Bijlage 9b Ruimtelijke_onderbouwing zonneveld De Bergen.pdf
Tekst van het document
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen | 717081 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
34
Cultuurhistorie en archeologie Toetsingskader Op 16 januari 1992 is in Valletta (Malta) het Europees Verdrag voor de bescherming van het archeologisch erfgoed (Verdrag van Malta) ondertekend. Het Verdrag van Malta voorziet in bescherming van het Europees archeologisch erfgoed onder meer door de risico's op aantasting van dit erfgoed te beperken. De Erfgoedwet, die per 1 juli 2016 de Monumentenwet 1988 heeft vervangen, vormt het kader voor de bescherming van het cultureel erfgoed. Onder cultuurhistorie worden aanwezige archeologische waarden verstaan, maar ook overige cultuurhistorische waarden zoals historisch landschap, beschermende stads- en dorpsgezichten en monumenten. Onderzoek Archeologie Ter plaatse van het plangebied geldt de dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 1’. Op basis van deze dubbelbestemming dient voor bouwwerken door de aanvrager: •
een rapport op basis van archeologisch onderzoek worden overgelegd op grond waarvan kan worden aangetoond dat er geen archeologische waarden aanwezig zijn;
•
een rapport op basis van archeologisch onderzoek worden overgelegd op grond waarvan kan worden vastgesteld dat de archeologische waarden door bouwactiviteiten niet onevenredig worden geschaad;
alvorens een omgevingsvergunning voor bouwen wordt verleend. Op basis van deze dubbelbestemming is het niet toegestaan om een bodemingreep uit te (laten) voeren voor zover het gaat om werkzaamheden dieper dan 30 centimeter. Vrijstelling van dit verbod wordt verleend als met behulp van een archeologisch onderzoek kan worden aangetoond dat er zich ter plekke geen archeologische waarden (meer) bevinden. Ten behoeve van de aanvraag omgevingsvergunning en ruimtelijke procedure is een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd (zie bijlage). Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt ter plaatse een hoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen. Er wordt geadviseerd om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door enkele verkennende boorpunten over het plangebied te zetten. Op grond van het bureauonderzoek is vervolgonderzoek nodig om te bepalen of voorgenomen ingrepen een bedreiging vormen voor de verwachte archeologische waarden. Op 1 oktober 2018 heeft verkennend booronderzoek plaatsgevonden in het plangebied. In Figuur 5.2 zijn de locaties weergegeven waar handboringen zijn uitgevoerd. In de noordwesthoek is direct onder het maaiveld een dekzandkop aanwezig. Er kon op deze locatie een oppervlaktekartering worden uitgevoerd. Buiten een granaat uit de Tweede Wereldoorlog is er verder niets aangetroffen.
Het volledige onderzoeksrapport is opgenomen in de bijlage. Geconcludeerd wordt dat het gehele plangebied kan worden vrijgegeven voor wat betreft archeologie.
717081 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
35
Figuur 5.2 Boorpunten archeologisch veldonderzoek
Bron: ArcheoPro
Overige cultuurhistorische waarden Op de Cultuurhistorische Waardenkaart (CWK) van de provincie Noord-Brabant13 maakt het plangebied onderdeel uit van cultuurlandschap ‘de Baronie’. De Baronie maakt onderdeel uit van het dekzandplateau dat doorsneden wordt door beken. Dit gebied wordt gekenmerkt door
13
Cultuurhistorische Waardenkaart, Provincie Noord-Brabant, gepubliceerd 2010 - herziening 2016. Geraadpleegd via: https://www.brabant.nl/dossiers/dossiers-op-thema/cultuur/erfgoed-enmonumenten/cultuurhistorische-waarden-in-brabant
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen | 717081 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
36
een oud, plaatselijk goed bewaard gebleven cultuurlandschap met tal van oudere en jongere landgoederen. In het ‘beleidskader grootschalige zonnevelden’ van de gemeente Drimmelen worden ontwerpprincipes opgesteld op basis van landschapstype. Het zandgebied, waar de Baronie onder valt, is één van deze landschapstypen. Het project doet geen afbreuk aan de kernkwaliteiten van de Baronie omdat hier in de landschappelijke inpassing rekening mee is gehouden. Op de CWK is tevens te zien dat het plangebied onderdeel is van de Zuiderwaterlinie bij Terheijden. Het cultuurhistorisch belang van de Zuiderwaterlinie wordt bepaald door onder andere vestingwerken. In het ontwerp van het zonnepark komt de structuur van de oude vestingwerken terug. In het plangebied en in de directe rand rond het plangebied zijn geen monumenten aangewezen. De Bergen als straat zijnde is bestemd als historische lijn in het landschap. Aan De Bergen liggen twee historische boerderijen. De afstand van het zonnepark tot de straat en de boerderijen is relatief groot. Daarnaast blijft de lijn met de komst van het zonnepark behouden. Er wordt geen effect verwacht op deze cultuurhistorische waarde met de komst van het zonnepark. Een gedeelte van het zonnepark ligt in de zone van het schootsveld. Deze zone is ook opgenomen in het geldende bestemmingsplan.
Het schootsveld betreft een aanzienlijk groter gebied dan gebruikt wordt voor het zonnepark en is reeds in gebruik voor allerlei functies. Het zonnepark ligt aan de rand van de zone en dus niet in het midden van het schootsveld. Hierdoor blijft de herkenbaarheid en de openheid van het schootsveld behouden. Daarnaast heeft het zonnepark een vrij beperkte bouwhoogte en is door het, op enkele plaatsen, verhoogde wandelpad, zicht over het zonnepark en over het schootsveld mogelijk. Ten slotte is het zonnepark een tijdelijk bouwwerk en zal na 25 jaar worden verwijderd. De cultuurhistorische waarden blijven hierdoor behouden. Het dichtstbijzijnde beschermde dorpsgezicht is Den Hout14. Den Hout ligt op circa 3,5 kilometer afstand van het plangebied. Gezien de grote afstand van het plangebied tot het beschermde dorpsgezicht is er geen effect te verwachten. Conclusie Het zonnepark doet geen afbreuk aan cultuurhistorische en archeologische waarden in het plangebied en de omgeving. Voor het aspect cultuurhistorie is sprake van een goede ruimtelijke ordening.
Waterhuishouding Toetsingskader Water en ruimtelijke ordening hebben met elkaar te maken. Enerzijds is water één van de ordenende principes in de ruimtelijke ordening en kan daarmee beperkingen opleggen aan het ruimtegebruik. Anderzijds kunnen ontwikkelingen in het ruimtegebruik ongewenste effecten hebben op de waterhuishouding. Een goede afstemming tussen beide is derhalve noodzakelijk om problemen zoals wateroverlast, slechte waterkwaliteit, verdroging, etc. te voorkomen.
14
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 2018. Geraadpleegd via: https://cultureelerfgoed.nl/dossiers/stadsen-dorpsgezichten/kaartinformatie
717081 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
37
De verplichte watertoets is geregeld in de artikelen 3.1.1 en 3.16 van het Besluit ruimtelijke ordening. Vanaf het begin van de planvorming dient overleg gevoerd te worden tussen gemeente, waterbeheerders en andere betrokkenen. Doel van dit overleg is gezamenlijk de uitgangspunten en wensen vanuit duurzame watersystemen en veiligheid te vertalen naar concrete gebiedsspecifieke ruimtelijke uitgangspunten. Hierbij geldt dat afwenteling moet worden voorkomen en dat de drietrapsstrategie ‘vasthouden, bergen en afvoeren’ moet worden gehanteerd. Onderzoek Verhard oppervlak zorgt ervoor dat regenwater wordt afgevoerd naar de riolering of oppervlaktewater. In het plangebied wordt geen gebruik gemaakt van verhard oppervlak maar van gebroken puin. Dit wordt ook wel menggranulaat genoemd. Puin is van zichzelf hard materiaal maar doordat het in kleine stukjes is gebroken is het voordeel dat het ook een waterdoorlatende werking heeft. De stukjes puin zijn hoekig van vorm waardoor water altijd de mogelijkheid heeft om er doorheen te lopen en te infiltreren in de bodem. Het gebruik van menggranulaat wordt daardoor bestempeld als ‘halfverhard oppervlak’. Zowel de wandelroute door het zonnepark als de toegangsweg worden gemaakt van deze puinverharding. Regenwater kan ter plaatse van de wandelroute en de toegangsweg infiltreren in de bodem.
Er is dus geen sprake van versnelde afstroming op oppervlaktewater. De zonnepanelen zelf zijn gemaakt van hard materiaal. Regenwater wat op de panelen valt zal echter door de hellingshoek van de panelen aflopen. Hierdoor zal water tussen de panelenrijen op de grond terecht komen. De grond onder de panelen is niet verhard, ook niet met gebroken puin. Water wat op de grond terecht komt zal kunnen infiltreren in de bodem. Ter plaatse waar het water van de panelen afloopt zal een concentratie van water kunnen zijn. Echter is de oppervlakte van de zonnepanelen niet zodanig groot dat dit tot problemen zal leiden met betrekking tot het infiltreren van water in de bodem. Dit zelfde geldt voor het infiltreren van water dat vanaf het relatief kleine compactstation op de grond terecht komt. Er wordt geen gesloten verharding toegevoegd aan het plangebied. Regenwater kan infiltreren in de bodem. Van een versnelde afvoer op oppervlaktewater is dan ook geen sprake. De omliggende sloten worden niet extra belast door het zonnepark. Het plangebied vormt ook geen onderdeel van een waterbergingsgebied en er zijn ook geen waterkeringen aanwezig. Bij het ontwerp is rekening gehouden met schouwpaden langs watergangen. De afstand tussen de zonnepanelen en de omliggende sloten zal minimaal vijf meter zijn.
Vanuit waterhuishoudingsoogpunt worden dan ook geen belemmeringen voor de aanleg van een zonnepark verwacht. Door het verbreden en aanleggen van nieuwe watergangen rond het zonnepark zal er meer waterbergend vermogen aan het gebied worden toegevoegd. Dit komt de waterhuishouding in het gebied juist ten goede. Voor het verbreden van de watergangen ten westen en zuiden van het plangebied zal wel een watervergunning aangevraagd moeten worden omdat er wordt gewerkt aan een waterstaatwerk en bijbehorende beschermingszone.
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen | 717081 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
38
Watertoets De watertoets is een belangrijk instrument om het waterbelang in ruimtelijke plannen en besluiten te waarborgen. Het gaat daarbij om alle waterhuishoudkundige aspecten, waaronder veiligheid, wateroverlast, watertekort, waterkwaliteit en verdroging, en om alle wateren: rijkswateren, regionale wateren en grondwater. Waterschap Brabantse Delta kent geen digitale watertoets. Daarom is aan het waterschap het project kenbaar gemaakt. In het schetsontwerp is rekening gehouden met de algemene regels van het waterschap en worden de waterbelangen niet nadelig geschaad. Conclusie Vanuit het aspect waterhuishouding is er voor het zonnepark sprake van een goede ruimtelijke ordening.
Overige aspecten Geluid Toetsingskader Conform de het Activiteitenbesluit milieubeheer moet het zonnepark beschouwd worden als een type A-inrichting, waardoor er formeel geen noodzaak voor een akoestisch onderzoek bestaat. Onderzoek De zonnepanelen produceren geen relevant geluid. Dat geldt wel voor de bijbehorende transformators, die overdag (enig) geluid produceren. In het kader van bedrijven en milieuzonering (zie paragraaf 5.1) is op voorhand te stellen dat het zonnepark geen geluidsbelasting veroorzaakt op de omliggende woningen. Specifiek geluidsonderzoek is dan ook niet noodzakelijk. Uit het oogpunt van geluid zijn er geen belemmeringen en is het plan uitvoerbaar. Conclusie Vanuit het aspect geluid is er voor het zonnepark sprake van een goede ruimtelijke ordening.
Externe veiligheid Toetsingskader Het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) is bedoeld om mensen in de buurt van een bedrijf met gevaarlijke stoffen, of een gevaarlijke inrichting, te beschermen. Bij een omgevingsvergunning milieu of een ruimtelijk besluit rond zo'n bedrijf moet het bevoegd gezag rekening houden met veiligheidsafstanden ter bescherming van individuen (plaatsgebonden risico) en groepen personen (groepsrisico). Onderzoek Het zonnepark is geen kwetsbaar of bekend kwetsbaar object in de zin van het Bevi. Er zijn geen personen aanwezig. Een zonnepark is daarnaast ook geen risicobron of inrichting dat valt onder het Bevi. Er bevinden zich ook geen ondergrondse buisleidingen of hoog- of middenspanningsverbindingen in het plangebied. Uit het oogpunt van externe veiligheid zijn dan ook geen belemmeringen en is het plan uitvoerbaar.
717081 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
39
Conclusie Er is sprake van een goede ruimtelijke ordening vanuit het aspect externe veiligheid.
Bodemkwaliteit Toetsingskader Op grond van artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening dient een bodemonderzoek verricht te worden met het oog op de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van het gebied. Het bevoegd gezag moet onderzoek verrichten naar de bestaande toestand en deze toetsen aan de wenselijke bodemkwaliteit. Uitgangspunt van een goede ruimtelijke ordening is dat de bodemkwaliteit geschikt is voor de beoogde bestemming en de daarin toegestane gebruiksvormen. Onderzoek Het Bodemloket geeft voor het plangebied geen aanvullende informatie over saneringsonderzoeken (zie Figuur 5.3). Figuur 5.3 Kaart bodemloket
Bron: Bodemloket
Er is door SGS Search Ingenieursbureau B.V. een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd met als doel om vast te stellen of op de locatie bodemverontreiniging aanwezig is. Uit de analyseresultaten blijkt dat in de bovengrond een licht verhoogd gehalte aan PCB zijn aangetroffen. In de ondergrond is ook een licht verhoogd gehalte aan PCB gemeten. Het grondwater bevat een licht verhoogd gehalte aan barium. Het rapport is in de bijlage opgenomen.
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen | 717081 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
40
Gezien de relatief lage gehalten en de toekomstige bestemming als zonnepark is geen aanleiding tot het verrichten van vervolgonderzoek waardoor het plan op basis van het aspect bodemkwaliteit uitvoerbaar is. Conclusie Vanuit het aspect bodemkwaliteit is er sprake van een goede ruimtelijke ordening.
Lichtreflectie Toetsingskader Een mogelijk ruimtelijk effect van zonnepanelen op wegverkeer is de reflectie van zonlicht. De meeste inkomende zonnestralen, die op zonnepanelen terecht komen worden geabsorbeerd en omgezet in elektriciteit. Echter, omdat de bovenste laag van de panelen van glas zijn gemaakt, zal een deel (<5%) van het zonlicht ook worden gereflecteerd. Deze schittering op omliggende objecten komt vooral voor bij zonsopgang en zonsondergang, wanneer de zon haaks op de panelen staat. Het licht dat op een zonnepaneel valt, wordt in één specifieke richting weerkaatst omdat een zonnepaneel een glad oppervlak heeft. Dit reduceert de aantal invalshoeken waarbij overlast ervaren kan worden van het licht. Onderzoek Uit een wegbeeldanalyse met betrekking tot een soortgelijk zonnepark15 blijkt dat betreffende reflectie niet feller is dan het achtergrondlicht van de zon zelf. In ditzelfde onderzoek wordt tevens geconstateerd dat er aanzienlijk meer zonlicht gereflecteerd wordt door water dan door een zonnepaneel. In een soortgelijk onderzoek16 naar de visuele impact van een zonnepark in het Verenigd Koninkrijk wordt dezelfde conclusie getrokken. In Figuur 5.4 is met relatieve aantallen het verschil weergegeven van de reflectie van verschillende materialen. Figuur 5.4: Vergelijking reflectie zonnepaneel t.o.v. andere materialen
15
Zonnepark Ceresweg: Wegbeeldanalyse Oesterdam (N659), N.H. Tiekstra & . W. Swolfs (Rho adviseurs), oktober 2014 16 Visual Impact Assessment, Capital Solar Farm, december 2010
717081 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
41
Aangezien een zonnepaneel minder reflecteert dan oppervlaktewater, dat gelegen is nabij vele hoofdwegen in Nederland, kan aangenomen worden dat het plaatsen van een zonnepark nabij wegen geen noemenswaardig effect heeft op het wegverkeer. Verder is de weerkaatsing van licht sterk afhankelijk van het type zonnepaneel dat wordt toegepast. Op grond van het informatiebulletin van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu ‘Toepassing van zonnecollectoren op en rond luchthavens’ worden zonnepanelen toegepast die zo weinig mogelijk zonlicht reflecteren. Conclusie Vanuit het aspect lichtreflectie is er sprake van een goede ruimtelijke ordening voor het zonnepark.
Luchtkwaliteit Toetsingskader Op 15 november 2007 is een wettelijk stelsel voor luchtkwaliteitseisen van kracht geworden. De hoofdlijnen van deze regelgeving zijn te vinden in hoofdstuk 5, titel 5.2, van de Wet Milieubeheer. Luchtkwaliteitseisen vormen geen belemmering voor ruimtelijke ontwikkelingen indien deze voldoet aan één van deze voorwaarden: •
er geen sprake is van feitelijke of dreigende overschrijding van de grenswaarde;
•
een project, al dan niet per saldo, niet leidt tot een verslechtering van de luchtkwaliteit;
•
een project 'in niet betekenende mate' bijdraagt aan de luchtverontreiniging;
•
een project is opgenomen in een regionaal programma van maatregelen of in het NSL, dat in werking treedt nadat de EU derogatie (toestemming) heeft verleend.
Van een verslechtering van de luchtkwaliteit ‘in betekenende mate’ is sprake indien zich één van de volgende ontwikkelingen voordoet: •
woningbouw: minimaal 1.500 woningen netto bij 1 ontsluitende weg of 3.000 woningen bij 2 ontsluitende wegen;
•
infrastructuur: minimaal 3% concentratiebijdrage (verkeerseffecten gecorrigeerd voor minder congestie);
•
kantoorlocaties: minimaal 100.000 m2 bruto vloeroppervlak bij 1 ontsluitende weg, 200.000 m2 bruto vloeroppervlak bij 2 ontsluitende wegen.
Onderzoek Onderhavig plan maakt een ontwikkeling mogelijk dat niet onder één van bovenstaande categorieën onder te brengen is en het is ook geen project dat beschreven staat in het NSL. Geconcludeerd kan worden dat de luchtkwaliteit niet ‘in betekenende mate’ zal verslechteren. Daarom hoeft niet nader op het aspect luchtkwaliteit te worden ingegaan. Conclusie Vanuit het aspect luchtkwaliteit is er sprake van een goede ruimtelijke ordening.
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen | 717081 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
42
Verkeer en parkeergelegenheid Toetsingskader De gemeente Drimmelen heeft een beleidsplan Verkeer en Vervoer 2018 – 2028 vastgesteld. Hierin wordt onder andere gezegd dat parkeervoorzieningen in beginsel op eigen terrein worden opgelost. Voor zonneparken zijn geen parkeerkencijfers bekend. De parkeernorm vraagt om maatwerk. Onderzoek Het zonnepark zal open worden gesteld voor geïnteresseerden. Bezoek wordt dus verwacht, maar zal niet van dien aard zijn dat er permanent ruimte voor parkeren gereserveerd zal moeten worden. Deze verwachting is gebaseerd op de ervaring die de initiatiefnemer heeft opgedaan bij de openstelling van een windpark waar een informatiecentrum rondom het project wordt geëxploiteerd. Mocht dit wel zo zijn, bijvoorbeeld bij specifieke evenementen, zal parkeren op eigen terrein kunnen plaatsvinden. Het deel tussen de inrit en de grens van het project (het bestaande pad van meer dan 130 meter, bestaande inrit) zal in eerste instantie voldoende ruimte bieden. Dit pad van ruim 5 meter breed is beschikbaar omdat het slechts een toegangsfunctie tot het project heeft. Omwille van de landschappelijke inpassing en de, met de buurt overeengekomen, afstand tot de perceelgrenzen met de bewoners is er in het veld dat beschikbaar is tussen de perceelgrenzen van de buurtbewoners aan De Bergen en de rand van het project ook voldoende gelegenheid om op eigen terrein.
Dit terrein wordt langjarig gepacht van de grondeigenaar om bijvoorbeeld het parkeren van auto’s te kunnen faciliteren. Bezoekers die het project bezoeken zijn veelal geïnteresseerde energie coöperaties, beleidsmakers en politici en schoolgroepen. Schoolgroepen zijn soms wat groter (denk aan 30 leerlingen) maar groepen coöperaties en beleidsmakers zijn in de orde van 10 tot 15 personen. Conclusie Gezien het geringe aantal te verwachten bezoekers en de beschikbare ruimte op het terrein van het zonnepark worden geen problemen verwacht op het gebied van parkeergelegenheid. Het project zal voldoende parkeergelegenheid bieden om in de parkeerbehoefte ervan te voorzien. Vanuit het aspect verkeer en parkeergelegenheid is er is sprake van een goede ruimtelijke ordening.
717081 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
43
UITVOERBAARHEID Economische uitvoerbaarheid Kostenverhaal Krachtens de Wet ruimtelijke ordening (Wro), waarin in afdeling 6.4 bepalingen zijn opgenomen betreffende de grondexploitatie, geldt de verplichting tot kostenverhaal in de gevallen die zijn aangewezen in het Besluit ruimtelijke ordening. Op grond van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is kostenverhaal verplicht in geval van: •
de bouw van één of meer woningen en hoofdgebouwen;
•
uitbreidingen van gebouwen met ten minste 1.000 m2 of met één of meer woningen;
•
de verbouwing van één of meer aaneengesloten gebouwen die voor andere doeleinden in gebruik of ingericht waren voor woondoeleinden, mits ten minste 10 woningen worden gerealiseerd;
•
één of meer aaneengesloten gebouwen die voor andere doeleinden in gebruik of ingericht waren bij ingebruikname voor detailhandel, dienstverlening, kantoor of horecadoeleinden, mits de cumulatieve oppervlakte ten minste 1.500 m2 bedraagt;
•
de bouw van kassen met een oppervlakte van ten minste 1.000 m2.
De voorliggende ruimtelijke onderbouwing voorziet in de realisatie van een zonnepark en de daarbij behorende voorzieningen. Aangezien hiermee geen sprake is van de bouw van een hoofdgebouw zoals bedoeld in artikel 6.2.1. sub b van het Besluit ruimtelijke ordening, is kostenverhaal niet verplicht. In het ‘beleidskader grootschalige zonnevelden’ geeft de gemeente Drimmelen aan zij een financiële bijdrage in de vorm van een jaarlijkse afdracht van €1,- per MWh geleverd vermogen vragen. Dit komt overeen met ongeveer € 900,- per hectare per jaar. Er is geen sprake van een ontwikkeling via sociale participatie die op grond van het gemeentelijk beleid is vrijgesteld van een bijdrage. De gemeente Drimmelen gebruikt de bijdrage met als doel versnelling van de energietransitie, verbetering van het landschap/natuur of duurzaamheidsinitiatieven ten behoeve van onder andere de agrarische sector te ondersteunen. Planschade Bij ruimtelijke ontwikkelingen kan planschade ontstaan. De Wro voorziet in een regeling voor vergoeding van planschade.
Op basis van artikel 6.1 Wro wordt aan degene die in de vorm van een inkomensderving of een vermindering van de waarde van een onroerende zaak schade lijdt of zal lijden als gevolg van de wijziging, herziening of afwijking van het bestemmingsplan, tegemoet gekomen, wanneer de schade redelijkerwijs niet voor rekening van de aanvrager behoort te blijven en voor zover de tegemoetkoming niet anderszins is verzekerd. Eventuele planschadekosten komen voor rekening van de initiatiefnemer en worden geregeld in een anterieure overeenkomst.
Maatschappelijke uitvoerbaarheid Een paragraaf maatschappelijke uitvoerbaarheid heeft als doel aan te tonen dat er voor een ruimtelijk plan maatschappelijk draagvlak is. Om te voldoen aan de maatschappelijke uitvoerbaarheid wordt inzicht gegeven in op welke wijze draagvlak is gecreëerd, inspraak is
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen | 717081 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
44
verleend of anderszins de omgeving is geïnformeerd en betrokken bij de planvorming, als ook en welke partijen zijn betrokken. In het kader van de formele procedure dient hier in ieder geval invulling aan gegeven te worden. Omgevingsdialoog Directe omwonenden Directe omwonenden – wonend in De Bergen grenzend aan het plangebied – hebben zich verenigd om de voorwaarden waaronder ze ontwikkeling en realisatie van het project kunnen ondersteunen kenbaar te maken. De direct omwonenden hebben hierbij randvoorwaarden aan het ontwerp opgesteld, waar de belangrijkste zijn: afstand tot de woningen moet >100 meter zijn; in het zichtveld (zone tussen 100-200 meter van bebouwing) panelen niet hoger dan 1 meter; geen kippen onder de panelen. Deze voorwaarden zijn in zijn geheel meegenomen in het ontwerp. Vanaf het eerste ontwerp in januari 2018 tot aan het definitieve ontwerp is het ontwerp dusdanig veranderd om tegemoet te komen aan de wensen van direct omwonenden. In ontwerpsessies op respectievelijk 28 augustus, 22 september en 6 oktober 2018 is er input geleverd door bewoners van Terheijden op het ontwerp. Door veelvuldig overleg en aanpassingen aan het ontwerp is nadrukkelijk gewerkt aan draagvlak bij direct omwonenden. Op 6 oktober 2018 is het definitieve besluit genomen met betrekking tot het ontwerp.
Op 10 oktober 2018 is er een buurtcontract getekend tussen de direct omwonenden, Izzy Projects en de grondeigenaren waarin de gemaakte afspraken contractueel zijn vastgelegd. Direct omwonenden hebben op deze manier instemming gegeven aan het ontwerp en het project. Het contract is als bijlage opgenomen bij de aanvraag. Traais Energie Collectief Ruim 450 inwoners van Terheijden zijn lid van het Traais Energie Collectief (TEC). Het doel van het TEC is om een eigenaar te worden van diverse energieprojecten in en rondom Terheijden om zo te werken aan de energievoorziening van de toekomt; eigen, duurzaam en voorbereidt op ontwikkelingen in de energiesector. Het TEC wordt eigenaar van Zonnepark de Bergen. Om dit te bereiken wordt het eigen vermogen van de projecten ingebracht in het project via financiële participatie. Het financieel rendement van het project komt ten goede van het TEC. Een deel van de financiële stromen zal gebruikt worden om rendement te bieden op de financiële participaties. Een deel zal gebruikt worden als ‘cross-financiering” van andere projecten die het TEC in voorbereiding heeft en het resterende deel zet het TEC in voor het project “Sterk Dorp” waarin het project financiën wil vrijspelen om sociale, sportieve en culturele voorzieningen in Terheijden te ondersteunen of te initiëren.
Op deze manier draagt de energievoorziening bij aan versterking van functies in Terheijden die voor iedereen (dus niet alleen de participanten in het TEC) toegankelijk zijn. Sociale participatie is meer dan alleen financiële participatie. Eigenaarschap van het project betekent ook dat er inspraak is in de manier waarop het project wordt ontwikkeld, gebouwd en geëxploiteerd. De betrokkenheid wordt groter bij het realiseren van meer duurzameenergieprojecten. Door de openheid van het project en de wens om te fungeren als een inspirerend voorbeeld voor andere initiatieven in Brabant en zelfs in Nederland draagt het project bij aan verdere ontwikkeling van projecten met draagvlak waardoor een versnelling van de groei van duurzame energieprojecten ontstaat.
717081 | Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen 11-07-2019 | Definitief v4
Pondera Consult
45
Door de sociale inrichting (revenuen blijven lokaal) en de eigendomsstructuur (TEC, Terheijdenaren) van Zonnepark de Bergen wordt voldaan aan de voorwaarde van sociale participatie. In de bijlage is een notitie van het Traais Energie Collectief gevoegd waaruit blijkt op welke wijze de maatschappelijke meerwaarde van het project zal worden behaald.
Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark de Bergen | 717081 11-07-2019 | Definitief v4
BIJLAGEN NATUURTOETS ARCHEOLOGISCHE ONDERZOEKEN VERKENNEND BODEMONDERZOEK NOTITIE LANDSCHAPPELIJKE INPASSING NOTITIE MAATSCHAPPELIJKE MEERWAARDE
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden Toetsing Wet natuurbescherming en NNB
projectnummer 0434663.00 definitief revisie 01 15 oktober 2018
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
Inhoudsopgave
Blz.
1
Inleiding
6
1.1 1.2 1.2.1 1.2.2 1.3 1.4
Aanleiding Projectvoornemen Realisatie van de zonneparken Planning werkzaamheden Doel en onderzoeksvragen Leeswijzer
6 7 7 7 8 8
2
Wettelijk kader Wet natuurbescherming
9
2.1 2.2 2.3 2.3.1 2.3.2 2.3.3
Algemeen Soortbescherming Gebiedsbescherming Natura 2000 Natuurnetwerk Brabant (NNB) Bescherming van houtopstanden
9 9 10 10 10 11
3
Methodiek
12
3.1 3.2 3.3 3.4
Algemeen Bureauonderzoek Terreinbezoek Effectbeoordeling en advies vervolgtraject
12 12 13 13
4
Resultaten
14
4.1 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.2.1 4.2.2.2 4.2.3 4.3 4.4
Gebiedsbeschrijving Beschermde soorten Resultaten bureauonderzoek Resultaten terreinbezoek - ecologische bevindingen Projectgebied Oost Projectgebied West Samenvatting beschermde soorten Beschermde gebieden Natuurnetwerk Brabant
14 15 15 16 17 24 24 26 27
5
Toetsing
28
5.1 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3 5.2.4
Effectbepaling project Toetsing effect op beschermde soorten Vogels met een jaarrond beschermd nest Algemene broedvogels Zoogdieren Vissen
28 28 28 29 30 31
Blad 1 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
5.3 5.3.1 5.3.2
Effecten op beschermde gebieden Effecten op Natura 2000-gebieden Effecten op het Natuurnetwerk Brabant (NNB)
31 31 31
6
Bronnen
32
Bijlage 1: Wettelijk kader - Wet natuurbescherming
2
Terheijden
Globale ligging van de beoogde zonneparken(rood omlijnd) Bron: Globespotter, 2018.
Blad 2 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
Conclusies en advies De initiatiefnemer is voornemens om in Terheijden op twee verschillende locaties een zonnepark te bouwen. Het voornemen kan worden uitgevoerd indien de werkzaamheden niet in strijd zijn met de Wet natuurbescherming en het beleid van het Natuurnetwerk Nederland, in de provincie Noord-Brabant bekend als Natuurnetwerk Brabant (NNB). Daarom is inzicht gewenst in de aanwezigheid van beschermde soorten en beschermde gebieden binnen de invloedsfeer van het projectgebied en de effecten hierop. Dit wordt gedaan op basis van een Natuurtoets. In dit hoofdstuk is het advies gegeven dat voortkomt uit de conclusies van de uitgevoerde Natuurtoets. Conclusies: Beschermde gebieden In beide projectgebieden is geen NNB of Natura 2000-gebied aanwezig. Ook binnen de invloedsfeer is geen Natura 2000 aanwezig. Er zijn wel beschermde NNB gebieden binnen de invloedsfeer van het projectgebied. Het voornemen heeft echter geen negatief effect op de NNB gebieden, waardoor er geen noodzaak is voor vervolgstappen of een uitgebreidere toetsing. Zie ook Tabel 1. Tabel 1. Overzicht conclusies en vervolgstappen gebiedsbescherming.
Natura 2000
NNB
Aanwezig binnen de invloedssfeer?
Nee
Ja
Negatieve effecten? Vereiste vervolgstappen aan de orde? Is het plan uitvoerbaar in het kader van de gebiedsbescherming?
Nee Nee
Nee Nee
Ja
Ja
Conclusies: Beschermde soorten Uit de bureaustudie in combinatie met het terreinbezoek is gebleken dat (leefgebied van) de volgende in het kader van de Wet natuurbescherming beschermde soorten aanwezig zijn en/of mogelijk verwacht worden binnen de invloedsfeer van Projectgebied Oost: Algemene broedvogels; Vogels met jaarrond beschermd nest – buizerd, kerkuil, sperwer en ransuil; Zoogdieren – kleine marterachtigen (bunzing, hermelijn en wezel); Vissen – grote modderkruiper. Daarnaast blijkt dat binnen de invloedsfeer van Projectgebied West de volgende soorten aanwezig zijn/of mogelijk verwacht worden: Algemene broedvogels. In Tabel 2 en Tabel 3 is er aangegeven welke gevolgen de aanwezigheid van (het leefgebied van) deze soorten heeft voor het voorliggende project in beide projectgebieden (zie hoofdstuk 1). Aangegeven is of een nader onderzoek nodig is, of er sprake is van een overtreding van de Wet natuurbescherming, of dit middels maatregelen voorkomen kan worden en of bij de uitvoering van het project een ontheffing nodig is. In Hoofdstuk 5 van deze Natuurtoets staat de onderbouwing voor de gegeven conclusies.
Blad 3 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
Tabel 2. Overzicht conclusies en vervolgstappen soortbescherming Projectgebied Oost.
Soort (groep)
Essentieel leefgebied in projectgebied?
Algemene broedvogels
Mogelijk, tijdens het broedseizoen.
Vogels met jaarrond beschermd nest (boomvalk, buizerd en sperwer)
Mogelijk, potentieel nest aanwezig op korte afstand van het projectgebied.
Vogels met jaarrond beschermd nest (kerkuil)
[Zoogdieren] Kleine marterachtigen
[Vissen] Grote modderkruiper
Nee, echter in gebruik zijnde nestkast aanwezig op 75 meter afstand.
Nee, ruige randen buiten het projectgebied bieden geschikte verblijfplaatsen
Mogelijk, naastgelegen watergang biedt geschikt leefgebied
Nader onderzoek nodig?
Nee
Nee
Nee
Is er sprake van een overtreding Nee, mits buiten het broedseizoen wordt gewerkt of maatregelen worden genomen om overtreding te voorkomen
Nee, mits buiten het broedseizoen wordt gewerkt
Nee, mits buiten de kwetsbare periode wordt gewerkt of maatregelen worden genomen om overtreding te voorkomen (zie paragraaf 5.2.1)
Ontheffing noodzakelijk
Vervolgstappen
Werken buiten het broedseizoen
Nee
Werken buiten het broedseizoen Nee
Nee
Werken buiten het broedseizoen of tijdens het broedseizoen een verstoringsafstand in acht nemen van 75 meter. Eventuele heiwerkzaamheden dienen buiten het broedseizoen uitgevoerd te worden. Nee, ruige randen worden niet aangetast door het voornemen.
Nee
Nee
Nee
n.v.t. Nee
Blad 4 van 32
Nee
Nee
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
Tabel 3. Overzicht conclusies en vervolgstappen soortbescherming Projectgebied West.
Soort (groep)
Algemene broedvogels
Essentieel leefgebied in projectgebied?
Mogelijk
Nader onderzoek nodig?
Nee
Is er sprake van een overtreding Nee, mits buiten het broedseizoen wordt gewerkt of maatregelen worden genomen om overtreding te voorkomen
Ontheffing noodzakelijk
Vervolgstappen Werken buiten het broedseizoen
Nee
Zorgplicht In de Wet natuurbescherming is een zorgplicht opgenomen. In het tekstkader in Bijlage 1 staat het wetsartikel uitgeschreven. De zorgplicht houdt in dat planten en dieren niet onnodig vernield/gedood of verstoord mogen worden. De initiatiefnemer/uitvoerder is verantwoordelijk voor een adequate naleving van de algemene zorgplicht tijdens de uitvoering van de werkzaamheden.
Blad 5 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
1
Inleiding
1.1
Aanleiding De initiatiefnemer is voornemens om in de omgeving van Terheijden twee zonneparken te realiseren. De eerste locatie, verder in voorliggende rapportage gerefereerd als Projectgebied Oost, is weergeven op Figuur 1.1 en bevindt zich langs de N285 ten zuiden van Terheijden. De andere locatie, hierna gerefereerd als Projectgebied West en weergeven op Figuur 1.2, is gelegen nabij de A16 (knooppunt Zonzeel). De ontwikkeling van een zonnepark is echter in de huidige bestemmingplannen niet toegestaan. Middels een omgevingsvergunning voor afwijken van het bestemmingsplan wordt beoogd het voornemen mogelijk te maken. Bij ruimtelijke ingrepen moet rekening worden gehouden met beschermde planten- en diersoorten en met beschermde gebieden. Er dient onderzocht te worden of de geplande ingrepen effect hebben op beschermde soorten of beschermde gebieden (Wet natuurbescherming en Natuurnetwerk Nederland). Ontwikkelingen mogen niet zonder meer plaatsvinden indien deze negatieve gevolgen hebben op beschermde natuurgebieden en/of flora en fauna. In dit kader is inzicht gewenst in de aanwezige natuurwaarden en de mogelijk daarmee samenhangende consequenties. Dit wordt gedaan op basis van een Natuurtoets. In deze rapportage zijn de resultaten van de Natuurtoets beschreven.
Figuur 1.1: Globale begrenzing Projectgebied Oost (geel omrand). Bron: Globespotter, 2017.
Figuur 1.2: Globale begrenzing Projectgebied (geel omrand). Bron: Globespotter, 2017.
Blad 6 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
1.2
Projectvoornemen
1.2.1
Realisatie van de zonneparken Op het moment van schrijven bevindt het voornemen zich in de ontwerpfase. Voornemen is dat de zonnepanelen op stalen frames worden geplaatst tot een maximale hoogte van twee meter. De stalen frames worden vervolgens verankerd tot maximaal twee meter diep. Tussen de rijen panelen zal een ruimte aanwezig zijn van enkele meters, verschillend per perceel. Er zullen ook meerdere compact stations worden gebouwd, om de opgewekte energie om te zetten naar wisselspanning die gangbaar is voor de netbeheerder. De kabels tussen de compact stations zullen ondergronds worden aangelegd door middel van een kabelsleuf. In Projectgebied Oost zal in het noordelijke deel een parkzone worden aangelegd. Er komt een nieuwe watergang die de parkzone scheidt van de rest van Projectgebied Oost en de bestaande watergangen worden naar binnen toe verbreed. Zie Figuur 1.3 voor de inrichtingsschets van Projectgebied Oost. Bij het maken van deze rapportage was er nog geen inrichtingsschets beschikbaar van Projectgebied West.
Figuur 1.3: De inrichtingsschets van Projectgebied Oost (bron: Pondera Consult, 2018).
1.2.2
Planning werkzaamheden Voornemen is om in het najaar van 2018 een aanvraag in te dienen voor een omgevingsvergunning, zodat volgend voorjaar de Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE) kan worden aangevraagd. Verdere planning is op het moment van schrijven nog niet bekend.
Blad 7 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
1.3
Doel en onderzoeksvragen Het doel van voorliggende Natuurtoets is het opsporen van strijdigheden van de voorgenomen ingreep met de beschermde soorten en beschermde gebieden (Natura 2000-gebieden en het Natuurnetwerk Brabant, hierna NNB) en het bepalen of de aanvraag van een ontheffing/vergunning noodzakelijk is. Om hiertoe te komen worden onder andere de volgende vragen beantwoord: Welke in het kader van de Wnb beschermde soorten (en/of vaste rust- en verblijfplaatsen) komen voor in het beïnvloedingsgebied van de voorgenomen activiteit? Vinden er als gevolg van de ontwikkeling effecten plaats op deze soorten en worden daarbij verbodsbepalingen overtreden? Is het noodzakelijk om mitigerende maatregelen te nemen en welke zijn dit? Dient in het kader van de Wnb een ontheffing aangevraagd te worden? Komen in de beïnvloedingszone van het projectgebied beschermde natuurgebieden voor? Zo ja, welke zijn dit en wat zijn de gevolgen hierop? Dienen vervolgstappen in de vorm van een uitwerking- of een compensatieplan opgesteld te worden? Op bovenstaande vragen wordt in hoofdstuk 4 en 5 een antwoord gegeven (zie ook de leeswijzer).
1.4
Leeswijzer De Natuurtoets is als volgt opgebouwd: De Natuurtoets begint met de belangrijkste conclusies gedestilleerd uit de resultaten van voorliggende Natuurtoets; Hoofdstuk 1 geeft de aanleiding van de Natuurtoets en het projectvoornemen; Hoofdstuk 2 beschrijft beknopt het wettelijk kader; Hoofdstuk 3 geeft een toelichting op de methodiek van de Natuurtoets; Hoofdstuk 4 beschrijft het gebied en gaat in op de ecologische waarden en de beschermde soorten en gebieden in (de omgeving) van het projectgebied; Hoofdstuk 5 toetst de activiteiten aan de natuurwetgeving en het NNB.
Blad 8 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
2
Wettelijk kader Wet natuurbescherming Dit hoofdstuk beschrijft het wettelijk kader van de soortenbescherming (paragraaf 2.2) en de gebiedsbescherming (paragraaf 2.3) relevant voor voorliggende Natuurtoets. In paragraaf 2.4 wordt de vervolgprocedure aangegeven bij een overtreding van verbodsbepalingen.
2.1
Algemeen De Wet natuurbescherming (hierna Wnb) heeft per 1 januari 2017 de Boswet, Flora- en faunawet en de Natuurbeschermingswet 1998 vervangen. De Wnb regelt de bescherming van Natura 2000gebieden, bescherming van soorten en de bescherming van houtopstanden. Naast bescherming vanuit de Wnb, zijn er ook gebieden die planologisch beschermd zijn. Het betreft het ‘Natuurnetwerk Brabant. De bescherming van het NNB verloopt via het ruimtelijke ordeningsrecht (Barro, bestemmingsplannen) en niet via de natuurwetgeving.
2.2
Soortbescherming In de Wnb is soortbescherming opgedeeld in drie categorieën. Voor elke categorie gelden verschillende verbodsbepalingen die zijn vermeld in artikel 3.1, 3.5 en 3.10 van de Wnb. Het gaat om de volgende drie categorieën: 1. soorten van de Vogelrichtlijn; 2. soorten van de Habitatrichtlijn, inclusief bijlage I en II uit Verdrag van Bern en bijlage I uit Verdrag van Bonn; 3. ‘andere soorten’ (onderdeel A ‘fauna’ en onderdeel B ‘flora’). De verbodsbepalingen en ontheffingsgronden voor de eerste twee categorieën komen rechtstreeks uit de Vogel- en Habitatrichtlijn. De derde categorie vindt zijn oorsprong in de nationale wetgeving. Bij voorliggende toetsing wordt tevens beoordeeld of soorten met jaarrond beschermde nesten aanwezig zijn in het projectgebied. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen jaarrond beschermde nesten (categorie 1 t/m 4) en mogelijk jaarrond beschermde nesten (categorie 5). Soorten van de Vogelrichtlijn Voor Vogelrichtlijnsoorten is het verboden om in het wild levende vogels te doden of te vangen, opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen, te beschadigen, te rapen of nesten van vogels weg te nemen. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen.
Dit laatste verbod geldt niet voor een aantal vogelsoorten, indien de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding en het nest zelf zijn functionaliteit behoudt (zie artikel 3.1 in tekstkader in de bijlage). Soorten van de Habitatrichtlijn Voor soorten van artikel 3.5 (Habitatrichtlijn, Bern en Bonn) is het eveneens verboden om in het wild levende dieren en planten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te vangen, opzettelijk eieren van dieren te vernielen of te rapen. Voortplantings- of rustplaatsen mogen niet beschadigd of vernield worden. Daarnaast geldt er een verbod op om planten behorend bij artikel 3.5 te plukken, verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen. In tegenstelling tot de Vogelrichtlijnsoorten in artikel 3.1, mogen dieren behorend bij artikel 3.5 niet
Blad 9 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
opzettelijk verstoord worden, ook niet als er geen wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding. Daarbij dient opgemerkt te worden dat een aantal vogelsoorten ook vallen onder artikel 3.5 en daarom niet verstoord mogen worden (zie ook tabel E in de bijlage). Andere soorten Naast de Europees aangewezen beschermde flora en fauna, is er in Nederland ook een Nationale soortenlijst gemaakt die niet gedekt wordt door de Vogel- en Habitatrichtlijn, Verdrag van Bern of Verdrag van Bonn. Deze soorten zijn opgenomen in bijlage A en B van de Wnb, zie ook Bijlage 1 tabel C en D van voorliggende rapportage. Voor soorten in bijlage A geldt een verbod op opzettelijk doden of vangen van dieren, opzettelijk beschadigen of vernielen van vaste voortplantings- of rustplaatsen van dieren. Voor soorten in bijlage B geldt een verbod op opzettelijk plukken, verzamelen, afsnijden, vernielen en ontwortelen van planten. In tegenstelling tot artikel 3.1 en 3.5, is verstoring van deze soorten toegestaan. Met betrekking tot de ‘andere soorten’ zijn per provincie beleidsregels opgesteld waarin voor een deel van deze soorten vrijstelling is verleend. De grond waarop deze vrijstelling geldt verschilt per provincie en hoeft dus niet in alle situaties van toepassing te zijn. Ook zijn de provincies niet altijd het bevoegd gezag. In bepaalde gevallen 1 is dit het rijk (via RVO).
Vrijstelling op basis van ruimtelijke inrichting of ontwikkeling is een geldige reden in alle provincies. Indien bij het voornemen gestelde verboden in artikel 3.1, 3.5 of 3.10 worden overtreden, dient gewerkt te worden conform een gedragscode. Biedt een gedragscode geen oplossing, dan is het mogelijk om een ontheffing aan te vragen bij de provincie waarin het voornemen plaatsvindt. De grond waarop een ontheffing mogelijk is, verschilt per categorie. Zie de Bijlage voor een uitgebreide toelichting.
2.3
Gebiedsbescherming
2.3.1
Natura 2000 Natura 2000-gebieden zijn natuurgebieden van groot internationaal belang. Deze gebieden zijn aangewezen onder de Europese Habitat- en/of Vogelrichtlijn. Voor de gebieden en de daarbij aangewezen soorten en habitattypen zijn instandhoudingsdoelstellingen opgesteld. Een activiteit mag niet leiden tot significant negatieve effecten op deze doelen of tot een aantasting van de natuurlijke kenmerken. Indien op voorhand significante effecten niet uitgesloten kunnen worden dient een Passende beoordeling opgesteld te worden.
2.3.2
Natuurnetwerk Brabant (NNB) Het NNB, landelijk bekent als het Natuurnetwerk Nederland (NNN), is een stelsel van ecologisch hoogwaardige natuurgebieden in de provincie Noord-Brabant; de Natura 2000-gebieden maken daar deel van uit. Naast de Natura 2000-gebieden bevat het NNB ook overige leefgebieden van soorten en – om isolatie te voorkomen - gebieden die een verbinding vormen tussen natuurgebieden. Het NNB is onderdeel van het actieve beleid om bedreigde dier- en plantensoorten in een gunstige staat van instandhouding te brengen. De natuurgebieden die 1
https://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/beschermde-planten-dieren-en-natuur/wetnatuurbescherming/taken-en-rolverdeling-bevoegdheden
Blad 10 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
behoren tot het NNB en hun functies worden planologisch beschermd, hier geldt het ‘nee, tenzij’principe. De planologische bescherming betekent in het kort dat geen nieuwe bestemmingen worden toegestaan die per saldo leiden tot een significante aantasting van de oppervlakte, de kwaliteit en de samenhang van het NNB. Hieraan wordt getoetst bij de verlening van een omgevingsvergunning op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo).
2.3.3
Bescherming van houtopstanden Naast soortbescherming en gebiedsbescherming voorziet de Wet natuurbescherming ook in de bescherming van houtopstanden (hoofdstuk 4 van de Wnb). Wanneer bomen gekapt worden kan er vanuit de Wnb een herplantingsplicht bestaan. De bescherming van houtopstanden kent geen vergunningstelsel maar enkel een meldings- en herplantplicht.
Blad 11 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
3
Methodiek Dit hoofdstuk beschrijft de methodiek die gehanteerd wordt tijdens het bureauonderzoek (paragraaf 3.2) en gedurende het terreinbezoek (paragraaf 3.3) van voorliggende Natuurtoets. In paragraaf 3.4 wordt aangeduid hoe deze gegevens leiden tot een conclusie.
3.1
Algemeen Het onderzoek naar het voorkomen van beschermde soorten en ligging van beschermde gebieden is opgebouwd uit twee onderdelen: 1. 2.
3.2
Bureaustudie naar waarnemingen van beschermde soorten uit het (recente) verleden en ligging van beschermde gebieden in de invloedsfeer van het project; Terreinbezoek naar de (mogelijke) aanwezigheid van beschermde soorten.
Bureauonderzoek Afbakening beschermde soorten In het bureauonderzoek wordt specifiek gekeken naar soorten uit de Vogelrichtlijn (artikel 3.1), soorten van de Habitatrichtlijn (artikel 3.5) en ‘andere’ beschermde soorten (artikel 3.10). Bij vogels zal met name speciale aandacht geschonken worden aan soorten die in het projectgebied een essentieel leefgebied kunnen hebben. Voorgenoemde soorten zijn in Nederland zeldzaam of hebben een Europese bescherming (Habitatrichtlijn bijlage IV-soorten, bijlage II Verdrag van Bern en bijlage I Verdrag van Bonn) en moeten worden getoetst op voorkomen en het projecteffect. Treden effecten op, of worden verbodsbepalingen overtreden, dan zijn er maatregelen nodig om deze effecten te voorkomen, verzachten of te compenseren om te voldoen aan de Wnb. Een aantal soorten is door de provincies vrijgesteld en zijn opgenomen in provinciale vrijstellingen (zie tabel C en D in de bijlage). Deze zijn niet meegenomen in deze toetsing. Deze soorten zijn zodanig algemeen in de provincie dat de gunstige staat van instandhouding niet in het geding komt met het voorliggende project. Wel geldt de algemene zorgplicht. Door het uitvoeren van een aantal zorgplicht gerelateerde maatregelen, wordt voldaan aan de zorgplicht en kan de gunstige staat van instandhouding worden gegarandeerd.
Hierbij kan gedacht worden aan het rekening houden met de kwetsbare seizoenen van deze soorten en de manier van werken (zoals het aanhouden van vaste rijroutes en het zorgen voor vluchtmogelijkheden voor de soorten). Bronnen Om een beeld te krijgen van de verspreiding en (mogelijk) voorkomen van beschermde soorten in en rond het projectgebied, is de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) geraadpleegd. Hierbij is nagegaan of er in de periode 2013-2018 beschermde soorten zijn aangetroffen in of nabij het projectgebied. Daarnaast zijn indien relevant ook regionale bronnen en atlassen gebruikt. Deze atlassen maken veelal gebruik van atlasblokken (5 x 5 kilometer). De soortgegevens hebben daarom betrekking op de regio en niet specifiek op het projectgebied. Aan de hand van de resultaten van de bureaustudie is een inschatting gemaakt of de betreffende soorten in het projectgebied voor zouden kunnen komen.
Blad 12 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
Naast de bronnen met soortinformatie, is voor het bepalen van de ligging van beschermde gebieden gebruik gemaakt van de gebiedendatabase op de website van het Ministerie van EZ of provinciale digitale atlassen. Om inzicht te krijgen in de ligging van het projectgebied t.o.v. van het NNB is de provinciale website geraadpleegd.
3.3
Terreinbezoek Naar aanleiding van de uitkomsten van voorgenoemde bureaustudie is middels een terreinbezoek bepaald in hoeverre de aanwezigheid van beschermde soorten aannemelijk gesteld kan worden op basis van aanwezig geschikt habitat. Naast directe waarnemingen kan dan aan de hand van de aangetroffen biotopen een beeld worden geschetst van de verwachte aanwezige beschermde soorten. Dit is noodzakelijk omdat enkele seizoensgebonden soorten flora en fauna mogelijk niet kunnen worden waargenomen. Aan de hand van het aangetroffen biotoop en habitatvoorkeur(en) kunnen echter wel indicaties worden gegeven van het mogelijk voorkomen van deze soorten op de locatie. Het gaat hier om een deskundigenoordeel op basis van de fysieke gesteldheid van het terrein (biotopenonderzoek). Daarnaast zijn de aangetroffen belangwekkende soorten opgetekend. Op 12 juli 2018 is vanaf circa 13:30 uur bij Projectgebied Oost en om circa 16:00 uur bij Projectgebied West een terreinbezoek uitgevoerd door een deskundig ecoloog van Antea Group bij onbewolkt weer met een temperatuur van circa 23 C°. Tijdens het terreinbezoek is het projectgebied te voet belopen, is de zuidelijke watergang van projectgebied oost zesmaal bemonsterd met een RAVON visnet en zijn de bomen bekeken met een verrekijker.
3.4
Effectbeoordeling en advies vervolgtraject Aan de hand van de bevindingen uit het bureauonderzoek en de resultaten van het verkennend terreinbezoek kan worden bepaald of het plan uitvoerbaar is, of een vervolgonderzoek nodig is om beschermde soorten uit te sluiten en om te bepalen wat de effecten zijn. Tevens kan worden geadviseerd over de te volgen procedure inzake de natuurwetgeving.
Blad 13 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
4
Resultaten In paragraaf 4.1 wordt allereerst een gebiedsbeschrijving van het projectgebied gegeven. Vervolgens wordt in paragraaf 4.2 in gegaan op de resultaten van de in het gebied aanwezige of verwachte beschermde soorten (uiteenzetting van de resultaten van de bureaustudie en het terreinbezoek), waarna in paragraaf 4.3 de ligging van gebieden beschermd in het kader van de Wet natuurbescherming en het NNB in de omgeving van het projectgebied aangegeven wordt.
4.1
Gebiedsbeschrijving Projectgebied Oost Het projectgebied bestaat uit maïsakker en weiland, qua oppervlakte ongeveer gelijk verdeeld. Er is geen biotoop specifieke vegetatie met een stabiel en onverstoord karakter (zoals bijvoorbeeld veengronden of heide) aanwezig in Projectgebied Oost: het weiland bestaat geheel uit gras terwijl het maïsveld uit vrijwel alleen maïs bestaat. Aan de noordelijke, westelijke, zuidelijke en zuidoostelijke rand van het projectgebied zijn sloten aanwezig, variërend van licht stromend tot stilstaand water, wat potentieel biotoop is voor verschillende soorten. Aan de westelijke kant is een duiker aanwezig die een verbinding maakt met De Mark. Aan de zuidoostelijke kant is een smalle strook vegetatie aanwezig waarin ook oudere bomen staan. Aan de oostelijke kant, langs de bebouwing, is een variatie aan bomen en vegetatie aanwezig die rommelig oogt. In Figuur 4.1 is een impressie gegeven van Projectgebied Oost.
Figuur 4.1: Impressie van Projectgebied Oost, vanaf de N285 richting het oosten. Bron: Globespotter, 2017.
Blad 14 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
Projectgebied West Het projectgebied bestaat uitsluitend uit agrarische percelen. De percelen zijn in gebruik als weiland of maïsveld. Ten westen van het projectgebied is de A16 gelegen. Rondom het projectgebied zijn (droge) sloten aanwezig. Er zijn geen bomen in de buurt van het perceel. In Figuur 4.2 is een impressie gegeven van Projectgebied Oost.
Figuur 4.2: Impressie van een deel van Projectgebied West. Genomen vanaf de zuidoostelijke kant richting het noordwesten.
4.2
Beschermde soorten
4.2.1
Resultaten bureauonderzoek Uit de recente verspreidingsinformatie blijkt dat in of nabij het projectgebied in het verleden diverse beschermde soorten zijn waargenomen (binnen een straal van 2,5 kilometer). Dit betreft de beschermde soorten genoemd in Habitatrichtlijn (bijlage IV onderdeel a en b) en de nietvrijgestelde ‘andere soorten’ uit bijlage I (onderdeel a en b) van de Wet natuurbescherming en de vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest. De soorten zijn weergegeven in Tabel 4.1. Daarbij zijn er, op basis van verschillende atlasblokken, regionaal ook een paar soorten aanwezig.
Blad 15 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
Tabel 4.1. Overzicht van waargenomen beschermde soorten in de omgeving van het projectgebied (met een straal van 2,5km) die in het NDFF zijn ingevoerd. De soorten zijn in te delen in Habitatrichtlijn (HR), lijsten A en B behorende bij artikel 3.10 en vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest (JRB) en zijn aangegeven met een ‘X’ (NDFF, 2013-2018).
Soortgroep
Vogels met een jaarrond beschermd nest*
Zoogdieren
Amfibieën Vissen Planten Overige soortgroepen
Soort
JRB
Buizerd Boomvalk Gierzwaluw Grote gele kwikstaart Havik Huismus Kerkuil Oehoe Ooievaar Ransuil Slechtvalk Steenuil Sperwer Bever Bunzing Das Hermelijn Steenmarter Vleermuizen** Wezel Alpenwatersalamander Poelkikker Grote modderkruiper Kluwenklokje Geen waarnemingen
X
HR
A/B
X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X x
*Categorie 5: de afweging of er sprake is van een jaarrond beschermd nest uit categorie 5 wordt gemaakt bij de beschrijving van de resultaten van het terreinbezoek (paragraaf 4.2.2). ** Vleermuizen: Gewone dwergvleermuis, laatvlieger, rosse vleermuis, ruige dwergvleermuis, watervleermuis,
Op basis van de verspreidingsgegevens van een soort, in combinatie met kennis van de terreingeschiktheid voor deze soorten, is vervolgens nagegaan of het projectgebied een functie vervult voor (onder andere) deze soorten en of effecten aan de orde zijn. De bevindingen worden in paragraaf 4.2.2 uiteengezet.
4.2.2
Resultaten terreinbezoek - ecologische bevindingen Op basis van het bureauonderzoek en het terreinbezoek wordt per soortgroep ingegaan op de eventuele (kans op) aanwezigheid van beschermde soorten in het projectgebied.
Blad 16 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
4.2.2.1
Projectgebied Oost Vogels Zoals eerder aangegeven zijn er een aantal vogelsoorten waarvan de broedplaatsen jaarrond beschermd zijn en waarbij verwijdering of aantasting van de vaste rust- en verblijfplaats altijd ontheffing moet worden aangevraagd. Dit zijn de zogenoemde categorie 1 tot en met 4vogelsoorten (zie Bijlage 1). Projectgebied Oost Tijdens het terreinbezoek zijn de buizerd en havik overvliegend waargenomen. In de directe invloedzone van Projectgebied Oost zijn tevens een horst en sporen (zoals braakballen, geplukte prooien en uitwerpselen) aangetroffen die kunnen duiden op de aanwezigheid van boombewonende vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest (zie Figuur 4.3). De aanwezige horst is in potentie geschikt voor de boomvalk, buizerd en sperwer. Figuur 4.4 geeft de locatie waar de horst is waargenomen.
Figuur 4.3. Impressie waargenomen muizenhol, de duiker, sporen mogelijk toebehorende aan een vogelsoort met jaarrond beschermd nest en de horst.
Blad 17 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
Tevens is tijdens het terreinbezoek gemeld door de bewoner van Bergen 26 dat in hun schuur een nestkast aanwezig is die al jaren gebruikt wordt door de kerkuil (zie Figuur 4.4 voor locatie). Ook op het moment van terreinbezoek was deze bewoond en waren er jongen aanwezig. Gezien de activiteit van muizen in- en de nabijheid van het projectgebied ten opzichte van de broedlocatie, kan er niet worden uitgesloten dat het projectgebied als foerageergebied wordt gebruikt door de kerkuil.
Figuur 4.4. Locaties waargenomen (potentieel) jaarrond beschermde nesten ten opzichte van het projectgebied (geel omrand). Blauw: horst geschikt voor boomvalk, buizerd en sperwer. Paars: in gebruik zijnde kerkuilennestkast. De rode lijn weergeeft geschikt biotoop voor verblijfplaatsen van de kleine marterachtigen (uitleg in paragraaf Zoogdieren (overige zoogdieren op pagina 20 en 21). Bron ondergrond: Globespotter, 2017.
Havik De havik is het gehele jaar in hun territorium aanwezig en blijven in de winter tot een afstand van 10 kilometer in de buurt van hun nesten. Dit territorium houden de vogels onder ideale omstandigheden tot aan hun dood. Het zijn echte standvogels. Veel jonge haviken als broedvogel in een gebied kunnen een aanwijzing zijn voor vervolging. Naar gelang het broedseizoen dichterbij komt verblijven de vogels steeds meer in buurt van hun nest. Haviken zijn doorgaans te vinden in beboste streken en (half-)gesloten landschappen. In de winter komen de vogels regelmatig in landbouwgebieden, zittend op een paal. Ook in de bebouwde gebieden kan men de havik tegenkomen (NDFF, 2018). De havik is tijdens het onderzoek waargenomen buiten het projectgebied. Nader vraag bij de lokale bewoners kwam naar voren de
Blad 18 van 32
Natuurtoets Zonneparken te Terheijden projectnummer 0434663.00 15 oktober 2018 revisie 01 Pondera Consult
havik op grote afstand van het projectgebied zijn horst heeft. De havik heeft zijn nest over het algemeen in bosgebieden. Daarnaast is het aangetroffen horst te klein voor de havik. Het voorkomen van jaarrond beschermd nest van de havik kan worden uitgesloten. Gebouwbewonende soorten De huismus en gierzwaluw zijn beide soorten die voornamelijk in gebouwen broeden. De huismus broedt over het algemeen in stedelijk gebied in uiteenlopende holtes, meestal onder of rondom dakpannen (BIJ12, 2017a). De gierzwaluw nestelt in (hoge) bebouwing in donkere holtes in ventilatieschachten, spleten in muren, onder dakpannen en in kerktorens (BIJ12, 2017b). Aangezien binnen het projectgebied geen bebouwing aanwezig is kan het voorkomen van jaarrond beschermde nesten van de huismus en gierzwaluw uitgesloten worden. Grote gele kwikstaart De grote gele kwikstaart nestelt langs snelstromende beken in natuurlijke oevers of onder bruggen en aan gebouwen. In Projectgebied West stroomt een sloot met een afvoer en is er een brug in de nabije omgeving. Dit zou vormt geschikt broedbiotoop voor de grote gele kwikstaart. Deze locatie bevindt zich echter buiten de invloedsfeer van het voornemen. Het voorkomen van jaarrond beschermde nesten van de grote gele kwikstaart kan worden uitgesloten.