverblijven. Deze functies zijn in beeld gebracht met behulp van het overzicht van (zeer) kwetsbare functies uit de Risicokaart. De hinder voor recreatieve functies wordt beschouwd bij het aspect ‘recreatie' (paragraaf 4.5.2). tabel 4-7 toont het aantal zorg- en onderwijsfuncties binnen de >55 dB-contouren van de halve en hele behoefte op vliegbasis Volkel.

tabel 4-7 Aantal zorg- en onderwijsfuncties binnen de Lden-contouren van de halve en hele behoefte op vliegbasis Volkel Geluidbelasting

Halve behoefte

Hele behoefte

Zorg

Onderwijs

Zorg

Onderwijs

190

212

60 – 62 dB

62 – 65 dB

65 – 70 dB

70 – 75 dB

55 – 60 dB

> 75 dB Totaal:

220

246

blad 81 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

Er zijn relatief veel zorgfuncties aanwezig, met name in de 55-60 dB contour. In totaal zijn bij een halve behoefte 220 zorgfuncties en 29 onderwijsfuncties aanwezig binnen de > 55 dB contour. Bij een hele behoefte neemt dit aantal toe met respectievelijk 26 en 10 zorg- en onderwijsfuncties. De tabel laat ook zien dat de verschillen in aantal functies binnen de geluidcontouren voor beide behoeften niet groot zijn. Het verschil is met name in de 55-60 dB-contour zichtbaar. Alleen bij de hele behoefte is een onderwijsfunctie aanwezig in de geluidbelastingsklasse van meer dan 75 dB. Voor beide behoeften geen een zeer negatieve (--) beoordeling. Effecten op stiltegebieden figuur 4-10 toont de ligging en begrenzing van stiltegebieden rond vliegbasis Volkel. Het dichtstbijzijnde stiltegebied ligt op iets minder dan 5 km ten noordwesten van de vliegbasis. Het stiltegebied aan de noordoostkant ligt binnen de 55-60 dB-contour van de hele behoefte. Ook bij de halve behoefte ligt de 55-60 dBcontour over dit stiltegebied.

figuur 4-10 Ligging van stiltegebieden rond vliegbasis Volkel

Vanwege de ligging van de 55-60 dB-contour over het stiltegebied aan de noordoostkant geldt een licht negatieve (0/-) beoordeling voor beide behoeften.

4.1.3

Effectbeoordeling Het toevoegen van 1.150 en 2.300 sorties jachtvliegtuigen op vliegbasis Volkel leidt tot verandering van de geluidbelasting. In de vorige passages zijn hiervoor de effecten beschreven en de effectbeoordeling benoemd. Deze staan hier samengevat. Halve behoefte

Hele behoefte

Totaal aantal woningen 48 – 55 dB

Totaal aantal woningen 55 – 70 dB

blad 82 van 325

Toename aantal woningen <45 Ke

Toename aantal woningen >45 Ke

Effecten op overige functies

Stiltegebieden

0/-

4.2

Gezonde en Veilige Leefomgeving

4.2.1

Luchtkwaliteit Huidige situatie en referentiesituatie In figuur 4-11, linker figuur, zijn de stikstofdioxide (NO2) concentraties rondom de vliegbasis Volkel weergegeven. Op de kaart is te zien dat de hoogste concentraties NO2 waarneembaar zijn nabij snelwegen, langs stedelijke hoofdontsluitingswegen en in stedelijke gebieden. Rondom ligt de concentratie stikstofdioxide tussen de 10 en 14 μg/m3. De concentraties liggen boven de gestelde WHO-advieswaarde van 10 μg/m3 vallen.

figuur 4-11 Jaargemiddelde concentraties stikstofdioxide (links), fijn stof (midden) en zeer fijn stof (rechts) voor het jaar 2022 rond vliegbasis Volkel (bron: RIVM, 2022)

In de middelste figuur is te zien dat de hoogste concentraties PM10 waarneembaar zijn in het stedelijke gebieden, langs autowegen en nabij industrie. Ook rondom de vliegbasis is een lichte verhoging van de concentratie PM10 te zien. De concentraties PM10 ligt rond de 18 μg/m3. De concentraties liggen onder de wettelijke norm van 40 μg/m3, maar boven de WHO-advieswaarde van 15 μg/m3. De rechter figuur toont de concentraties zeer fijn stof rond vliegbasis Volkel. De vliegbasis ligt in een gebied met verhoogde concentraties zeer fijn stof, in vergelijking met de rest van Nederland. Dit komt onder andere door de hoge dichtheid aan vee in deze regio. De concentraties zeer fijn stof liggen tussen de 8 en 10 μg/m3. Dit ligt onder de wettelijke norm van 25 μg/m3 , maar boven de WHO-advieswaarde van 5 μg/m3. Effect van de halve en hele behoefte De toename van het aantal sorties leidt tot toename van de uitstoot van stikstofdioxide en (zeer) fijn stof. Het effect op de concentraties is het grootst in de directe omgeving van de luchthaven, met name onder de aanvliegroute(s). Bij toenemende vlieghoogte neemt het effect op de concentraties luchtverontreiniging op leefniveau af. Het effect op de concentraties luchtverontreiniging is onderzocht op basis van het aantal sorties en de afstand tot de vliegbasis.

blad 83 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

In volgende grafieken is de bijdrage voor stikstofdioxide, fijn stof en zeer fijn stof voor de hele en halve behoefte weergegeven. De bijdrage van de halve behoefte is voor alle stoffen en afstanden de helft van de hele behoefte.

figuur 4-12 Bijdrage van de hele en halve behoefte aan concentraties stikstofdioxide ten opzichte van de afstand tot de landingsbaan

De bijdrage van 2.300 sorties aan de concentraties stikstofdioxide (NO2) is beperkt tot 0,08 μg/m3 op 500 meter van de luchthaven. Op 1.000 meter daalt de bijdrage tot 0,045 μg/m3, op 2.000 meter is de bijdrage gedaald tot 0,025 μg/m3. Deze bijdrage leidt niet tot significante toename (ca. 0,7%) van de jaargemiddelde concentraties stikstofdioxide.

figuur 4-13 Bijdrage van de hele en halve behoefte aan concentraties fijn stof ten opzichte van de afstand tot de landingsbaan

De bijdrage van 2.300 sorties aan de concentraties fijn stof (PM10) is beperkt tot 0,0022 μg/m3 op 500 meter van de luchthaven. Op 1.000 meter daalt de bijdrage tot 0,001 μg/m3, op 2.000 meter is de bijdrage gedaald tot 0,0005 μg/m3. Deze bijdrage leidt niet tot significante toename (minder dan 0,02%) van de jaargemiddelde concentraties fijn stof.

blad 84 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

figuur 4-14 Bijdrage van de hele en halve behoefte aan concentraties zeer fijn stof ten opzichte van de afstand tot de landingsbaan

De bijdrage van 2.300 sorties aan de concentraties zeer fijn stof (PM2,5) is beperkt tot 0,0014 μg/m3 op 500 meter van de luchthaven. Op 1.000 meter daalt de bijdrage tot 0,0007 μg/m3, op 2.000 meter is de bijdrage gedaald tot 0,00035 μg/m3. Deze bijdrage leidt niet tot significante toename (minder dan 0,03%) van de jaargemiddelde concentraties zeer fijn stof. tabel 4-8 Maximale bijdrage stikstofdioxide, fijnstof en zeer fijn stof ten opzichte van de achtergrondconcentraties Gemiddelde conc. (2023)

Max. bijdrage 1.150 sorties

Max. bijdrage 2.300 sorties

11 μg/m3

0,04 μg/m3

0,36%

0,08 μg/m3

0,73%

Fijn stof

18 μg/m

0,0011 μg/m

0,01%

0,0022 μg/m3

0,01%

Zeer fijn stof

9 μg/m3

0,0007 μg/m3

0,01%

0,0014 μg/m3

0,02%

Stikstofdioxide

Effectbeoordeling Voor alle stoffen ligt de bijdrage aan de concentraties luchtverontreiniging onder de 1%. Alleen de bijdrage van 2.300 sorties voor stikstofdioxide ligt boven de 0,5%. Op basis van de beoordelingsschaal voor luchtkwaliteit leidt dit tot de volgende beoordeling:

4.2.2

Halve behoefte

Hele behoefte

Stikstofdioxide

0/-

Fijn stof

Zeer fijn stof

Omgevingsveiligheid Omgevingsveiligheid gaat over de risico's voor mens en milieu bij gebruik, opslag en vervoer van gevaarlijke stoffen. Voor het thema omgevingsveiligheid is naar het plaatsgebonden risico, impact op risicovolle activiteiten in de omgeving en de aantallen (zeer) kwetsbare gebouwen binnen de PR-contouren. Huidige situatie en vergunde situatie De ligging van de PR-contouren van de vergunde situatie, de volledige behoefte en halve behoefte zijn weergegeven in figuur 4-15.

blad 85 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie

figuur 4-15 PR 10-6 contouren van de huidige vergunde situatie op vliegbasis Volkel

Impact Plaatsgebonden risico op risicobronnen Er bevindt zich in één LPG tankstation binnen de PR-10-6-contour van de vergunde situatie. De mogelijkheid tot een domino-effect is dus aanwezig. Echter, het aantal risicobronnen is zeer beperkt. Impact Plaatsgebonden risico op (zeer) kwetsbare gebouwen In de volgende tabel is het aantal kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-6-contour van de vergunde situatie weergegeven tabel 4-9 Aantal kwetsbare en zeer kwetsbare functies binnen PR10-6 contour van de vergunde zone van vliegbasis Volkel

Aantal Aantal kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-5-contour

Aantal kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-6-contour

Effect van de halve behoefte Impact Plaatsgebonden risico op risicobronnen Er bevindt zich in één LPG tankstation binnen de PR-10-6-contour van de halve behoefte. De mogelijkheid tot een domino-effect is dus aanwezig. Echter, het aantal risicobronnen is zeer beperkt. Impact Plaatsgebonden risico op (zeer) kwetsbare gebouwen In de volgende tabel is het aantal kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-6-contour bij halve invulling van de behoefte aangeduid. Dit neemt toe tot 42 kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-6-contour

blad 86 van 325

planMER Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Deelrapport behoefte VIII: Toename jachtvliegtuigencapaciteit projectnummer 0486487.100 1 mei 2025 Ministerie van Defensie tabel 4-10 Aantal kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen binnen de PR10-5 en 10-6 contour van de halve behoefte op vliegbasis Volkel

Aantal -5

Aantal kwetsbare gebouwen binnen de PR-10 -contour

Aantal kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-6-contour

Effect van de hele behoefte Impact Plaatsgebonden risico op risicobronnen Er bevindt zich in één LPG tankstation en één propaantank binnen de PR-10-6-contour van de hele behoefte. De mogelijkheid tot een domino-effect is dus aanwezig. Echter, het aantal risicobronnen is zeer beperkt. Propaantanks zijn daarnaast zeer kleine risicobronnen met beperkte impact op de omgeving. Impact Plaatsgebonden risico op (zeer) kwetsbare gebouwen In tabel 4-11 is het aantal kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-6-contour bij hele invulling van de behoefte aangeduid. Dit zijn 143 kwetsbare objecten en is een significante toename van 122 ten opzichte van de vergunde situatie. tabel 4-11 Aantal kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen binnen de PR10-5 en PR10-6 contour van de hele behoefte op vliegbasis Volkel

Aantal Aantal kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-5-contour

Aantal kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-6-contour

143

Effectbeoordeling Bij de halve behoefte neemt het aantal risicobronnen binnen de PR-10-6-contour niet toe. Dit is neutraal (0) beoordeeld. Bij de halve behoefte neemt het aantal (zeer) kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-6-contour toe met 21 tot 42. Dit is licht negatief (0/-) beoordeeld. Bij de hele behoefte neemt het aantal risicobronnen binnen de PR-10-6-contour toe met één LPG-tank. Dit is licht negatief (0/-) beoordeeld. Bij de hele behoefte neemt het aantal (zeer) kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-6contour toe met 122, dit is zeer negatief (--) beoordeeld.

4.2.3

Halve behoefte

Hele behoefte

Risicobronnen binnen de PR-10-6-contour

0/-

(zeer) kwetsbare gebouwen binnen de PR-10-6-contour

0/-

Licht Huidige situatie en vergunde situatie figuur 4-16 toont de lichtemissies in de omgeving van vliegbasis Volkel. Op de kaart is te zien dat de meeste lichtemissies afkomstig zijn van de stedelijke gebieden rond de vliegbasis. Aan de zuidwestkant van Veghel ligt een industriegebied met veel lichtemissie.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.dronten.nl/api/v1/meetings/1305/documents/19906