A-7-250702-Raadsinformatiebrief-Uitvoeringsprogramma-s-Sociaal-Domein-821050-.pdf

15

2.2.1 Onderbouwing van de aanpak De gemeente Dronten sluit aan bij de landelijke gezondheidsdoelen zoals vastgelegd in het Nationaal Preventieakkoord en de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Deze doelen onderstrepen het belang van preventie en het terugdringen van risicofactoren zoals overgewicht. De inzet op een gezonde leefstijl is een gemeentelijke opgave die raakt aan meerdere beleidsterreinen: van zorg en welzijn tot armoede, onderwijs en ruimtelijke inrichting. Gezondheid wordt in belangrijke mate bepaald door de leefomgeving en door sociale en economische omstandigheden. We zien dat een ongezonde leefstijl vaak samenhangt met factoren als stress, financiële onzekerheid, beperkte gezondheidsvaardigheden en een ongunstige woonomgeving. Daarom richten we ons niet alleen op individueel gedrag, maar ook op het versterken van de sociale basis, het creëren van een gezonde fysieke leefomgeving en het verbeteren van toegang tot kennis en ondersteuning. Als gemeente hebben wij de verantwoordelijkheid om voorwaarden te scheppen waarin gezonde keuzes ook de makkelijke keuzes worden. We investeren daarom in preventieve interventies, bewustwording, leefstijlondersteuning en domeinoverstijgende samenwerking. Daarbij werken we samen met onder andere scholen, sportaanbieders, de GGD, huisartsen, wijkteams en welzijnsorganisaties.

Binnen deze aanpak leggen we ook nadruk op gezinsgerichte ondersteuning en het voorkomen van gezondheidsachterstanden op jonge leeftijd. Het versterken van de samenwerking tussen het sociaal en medisch domein is hierin essentieel. Door vroegtijdig te signaleren en te handelen kunnen we ernstigere gezondheidsproblemen en maatschappelijke kosten op de lange termijn helpen voorkomen. De komende jaren willen wij daarbij meer aandacht hebben voor gezondheidsverschillen tussen buurten en wijken om te zorgen dat iedereen mee kan blijven doen en de kloof tussen verschillende groepen verkleind kan worden. Doel is dat alle inwoners gezond kunnen zijn, ongeacht bredere sociale ongelijkheden zoals armoede, werkeloosheid en/of discriminatie. Dit vraagt naar onderzoek naar verschillen tussen wijken en buurten en maatwerk per buurt. Een belangrijke partner in het uitvoering geven aan het doel dat meer inwoners de ervaren gezondheid als goed ervaren is de GGD. De GGD geeft uitvoering aan de Wet Publieke Gezondheid (wPG). De wPG richt zich op de zorg voor de gezondheid van de samenleving en risicogroepen. De wet onderscheidt collectieve preventie, infectieziektebestrijding en jeugdgezondheidszorg.

Taken die hieronder vallen zijn onder andere het systematisch volgen en signaleren van ontwikkelingen in de gezondheidstoestand van jongeren, volwassenen en ouderen, het geven van voorlichting, advies en instructie ten aanzien van gezondheidsbevordering en gezondheidsbedreigende aspecten en het bestrijden van infectieziekten inclusief bron- en contactopsporing.

16

Naast onze inzet om het aantal inwoners dat de landelijke beweegnorm haalt (zie link), zetten wij in op een ketenaanpak voor kinderen en jongeren met overgewicht en nemen we hun omgeving hierin mee. Met deze inzet en het aanbieden van informatie over gezonde voeding op scholen en bij risicogroepen willen wij eraan bijdragen dat er minder inwoners zijn met (ernstig) overgewicht. Het vroegtijdig herkennen en (laagdrempelig) behandelen van inwoners met psychische problemen is noodzakelijk om de kwaliteit van leven en een groter gevoel van welzijn te bevorderen. In het verlengde hiervan is het noodzakelijk om ook aandacht te schenken aan suïcidepreventie, omdat veel van de sterfgevallen voorkomen kunnen worden. Dit is een nieuwe gemeentelijke taak per 2024. Preventieve maatregelen zoals vroegsignalering, tijdige ondersteuning en het creëren van een ondersteunend netwerk kunnen helpen om te voorkomen dat mensen in een crisissituatie komen. Praten over suïcide is vaak omgeven door taboes en stigma’s, wat het voor mensen moeilijk maakt om openlijk te praten en hulp te zoeken. Interventies die we gaan inzetten, zijn gericht op het vergroten van bewustwording van professionals die te maken hebben met deze kwetsbare doelgroep en risicogroepen, het aanbieden van laagdrempelige ondersteuning en het inzetten op maatschappelijke bewustwording door middel van campagnes.

Net als in de afgelopen jaren, zullen wij aandacht besteden aan preventie om verslavingen te voorkomen. Meer middelengebruik zorgt eveneens voor een minder hoge mentale gezondheid onder jongeren, terwijl we ook ervaren dat een minder hoge mentale gezondheid juist zorgt voor meer middelengebruik. Het streven is dat het middelengebruik onder jongeren stabiel blijft of lager wordt door de inzet van voorlichting en ervaringsdeskundigheid vanuit onze partners. Gezond ouder worden- onderbouwing van de aanpak Om ouderen te ondersteunen om langer gezond en zelfstandig te blijven wonen, zetten we in op een brede aanpak van gezondheidsbevordering en preventie. De gezondheidsmakelaar speelt hierin een belangrijke rol door het geven van trainingen en voorlichting aan inwoners en professionals, en het versterken van de verbinding tussen het sociaal en medisch domein. Binnen de aanpak is valpreventie een belangrijk speerpunt. Gemeente Dronten zet in op een stevige ketenaanpak, onder gemeentelijke regie en in nauwe samenwerking met GGD Flevoland, paramedici, welzijnswerk en andere partners. We voeren valrisicotesten uit, bieden erkende interventies aan (zoals In Balans en Vallen Verleden Tijd), organiseren vitaliteitsbijeenkomsten, en benutten digitale samenwerkingstools zoals OZO Verbindzorg.

Daarnaast zetten we, waar nodig, in op het creëren van een veilige woonomgeving – bijvoorbeeld door woningaanpassingen en het gebruik van hulpmiddelen – om de kans op valincidenten verder te verkleinen. Met deze aanpak bevorderen we vitaliteit, voorkomen we zorguitval en dragen we bij aan een samenleving waarin ouderen veilig, gezond en

17

zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Daarnaast werken we in samenwerking met GGD Flevoland aan het in beeld brengen van het preventielandschap rondom dementie. Het doel is om Dronten weerbaar te maken voor de gevolgen van dementie en gezamenlijk te verkennen waar versterking in het netwerk en de ondersteuning mogelijk is. Een gezonde leefomgeving- onderbouwing van de aanpak De samenwerking bevorderen tussen het fysiek en sociaal domein wordt steeds belangrijker en ook hier wordt de GGD steeds vaker bij betrokken ter bevordering van een gezonde leefomgeving. Zo werken wij samen aan een Hitteplan, om de gezondheid van kwetsbare groepen, zoals ouderen, te beschermen tegen de negatieve effecten van extreme hitte, die kunnen leiden tot gezondheidsproblemen zoals uitdroging, hitteberoerte en hart- of ademhalingsproblemen. In het verlengde hiervan zetten we actief in op huidkanker preventie samen met GGD Flevoland en KWF om te zorgen dat er meer bewustwording ontstaat voor inwoners die risico lopen op huidkanker en waar mogelijk de cijfers minder hard te laten stijgen. Dit doen we door het aanbieden van informatie, inzet op bewustwording en de oriëntatie op mogelijke aanpassingen in de fysieke leefomgeving, zoals de inzet van schaduwplekken en zonnebrandcrèmevoorzieningen.

2.2.2 Verbinding leefomgeving en samenleving Waar we werken aan een uitvoeringsprogramma om Gezond samenleven te versterken, is er een onlosmakelijke verbinding tussen de leefomgeving en de samenleving. De inrichting van de buurt draagt bij aan de manier waarop mensen bewegen, elkaar ontmoeten, naar voorzieningen als de arts en supermarkt kunnen, activiteiten ondernemen en over een passende woonruimte beschikken. Het beïnvloedt ook in hoeverre inwoners naar elkaar omzien en voor elkaar zorgen. De gemeente Dronten wil een hechte samenleving voortbouwen in een groene omgeving en de nadruk leggen op het ‘welzijn’ van inwoners en hiermee bouwstenen aanreiken waarin bewoners zelf hun geluk creëren. Dit vraagt ook om voorzieningen die bijdragen aan de samenleving. Een voorzieningenbeleid speelt een cruciale rol in het bevorderen van zowel kansengelijkheid, bestaanszekerheid als een gezonde samenleving: ●

Kansengelijkheid: toegankelijke voorzieningen zoals onderwijs, openbaar vervoer en sportfaciliteiten zorgen ervoor dat iedereen, ongeacht achtergrond, gelijke kansen heeft op ontwikkeling en participatie;

18

●

Bestaanszekerheid: basisvoorzieningen zoals huisvesting, gezondheidszorg en voedselbanken ondersteunen mensen in hun dagelijkse behoeften en bieden stabiliteit, vooral voor kwetsbare groepen;

Gezond samenleven: recreatieve ruimtes, sportmogelijkheden en ontmoetingsplekken dragen bij aan fysieke en mentale gezondheid en versterken sociale cohesie binnen gemeenschappen. Vanuit de drie verschillende opgaven zal nog beter in kaart gebracht moeten worden welke ondersteuning er vanuit maatschappelijk vastgoed beschikbaar is en wat eventueel aanvullend nodig is. Maatschappelijk vastgoed is in die zin faciliterend aan de leefomgeving. Daarnaast hebben onze inwoners en professionals aangegeven behoefte te hebben aan uitnodigende buitenruimtes waar mensen samen kunnen komen voor ontmoeting en beweging, bijvoorbeeld door initiatieven vanuit de samenleving een impuls te geven (Zie link). ●

In 2023 is de visie ‘richting aan groei’ vastgesteld door de gemeenteraad van Dronten. Met deze visie wordt de ambitie om te groeien naar 60.000 inwoners in 2050 vastgelegd. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat we bouwen aan een samenleving. Niet de stenen vormen de basis, maar de sociale structuren. Gemeente Dronten kiest er dan ook bewust voor om vanaf de start van nieuwe groeilocaties, of dit nu gaat om inbreidingslocaties of nieuwbouwlocaties naast de traditionele input voor gebiedsontwikkeling gericht op ondermeer water, groen, duurzaamheid en mobiliteit, ook de uitgangspunten die bijdragen aan sociale cohesie en een leefomgeving waarin ruimte is voor bewegen en ontspanning te integreren in de ontwikkeling van deze gebieden. Hierbij is ook oog voor de fysieke inrichting die ruimte voor ontmoeting stimuleert, het bijdragen aan een goede balans tussen inwoners met meer en minder veerkracht en draagkracht en de aanwezigheid van voorzieningen. De Omgevingswet, die vanaf 2024 in werking is, verbindt de samenleving door burgerparticipatie te bevorderen, lokale verantwoordelijkheid te versterken en regelgeving te vereenvoudigen. De wet integreert diverse thema’s zoals ruimtelijke ordening, milieu en duurzaamheid, wat bijdraagt aan een begrijpelijke en inclusieve aanpak. Met het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) worden procedures sneller en toegankelijker.

Gemeenten worden gestimuleerd om beleid beter af te stemmen op lokale behoeften, waardoor de verbinding tussen overheid en samenleving wordt versterkt. Om die reden maken we het nieuw sociaal domein beleid mét de samenleving en bovenal adaptief. Dit om in lijn met de omgevingswet te streven naar een actieve samenwerking tussen overheid en burgers voor een leefbare en duurzame omgeving. Toch zijn er uitdagingen. Veel burgers zijn onvoldoende bekend met de mogelijkheden van de Omgevingswet, en niet iedereen heeft gelijke toegang tot middelen, kennis of tijd om deel te nemen. Ook blijkt het DSO in de praktijk soms complex te gebruiken. De Omgevingswet biedt dus veel kansen voor samenwerking en een duurzamere, inclusieve leefomgeving, maar vereist blijvende aandacht voor inclusiviteit, bewustwording en ondersteuning om deze doelen te realiseren. Hiervoor dient in het adaptieve beleid aandacht te zijn. De gemeente Dronten telt op dit moment circa 44.500 inwoners, waarvan ongeveer 13% tussen de 15 en 24 jaar oud is – een groep van circa 5.800. Deze substantiële groep jongeren vormt een belangrijk onderdeel van de Drontense samenleving. Toch ervaren jongeren, zowel lokaal als landelijk, dat hun stem onvoldoende wordt gehoord in het beleid dat hen direct raakt, zoals wonen, mentale gezondheid, onderwijs en leefomgeving.

19

Landelijke onderzoeken tonen aan dat jongeren zich vaak niet vertegenwoordigd voelen: 76% geeft aan zich niet goed vertegenwoordigd te voelen in de politiek en slechts een minderheid voelt zich betrokken bij besluitvorming (Youngworks, 2023; SCP, 2024). Dit leidt tot een afname van vertrouwen in de overheid, een grotere afstand tot de politiek en minder betrokkenheid bij hun directe leefomgeving. Jongeren beschikken over waardevolle ideeën, energie en perspectieven, maar traditionele vormen van participatie sluiten vaak niet aan op hun leefwereld. Zonder gerichte inzet dreigt hun stem structureel onderbelicht te blijven in beleid en besluitvorming. Het Jongerenpanel Dronten biedt een passende en structurele reactie op dit vraagstuk. Het is een laagdrempelig platform waar jongeren van 15 tot 24 jaar hun stem kunnen laten horen en actief mee kunnen denken over gemeentelijk beleid. Deze vorm van participatie sluit aan bij de gemeentelijke visie op inwonersbetrokkenheid, waarin staat dat participatie moet bijdragen aan de kwaliteit van beleid en dat verschillende invalshoeken en belangen vertegenwoordigd moeten zijn.

Door jongeren via het Jongerenpanel actief te betrekken, versterken we hun betrokkenheid bij de lokale gemeenschap, stimuleren we burgerschapsvaardigheden en bouwen we aan een inclusieve participatiecultuur waarin alle generaties meedoen en zich vertegenwoordigd voelen. De Adviesraad Sociaal Domein (ASD) Dronten speelt een belangrijke rol in het verbeteren van de sociale cohesie en leefbaarheid binnen de gemeente. De raad adviseert de gemeente over vraagstukken binnen het sociaal domein, met als doel een inclusieve samenleving waarin alle inwoners de kans krijgen om actief bij te dragen aan hun buurt en gemeenschap. Burgerinitiatieven worden vaak opgezet door sociaaleconomisch sterke groepen, terwijl juist kwetsbare inwoners – zoals ouderen, migranten en mensen met een laag inkomen – het meest gebaat zijn bij een hechte en betrokken gemeenschap. Het ASD ziet het als taak om deze groepen actief te betrekken en barrières weg te nemen die hun deelname belemmeren. Doel vastgesteld door de raad: Inwoners leven in een gezonde leefomgeving Uitwerking doel: Meer inwoners ervaren de eigen gezondheid als goed

Probleem/aanleiding: De gemeente Dronten staat voor de uitdaging om de gezondheid en het welzijn van haar inwoners te verbeteren te midden van complexe vraagstukken zoals vergrijzing, toenemende chronische aandoeningen, mentale gezondheidsproblemen, sociaal-economische gezondheidsverschillen, en de impact van milieufactoren, terwijl tegelijkertijd de zorgkosten stijgen en de toegankelijkheid van zorg onder druk staat. Resultaat Indicator Bron op resultaat

20

Het aantal inwoners met overgewicht daalt

Volwassenen en kinderen met matig tot ernstig overgewicht

Gezondheidsmonitor-Volwassenen en Ouderen GGD en Gezondheidsmonitor jeugd GGD

Inwoners zijn zich bewust van de gevaren van huidkanker

Aantal inwoners dat voelt dat goed geïnformeerd is over de gevaren van huidkanker

Afspraken met maatschappelijke partners

Minder inwoners die gezondheidsklachten ervaren door hitte Een stijging van het aantal inwoners dat de mentale gezondheid als goed ervaart

Aantal inwoners dat weet wat gedaan kan worden bij hitte neemt toe

Afspraken met maatschappelijke partners

% inwoners dat de mentale gezondheid als slecht ervaart (jongeren en volwassenen)

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD en Gezondheidsmonitor jeugd GGD

Aantal inwoners dat is geïnformeerd over risico’s bij middelengebruik

Afspraken met maatschappelijke partners .

Ouderen kunnen zo lang mogelijk zo zelfstandig mogelijk functioneren Het aantal inwoners met een verslaving aan middelen blijft stabiel

Het dierenwelzijn is in de gemeente Dronten toegenomen

21

Er is maatschappelijk vastgoed beschikbaar om de doelstellingen vanuit de drie opgaven te behalen Bij aanpassingen in de fysieke omgeving voorwaarden gecreëerd voor het bouwen van een hechte en gezonde samenleving De organisatie van de openbare gezondheidszorg is geregeld en de gezondheid van de bevolking wordt beschermd en bevorderd Jongeren leveren input op beleid en projecten die invloed hebben op hun leefomgeving

Q1 2026 is voorzieningenbeleid ingebed in de organisatie

Afspraken met maatschappelijke partners

Uitvoerings-programma van de GGD

Aantal onderwerpen waar het Jongerenpanel input op heeft geleverd

Cijfers van ambassadeur jongerenpanel

Aantal samenwerkingen tussen participatietrajecten en het jongerenpanel

3. Doel 2 Inwoners zetten zich in voor elkaar en hun buurt Dit doel is gekoppeld aan het volgende maatschappelijke effect: Inwoners voelen zich verbonden met elkaar en hun omgeving Aan dit maatschappelijk effect is nog een doel gekoppeld dat ook onder de opgave Gezond Samenleven valt, namelijk: ⮚ Inwoners hebben mensen om zich heen die zij kunnen steunen en/of waarop ze kunnen steunen (netwerken, informele en formele hulp, mantelzorg)

22

Doel vastgesteld door de raad: Inwoners zetten zich in voor elkaar en hun buurt Indicator

Nulmeting 2025

Streefwaarde 2028

Monitor/Bron

% inwoners dat vrijwilligerswerk doet

45% in 2022

51% (vergelijkbaar met het percentage vrijwilligerswerk voor corona)

CBS monitor Brede Welvaart

% inwoners dat actief is geweest om de buurt te verbeteren

112 buurtinitatieven hebben via SamenActief budget ontvangen in 2024 In 2025 zijn dit er 57 t/m mei

SamenActief

3.1 Meer inwoners doen vrijwilligerswerk Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) heeft de gemeente de wettelijke verplichting om een plan op te stellen met beleidsvoornemens om vrijwilligers te ondersteunen. Met daarbij aandacht voor het toekomstbestendig en integraal faciliteren van vrijwilligerswerk. Daarbij is samenwerking binnen de verschillende beleidsterreinen binnen de gemeente noodzakelijk: bijvoorbeeld inzet bewoners, binnen het sociaal domein, de sport, leefbaarheid, natuur, cultuur etc. werk en inkomen, inburgering, MVO, bedrijfsleven, vrijwilligersbeleid, welzijn, zorg en veiligheid.

3.1.1 Probleemanalyse In Dronten zien we een dalende trend in het aantal vrijwilligers. In 2016 gaf 51,3% van de inwoners van Dronten ouder dan 15 jaar aan in georganiseerd verband vrijwilligerswerk te verrichten. In 2022 is dit aantal gedaald naar 45%. Er is geen onderzoek bekend naar de oorzaken van deze afname in de gemeente Dronten. Landelijk is vooral tijdens en na de coronapandemie een daling waargenomen.3 Daarnaast tonen onderzoeken van Motivaction en het CBS aan dat jongere generaties minder geneigd zijn tot traditioneel vrijwilligerswerk. De motivatie om vrijwilligerswerk te doen verschuift van plichtsgevoel naar meer individualistische waarden zoals zelfontplooiing en flexibiliteit.4 3 https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/rapportages/2023/vrijwilligerswerk-2022 4 https://vrijwilligerswerk.nl/nieuws+en+blogs/uitgelicht+-+nieuws+en+blogs/2498046.asp

23

Veel nadrukkelijker dan voorheen vertrekken we vanuit de samenleving. Vrijwilligers zijn essentieel voor het creëren van een betrokken en veerkrachtige samenleving. Zij versterken de sociale cohesie, bieden ondersteuning aan kwetsbare groepen en dragen bij aan de vitaliteit van de gemeenschap. Door hun inzet kunnen mensen actief deelnemen op alle terreinen van de samenleving. Het erkennen en waarderen van vrijwilligers is cruciaal om de sterke basis onder de Drontense samenleving te behouden en verder uit te bouwen. Op dit moment heeft de gemeente meerdere maatschappelijke partners die zich richten op het werven en matchen van vrijwilligers aan ondersteuningsvragen. Het ontbreekt aan een totaal overzicht van het aantal vrijwilligers en de mogelijke knelpunten.

3.1.2 Onderbouwing van de aanpak Een structurele aanpak is noodzakelijk om vrijwilligerswerk te stimuleren, betrokkenheid te vergroten en een duurzaam vrijwilligersnetwerk in Dronten op te bouwen. Dit vraagt om beter inzicht in de huidige situatie van het vrijwilligerswerk in de gemeente én om het verder uitbouwen van beleidskaders die richting geven aan hoe de gemeente vrijwilligers ziet en hen beter betrekt bij nieuwe ontwikkelingen. Om hierin concrete stappen te zetten en verdere versnippering te voorkomen, willen we de mogelijkheden onderzoeken voor het opzetten van een vrijwilligerscentrale. Deze centrale kan worden samengevoegd met een informatiepunt voor mantelzorgers (zie link), zodat één laagdrempelig loket ontstaat dat vrijwilligers verbindt met zorgvragers en mantelzorgers, en tegelijkertijd organisaties ondersteunt bij het werven, begeleiden en behouden van vrijwilligers. Daarnaast kan MDT (Maatschappelijke Diensttijd) een waardevolle impuls geven: het biedt jongeren de kans om op een laagdrempelige en begeleide manier kennis te maken met vrijwilligerswerk. Door samen met partners te verkennen hoe MDT-trajecten lokaal kunnen worden ingezet, draagt de gemeente bij aan het versterken van jongerenparticipatie en het verder uitbouwen van de sociale basis.

De rol van de gemeente is hierin faciliterend: we ondersteunen partijen om hun positie te versterken binnen dit landelijke kader. Doel vastgesteld door de raad: Inwoners zetten zich in voor elkaar en hun buurt Uitwerking doel: Meer inwoners doen vrijwilligerswerk

24

Probleem/aanleiding: In Dronten is er een daling in het aantal vrijwilligers, van 51,3% in 2016 naar 45% in 2022, terwijl er een gebrek is aan een overzicht van het aantal vrijwilligers en de knelpunten in de wervings- en matchingssystemen van de gemeente Resultaat

Indicator op resultaat

Bron

De potentie van vrijwilligers wordt benut door gerichte inzet op kwaliteit en affiniteit De overlap in activiteiten tussen organisaties is verminderd (voorveld), wat zorgt voor een efficiëntere inzet van middelen en mensen Alle generaties zijn goed vertegenwoordigd in het vrijwilligerswerk

Toename van vrijwilligers in elke doelgroep (bijv. stijging van 20% onder jongeren) Aantal deelnemende jongeren aan MDT trajecten

3.2 Meer inwoners zijn actief om de buurt te verbeteren Diverse wetenschappelijke studies5 concluderen dat projecten waarbij bewoners direct verantwoordelijk zijn voor het onderhoud en de verbetering van hun buurt leiden tot verhoogd eigenaarschap onder bewoners en een verbetering van de leefomgeving.

5 De Wilde, M., Hurenkamp, M., & Tonkens, E. (2014). Flexibel en ontkoppeld: De nieuwe organisatie van burgers en professionals. In Sociale Vraagstukken

Denters, B., & Klok, P.-J. (2013). Citizen democracy and the responsiveness of local government: How Dutch citizens perceive their role in local governance. In International Journal of Public Administration, 36(2), 138-152.

25

3.2.1 Probleemanalye Uit de monitor Brede Welvaart blijkt dat 29,3% van de inwoners van Dronten aangeeft geen contact te hebben met familie, vrienden of buren. Dit gebrek aan onderling contact vermindert de sociale cohesie. Gemeente Dronten gaat daarbij uit van de aanname dat wanneer mensen elkaar meer ontmoeten in de wijk en er meer contact en verbinding is tussen buurtbewoners, dit ervoor zorgt dat inwoners zich meer voor elkaar en hun buurt inzetten. Dit wordt bevestigd door internationaal onderzoek. 6 Zowel de praktijk als onderzoek 7 wijst uit dat burgerinitiatieven vaak worden opgezet door inwoners met een sterk sociaal-economisch profiel. Kwetsbare groepen zoals ouderen, migranten en inwoners met een laag inkomen zijn doorgaans minder betrokken bij dergelijke initiatieven. Dit komt onder andere door drempels zoals minder vertrouwen, taalbarrières en onvoldoende kennis over deelname. De komende jaren richt Dronten zich specifiek op het vergroten van de deelname van deze kwetsbare groepen aan buurtinitiatieven, zodat er ook binnen kwetsbare wijken duurzame verbeteringen ontstaan. Uitgangspunt ontmoeting binnen multifunctionele voorzieningen Binnen de gemeente Dronten geldt als uitgangspunt dat ontmoeting plaatsvindt op centrale, herkenbare locaties die meerdere maatschappelijke functies vervullen.

Locaties zoals dorpshuizen en wijkcentra bedienen diverse doelgroepen en vormen zo een stevig, lokaal netwerk van voorzieningen. Door ontmoeting integraal te organiseren met andere maatschappelijke activiteiten wordt samenwerking tussen verschillende partijen versterkt en worden voorzieningen beter benut en duurzaam geborgd.

3.2.2 Onderbouwing van de aanpak De gemeente Dronten heeft een faciliterende rol waarin zij buurtinitiatieven ondersteunt met kennis, expertise of praktische hulp bij het realiseren van initiatieven. In buurten waar relatief veel kwetsbare groepen wonen, vraagt dit een aanpak waarin de gemeenschap zichtbaar wordt gemaakt, versterkt en ondersteund met professionele inzet vanuit community building. De aanpak is gericht op het benutten en versterken van capaciteiten van inwoners en niet uitsluitend op problemen. Dit resulteert in een mix van korte termijnsuccessen en lange termijnontwikkeling vanuit de buurt zelf. 6 https://www.urban.org/research/publication/coming-together-change-qualitative-study-social-connectedness-outcomes-produced-love-your-block-program 7 Boogers, M., & Denters, B. (2013). De paradox van de participatiesamenleving: Over kansen en risico’s van burgerinitiatieven. Bestuurskunde, 22(4), 3-10.

26

Door buurtinitiatieven ontstaat een proces waarin bewoners samenwerken aan een sterkere sociale structuur en verbetering van hun directe leefomgeving. Hierbij leren bewoners elkaar beter kennen, bouwen zij vertrouwen op en versterken zij informele sociale netwerken. Gezamenlijke projecten zoals buurttuinen, buurtfeesten en andere activiteiten versterken het eigenaarschap en vergroten de betrokkenheid van bewoners bij hun leefomgeving. Door als gemeente te investeren in zelforganisatie, het identificeren van sleutelfiguren in de buurt en door buurtinitiatieven actief te faciliteren, wordt een sterke sociale basis gelegd. Hierdoor ontstaan hechte en betrokken buurten waar mensen zich thuis voelen en elkaar onderling ondersteunen. Daarbij is het van groot belang dat er regie is op de samenwerking tussen alle betrokken partijen zoals woningbouwcorporaties, welzijnsorganisaties en andere maatschappelijke partners.

Doel vastgesteld door de raad: Inwoners zetten zich in voor elkaar en hun buurt Uitwerking doel: Meer inwoners zijn actief om de buurt te verbeteren Probleem/aanleiding: Burger- en buurtinitiatieven dragen bij aan welzijn, sociale cohesie en de verbetering van de leefomgeving, maar de deelname van kwetsbare groepen is beperkt door factoren zoals middelen, vertrouwen en kennis, wat de effectiviteit van deze initiatieven in bepaalde wijken belemmert; daarom is er behoefte aan gerichte inzet om deze groepen te bereiken en te betrekken, mede in het kader van de Omgevingswet die burgerparticipatie en lokale verantwoordelijkheid bevordert, maar waarin ook uitdagingen zoals toegang tot kennis en middelen blijven bestaan. Resultaat

Indicator op resultaat

Bron

Mensen kunnen elkaar ontmoeten in de wijk en er is meer contact en verbinding tussen buurtbewoners

% inwoners van Dronten dat aangeeft contact te hebben met familie, vrienden of buren (indicator Brede Welvaart)

Regionale monitor Brede Welvaart

27

4. Doel 3 Inwoners hebben mensen om zich heen die zij kunnen steunen en/of waarop ze kunnen steunen (netwerken, informele en formele hulp, mantelzorg) Dit doel is gekoppeld aan het volgende maatschappelijke effect: Inwoners voelen zich verbonden met elkaar en hun omgeving Aan dit maatschappelijk effect is nog een doel gekoppeld dat ook onder de opgave Gezond Samenleven valt, namelijk: ⮚ Inwoners zetten zich in voor elkaar en hun buurt Doel vastgesteld door de raad: Inwoners hebben mensen om zich heen die zij kunnen steunen en/of waarop ze kunnen steunen (netwerken, informele en formele hulp, mantelzorg) Indicator

Nulmeting 2025

Streefwaarde 2028

Monitoring/ bron

% inwoners dat eenzaam is

46%

45%

Volwassenen Gezondheidsmonitor 2022 GGD

2%

% mantelzorgers dat overbelast is

3% (ca. 1.115 van 10.996) in 2023

Rapport Mantelzorgondersteuning in Dronten / cijfers maatschappelijke partners

4.1 Minder inwoners zijn eenzaam Eenzaamheid is een veelvoorkomend probleem in Nederland dat een aanzienlijke impact heeft op de gezondheid en het welzijn van mensen. Het wordt gedefinieerd als het ervaren van een tekort aan sociale relaties, zowel in kwaliteit als in kwantiteit, en kan iedereen treffen, ongeacht

28

leeftijd of achtergrond. Eenzaamheid uit zich vaak in twee vormen: emotionele eenzaamheid, waarbij een hechte, intieme band ontbreekt, en sociale eenzaamheid, gekenmerkt door het missen van een breder sociaal netwerk.

4.1.1 Probleemanalyse Hoewel eenzaamheid soms tijdelijk is, kan het zich ontwikkelen tot langdurige vereenzaming met ernstige gevolgen. Naast een verhoogd risico op psychische stoornissen zoals depressie en angst, kan eenzaamheid leiden tot lichamelijke klachten, zoals hart- en vaatziekten, en tot een afname van de kwaliteit van leven. In de gemeente Dronten is dit probleem aanzienlijk: 46% van de volwassenen ervaart gevoelens van eenzaamheid. Onder jongeren (13-18 jaar) in Dronten geeft 13% aan zich vaak tot altijd eenzaam te voelen in de afgelopen vier weken, terwijl 34% soms tot altijd eenzaamheid ervaart. Jongvolwassenen (18-25 jaar) vormen een andere risicogroep: 36% van hen voelt zich enigszins eenzaam, 29% sterk eenzaam, 25% ervaart sterke sociale eenzaamheid en 29% sterke emotionele eenzaamheid. Deze cijfers benadrukken de veelzijdigheid van eenzaamheid onder jongere leeftijdsgroepen. Bij ouderen (65 jaar en ouder) in Dronten zijn de cijfers eveneens significant: 38% voelt zich matig eenzaam, 9% ernstig eenzaam, 23% ervaart emotionele eenzaamheid en 33% sociale eenzaamheid. Deze gegevens tonen aan dat gevoelens van eenzaamheid in elke levensfase voorkomen, maar de aard en ernst ervan kunnen variëren. Uit onderzoek van BMC in 2023 in gemeente Dronten blijkt dat er overlap is in activiteiten tussen organisaties op ondermeer het gebied van het bestrijden van eenzaamheid.

De oorzaak is gelegen in het gebrek aan samenhang in de sturing op de inzet van betrokken partijen. Sinds het verschijnen van dit onderzoek is er actief ingezet op het professionaliseren van het opdrachtgeverschap en de regierol van de gemeente. Daarnaast is actief gekeken naar de invulling van het accounthouderschap.

4.1.2 Onderbouwing van de aanpak Het aanpakken van eenzaamheid vereist een brede maatschappelijke betrokkenheid. Het bevorderen van sociale cohesie, het stimuleren van informele netwerken en het versterken van verbindingen tussen inwoners kunnen bijdragen aan het verminderen van sociale isolatie. Door bewustwording en het doorbreken van het taboe rondom eenzaamheid kan het thema bespreekbaar worden. Binnen de gemeente doen wij de aanname dat meer ontmoeting tussen inwoners ertoe leidt dat mensen elkaar leren kennen en elkaar tot steun kunnen zijn. Er wordt dan ook ingezet op het vergroten van de mogelijkheden tot ontmoeting door het organiseren van ontmoetingsactiviteiten. Een belangrijke voorwaarde voor de mogelijkheid van ontmoeting is de ruimte die dit mogelijk maakt. Dit kan zowel in de buitenruimte als in een fysiek gebouw zijn. Daarbij is oog voor de behoefte voor de specifieke behoefte van alle inwoners, maar komt de vraag uit de samenleving vaak specifiek voor ouderen en jongeren. Voor jongeren zijn op dit moment in Dronten diverse ‘chillpoints’, ontmoetingsruimtes specfiek voor

29

jongeren. Het vraagt aanvullend onderzoek of deze chillpoints het meest bijdragen aan het creëren voor ruimte voor ontmoeting om eenzaamheid onder jongeren te verminderen en de ervaren gezondheid te vergroten. Mobiliteit biedt de mogelijkheid om contact te houden met de buitenwereld. Zonder vervoersmogelijkheden neemt de kans op eenzaamheid toe. De buurtbus en de regiotaxi kunnen in voorkomende gevallen een rol vervullen om inwoners met mobiliteitsproblemen gebruik te laten maken van ontmoetingsinitatieven/-plekken in onze gemeente. Doel vastgesteld door de raad:Inwoners hebben mensen om zich heen die zij kunnen steunen en/of waarop ze kunnen steunen (netwerken, informele en formele hulp, mantelzorg) Uitwerking doel: Minder inwoners zijn eenzaam Probleem/aanleiding: In de gemeente Dronten ervaart 46% van de volwassenen gevoelens van eenzaamheid. Ook bij jongeren en ouderen zien we dat gevoelens van eenzaamheid in verschillende vormen aanwezig zijn. Resultaat

Indicator op resultaat

Bron

Structureel verminderen van eenzaamheid onder inwoners door het faciliteren van ontmoeting

Aantal nieuwe verbindingen tussen inwoners

Cijfers maatschappelijke partners

Gebruik en bezettingsgraad van buurtkamers of ontmoetingsplekken Aantal deelnemers FLOW traject, aantal deelnemers die na het traject doorgestroom zijn naar reguliere inlopen.

30

Oudere inwoners beschikken over een netwerk

Aantal actieve voorzorgcirckels

Cijfers maatschappelijke partners

4.2 Meer inwoners die mantelzorger zijn kunnen hun mantelzorgtaken op een passende manier invullen zodat de levenskwaliteit in balans blijft Mantelzorgers, vaak familieleden of naasten, zijn onmisbaar in de zorg voor mensen die chronisch ziek, ouder of gehandicapt zijn. Met de vergrijzing en de toenemende zorgvraag wordt deze rol steeds belangrijker8. Mantelzorgers ervaren echter vaak een hoge belasting, wat hun eigen welzijn kan beïnvloeden. Ondersteuning, erkenning en waardering zijn daarom essentieel om mantelzorgers te ontlasten en overbelasting te voorkomen. Met passend beleid kan de gemeente Dronten bijdragen aan de kwaliteit van leven van zowel mantelzorgers als zorgontvangers. De gemeente Dronten staat voor de uitdaging om de toenemende druk op mantelzorgers te verlichten, gezien hun cruciale rol in de zorgverlening. Aangezien driekwart van de zorg in Nederland door informele zorgverleners wordt verleend, is het essentieel om inzicht te krijgen in hun ondersteuningsbehoeften.

4.2.1 Probleemanalyse In 2024 heeft BMC onderzoek gedaan naar de behoeften van mantelzorgers in Dronten. Uit deze nulmeting bleek dat mantelzorgers behoefte hebben aan passende faciliteiten, zoals ondersteuning aan huis, zodat zij af en toe kunnen ontspannen. Daarnaast kwam naar voren dat er vraag is naar een centrale plek voor informatie en advies, waar mantelzorgers met hun vragen terechtkunnen en wegwijs gemaakt worden in het zorgsysteem. Ook bleek er behoefte te zijn aan een luisterend oor.9

4.2.2 Onderbouwing van de aanpak Om mantelzorgers te ondersteunen en hun inzet te waarderen, werkt de gemeente Dronten aan initiatieven zoals ondersteuning aan huis en het bieden van informatie zowel online als op een fysieke locatie. Daarnaast organiseren we jaarlijks de Dag van de Mantelzorg en geven we het mantelzorgcompliment als blijk van waardering. 8 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). (2018). De last van mantelzorg: Implicaties voor beleid. Rijksoverheid. 9 Gemeente Dronten. (2024). Rapport: Behoefte mantelzorgers gemeente Dronten. BMC

31

Om tegemoet te komen aan de behoefte aan een centrale plek waar mantelzorgers terecht kunnen met vragen, wegwijs gemaakt worden in het zorgsysteem en een luisterend oor wordt geboden, gaat de gemeente Dronten het Informatiepunt Mantelzorg vernieuwen. Dit centrale punt zal mantelzorgers informatie, doorverwijzingen, ontmoeting, aandacht, waardering en ontspanning bieden. Het is bedoeld als een plek waar mantelzorgers zich gehoord en gesteund voelen, wat bijdraagt aan hun welzijn en dat van de mensen voor wie zij zorgen. Door te investeren in een toegankelijk en flexibel ondersteuningsaanbod, afgestemd op de diverse behoeften van mantelzorgers, kan de gemeente Dronten de mantelzorgers beter ondersteunen en hun welzijn bevorderen. In 2028 zal er een tevredenheidsonderzoek onder de mantelzorgers worden uitgevoerd om de effectiviteit van deze maatregelen te evalueren.

Doel vastgesteld door de raad: Inwoners hebben mensen om zich heen die zij kunnen steunen en/of waarop ze kunnen steunen (netwerken, informele en formele hulp, mantelzorg) Uitwerking doel: Meer inwoners die mantelzorger zijn, kunnen hun mantelzorgtaken op een passende manier invullen zodat de levenskwaliteit in balans blijft Probleem/aanleiding: Het ontbreekt aan inzicht op het gebied van vrijwilligerswerk en mantelzorg (respijtzorg) binnen de gemeente Dronten. In 2024 heeft BMC onderzoek gedaan naar de behoeften van mantelzorgers in Dronten. Uit deze nulmeting bleek dat mantelzorgers behoefte hebben aan passende faciliteiten, zoals ondersteuning aan huis, zodat zij af en toe kunnen ontspannen. Daarnaast kwam naar voren dat er vraag is naar een centrale plek voor informatie en advies, waar mantelzorgers met hun vragen terecht kunnen en wegwijs gemaakt worden in het zorgsysteem. Resultaat

Indicator op resultaat

Bron

Er zijn passende faciliteiten, die er aan bijdragen dat de levenskwaliteit van mantelzorgers in balans blijft

Aantal mantelzorgers dat gebruik maakt van faciliteiten

32

5. Doel 4 Inwoners kunnen zo zelfstandig mogelijk functioneren in een passende woonomgeving Dit doel is gekoppeld aan het volgende maatschappelijke effect: Inwoners voeren zelf de regie (kunnen hulpbronnen aanwenden indien nodig) Aan dit maatschappelijk effect is nog een doel gekoppeld dat ook onder de opgave Gezond Samenleven valt, en nog een ander doel dat onder de opgave Kansengelijkheid valt, namelijk: ⮚ Kansen voor volwassenen op educatie, waaronder (digitale) geletterdheid (opgave Kansengelijkheid) ⮚ Inwoners krijgen laagdrempelig en tijdig vanuit stevige lokale teams samenhangende lichte vormen van ondersteuning aanvullend op eigen mogelijkheden en samenleving (opgave Gezond samenleven) Doel vastgesteld door de raad: Inwoners kunnen zo zelfstandig mogelijk functioneren in een passende woonomgeving Indicator

Nulmeting 2025

Streefwaarde 2028

% inwoners dat zich goed geholpen voelt en/of weer zelfstandig verder kan.

78% voelt zich goed geholpen (2024). Landelijk gemiddelde is: 75-85%

Tussen Tussende de78% 78%en en 80%. Wmo Eencliëntervaringsonderzoek Wmo cliëntervaringsonderzoek behoudtof een kleineRespons stijging 2024: van 37% Respons 2024: 37% 80%. Een behoud het huidige percentage. of een kleine

33% van de ouders en 41% van de jeugdigen voelt zich goed geholpen/kan zelfstandig weer verder (uitvoeringsjaar 2023) Landelijk gemiddelde niet bekend. Het Nederlands Jeugd Instituut geeft aan dat circa 20% van de jeugdhulp leidt tot het gewenste resultaat

33

Monitoring/ bron

stijging van het Een behoud of een kleine stijging huidige Jeugdhulp cliëntervaringsonderzoek van het huidige percentage percentage. Jeugdhulp cliëntervaringsonderzoek Respons 2024 (over uitvoeringsjaar 2023): Een stijging van het huidige percentage

respons ouders en2023): jongeren in totaal 121) Respons 2024 (over uitvoeringsjaar 13% (959 uitvraag, respons ouders en jongeren in totaal 121)

Wachtlijst voor doelgroepen wonen met zorg

Er loopt op dit moment een onderzoek naar de behoefte zorg versus wonen met betrekking tot de doelgroepen. De opgeleverde resultaten kunnen dienen als nulmeting

5.1 Meer inwoners voelen zich goed geholpen of kunnen weer zelfstandig verder De gemeente staat voor de uitdaging om ondersteuning en hulp op een toekomstbestendige manier vorm te geven. Dit betekent dat we inzetten op het vergroten van zelfredzaamheid en het beter benutten van sociale netwerken, zodat inwoners minder afhankelijk zijn van gemeentelijke regelingen. Door meer gebruik te maken van algemene voorzieningen en preventieve ondersteuning, willen we vroegtijdig inspelen op hulpvragen en escalatie voorkomen. Dit vraagt om een andere balans: een samenleving waarin inwoners gestimuleerd worden om verantwoordelijkheid te nemen, terwijl passende ondersteuning beschikbaar blijft voor wie dat nodig heeft.

5.1.1 Probleemanalyse De gemeentelijke regelingen vanuit de Wmo, de Participatiewet en de Jeugdwet zijn als vangnet bedoeld voor inwoners die zich niet op eigen kracht of met behulp van het sociaal netwerk kunnen redden. De gemeente zal zich daarom steeds meer op het stimuleren van eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid richten. Dit vraagt om een nieuwe balans tussen het ondersteunen van zelfredzaamheid en het bieden van passende hulp in een ondersteunende leefomgeving, binnen de grenzen van de beschikbare middelen. Hierdoor verschuift de rol van de gemeente van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. Deze verandering vraagt om een gedragsverandering en een gezamenlijke inspanning van gemeenten, (zorg)professionals, vrijwilligers en inwoners. Door de stijgende levensverwachting, vergrijzing en innovaties in de zorg verandert de zorgvraag. Zorg en ondersteuning wordt vaker dichtbij of aan huis verleend, dit betekent dat veel mensen ook op hogere leeftijd thuis (moeten) blijven wonen. Met als gevolg een andere woon-, ondersteuning- en zorgvraag. Naast de vergrijzing zien we ook dat inwoners minder snel in aanmerking kunnen komen voor zorg op grond van de Wet langdurige zorg (Wlz). De gemeente verwacht hierdoor een toename van het aantal inwoners met ondersteuningsvragen op het gebied van wonen, welzijn en zorg.

Dit vraagt om een nieuwe aanpak waarin inwoners worden aangemoedigd hun sociale netwerk in te zetten en eigen verantwoordelijkheid te nemen. Ook in de Jeugdwet zien we de vraag naar hulp en ondersteuning toenemen. Steeds meer kinderen, jongeren en hun ouders doen een beroep op hulp. Om deze toegankelijk te houden, is het nodig scherp te prioriteren. Welke vragen

34

kunnen ouders zelf of met een beetje hulp oplossen en welke problemen vragen om professionele hulp. Laagdrempelige voorzieningen en organisaties als onderwijs, kinderopvang en sportverenigingen krijgen hierin een belangrijke rol.

5.1.2 Onderbouwing van de aanpak De Wmo 2015 beoogt bij te dragen aan het realiseren van een inclusieve samenleving en het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie van mensen met een beperking of een chronisch psychisch of psychosociaal probleem. Door het, waar nodig, bieden van passende ondersteuning, kunnen mensen zo lang mogelijk in hun eigen leefomgeving blijven wonen en kunnen zij blijven meedoen in de maatschappij. Binnen de Wmo 2015 worden de begrippen zelfredzaamheid en participatie nog meer vooropgesteld. Dit betekent dat dat inwoners met een hulpvraag niet als vanzelfsprekend een beroep moeten doen op de overheid, maar eerst zelf met hun sociale netwerk tot een oplossing proberen te komen: de eigen verantwoordelijkheid van de burger en zijn sociale netwerk staan veel nadrukkelijker voorop en is de gemeente alleen aan zet voor zover de burger niet zelf of met de hulp van dat netwerk tot participatie kan komen. Het is heel normaal dat je je inspant om je eigen situatie te verbeteren of dat je iets doet voor een partner of familielid als die niet geheel op eigen kracht kan deelnemen aan de samenleving. De Wmo kent algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen10. Een maatwerkvoorziening is een individuele voorziening die specifiek wordt afgestemd op de persoonlijke situatie en behoeften van een inwoner.

Dit zijn bijvoorbeeld huishoudelijke hulp, woningaanpassingen, trapliften, hulpmiddelen of vervoer. Een algemene voorziening is een laagdrempelige voorziening die voor alle inwoners van de gemeente toegankelijk is, zonder uitgebreide aanvraagprocedure. In de Wmo 2015 wordt ingezet op lichte vormen van ondersteuning en wordt daarom het belang van algemene voorzieningen benadrukt voorliggend aan maatwerkvoorzieningen. Verder onderzoek is nodig om de mogelijkheden om een verdere verschuiving van inzet op maatwerkvoorzieningen naar algemene voorzieningen te bewerkstelligen. Passend bij de beweging om hulp en ondersteuning meer vanuit de samenleving te bieden, zetten wij naast bovenstaande ook ons bestaande aanbod van preventieve ondersteuning in de thuissituatie voor jeugdigen door. Ouders worden ondersteund bij het opvoeden en ontvangen handvaten om hun kinderen beter te ondersteunen bij het opgroeien. Jeugdigen leren om te gaan met voor hen lastige situaties. We zetten ook preventieve ondersteuning in in de schoolomgeving. De ondersteuning is gericht op het voorkomen van groter worden van persoonlijke problemen en het verbeteren van het functioneren van een jongere op school. Leerkrachten, IB’ers en ouders ontvangen handvaten voor omgang met gedrag en houding van jeugdige. Daarnaast is er nog ondersteuning die ingezet wordt in een bepaalde levensfase of specifieke uitdaging.

De ondersteuning kan individueel worden ingezet of in groepsvorm bij ouders of jeugdigen met dezelfde vragen in vergelijkbare situaties.

10 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR720715?&show-wti=true

35

De beweging richting preventieve ondersteuning willen we ook steeds meer in het jongerenwerk naar voren laten komen. Deze beweging is zichtbaar door goede kennisuitwisseling, ontwikkeling en samenwerking op het gebied van op-en afschalen. Zowel op het gebied van jeugdhulp en preventie als veiligheid en preventie. Er is focus op het welzijn van jongeren waarbij geopereerd wordt vanuit een vertrouwensrol, zichtbaarheid en outreachend werken vanuit het collectief met maatwerk waar nodig. Dit doen we vanuit de uitgangspunten veilig, gezond en kansrijk. Doel vastgesteld door de raad: Inwoners kunnen zo zelfstandig mogelijk functioneren in een passende woonomgeving Uitwerking doel: Meer inwoners voelen zich goed geholpen en/of kunnen weer zelfstandig verder Probleem/aanleiding: De toenemende druk op de Wmo, Participatiewet en Jeugdwet door vergrijzing, stijgende zorgvragen en beperkte middelen vraagt om een verschuiving van maatwerk naar het stimuleren van eigen verantwoordelijkheid, zelfredzaamheid en ondersteuning via sociale netwerken.

Dit vereist een gezamenlijke inspanning van gemeenten, professionals, vrijwilligers en inwoners, met een nadruk op preventieve en laagdrempelige voorzieningen om zwaardere zorg te voorkomen Resultaat Indicator Bron op resultaat Afname gebruik Wmomaatwerkvoorzieningen door te investeren in preventie en lichte zorg en ondersteuning in samenwerking met (zorg)professionals en maatschappelijke organisaties.

% vermindering van toekenning van maatwerkvoorzieningen Nulmeting 1-1-2023 aantallen voorzieningen

36

Cijfers sociaal domein

Inwoners zijn goed geïnformeerd over toegankelijke, laagdrempelige voorzieningen en maken hier ook gebruik van. Inwoners zijn zich bewust van eigen verantwoordelijkheden en handelen daar naar

% inwoners dat tevreden is over geboden ondersteuning en hun gevoel van zelfredzaamheid.

Wmo clientervarings-onderzoek Clientervaring-sonderzoek jeugd

Bereik van bewustwordings-campnages

Door de inzet van preventieve jeugdhulp krijgen ouders, jeugdige en onderwijs handvaten om om te gaan met voor hen lastige situaties, waardoor geindiceerde jeugdzorg afneemt

Te ontwikkelen

Het jongerenwerk in Dronten heeft een preventieve werking en voorkomt de noodzaak van geindicieerde hulp

Inwoners zijn tevredne over de geleverde ondersteuning en hulp

% Inwoners dat tevreden is over de geboden ondersteuning en hun gevoel van zelfredzaamheid

5.3 De wachtlijsten voor doelgroepen met zorg verkleinen Dronten heeft als opvolger van de Woonvisie een visie opgesteld met een meer lange termijn karakter op een hoger abstractieniveau. Met lef en ambitie die aansluit bij de urgentie op de woningmarkt. En die een verdere vertaling in doelen en strategie geeft aan de keuze om door te willen groeien naar 60.000 inwoners. Waarbij kwaliteit steeds voorop blijft staan, het Woonperspectief11. 11 Vastgesteld door de gemeenteraad op 19 december 2023

37

5.3.1 Probleemanalyse De gemeente Dronten wordt geconfronteerd met een toenemende druk op wonen, welzijn en zorg als gevolg van dubbele vergrijzing en een groeiende behoefte aan huisvesting voor kwetsbare groepen, zoals ouderen, mensen met een beperking, en jongeren. Tegelijkertijd belemmert de krapte op de woningmarkt en de tekorten in de zorgsector het realiseren van langer zelfstandig wonen en adequate ondersteuning12 . Het huidige woningaanbod sluit niet aan op de vraag, met name in sociale huur en betaalbare koop, terwijl aan geclusterde woonvormen, die sociaal contact en gemeenschapsgevoel bevorderen, een structureel tekort wordt verwacht van woningen in 204013 Ook aandachtsgroepen, zoals mensen met een psychische kwetsbaarheid en kwetsbare jongeren, ervaren tekorten in geschikte woonvormen, wat uitstroom uit Beschermd Wonen en begeleid wonen bemoeilijkt.14 Zonder een integrale aanpak die fysieke en sociale aspecten samenbrengt, zal het sociaal domein moeite hebben om in te spelen op de groeiende en veranderende vraag, wat risico’s op sociaal isolement en kwetsbaarheid vergroot.

5.3.2 Onderbouwing van de aanpak Om te komen tot een integrale aanpak wordt er gewerkt aan het opstellen van een woonzorgvisie, waarin zowel de fysieke als de sociale behoeften van ouderen en andere aandachtsgroepen samen komen. In deze woonzorgvisie gaan uitvoeringsprincipes vastgesteld worden. We gaan na het vaststellen van de uitvoeringsprincipes aan de slag met het uitwerken van een uitvoeringsprogramma. In deze stap zetten we met elkaar gezamenlijk uitvoeringsacties en bijbehorende prestatieafspraken op. Omdat de opgave vraagt om een domein- (en cluster-) overstijgende aanpak, wordt het geen gemeentelijk uitvoeringsprogramma, maar juist een programma dat voortkomt uit een intensieve samenwerking tussen en binnen verschillende organisaties en met bewoners. In het uitvoeringsprogramma Bestaanszekerheid is opgenomen hoe wij de komende jaren uitwerking geven aan het doel het aantal aanmeldingen van beschermd wonen te verminderen

12 Vraag- en aanbodanalyse Companen, 2024 13

Cijfers opgave ouderenhuisvesting Flevoland, 2024

14 Rapportage wonen met zorg Dronten, 2021

38

Doel vastgesteld door de raad: Inwoners kunnen zo zelfstandig mogelijk functioneren in een passende woonomgeving Uitwerking doel: De wachtlijsten voor doelgroepen met zorg verkleinen Probleem/aanleiding: In december 2023 is het woonperspectief vastgesteld. Eén van de woonwaarden is dat er voldoende voorzieningen zijn voor mensen met lichamelijke en mentale problemen, zeker nu die regionaal worden afgebouwd. Daarnaast loopt er een onderzoek waarbij de behoefte zorg versus wonen voor de aandachtsgroepen in beeld wordt gebracht. Resultaat Indicator Bron op resultaat Een woonzorgvisie waarbij rekening wordt gehouden met de behoefte zorg versus wonen in combinatie met schaarste en wachtlijsten (aandachtsgroepen)

Soort opvang per type voorziening aandachtsgroepen

6. Doel 5 Inwoners krijgen laagdrempelig en tijdig vanuit Stevige lokale teams lichte vormen van ondersteuning aanvullend op eigen mogelijkheden en samenleving Dit doel is gekoppeld aan het volgende maatschappelijke effect: Inwoners voeren zelf de regie (kunnen hulpbronnen aanwenden indien nodig) Aan dit maatschappelijk effect is nog een doel gekoppeld dat ook onder de opgave Gezond Samenleven valt, en nog een ander doelt wat onder de opgave Kansengelijkheid valt, namelijk:

39

⮚ Kansen voor volwassenen op educatie, waaronder (digitale) geletterdheid (opgave Kansengelijkheid) ⮚ Inwoners kunnen zo zelfstandig mogelijk functioneren in een passende woonomgeving (opgave Gezond samenleven) Doel vastgesteld door de raad: Inwoners krijgen laagdrempelig en tijdig vanuit Stevige lokale teams samenhangende lichte vormen van ondersteuning aanvullend op eigen mogelijkheden en samenleving Indicator Nulmeting 2025 Streefwaarde 2028 Monitoring/ bron % inwoners dat gebruik maakt van preventieve en lichte vormen van ondersteuning in relatie tot het % geïndiceerde voorzieningen Mate waarin een netwerk van informele en formele ondersteuning in de wijk/kern beschikbaar is

Te ontwikkelen

Te ontwikkelen

6.1 Stijging van het aantal inwoners dat gebruik maakt van preventieve en lichte vormen van ondersteuning in relatie tot het % geïndiceerde voorzieningen De gemeente Dronten kiest er voor om opgavegericht werken. Dit betekent dat we de landelijke afspraken en vereisten vanuit de Participatiewet, Wmo, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Jeugdwet, Hervormingsagenda jeugd en het Toekomstscenario verwerken binnen de drie maatschappelijke opgaven die we kennen binnen het sociaal domein. In de Jeugdwet staat dat er periodiek een beleidsplan jeugdhulp wordt vastgesteld. Wij geven dat als volgt invulling. Het Strategisch beleidskader ‘Mensen maken de samenleving’ vormt samen met de uitvoeringsprogramma’s, de verordening en nadere regels het lokale beleid jeugdhulp. Regionaal vormt de regiovisie en het strategisch inkoopplan het regionale beleid jeugdhulp. Kernpunten

40

Het strategisch beleidskader sociaal domein bevat de volgende kernpunten uit onder andere de Hervormingsagenda 2023-2028 van het Rijk en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming: ●

We werken aan een sterke pedagogische basis

●

De toegang tot de ondersteuning en hulp aan inwoners – jong en oud – eenvoudig organiseren

●

De ondersteuning en hulp is van goede kwaliteit, past bij de meest urgente vraag en kan meestal tijdig geleverd worden door of vanuit stevige lokale teams.

●

De ondersteuning en hulp is gericht op het benutten en versterken van de eigen mogelijkheden en veerkracht van onze inwoners en levert een bijdrage aan een veilige thuissituatie van de inwoners

6.1.1 Probleemanalyse In 2015 is het gemeentelijke beleid sociaal domein vastgelegd in de Dronter Koers. De inzet hierbij was om samen met partners integraal, vraag- en resultaatgericht te werken. Daarmee te zorgen voor kwalitatief betere zorg en ondersteuning voor inwoners die effectief op elkaar was afgestemd. In het strategisch beleidskader sociaal domein geven we hier verdere uitwerking aan. Een van de ambities is om hulp en ondersteuning meer vanuit de samenleving te organiseren. Het jaarlijkse gebruik van jeugdhulp ligt tussen de 9 en 10%. Circa 25% van de jeugdigen blijft langer dan 5 jaar in de jeugdhulp. De jaarlijkse nieuw instroom maakt dat de kans dat jeugdigen uit Dronten in aanraking komen met jeugdhulp groot. Op grond van een onderzoeksrapport (Rapportage MSJ Advies 1-5-2024, “Wat is de kans is dat een jeugdige uit Dronten in de leeftijd van 0-18 jaar in zijn of haar leven gebruik gaat maken van de jeugdhulp in Dronten?”) komt minimaal 5 van de 10 jeugdigen in Dronten in hun jeugd (in de periode van 0-18 jaar) in aanraking met jeugdhulp. De kosten van de jeugdhulp lagen in 2023 bijna 3 miljoen hoger dan begroot. Een belangrijke oorzaak daarvan is de inzet van gedwongen hulp. 10% van de beschikkingen zijn bepalingen jeugdhulp en daaruit komen ruim 35% van de uitgaven voort.

Bij een gelijkblijvend aantal cliënten en zorgzwaarte zal het jaarlijkse tekort onverminderd groot blijven.

6.1.2 Streefbeeld De bovenstaande cijfers maken duidelijk dat er een directe aanleiding is om ook opeen andere manier te gaan werken. De gewenste richting daartoe is in de strategische visie onder drie verschillende opgaven opgenomen: ●

Een veilige thuissituatie (bestaanszekerheid)

41

●

Jeugdigen groeien zoveel mogelijk thuis op (kansengelijkheid)

●

Jeugdhulp op basis van een beschikking inzetten voor de complexere (individuele) problematiek (kansengelijkheid)

●

Gebiedsgericht werken vanuit de pedagogische basis en stevige lokale teams (gezond samenleven)

We kijken naar wat voor onze inwoner logisch is en daarbij sluiten wij aan. En dat betekent dat we dichtbij en goed bereikbaar zijn en dat onze inzet moet passen bij de zwaarte van de vraag. In de afgelopen jaren is vooral de hulp op basis van een beschikking voor de inwoner ingewikkelder in plaats van eenvoudiger geworden. De wachtlijsten bij de triage en toegang van de gemeente en bij de aanbieders nemen toe. De doorlooptijd van de onderzoeksperiode neemt ook toe, onder andere door de toepassing van de verklarende analyse. Daar willen we verandering in brengen. Wij zetten erop in de lichtere ondersteuning (de lokale vormen conform het wijzigingsbesluit Jeugdwet) vanaf 2027 om bouwen in beschikkingsvrije ondersteuning vanuit een sterke pedagogische basis en stevige gebiedsgerichte lokale teams. Dit betekent dat de lokaal ingekochte zorgvormen begeleiding en individuele behandeling in een andere vorm worden ingebed in het beschikkingsvrije aanbod. Voor de doorontwikkeling van de integrale stevige lokale teams, de sociale en pedagogische basis en de doorontwikkeling van de toegang gebruiken we de landelijk ontwikkelde richtlijnen. We geven daarnaast ruimte om te experimenteren met andere oplossingen dan de huidige wetgeving biedt. Ook omdat diverse onderzoeken in feite aantonen dat het noodzakelijk is te komen tot veranderingen in de huidige inrichting van de jeugdhulp.

Daarnaast bieden we, startend in Swifterbant, experimenteerruimte om kennis op te doen hoe we - los van de Jeugdwet - het welzijn van jeugdigen en gezinnen kunnen verbeteren. Die experimenteerruimte zoeken ook andere gemeenten. Wij hebben samen met de Noordoostpolder en Urk (de DUN-gemeenten) een plan en een aanvraag voor cofinanciering vanuit de regiodeal Zwolle uitgewerkt en ingediend onder de werktitel 'de Schijf van drie'. Om van beschikkingen naar beschikkingsvrij te komen en te experimenteren, is incidenteel geld nodig. De uitgaven zitten ‘vast’ in de beschikkingen en kunnen niet vooraf vrij gemaakt worden voor de bouw van de sterke pedagogische basis en stevige lokale teams.

6.1.3 Onderbouwing van de aanpak De deelnemers aan de werkateliers zien het belang van preventie en ondersteunen het doel om de lichte vormen van ondersteuning laagdrempelig en tijdig beschikbaar te hebben vanuit sterke gemeenschappen - een sterke sociale basis - en Stevige lokale teams. Zij vinden een integrale en domeinoverstijgende benadering binnen de gemeente noodzakelijk. Waarbij gebiedsteams, zorginstanties, buurtinitiatieven en gezinnen gezamenlijk optrekken om een veilige, inclusieve en preventieve omgeving te creëren.

42

Een eenduidig beeld over wat deze sociale basis precies is en wat de opdracht van de Stevige lokaleteams zou kunnen zijn, is er nog niet. Voor de concretisering gaan we een zorgvuldige vervolgproces in. Daarin worden in elk geval de volgende aandachtspunten vanuit de werkateliers uitgewerkt: 1. Sterke gemeenschappen waarin inwoners samenwerken, gebruik maken van elkaars krachten en elkaar ondersteunen. Informele netwerken (zoals ouders voor ouders) en inclusieve activiteiten bevorderen. 2. Gebiedsgerichte activiteiten om de verbinding te versterken. Preventieve wijkactiviteiten en collectief preventieaanbod. 3. Iedereen heeft toegang tot laagdrempelige hulp in de eigen leefomgeving. Daarbij gebruik maken van ervaringsdeskundigen en vrijwilligers en de rol van zorgverlener verduidelijken. Totstandkoming van een pool van ervaringsdeskundigen. 4. Fysieke ontmoetingsplekken, zoals buurtkamers, en toegankelijkheid van hulp zonder dat mensen zich via een formeel loket moeten melden. 5. Hoe opereren de gebiedsteams? Als hulpverlenende eenheden of zich juist meer moeten richten op preventie en het versterken van het voorveld. Dit wijst op een behoefte aan helderheid over de taken en rollen van de teams. 6. Leren van andere aanpakken in en buiten Nederland. Aandacht besteden aan de uitdagingen.

Tot een visie komen op de pedagogische basis en gebiedsgerichte teams en deze visie structureel en gestructureerd uitdragen en hierbij het model van positieve gezondheid te betrekken. Doel vastgesteld door de raad:Inwoners krijgen laagdrempelig en tijdig vanuit stevige lokale teams samenhangende lichte vormen van ondersteuning aanvullend op eigen mogelijkheden en samenleving

Uitwerking doel: Stijging van het aantal inwoners dat gebruik maakt van preventieve en lichte vormen van ondersteuning in relatie tot het % geïndiceerde voorzieningen Probleem/aanleiding: Er is een toenname naar de vraag van geindiceerde zorg en ondersteuning, lange wachtlijsten, stijgende kosten en onvoldoende effectiviteit van het huidige beleid, wat vraagt om een fundamentele herziening naar preventieve, beschikkingsvrije ondersteuning met een sterke sociale basis en integrale lokale teams om jeugdigen beter te ondersteunen en systemische veranderingen door te voeren. Resultaat Indicator Bron op resultaat

43

Laagdrempelige, tijdige hulp: Een netwerk waar iedereen weet waar hij of zij terecht kan, en het voorveld versterkt is om zwaardere zorg te voorkomen