b90b1f22-245c-4f60-91d4-474d00527a41.pdf

17

Aantallen In 2019 hebben 30 inwoners gebruik gemaakt van Budgetbeheer op Maat. In 2020 waren dit 33 inwoners. Samenwerking Bij Budgetbeheer op Maat staat de integrale aanpak van onderliggende oorzaken centraal. Om dit goed vorm te geven is samenwerken noodzakelijk. Binnen MDF is er door de budgetconsulenten actief samengewerkt met de sociaal raadslieden, maatschappelijk werkers, gezinscoach en gezinsadviseur. Ook extern wordt er samengewerkt met organisaties die ook bij de doelgroep betrokken zijn zoals bijvoorbeeld de gemeente Dronten (medewerkers wijknetwerken), OFW, de Voedselbank en De Meerpaal. Conclusie Zodra er een signaal binnenkwam van een inwoner of doorverwijzende instantie werd er (pro-)actief gehandeld door MDF. In het (recente) verleden moest een aanmeldformulier van 6 pagina’s volledig worden ingevuld en ondertekend en een inwoner moest op kantoor komen, voordat hij geholpen kon worden. Dat is losgelaten. Hierdoor is de uitval minimaal. Er is maatwerk geleverd, afhankelijk van de mogelijkheden en capaciteiten van de inwoner. Deze benadering blijkt succesvol en wordt nu ook toegepast binnen de reguliere schuldhulpverlening. Toekomstige maatschappelijke kosten worden beperkt, door het aanbieden van Budgetbeheer op Maat. Tijdig ondersteuning bieden bij financiële problematiek voorkomt stress en problematiek in gezinnen.

Het voorkomt ook mogelijke huisuitzettingen en hogere instroom in beschermingsbewind. Evaluatie vergelijkbaar traject In de gemeente Haarlem is in 2019 een evaluatierapport18 opgeleverd rondom budgetondersteuning op maat, deze ondersteuning is vergelijkbaar met Budgetbeheer op Maat. In Haarlem zijn ze in 2017 gestart met dit traject. De conclusie van dit rapport is dat de budgetondersteuning op maat een toegevoegde waarde is binnen de dienstverlening.

18

Aanbevelingen die (mogelijk) ook in Dronten kunnen werken: • samenwerking tussen cliënten, re-integratieconsulenten Participatiewet en de budgetcoach om de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen (door te werken aan het schuldenprobleem); • altijd maatwerk leveren (werkprocessen durven loslaten); • starten met kennismakingsgesprek van 30 minuten in plaats van een intakegesprek van 90 minuten, waarbij eerste inschatting wordt gemaakt van de hulp die geboden kan worden; • naamsbekendheid vergroten; • termen als ‘schulden’, ‘schuldhulp’ en ‘aanmelding voor schuldhulpverlening’ hebben vaak afstotende werking, in Haarlem is verder ingezet op de term ‘geldzorgen’.

3.4 Onderzoeken van effectiviteit van onze preventieve maatregelen en bepalen strategie Schulden kunnen leiden tot allerlei problemen en maatschappelijke kosten. Hierom is het belangrijk om te voorkomen dat er financiële problemen ontstaan. Schuldpreventie heeft als doel om gezond financieel gedrag te bevorderen. MDF kent verschillende vormen van schuldpreventie. Denk aan: • financiële spreekuren; • spreekuur Money Talks bij ROC Landstede; • ondersteuning bij administratie en budgettering door vrijwilligers; • workshops ‘Uitkomen met je inkomen’ en ‘Recht op geld’; • interactieve theatervoorstelling ‘Cashflow’ met verwerkingslessen (voor leerlingen in het derde jaar van het voortgezet onderwijs); • ondersteuning bij inzet leermiddelen primair onderwijs; • startpunt geldzaken (mdf.startpuntgeldzaken.nl); • aansluiting bij wijknetwerken en de Voedselbank. Met een goede inzet van deze preventieve activiteiten kunnen schulden voorkomen worden. Een belangrijke vraag is om te achterhalen in hoeverre bovenstaande preventieve activiteiten effectief zijn en de juiste doelgroep bereiken. Tot slot kan er in kaart gebracht worden of er nog preven-

Evaluatierapport, Budgetondersteuning op Maat loont, Corinne Visser en Denise Lemmens-Smit, Afd. Schulden-Minima-Sociale Recherche, 15 mei 2019.

18 

tieve activiteiten missen. Een voorbeeld hiervan is de aansluiting op levensgebeurtenissen (bijvoorbeeld echtscheiding, werkloosheid of arbeidsongeschiktheid). MDF heeft een samenwerking met de advocatuur in Dronten en gidsen/consulenten Participatiewet, om inwoners te kunnen helpen bij het budgetteren/administreren na bijvoorbeeld een echtscheiding en/of bij een inkomensterugval.

3.5 Ontwikkelingen In voorgaande paragrafen is aangegeven welke acties we al hebben ondernomen en voortzetten en welke acties we nog moeten oppakken op het gebied van schuldhulpverlening (preventie). In deze paragraaf gaan we in op de ontwikkelingen.

3.5.1 Versterken en verbinden in het schuldendomein Zoals al in hoofdstuk 1 al is aangegeven heeft het kabinet in 2018 het actieplan ‘Brede Schuldenaanpak’ geïntroduceerd. De ‘Brede Schuldenaanpak’ is langs verschillende lijnen opgezet: 1 voorkomen van schulden door preventie en vroegsignalering; 2 de inwoner in een verder stadium te ontzorgen en te ondersteunen; 3 met een zorgvuldige en maatschappelijk verantwoorde incasso; 4 en aansluiting/verbinding van schuldenbewind op andere soorten sociale- of maatschappelijke ondersteuning. Om bovenstaande doelstellingen te realiseren worden vanaf 1 januari 2021 verschillende wetten ingevoerd die impact hebben op verschillende processen bij gemeenten en, indien van toepassing, hun uitvoeringsorganisaties binnen de domeinen die raken aan taken rondom preventie, vroegsignalering, de uitvoering van schuldhulpverlening en incasso. Het betreft de volgende wetten:

• Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (WvBVV); • aanpassing van de Wgs; • adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind (Ags); • Wet stroomlijning keten voor derdenbeslag, ook wel bekend als verbreed beslagregister (Vbr). Hierbij dient opgemerkt te worden dat de verbreding van het beslagregister vanaf 2022 gefaseerd zal worden ingevoerd. WvBVV Op 1 januari 2021 treedt de WvBVV in werking. Deze wet ondersteunt een eenduidige manier van het berekenen van de beslagvrije voet (ondersteund met een rekentool, de centrale voorziening), introduceert een vaste beslagvolgorde en introduceert de coördinerend deurwaarder. Daarnaast worden er wijzigingen aangebracht in het proces van beslagleggen om beslagen zoveel mogelijk te concentreren en daardoor beter te coördineren. Ags Op 1 januari 2021 treedt eveneens de Ags in werking. Het adviesrecht moet gemeenten beter in staat stellen hun regierol bij schuldenbewind te vervullen. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan de wens van gemeenten om meer grip te krijgen op de instroom in schuldenbewind. Verder biedt het adviesrecht de rechter de mogelijkheid om alternatieve vormen van ondersteuning af te wegen bij de beoordeling van het verzoek tot instelling van schuldenbewind. Gemeenten dienen bij de rechtbank aan te geven of zij wel of niet gebruik wensen te maken van het adviesrecht via een zogenaamde ‘Opt-in’ regeling.

Op dit moment zijn we in gesprek met MDF en enkele Flevolandse gemeenten om te bepalen hoe deze Opt-in regeling ingezet gaat worden. Aanpassing Wgs Op 1 januari 2021 is de aangepaste Wet gemeentelijke schuldhulpverlening in werking getreden. De wetswijziging faciliteert de uitwisseling van persoonsgegevens bij 2 onderdelen van schuldhulpverlening, namelijk bij: • de gegevensuitwisseling met als doel vroegsignalering van schulden; • de gegevensuitwisseling voor het besluit over toegang tot en het plan van aanpak voor schuldhulpverlening.

19

Met de wet wordt een juridische basis (wettelijke doelbinding) gelegd voor vroegsignalering. Met ingang van de Wgs komen ook verplichtingen: 1 vaste lasten crediteuren moeten signalen gaan aanleveren; 2 gemeenten worden verplicht om taken rondom vroegsignalering uit te voeren19; 3 gemeenten zijn verplicht om een aanbod voor een gesprek te doen na ontvangst van een signaal; 4 wanneer een inwoner een aanvraag voor ondersteuning doet moet de gemeente binnen 4 weken een gesprek aanbieden en maximaal 8 weken na acceptatie van het hulpaanbod een beschikking over toegang en een plan van aanpak opstellen. Het uitwisselen van gegevens zal de wacht- en doorlooptijden voor schuldhulpverlening versnellen. Zowel de Wgs als het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening (Bgs) zijn per

1 januari 2021 aangepast. Voor de gegevensuitwisseling van signalen wordt gebruik gemaakt van een digitaal meldpunt. De gemeente Dronten maakt gebruik van Inforing. Vbr Deze wet wordt ook aangeduid als de verbreding van het beslagregister (vbr). Deze wet zal vanaf januari 2022 gefaseerd worden ingevoerd door de deelnemende partijen. De verbreding van het beslagregister is de volgende stap om het bestaansminimum van mensen met schulden beter te beschermen en om ophoging van schulden met onnodige proces- en executiekosten te voorkomen. Voor een goede uitvoering van het vaststellen van de beslagvrije voet en het leggen van beslag moeten beslagleggende (overheid) partijen over verschillende gegevens beschikken. Het doel van het wetsvoorstel is een wettelijke grondslag creëren voor de verbeterde uitwisseling van gegevens tussen de beslagleggende partijen.

20 Met MDF zijn we op dit moment in gesprek om te bepalen hoe om te gaan met de signalen.

19 

20

Bron: NVVK.nl

3.5.2 NVVK arrangement De COVID-19 maatregelen hebben een groot effect op ondernemers. Hoeveel ondernemers (op termijn) een faillissement tegemoet gaan zien of met grote schulden blijven zitten, is op dit moment nog niet in te schatten. Wel weten we dat het een grote uitdaging gaat worden om dit grote aantal ondernemers passende ondersteuning te bieden. Om de ondernemers goed te kunnen ondersteunen is het van belang om nu al na te denken en samen te werken aan het vormgeven en testen van een passend hulpmodel met snelle en efficiënte procedures.

Deze plannen worden op provinciaal niveau uitgerold. Doordat het ZLF op provinciaal niveau opereert is de keuze voor provinciaal niveau een logische. Daarbij is deze schaalgrootte ook interessant voor schuldeisers, want op deze manier hoeven zij niet met elke gemeente afzonderlijk in gesprek. Het NVVK arrangement is het verzamelpakket van initiatieven die ieder afzonderlijk tot versnelling van de schuldhulpverlening leidt, maar gezamenlijk voor de meeste procesversnelling zorgt.

21

Collectief Schuldregelen20 In hoofdlijnen omvat het Collectief Schuldregelen het volgende: 1 vooraf worden afspraken gemaakt met (de 50 grootste) schuldeisers, waardoor een (minnelijke) regeling snel gesloten wordt; 2 saneringskredieten21 worden beschikbaar gesteld, waardoor schuldeisers meteen een deel van de schuld terug krijgen en niet lang hoeven te wachten; 3 gegevens uitwisseling wordt - in samenwerking met de schuldeisers - makkelijker gemaakt. Dit voorkomt onnodige administratieve last bij zowel de schuldhulpverleners als bij de schuldeisers. (De gemeente Den Haag berekende dat zij jaarlijks 84.000 brieven verstuurde om tot schuldregelingen voor inwoners te komen). Ook ben je op deze manier niet afhankelijk van de administratie van de inwoner; 4 Collectief Schuldregelen is geschikt voor natuurlijke personen22, particulieren en kleine zelfstandigen. Vervolg Naast de schuldhulpverlening voor ondernemers (en dan specifiek voor kleine zelfstandigen), kan ook de particuliere schuldhulpverlening baat hebben bij deze aanpak. Doordat schuldhulpverleners minder tijd kwijt zijn met administratie en contacten met schuldeisers, kunnen zij sneller tot oplossingen komen. Met de verwachte toestroom van mensen met schulden door COVID-19 (o.a. flexwerkers en jongeren) is het wenselijk om te inventariseren of deze pilot uitgebreid kan worden.

Schuldenknooppunt Met het Schuldenknooppunt kunnen schuldeisers en schuldhulpverleners op een snelle, betrouwbare, veilige en uniforme manier met elkaar communiceren. Door digitale berichtenuitwisseling en standaardafspraken worden kosten bespaard en mensen met schulden sneller geholpen om een oplossing voor hun problematische schuldsituatie te vinden. Het is de verwachting dat dit proces oktober 2021 gereed zal zijn. Saneringskredieten Met een saneringskrediet als schuldregelingsvorm worden de schuldeisers afbetaald en heeft iemand alleen nog de kredietbank als schuldeisers. Hiermee komt de mens centraal te staan en niet de juridische afwikkeling. Mensen met een saneringskrediet ervaren meer schuldrust dan mensen met een schuldbemiddeling als schuldregeling. Bijna iedereen die een saneringskrediet krijgt, lost dit succesvol af en is daarmee uit de schulden.

Meer informatie over collectief schuldregelen is te vinden via: https://www.nvvk.nl/collectief-schuldregelen Het aantal verstrekte saneringskredieten in de gemeente Dronten. 2018: 22 / 2019: 15 / 2020: 8 22 Middels convenanten NVVK maakt MDF ook afspraken met schuldeisers 23 Op dit moment zitten we nog in de opstartfase. 20 21

22

Om Collectief Schuldregelen te kunnen implementeren in Flevoland is afstemming met de andere gemeenten in Flevoland en de lokale schulddienstverleningspartijen (voor Dronten is dat MDF) essentieel23.

3.6 Stand van zaken (totaaloverzicht) In dit hoofdstuk is de stand van zaken van één van de resultaten van het themaplan “Zelfredzaamheid en eigen mogelijkheden” uitgewerkt › Minder inwoners met financiële problemen. Activiteiten themaplan

Stand van zaken

Wanneer

We versterken de ondersteuning van mensen met schulden in Dronten. Samen met MDF evalueren en doorontwikkelen van de schuldhulpverlening. Bij de doorontwikkeling houden we rekening met de aanpak vroegsignalering en de nieuwe wetenschappelijke inzichten rondom stress-sensitieve dienstverlening.

Wat is gerealiseerd • training vroegsignalering armoede en schulden (inclusief sociale kaart Dronten);

1e en 2e kwartaal 2020

• training stress sensitieve aanpak;

1e en 2e kwartaal 2020

• trainingen minimaregelingen (inclusief basis Participatiewet Vanaf 2e kwartaal 2019 en schuldhulpverlening; voor (coalitie) partners (inclusief scholen en gecontracteerde partners); minstens 2 keer per jaar

*

• vroegsignalering van schulden;

Vanaf 3e kwartaal 2020

Wat moeten we nog oppakken • met MDF afspreken hoe zij de stress sensitieve aanpak in hun communicatie en gespreksvoering kunnen toepassen;

2e kwartaal 2021

• plan van aanpak ontwikkelen hoe de stress sensitieve aanpak (of aspecten daarvan) toegepast kan worden in de hulp- en dienstverlening in Dronten. We faciliteren de 2 coalities die in de bouwbijeenkomst tot stand zijn gekomen en tot doel hebben: 1. Versterken van de samenwerking tussen armoede en GGZ en doorverwijzing. 2. Meer mensen in schulden te vinden.

Wat is gerealiseerd • 2 coalities samengevoegd tot 1 coalitie ‘Armoede en schulden”. Deze hebben geregeld overleg;

2e kwartaal 2021

Vanaf 2e kwartaal 2019

• proces ‘warme overdracht’ waarbij inwoners met hulpvragen ‘warm’ doorverwezen en overdragen worden;

Vanaf 3e kwartaal 2019

• versterken inzet netwerkregisseur; periodieke gesprekken met maatschappelijke partners zodat meer mensen in armoede worden gevonden.

Vanaf 2e kwartaal 2019

23

Activiteiten themaplan

Stand van zaken

Wanneer

We gaan kijken hoe we een lichtere vorm van beschermingsbewind kunnen ontwikkelen om de instroom in beschermingsbewind te verminderen (zie ook kolom ontwikkelingen Adviesrecht)

Wat is gerealiseerd • budgetbeheer op Maat (evaluatie);

1e kwartaal 2020

• voortzetting Budgetbeheer op Maat; •  Vergroting naamsbekendheid (denk aan presentatie bij coalitie(s) en trainingen minimaregelingen).

We onderzoeken de effectiWat moeten we nog oppakken viteit van onze preventieve • samen met MDF en coalitie evalueren van de huidige premaatregelen. Ook gaan we in ventieve aanpakken (mogelijk de inwoners hierbij betrekgesprek met MDF en de coaliken); ties over deze nieuwe aanpakken en bepalen we samen wat • met de coalitie in gesprek over mogelijk nieuwe aanpakken we gaan doen op het gebied (inclusief intensivering aansluiting op levensgebeurtenisvan preventie. sen). Ontwikkelingen

24

Wat moeten we nog oppakken • invoeren van verschillende wetten die impact hebben op verschillende processen bij gemeenten. Het betreft de volgende wetten: • wet vereenvoudiging beslagvrije voet (WvBVV); • aanpassing Wgs; • adviesrecht (Ags); • wet stroomlijning keten voor derdenbeslag, ook wel bekend als verbreed beslagregister (Vbr);

Vanaf 1e kwartaal 2020

2e kwartaal 2021

2e kwartaal 2021

1e kwartaal 2021 1e kwartaal 2021 2e kwartaal 2021 Vanaf 4e kwartaal 2021

• ontwikkelen van een boekwerk/online overzicht met daarin de regelingen, aanbod, voorveld en begeleiding naar werk;

1e en 2e kwartaal 2021

• NVVK arrangement.

1e en 2e kwartaal 2021

Hoofdstuk 4

FINANCIËN

In voorgaande hoofstukken heeft u kunnen lezen wat de gemeente heeft ingezet of nog gaat inzetten om het resultaat ‘minder inwoners met financiële problemen’ te bereiken. Hiervoor heeft de gemeente middelen beschikbaar gesteld binnen het themaplan ‘Participatie’. Bijzondere bijstand (bewindvoeringskosten) Indien een inwoner wordt begeleid bij de schuldproblematiek verstrekt de gemeente een beloning aan de bewindvoerder/mentor/curator. In de periode 2015-2020 zijn de bewindvoeringskosten met 48% gestegen (van € 242.521 in 2015 tot € 359.261 in 2020). 24

In dezelfde periode is het aantal dossiers25 met 31% gestegen (van 193 dossiers in 2015 tot 253 in 2020). De beloning (inclusief onkostenvergoeding) voor de bewindvoerder/mentor/curator is in de periode 2016-2018 ongewijzigd gebleven. Vanaf 2019 is deze beloning gestegen met 2,36% en vanaf 2020 is het tarief nogmaals met 1,89% verhoogd. Dit verklaart onder andere de stijging in 2019 en 2020. Daarnaast zijn er meer intakes geweest in 2020. Dit heeft te maken met nieuwe dossiers, maar ook overstap van de ene naar de andere bewindvoerder, waarbij een nieuwe intake plaats vond.

Voor een intake ontvangt de bewindvoerder/mentor/ curator, naast de beloning, een extra bedrag (2021: € 644 voor 1 persoon / € 773 voor 2 personen). Jaar

Bijzondere bijstand bewindvoeringskosten

2015

€ 242.521

2016

€ 297.286

2017

€ 324.091

2018

€ 330.566

2019

€ 348.303

2020

€ 359.261

Voor de alternatieven die zorgen voor het verminderen van de instroom in beschermingsbewind, is een bedrag van € 90.000 beschikbaar gesteld voor de periode 2019-2022. Activiteiten MDF MDF voert al jaren verschillende activiteiten uit binnen het sociaal domein. Jaarlijks ontvangt de gemeente Dronten een activiteitensubsidieaanvraag voor de diverse activiteiten. Hieronder de activiteiten die gericht zijn op schuldhulpverlening (preventie). De subsidie wordt jaarlijks bepaald en het opvolgende jaar definitief vastgesteld. Activiteit

2019 2020 (definitief)

2021

Schuldhulpverlening € 308.088

€ 337.687 € 317.284

Outreachende hulpverlening

€ 15.337

€ 15.000

€ 15.000

Budgetbeheer op maat

€ 44.951

€ 45.000

€ 45.000

Vrijwilligersproject (schuldpreventie)

€ 29.967

€ 30.000

€ 30.000

Cashflow

€ 15.983

€ 16.000

€ 16.000

Totaal

€ 414.326

€ 443.687 € 423.284

 it betreft de verstrekte bijzondere bijstand voor bewindvoeringskosten (denk aan intakekosten, maandelijkse kosten bewindD voering, verhoging vanwege problematische schulden e.d.). 25 Een dossier kan bestaan uit begeleiding voor 1 persoon of begeleiding 2 personen. Dit leidt ook in een verschil in de beloning van de bewindvoerder/curator/mentor (€ 119 voor 1 persoon/ € 143 voor 2 personen: tarief 2021). 24

25

Vroegsignalering van schulden Voor het project ‘Vroegsignalering van schulden’ is een bedrag van € 189.000 beschikbaar gesteld voor de periode 2019-2022. Deze middelen worden ingezet voor ondersteuning door de PLANgroep, applicatiekosten en (extra) uitvoeringskosten. Het bedrag van € 30.000 is niet uitgegeven in 2020. Deze uitgaven waren gereserveerd voor het reageren op signalen vanuit het project vroegsignalering. Vanaf oktober 2020 was het de bedoeling dat MDF op basis van (meervoudige) signalen betaalachterstanden de inwoner zou gaan bezoeken. Helaas waren er (mede door opstartproblemen bij de signaalpartners) onvoldoende signalen om deze inwoner te bezoeken. Wij verwachten voor 2021 een toename van het aantal aanmeldingen en hebben een verzoek ingediend om deze middelen mee te nemen naar 2021. De raad heeft inmiddels ingestemd met dit verzoek. Activiteit

2019 2020 (definitief)

2021

2022

Implementatie en € 2.500 begeleiding door de PLANgroep

€ 22.500

Automatiseringsprogramma (inforing)

€ 8.000

€ 8.000

€ 8.000

Inhuur diensten van derden (o.a. MDF voor oppakken signalen)

€ 30.000

€ 55.000

€ 55.000

Totaal

€ 2.500

26

26

27

Preventie De preventie blijft een belangrijk onderdeel. De trainingen minimaregelingen en schuldhulpverlening aan coalitiepartners en scholen, inzet van de netwerkregisseur worden de komende jaren gecontinueerd. Ook moeten we alert blijven op wetswijzigingen. De gemeente heeft voor dit onderdeel een bedrag van € 310.000 beschikbaar gesteld voor de periode 2019-2022. Voor de trainingen stress sensitieve aanpak is € 50.000 beschikbaar gesteld. Extra geld voor versterken gemeentelijke aanpak schulden en armoede26 Het kabinet heeft voor de jaren 2020 en 2021 146 miljoen euro beschikbaar27 gesteld om onder meer de gemeentelijke schuldhulpverlening toe te rusten voor een grotere toestroom van hulpvragen. Ook komt er extra inzet op het signaleren van armoede in gezinnen. Met de afspraken wil het kabinet bewerkstelligen dat mensen snel aan de bel trekken bij geldzorgen, weten waar zij welke hulp kunnen krijgen en zo problematische schulden voorkomen. Vooral kwetsbare groepen worden door de COVID-19 hard geraakt op het terrein van werk, inkomen en participatie. Dat geldt in het bijzonder voor jongeren, flexwerkers, ondernemers met weinig financiële reserves en kinderen in gezinnen die leven rond de armoedegrens. Het kabinet vindt het belangrijk om hen snel te bereiken en te ondersteunen en zet daar samen met gemeenten op in.

€ 60.500 € 63.000 € 63.000

 amerbrief intensivering armoede- en schuldenaanpak d.d. 29 september 2020 K Hiervan is 105 miljoen bestemd voor gemeentelijk schuldenbeleid en de bijzondere bijstand. Welk bedrag de gemeente gaat ontvangen en op welke manier de gemeente deze extra middelen zal inzetten is bij het opstellen van dit plan nog niet vastgesteld

Hoofdstuk 5

KWALITEITSBORGING EN MONITORING

5.1 Kwaliteitsborging

5.3 Monitoring

De Wgs verplicht gemeenten om in hun beleidsplan aan te geven welke maatregelen worden genomen om de kwaliteit van de uitvoering te borgen.

In de schuldhulpverlening en op dit moment de huidige situatie (COVID-19) is het moeilijk om met meetbare resultaten te werken, want wanneer zijn we dan tevreden? Minder inwoners zichtbaar in de schuldhulpverlening kan betekenen dat er nog veel schaamte en taboe rond het onderwerp is.

Door kwaliteitseisen aan de uitvoering van de schuldhulpverlening te stellen kunnen inwoners met schulden en schuldeisers erop vertrouwen dat de gemeente Dronten kwalitatief goede schuldhulpverlening biedt. De kwaliteitseisen die de gemeente Dronten aan de schuldhulpverlening (beschermings)bewindvoering stelt zijn het lidmaatschap en naleving van de gedragscodes van een branchevereniging als de NVVK en/of de organisatiecertificering NEN 8048. Deze worden als een kwaliteitsborging gezien. Daarnaast is in het kader van beschermingsbewind en inkomensbeheer het lidmaatschap van de BPBI (Branchevereniging voor professionele bewindvoerders en inkomensbeheerders) een kwaliteitsborging.

5.2 Deskundigheid borgen We vinden het belangrijk dat alle partijen die actief zijn in de schuldhulpverlening beschikken over voldoende capaciteit en deskundigheid. De gemeente verzorgt minimaal 2 keer jaar een training minimaregelingen (inclusief basis Participatiewet en schuldhulpverlening) voor de (coalitie)partners (ook scholen en gecontracteerde partners). Op aanvraag wordt deze training ook op locatie aan de individuele (coalitie)partner gegeven. In 2020 zijn de professionals getraind in het toepassen van de grondbeginselen van de stress sensitieve aanpak. De medewerkers van MDF worden middels cursussen NVVK op de hoogte gehouden van de nieuwste ontwikkelingen. Zij hebben ook deelgenomen aan de training stress sensitieve aanpak van de gemeente.

We verwachten echter wel een stijging van het aantal huishoudens met schuld. Om de inwoners, die eerder onder de radar bleven, te kunnen vinden, zijn wij eind 2020 gestart met vroegsignalering. Het is maar de vraag of deze inwoner ook geholpen wil worden, vroegsignalering is vrijblijvend. Dit kan betekenen dat het aantal aanmeldingen budgetbeheer, toekomstige schuldhulpverlening gaat stijgen. Een positief effect is mogelijk het voorkomen woningontruimingen omdat de inwoner sneller geholpen gaat worden. MDF werkt, met betrekking tot de woningontruimingen, nauw samen met woningbouwvereniging OFW. Het aantal inwoners dat een beroep doet op een voorziening via MDF, ZLF of Kwintes hebben we in beeld. Op dit moment vindt er een verantwoording plaats op basis van het aantal aanmeldingen, hoeveel dossiers in behandeling zijn genomen en welke zijn afgerond. Daarnaast verantwoordt MDF welke diensten aan de inwoners zijn geleverd (bijv. schuldhulpverlening, outreachende hulpverlening en budgetbeheer). Vanaf het eerste kwartaal 2021 gaan we met MDF in gesprek om de registratie van zowel schuldhulpverlening als vroegsignalering te herijken, wat is nodig om een inzicht te krijgen in de problematiek. Deze resultaten meegenomen worden in de evaluatie van de strategie en themaplannen Sociaal Domein.

Op basis van de evaluatie en de registratie vanaf 2021 (schuldhulpverlening en vroegsignalering) wordt bepaald wat er nodig en mogelijk is voor 2023 en verder.

27

Bijlagen

In het voorwoord is aangeven dat er een afstemming heeft plaatsgevonden met het ASD. In de bijlage ‘advies ASD’ kunt u lezen welke aanbevelingen het ASD heeft gedaan op het eerste concept uitvoeringsplan. Het eerste concept uitvoeringsplan wijkt af van deze definitieve versie. Door COVID-19 zijn veel ontwikkelingen in een stroomversnelling geraakt. Dit heeft ertoe geleid dat het concept uitvoeringsplan is aangepast en geactualiseerd. Daarnaast zijn de aanbevelingen van ASD verwerkt in dit uitvoeringsplan. Dit uitvoeringsplan is op 1 maart 2021 besproken met ASD en zij zijn akkoord met het aangepaste uitvoeringsplan. Bijlage: advies ASD uitvoeringsplan schuldhulpverlening 2019-2022

28

Afkortingen

Ags

Wet Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind

ASD

Adviesraad Sociaal Domein (Dronten)

AVG

Algemene verordening gegevensbescherming

Awb

Algemene wet bestuursrecht

Bbz

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004

Bgs

Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening

BKR

Bureau Krediet Registratie

BPBI Branchevereniging voor Professionele Bewindvoerders en Inkomensbeheerders CAK

Centraal Administratiekantoor

CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek

CCBR

Centraal Curatele en Bewindregister

CJIB

Centraal Justitieel Incassobureau

DPIA

Data Protection Impact Assessment

DUO

Dienst Uitvoering Onderwijs

IBP

Interbestuurlijk Programma

MDF

Maatschappelijke Dienstverlening Flevoland

NVVK

Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet

OFW

Oost Flevoland Woondiensten

OKB

Ondernemersklankbord

SCP

Sociaal en Cultureel Planbureau

SVB

Sociale Verzekeringsbank

SZW

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

UWV

Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen

Vbr

Wet stroomlijning keten voor derdenbeslag

VNG

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

WvBVV Wet vereenvoudiging beslagvrije voet Wgs

Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

Wmo

Wet maatschappelijke ondersteuning

Wsnp

Wet schuldsanering natuurlijke personen

WRR Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid ZLF

Zelfstandigenloket Flevoland

Zvw

Zorgverzekeringswet

zzp

Zelfstandige zonder personeel

29

Begrippen

Bewindvoerder Iemand die door de rechtbank is aangesteld beslissingen te nemen over geld en goederen van een inwoner die daar op dat moment niet zelf toe in staat is Coalitiepartners Alle partners die zich samen met de gemeente sterk maken voor een of meerdere indicatoren die genoemd zijn in de themaplannen. De partners in de coalitie armoede en schulden zijn De Meerpaal, MDF, FlevoMeer Bibliotheek, Huis voor Taal, Voedselbank Dronten, Kwintes, OFW, kerken, etc. Doenvermogen In het dagelijks leven vaak aangeduid als ‘persoonlijkheid’ of ‘karakter’. Het vermogen om bijvoorbeeld een doel te stellen en een plan te maken, in actie te komen, volte houden en om te kunnen gaan met verleidingen en tegenslag. Outreachende benadering Werkwijze die uitgaat van een actieve benadering en gericht is op het bevorderen van welzijn van de inwoner. Spaarsanering Maandelijks een bedrag sparen om schulden te betalen. Over een periode van 3 jaar wordt jaarlijks het gespaarde geld uitbetaald aan de schuldeisers. Aan het eind van de 3 jaar wordt de rest van de schulden kwijtgescholden. Stress sensitieve dienstverlening Manier van werken die rekening houdt met de gevolgen van schaarste. De dienstverlening richt zich op het verminderen van stress.

Dit kan door praktische zaken, denk aan brieven in begrijpelijke taal, de wijze van benadering aan een balie tot het optimaal rekening houden met de mate van zelfredzaamheid van de inwoner en hierbij aan te sluiten.

30

College van burgemeester en wethouders Gemeente Dronten Postbus 100 8250 AC DRONTEN

Onderwerp: Datum: Uw kenmerk: Ons kenmerk:

Gevraagd advies uitvoeringsplan schuldhulpverlening 2019-2022 25 juni 2020 2006lf01

Geacht college,

De ASD is gevraagd haar advies te geven over het uitvoeringsplan Schuldhulpverlening 20192022. In aanloop daartoe is er vooraf overleg geweest naar aanleiding van een aantal vragen. Deze vragen zijn op een duidelijke en verhelderende manier toegelicht. Deze manier van werken hebben wij als bijzonder prettig ervaren. Het uitvoeringsplan is geschreven voor de periode 2019-2022. Inmiddels is een deel van deze periode verstreken en in de praktijk lopen we nu tegen allerlei onverwachte omstandigheden aan die gerelateerd zijn aan COVID-19. Wij kunnen ons voorstellen dat hiervoor in de inleiding een korte uitleg wordt opgenomen. Voor wat betreft het uitvoeringsplan is het zinvol om een aantal zaken nader aan te scherpen in de uitleg. Hiervoor hebben we in het document een aantal kanttekeningen toegevoegd. Er mag af en toe meer gekeken worden met een zogenaamde “omgekeerde blik”, dus vanuit inwonersperspectief. Dat is vooral aan de orde in hoofdstuk 4. Punten voor bijzondere aandacht zijn de uitwerking van de nazorg en het in beeld krijgen van de oorzaken/oplossingen voor uitval in het toegangsproces. De in het uitvoeringsplan opgenomen inzet van vrijwilligers vraagt aandacht, omdat het een onzekere factor is die het plan kwetsbaar kan maken. Om het uitvoeringsplan voor iedereen toegankelijk te houden adviseren we om de begrippenlijst wat verder uit te breiden.

Pagina 1

E: secretaris@asd-dronten.nl M: 06-16608018

Postbus 34, 8250 AA Dronten IBAN: NL09RABO0181206854

www.asd-dronten.nl KvK: 59497645

Gerelateerde zaken aan het uitvoeringsplan schuldhulpverlening: De ASD maakt zich ernstige zorgen over de ontwikkelingen van schulden onder Jeugd. Preventie en voorlichting kunnen een sleutelrol spelen ter voorkoming van het ontstaan van schulden. Belangrijke onderwerpen zijn vooral alle zaken waarmee je als 18-jarige te maken krijgt en wat de consequenties zijn als schulden aan de orde zijn. Daarnaast zijn de zogenaamde fraudeschulden een onderwerp van zorg. Een fraudeschuld kan al snel ontstaan als een inwoner niet goed onderlegd is vanwege niveau, geletterdheid en/of digitale vaardigheid. Dat heeft op vele vlakken grote consequenties. Schaamte en een gevoel van onveiligheid vormen vaak een drempel om hulp te zoeken. Tools die daarbij ingezet kunnen worden zijn (face-to-face) begeleiding in een omgeving die privacy biedt. Inloopspreekuren of open ruimtes bieden dit naar ons idee te weinig. De ASD is een voorstander van budgetbeheer. Daarbij moet vooral voor ogen worden gehouden dat de inwoner zelfstandigheid kan behouden en kan blijven participeren in de samenleving. Als een cliënt te veel wordt beperkt in zijn mogelijkheden, zoals vervoer, kunnen onvoorziene zaken als bijvoorbeeld eenzaamheid al snel een rol gaan spelen. In de basis kan het uitvoeringsplan de goedkeuring van de ASD wegdragen. Er is een goede rode draad zichtbaar in het uitvoeringsplan.

Wij hopen dat het advies van de ASD kan bijdragen aan een op punten gecorrigeerd uitvoeringsplan schuldhulpverlening voor de periode 2019-2022, dat duidelijkheid schept voor alle betrokkenen.

Vriendelijke groet, namens het bestuur van de ASD Dronten,

Lia Flipse, ambtelijk secretaris ASD Dronten Bijlage: uitvoeringspan schuldhulpverlening 2019-2022 met opmerkingen

Pagina 2

E: secretaris@asd-dronten.nl M: 06-16608018

Postbus 34, 8250 AA Dronten IBAN: NL09RABO0181206854

www.asd-dronten.nl KvK: 59497645

Uitvoeringsplan schuldhulpverlening 2019-2022 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding

2

Schuldenproblematiek in Nederland

2

Landelijke ontwikkelingen

3

Huidige situatie in Dronten

4

Relatie met Strategie voor het brede sociaal domein 2019-2022

6

Hoofdthema voor dit uitvoeringsplan

6

Hoofdstuk 2 Schuldhulpverlening 2019-2022

7

Uitvoering in Dronten

7

Uitvoeringsplan schuldhulpverlening 2019-2022

9

Algemeen

10

Uitvoering gemeentelijke schuldhulpverlening

10

Toelating tot de gemeentelijke schuldhulpverlening

10

Weigering

11

Wacht- en doorlooptijd

11

Moratorium

11

Inlichtingen- en medewerkingsplicht

12

Beëindiging

12

Nazorg

12

Gezinnen met minderjarige kinderen

12

Basisbetaalrekening

13

Werkwijze schuldhulpverlening

13

Kwaliteit

13

Samenwerking schuldeisers (nieuw)

13

Hoofdstuk 3 Ontwikkeling beleid 2019-2022

13

Evalueren en doorontwikkelen van de schuldhulpverlening

14

Faciliteren van twee coalities met de doelen: doorverwijzing en meer mensen in schulden te vinden

15

Ontwikkelen van een alternatief op beschermingsbewind

16

Onderzoeken van effectiviteit van onze preventieve maatregelen en bepalen strategie Project Vroegsignalering van schulden

19

Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Hoofdstuk 4 Planning

21

Hoofdstuk 5 Financiën

22

Hoofdstuk 6 Monitoring

23

Evaluatie strategie en themaplannen Sociaal Domein

23

Bijlagen

23

Afkortingen

23

Inleiding Voor u ligt het Uitvoeringsplan schulphulpverlening 2019-2022 van de gemeente Dronten. In dit plan is uitgewerkt welke acties de gemeente Dronten reeds inzet en de komende jaren in zal zetten om te komen tot het resultaat ‘minder inwoners met financiële problemen’. Dit resultaat staat genoemd in het themaplan ‘Zelfredzaamheid en eigen mogelijkheden’, één van de vijf themaplannen van ‘Samen bouwen aan samen leven’, de Strategie voor het brede sociaal domein 2019-2022. Leeswijzer Hoofdstuk 1 beschrijft de schuldenproblematiek, zowel landelijk als in Dronten. Ook laten we in dit hoofdstuk zien wat er vanuit de rijksoverheid reeds gebeurt op het onderwerp schuldhulpverlening. In hoofdstuk 2 gaan we in op de uitvoering binnen de gemeente Dronten. Het gemeentelijk beleid vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) wordt in dit hoofdstuk beschreven. In hoofdstuk 3 staat de ontwikkeling van het beleid centraal, zoals besproken in het themaplan ‘Zelfredzaamheid en eigen mogelijkheden’. We werken hier de activiteiten die genoemd zijn in dit themaplan verder uit. In de hoofdstukken 4 tot en met 6 gaan we vervolgens in op de planning, financiering en monitoring. Tot slot vindt u de bijlagen en definities van de gebruikte afkortingen.

Hoofdstuk 1 Inleiding Schuldenproblematiek in Nederland De schuldenproblematiek in Nederland is groot. In Nederland zijn er in totaal 1,4 miljoen huishoudens met risicovolle (840.000) of problematische schulden (540.000) 1. Deze huishoudens houden na betaling van de vaste lasten en de noodzakelijke aflossingen op achterstanden en leningen onvoldoende geld over voor de dagelijkse uitgaven. Een huishouden loopt risico op risicovolle en problematische schulden, wanneer zij voldoet aan minimaal één van de volgende vijf factoren2:  meer dan drie soorten achterstallige rekeningen hebben vanwege financiële redenen;  een of meer achterstallige rekeningen hebben vanwege financiële redenen in de categorieën hypotheek, huur, elektriciteit, gas of water, ziektekostenverzekering, bij de afbetaling van leningen en afbetalingsregelingen;  de (totale) omvang van de achterstallige rekening(en) bedraagt meer dan 500 euro;  minstens vijf keer per jaar rood staan voor een gemiddeld bedrag van 500 euro;  een creditcardschuld hebben van meer dan 500 euro.

Schulden ontstaan zelden als gevolg van één oorzaak, vaak is het een combinatie van de volgende factoren:  omgevingsfactoren (economische situatie, complexiteit samenleving, structurele armoede);  bewust en onbewust gedrag (motivatie, financiële kennis en vaardigheden); 1 Brief van de Staatssecretaris van Sociale zaken en werkgelegenheid d.d. 22 mei 2018 over de brede

schuldenaanpak. Beschikbaar op www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2018/05/23/ kamerbrief -bredeschuldenaanpak. 2 Huishoudens in de rode cijfers 2015: Over schulden van Nederlandse huishoudens en preventiemogelijkheden, Panteia 2015.

Met opmerkingen [ASD1]: Het zichtbaar maken van de paginanummering op de betreffende bladzijden vergroot het gemak van zoeken.

 

onverwachte levensgebeurtenissen (denk aan scheiding, werkloosheid, arbeidsongeschiktheid); persoonsgebonden factoren (licht verstandelijke beperking, psychiatrische problemen).

Inwoners met schulden hebben vaak moeite om mee te doen in de samenleving. Schulden kunnen een belemmering vormen bij het vinden van een baan of het starten met of voortzetten van een opleiding. Financiële problemen hebben veel impact op het persoonlijk leven. Aanmaningen, deurwaarders leiden tot stress en kunnen negatief uitwerken op schoolprestaties van kinderen, re-integratietrajecten of het oplossen van psychosociale problematiek 3. Ook blijkt uit onderzoek dat schulden invloed hebben op het probleemoplossend vermogen 4. Schulden gaan vaak gepaard met andere problemen. Wanneer schuldproblemen adequaat worden aangepakt of worden gestabiliseerd, ontstaat rust en perspectief om (ook) andere problemen op te lossen. De ervaring leert dat mensen gemiddeld 5 jaar wachten voor ze bij hun gemeente aankloppen voor schulphulpverlening. Als ze zich uiteindelijk melden hebben ze gemiddeld 40.000 euro schuld bij 15 schuldeisers5.

Landelijke ontwikkelingen

Met opmerkingen [ASD2]: …kunnen leiden… of ….leiden vaak…

Met opmerkingen [ASD3]: Dit zijn andere cijfers dan in de Divosa benchmark, Infographic: De wegen naar een schuldenvrije toekomst, Stimulansz, Divosa, BMC, 2019 Die cijfers zijn: 38.000 euro schuld bij 14 schuldeisers

Brede schuldenaanpak In 2018 heeft staatssecretaris Van Ark van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) het actieplan Brede schuldenaanpak gepresenteerd. In het actieplan staan ruim 40 maatregelen die het kabinet neemt om het aantal mensen met problematische schulden terug te dringen en mensen met schulden beter en sneller te helpen. Hoofdlijnen uit het actieplan Brede schuldenaanpak zijn:  preventie en vroegsignalering;  ontzorgen en ondersteunen;  zorgvuldige en maatschappelijke verantwoorde incasso. Preventie en vroegsignalering De rijksoverheid wil nieuw beleid beter laten aansluiten op het ‘doenvermogen’ van de burger. Beleid en uitvoering houden rekening met bijvoorbeeld de mentale belastbaarheid van burgers. Om voor vroegsignalering gegevensuitwisseling te vergemakkelijken en naleving van de Europese privacyregels te waarborgen, wordt de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) aangepast. Op grond van deze vroegsignalering van schulden biedt de gemeente dus hulp aan voordat mensen zelf aan de bel trekken om problemen zoals een huisuitzetting, te voorkomen. Zie hoofdstuk 3.

Met opmerkingen [ASD4]: Toelichten in de begrippenlijst

Gegevensuitwisseling tussen schuldhulpverleners en schuldeisers moet bijvoorbeeld huisuitzettingen als gevolg van huurachterstanden voorkomen. Dit is onderdeel van het regeerakkoord en draagt bij aan de verwezenlijking van het belangrijke grondrecht bescherming van huis en familieleven. Op 10 maart 2020 heeft de Tweede Kamer de gewijzigde Wgs aangenomen. Ontzorgen en ondersteunen Vrijwilligers vervullen een belangrijke rol bij het bereiken en ondersteunen van mensen met (dreigende) schulden. Om samenwerking tussen gemeenten en vrijwilligersorganisaties te versterken, komt er een landelijk dekkend netwerk van vrijwilligersprojecten gericht op schuldhulp en financiële begeleiding.

3

Jungmann, N. en F. van Iperen (2011), Schuldpreventiewijzer. Over het belang van schuldpreventie en de mogelijkheden om daar lokaal invulling aan te geven. 4 Mani, A. et al (2013), ‘Poverty impedes cognitive function’, in: Science 341, 976. 5 Huishoudens in de rode cijfers, Over schulden van Nederlandse huishoudens en preventiemogelijkheden, Panteia, 2015 en Jaarverslagen NVVK.

Met opmerkingen [ASD5]: Is er een onderliggend plan om deze vrijwilligers te bereiken en te mobiliseren? In dit uitvoeringsplan wordt er van uit gegaan dat er vrijwilligers beschikbaar zijn. Het is goed om een plan B achter de hand te hebben in het geval dat niet zo blijkt te zijn.

De Rechtspraak heeft in februari 2019 een visiedocument6 uitgebracht over ‘rechtspraak en schulden’ met maatregelen die ze gaan ontwikkelen om de problematiek rond schulden te verlichten. Er zijn landelijk experimenten met de schuldenrechter. Zorgvuldige en maatschappelijke verantwoorde incasso Sinds 1 mei 2019 is het mogelijk om voor alle justitiële boetes vanaf € 75 een betalingsregeling af te spreken met het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB).

Met opmerkingen [ASD6]: Er wordt geen termijn genoemd waarop deze experimenten zijn afgerond en dus is niet vast te stellen of de uitkomst bruikbaar is voor dit uitvoeringsplan

De inning van financiële sancties moet zeker, snel en efficiënt zijn. Iemand die een boete heeft gekregen en deze kan betalen, moet dan ook actief aan deze verplichting worden gehouden. Aan mensen die de boete wel willen betalen, maar niet in één keer kunnen voldoen, wordt met de verlaging van de grens meer ruimte geboden voor een betalingsregeling. Hierdoor kan in dergelijke situaties sneller worden gestart met innen en kan worden voorkomen dat schulden onnodig oplopen. Ook komt er per 1 april 2020 een zogenoemde noodstopprocedure bij het CJIB. Mensen die hun boetes wel willen betalen maar dat door problematische schulden niet kunnen, krijgen voortaan meer ademruimte. Deze procedure moet voorkomen dat deze mensen verder in de problemen komen. De noodstopprocedure geldt voor verkeersboetes en strafrechtelijke geldelijke sancties.

Met opmerkingen [ASD7]: We gaan er van uit dat de noodstopprocedure een definitief karakter heeft

Onderzoek de Nationale ombudsman In september 2018 is door de Nationale ombudsman een onderzoeksrapport met betrekking tot de schuldhulpverlening in Nederland7 gepubliceerd. De Nationale ombudsman roept gemeenten op om:  beter te registeren;  te kijken naar de oorzaken van en de oplossingen voor de uitval in het toegangsproces, met name na een eerste melding en tussen de aanmelding en het intakegesprek;  zich proactief en 'inclusief' op te stellen om te voorkomen dat burgers afhaken;  de toegang tot schuldhulpverlening voor zelfstandigen op korte termijn te verbeteren;  burgers altijd een beschikking met een deugdelijke motivering te verstrekken.

Met opmerkingen [ASD8]: Zijn hier de resultaten van bekend in de gemeente Dronten

De schuldhulpverlening binnen de gemeente Lelystad (uitvoering door Maatschappelijke Dienstverlening Flevoland (MDF)) is ook onderzocht door Nationale ombudsman. De werkwijze binnen de gemeente Dronten is identiek aan die van de gemeente Lelystad. MDF probeert de drempels weg te nemen, iedereen heeft recht op een gesprek, zonder voorwaarden of formulieren vooraf.

Huidige situatie in Dronten Het is niet precies bekend hoeveel inwoners in Dronten (problematische) schulden hebben. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft een onderzoeksmethodiek ontwikkeld om betrouwbare cijfers over de omvang en achtergronden van schuldenproblematiek in Nederland te verkrijgen op basis van beschikbare databestanden. Het CBS voert momenteel het eerste onderzoek uit naar schuldenproblematiek in Nederland op basis van deze methodiek8. Publicatie wordt verwacht in 2020. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan de oproep van de Nationale ombudsman om beter te registreren. De volgende cijfers geven op dit moment een indicatie van de bekende problematiek in de gemeente Dronten: Cijfers GGD Uit de buurtmonitor volwassenen (2019) van GGD Flevoland blijkt dat 19 procent van de volwassenen in Dronten moeite heeft met financieel rondkomen. Bij de senioren is dit 10 procent.

6 Visiedocument schuldenproblematiek en rechtspraak, Werkgroep schulden en rechtspraak, De Rechtspraak,

februari 2019. 7 ‘Een open deur? Het vervolg – onderzoek naar de toegang tot de gemeentelijke schuldhulpverlening onder 251 Nederlandse gemeenten’, de Nationale ombudsman, 13 september 2018. 8 Zie voor het vooronderzoek: https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2019/12/verkenninggeregistreerdeproblematische-schulden.

Met opmerkingen [ASD9]: Dit lijkt een cruciaal onderdeel om het uitvoeringsplan mede op te kunnen baseren

Cijfers MDF Het gebruik van de diensten van MDF geeft ook een indicatie van de bekende schuldenproblematiek. Uit onderstaand overzicht blijkt dat in de jaren 2017 en 2018 een daling in het aantal aanmeldingen heeft plaatsgevonden, ten opzichte van 2016. In 2019 is een stijging van 13% te zien (221 ten opzichte van 195). Dezelfde trend doet zich ook voor bij budgetbeheer. In 2019 is het aantal aanmeldingen verdubbeld van 4 (2018) naar 8 (2019). Schuldhulpverlening Aantal aanmeldingen Meegenomen uit voorgaand jaar Aantal afgesloten

2016 239 161 236

2017 175 164 208

2018 195 131 221

2019 221 105 224

Budgetbeheer Aantal aanmeldingen Meegenomen uit voorgaand jaar Aantal afgesloten

2016 niet bekend niet bekend niet bekend

2017 6 29 12

2018 4 23 6

2019 8 21 2

Met opmerkingen [ASD10]: Dit aantal lijkt verhoudingsgewijs bijzonder laag

Cijfers ZLF In 2019 hebben 11 (ex)ondernemers gebruik gemaakt van de schuldhulpverlening via het ZLF. De volgende trajecten zijn gestart of doorlopen:  doorstart via Bbz (3);  spaarsanering – gestart (3);  kort traject (2);  spaarsanering – volledig doorlopen (1);  sanering via krediet gemeentelijke kredietbank (ex-ondernemer) (1);  akkoord via derdenfinanciering (1).

Met opmerkingen [ASD11]: Term voluit schrijven: Zelfstandigenloket Flevoland

Er zijn 6 trajecten voortijdig afgebroken. De redenen hiervoor zijn:  onvoldoende medewerking (1);  akkoord niet bereikt, Wsnp geen optie (3);  overig (2).

Met opmerkingen [ASD14]: Dat is verhoudingsgewijs een erg hoog percentage

Cijfers Kwintes In 2018 en 2019 heeft Kwintes 45 cliënten in beheer gehad (budgetbeheer en budgetcoaching). Als er sprake is van schulden (70 procent), wordt budgetbeheer ingezet. Schulden worden gestabiliseerd en waar nodig wordt een schuldhulpverleningstraject ingezet (door inschakeling MDF). De overige 30 procent bestaat uit cliënten die:  geen schulden meer hebben (na onderbewindstelling);  vanuit het ouderlijk huis zelfstandig gaan wonen (waar ouders voorheen beheer deden);  vanuit de woonvorm richting zelfstandig wonen begeleid worden;  die door de begeleiding aangemeld worden (naar aanleiding van kleine signalen); Bij deze groep wordt het (preventieve) middel budgetcoaching ingezet. Bijzondere bijstand bewindvoeringskosten Daarnaast hebben we als gemeente te maken met toenemende kosten voor bijzondere bijstand voor bewindvoeringskosten. In de periode 2015-2017 zijn de bewindvoeringskosten met 34% gestegen (van € 242.521,in 2015 tot € 324.091,70 in 2017).

Met opmerkingen [M.W.12]: Cijfers 2018 zouden begin maart worden aangeleverd, maar door Corona crisis verwacht ik ze voorlopig niet meer. Met opmerkingen [ASD13]: Toelichten in de begrippenlijst

Met opmerkingen [ASD15]: Hier is niet duidelijk of dit aantal over 2 jaar is of per jaar

In dezelfde periode is het aantal dossiers 9 met 28% gestegen (van 193 dossiers in 2015 tot 247 in 2017). Vanaf 2018 is het aantal dossiers stabiel gebleven, wel zien we een kleine verschuiving van een dossier waarbij 1 persoon begeleid wordt naar een dossier met begeleiding 2 personen. De beloning (inclusief onkostenvergoeding) voor de bewindvoerder/mentor/curator is in de periode 2016-2018 ongewijzigd gebleven. Vanaf 2019 is deze beloning gestegen met 2,36%. Dit verklaart onder andere de stijging in 2019. Daarnaast zijn er meer intakes geweest in 2019. Dit heeft te maken met nieuwe dossiers, maar ook overstap van de ene naar de andere bewindvoerder, waarbij een nieuwe intake plaats vond. Voor een intake ontvangt de bewindvoerder/mentor/curator, naast de beloning, een extra bedrag (2019: € 644,93 voor 1 persoon / € 773,19 voor 2 personen). Jaar 2015 2016 2017 2018 2019

Bijzondere bijstand bewindvoeringskosten € 242.521,15 € 297.286,71 € 324.091,70 € 330.566,77 € 348.303,30

Relatie met Strategie voor het brede sociaal domein 2019-2022 In Dronten vinden we het belangrijk dat inwoners die vragen hebben over zorg, ondersteuning, opvoeden, opgroeien, werk, schulden of inkomen eerst om zich heen kijken in hun eigen omgeving. Naar familie, buren, vrienden, verenigingen, kortom het hele netwerk. Samen bedenken wat er nodig is om de eigen situatie te verbeteren. Zo blijft de inwoner eigenaar van zijn of haar probleem en van de oplossingen. In Dronten vinden we een inclusieve samenleving van belang. Een samenleving waar inwoners zelfredzaam zijn en hun eigen mogelijkheden worden benut. We investeren daarom in het zogenoemde voorveld; voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn zoals bijvoorbeeld de welzijnsactiviteiten van De Meerpaal, kerken en verenigingen. We proberen met preventieve maatregelen en vroegsignalering eerder hulp te kunnen bieden. En als het nodig is, bieden we passende ondersteuning bij het langer zelfredzaam zijn en zelfstandig wonen. Hierin werken we nauw samen met de maatschappelijke instellingen die werkzaam zijn in onze gemeente. Ook zien we steeds meer samenwerking ontstaan tussen de onderlinge partijen. Er is een goede voedingsbodem om met elkaar coalities te vormen om veel meer in gezamenlijkheid onze doelen te bereiken.

In de strategie voor het brede sociaal domein hebben we deze ambitie vertaald in een aantal beoogde resultaten en aangevuld met nieuwe resultaten. Door de gemeenteraad is op 25 april 2019 de Strategie voor het brede sociaal domein 20192022 ‘Samen bouwen aan samen leven’ vastgesteld. De Strategie voor het brede sociaal domein 2019-2022 bestaat uit vijf themaplannen:  participatie;  zelfredzaamheid en eigen mogelijkheden;  gezonde leefstijl;  leefbaarheid en veiligheid;  opgroeien en opvoeden.

Hoofdthema voor dit uitvoeringsplan In het themaplan ‘Zelfredzaamheid en eigen mogelijkheden’ komt het hoofdthema voor dit uitvoeringsplan terug:  minder inwoners met financiële problemen.

9 Een dossier kan bestaan uit begeleiding voor 1 persoon of begeleiding 2 personen. Dit leidt o ok in een verschil

in de beloning van de bewindvoerder/curator/mentor (€ 111,29 voor 1 persoon/ € 133,55 voor 2 personen).

Met opmerkingen [ASD16]: Hieruit blijkt niet of de kosten van professionals zijn inbegrepen. Belangrijk is om de werkelijke kosten tegenover de werkelijke aantallen te kunnen vergelijken. Niet duidelijk is of de warme overdracht en nazorg ook hieruit worden gefinancierd

De gemeente heeft de verplichting om inwoners met schulden te helpen. Deze zorgplicht is vastgelegd in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Schuldhulpverlening is bedoeld voor personen of gezinnen die zelf hun schulden niet meer kunnen betalen. Wij ondernemen in Dronten verschillende activiteiten die we integraal inzetten om mensen met (problematische) schulden zo goed mogelijk te ondersteunen. We ontwikkelen activiteiten om te zorgen dat minder inwoners in financiële problemen komen. In Dronten hebben we de uitvoering van de schuldhulpverlening gemandateerd aan MDF. MDF onderneemt verschillende activiteiten die integraal worden ingezet. Schuldhulpverlening aan zelfstandigen wordt uitgevoerd via het ZLF. De volgende activiteiten zijn in het themaplan Zelfredzaamheid en eigen mogelijkheden genoemd bij het resultaat ‘minder inwoners met financiële problemen: 1. ontwikkelen beleidsnota schuldhulpverlening, waarmee we voldoen aan de Wgs; 2. evalueren en doorontwikkelen van de schuldhulpverlening (rekening houden met de aanpak vroegsignalering en de nieuwe wetenschappelijke inzichten rondom stresssensitieve dienstverlening); 3. faciliteren van twee coalities met de doelen: doorverwijzing en meer mensen in schulden te vinden; 4. ontwikkeling van een alternatief op beschermingsbewind; 5. onderzoeken van effectiviteit van onze preventieve maatregelen; 6.

bepalen wat we de komende jaren gaan doen op het gebied van preventie. In drie van de vijf themaplannen komen resultaten terug met betrekking tot de financiële zelfredzaamheid van de inwoners van de gemeente Dronten. Het gaat om de volgende resultaten:  meer huishoudens met een minimuminkomen zijn in beeld en maken gebruik van voorzieningen (themaplan Participatie);  minder inwoners met financiële problemen (themaplan Zelfredzaamheid en eigen mogelijkheden);  minder kinderen groeien in armoede op (themaplan Opvoeden en opgroeien). In dezelfde drie themaplannen komen ook resultaten terug die op een andere manier kunnen bijdragen aan de financiële zelfredzaamheid van de inwoners van de gemeente Dronten. Denk aan: Participatie:  inwoners met een uitkering op grond van de Participatiewet hebben betaald werk of doen op een andere wijze mee in de samenleving naar vermogen;  meer inwoners doen vrijwilligerswerk;  statushouders zijn in toenemende mate geïntegreerd;  minder laaggeletterdheid. Zelfredzaamheid en eigen mogelijkheden:  meer inwoners die actief zijn als vrijwilliger;  meer burgerparticipatie / burgerinitiatieven in het sociaal domein. Opvoeden en opgroeien:  alle kinderen de kans bieden zich te ontwikkelen;  kwetsbare jongeren beter op weg helpen zelfstandig te worden.

Hoofdstuk 2 Schuldhulpverlening 2019-2022 Uitvoering in Dronten De gemeente Dronten heeft de uitvoering van de schuldhulpverlening gemandateerd aan MDF. Ondernemers kunnen terecht bij het Zelfstandigenloket Flevoland (ZLF). Inwoners met psychosociale en psychiatrische kwetsbaarheden kunnen bijvoorbeeld terecht bij Kwintes.

Met opmerkingen [ASD17]: Het lijkt beter om bepaalde onderdelen uit dit hoofdstuk eerder te benoemen zodat begrippen vooraf duidelijk zijn Met opmerkingen [ASD18]: Ook het schuldenknooppunt, een nieuw initiatief van NVVK, dat is opgezet om het schuldregelingsproces te versnellen door één manier van digitaal communiceren tussen schuldhulpverleners en schuldeisers, zou in dit hoofdstuk genoemd kunnen worden. Alhoewel het niet voor de cliënt zelf bedoelt is, kan het wel duidelijk maken dat het een positieve invloed kan hebben op het proces. De doelstelling is dit per 1 januari 2021 te implementeren.

MDF MDF onderneemt verschillende activiteiten die integraal worden ingezet: • schuldpreventie; • informatie en advies (inclusief website en folders); • budgetbeheer; • budgetcoaching; • schuldenregeling; • aanvraag Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP); • nazorg. Onder schuldpreventie valt bijvoorbeeld:  financiële spreekuren;  spreekuur Money Talks bij ROC Landstede;  ondersteuning bij administratie en budgettering door vrijwilligers;  workshops ‘Uitkomen met je inkomen’ en ‘Recht op geld’ ;  interactieve theatervoorstelling ‘Cashflow’ met verwerkingslessen (voor leerlingen in het derde jaar van het voortgezet onderwijs);  ondersteuning bij inzet leermiddelen primair onderwijs;  startpunt geldzaken (mdf.startpuntgeldzaken.nl . MDF heeft een samenwerking met de advocatuur in Dronten en gidsen/consulenten Participatiewet, om inwoners te kunnen helpen bij het budgetteren/administreren na bijvoorbeeld een echtscheiding en/of bij een inkomensterugval. Om te voorkomen dat mensen (opnieuw) in de schulden komen of te laat aankloppen bij de schuldhulpverlening is er door MDF meer ingezet op vroegsignalering en preventie in combinatie met de inzet van vrijwilligers. Welk product of combinatie van producten kan worden aangeboden is van meerdere factoren afhankelijk en kan dus per situatie verschillen.

De factoren die een rol kunnen spelen zijn:  aard en zwaarte van de schulden;  psychosociale situatie;  houding en gedrag;  financiële vaardigheden en de mate van leerbaarheid;  eerder gebruik van schuldhulpverlening. ZLF Het ZLF is een samenwerkingsverband tussen de zes Flevolandse gemeenten. Alle (ex-) ondernemers kunnen voor schuldhulpverlening via het ZLF terecht bij Zuidweg & Partners of Okkerse & Schop Advocaten. Voor de schuldhulpverlening van (ex-)ondernemers is kennis nodig over de financiële en juridische afwikkeling van een bedrijf en de bedrijfsschulden. Het ZLF verzorgt ook de uitvoering van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) en de toelating tot de Wet inkomensvoorziening oudere en arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ). Zuidweg & Partners en Okkerse & Schop Advocaten bieden bijvoorbeeld:  bedrijfsherstel;  schuldhulp (regeling, sanering of WNSP);  hulp bij boekhouden. Flevolandse Zaak De Flevolandse Zaak is een samenwerkingsverband tussen het ZLF, het Ondernemersklankbord (OKB) en hogeschool Windesheim Flevoland. De Flevolandse zaak is een leerwerkbedrijf, waarin studenten samen met een bedrijfsmentor van het OKB, aan de slag gaan om ondernemers met financiële problemen te helpen. Het gaat om tijdelijke ondersteuning (maximaal 6 maanden) gericht op het oplossen van acute, financiële problemen.

De zelfredzaamheid van de ondernemer staat centraal. Doelstelling is

Met opmerkingen [ASD19]: De vaardigheid lezen en schrijven kan ook van belang zijn

dat de ondernemer uiteindelijk met toekomstperspectief weer gezond op eigen benen kan staan. MKB Doorgaan MKB Doorgaan is een landelijk werkende, onafhankelijke stichting die vroegsignalering van (financiële) problemen organiseert en hulp biedt aan ondernemers in het midden- en kleinbedrijf en zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) met een in de kern levensvatbaar bedrijf, maar die hulp nodig hebben om hun bedrijf gezond te houden. De hulp bestaat uit:  een informerend gesprek en eerste advies;  quickscan levensvatbaarheid bedrijf;  doorverwijzing naar partij in netwerk MKB Doorgaan voor bijvoorbeeld financiering, bedrijfsadvisering, coaching en/of juridische dienstverlening. Kwintes Kwintes biedt begeleiding en opvang aan inwoners met psychosociale en psychiatrische kwetsbaarheden. De begeleiding vindt plaats op verschillende gebieden, budgetbeheer is daar een onderdeel van. Kwintes biedt op het gebied van schuldhulpverlening:  omgaan met geld en administratie;  krijgen van financiële stabiliteit;  stabiliseren schulden en/of oplossen;  klaarstomen voor zelfstandig beheer;  warme overdracht richting gemeentelijke schuldhulpverlening (MDF). De financiering vindt plaats vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Uitvoeringsplan schuldhulpverlening 2019-2022 Op 1 juli 2012 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) in werking getreden. De definitie van schuldhulpverlening is het ondersteunen bij het vinden van een adequate oplossing gericht op de aflossing van schulden indien redelijkerwijs is te voorzien dat een natuurlijke persoon niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden of indien hij in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen, alsmede de nazorg (artikel 1 Wgs). In de memorie van toelichting van de Wgs wordt dit toegelicht: “Schuldhulpverlening omvat zowel het voorkomen van problematische schulden (preventie), het helpen van een schuldenaar bij het vinden van een oplossing voor zijn problematische schulden als het voorkomen van terugval in de oude situaties (nazorg). Schuldhulpverlening dient een integraal karakter te hebben. Zowel materiële als immateriële aspecten maken onderdeel uit van schuldhulpverlening. Integrale schuldhulpverlening is een samenhangend hulpaanbod van preventie tot en met zorg gericht op financiële- als psychosociale en andere oorzaken van schulden. Het kan daarbij bijvoorbeeld gaan om relatieproblemen, de woonsituatie, de gezondheid, de verslaving en de gezinssituatie.” Op 10 maart 2020 heeft de Tweede Kamer de gewijzigde Wgs aangenomen.

De voorgestelde wijziging van de Wgs faciliteert de uitwisseling van persoonsgegevens bij twee onderdelen van schuldhulpverlening, namelijk bij:  de gegevensuitwisseling met als doel vroegsignalering van schulden;  de gegevensuitwisseling voor het besluit over toegang tot en het plan van aanpak voor schuldhulpverlening. In de Wgs is opgenomen dat de gemeente een plan vaststelt dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van de gemeente. Dit plan wordt telkens voor een periode van ten hoogste vier jaren vastgelegd, het kan tussentijds gewijzigd worden.