CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

[2026020352] Begroting 2027_2026-10-14

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente drimmelenBij agendapunt: Begroting 2027-203062.481 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 7

Bedrijfsvoering Personeel en Organisatie In het coalitieakkoord is opgenomen dat we werken aan een stabiele en goed bezette ambtelijke organisatie die genoeg slagkracht heeft om plannen en uitdagingen op te pakken. Daarom zetten we in op verdere ontwikkeling van medewerkers en goed werkgeverschap. Investeren in voldoende capaciteit, behouden van ervaring en laten groeien van talent In 2026 is gestart met uitvoering van het HR-plan ’basis op orde’. Dit plan loopt ook door in 2027 en verder. In 2027 en 2028 gaan we aan de slag met strategische personeelsplanning om meer zicht te krijgen op ons personeelsbestand en hoe we kunnen inspelen op welke competenties en kennis in de toekomst nodig is. We stellen een vitaliteitsbeleid op en voeren acties uit dit beleid uit in 2027 en verder. Daarnaast leggen we in 2027 een strategisch opleidingsplan vast. We geven opvolging aan het medewerkersonderzoek van 2026 om zo de ontwikkeling van de organisatie te kunnen monitoren. Daarnaast stappen we per 1 januari 2027 over op het functiewaarderingssysteem HR21, waarmee we beschikken over een modern en toekomstgericht systeem. We brengen de formatie op orde, zoals gedeeld in de raadsinformatiebrief. Onderstaand is de personeelsbegroting voor 2027 opgenomen.

Deze zal vanaf nu jaarlijks worden aangepast en mutaties worden aan uw raad voorgelegd op basis van: CAO-ontwikkeling, werkelijke salarislasten, aanvragen voor mutaties in formatie voorafgaand aan de kadernota en eventuele administratieve wijzigingen (bijv. raadsbesluiten die eerder in het jaar zijn genomen of verschuiving van formatie van de ene functie naar de andere functie). Een aantrekkelijke werkgever zijn die uitgaat van goede arbeidsvoorwaarden, sociale verbondenheid en doorgroeimogelijkheden Met ons HR-plan ’basis op orde’ zetten we ook in op aantrekkelijk werkgeverschap. Dat doen we enerzijds door onze positie op de arbeidsmarkt te versterken door bewust in te zetten op arbeidsmarkt communicatie, ons stagebeleid en contact met onderwijsinstellingen. Op gebied van arbeidsvoorwaarden herzien we in 2027 ons personeelshandboek en daarmee bekijken we ook alle (lokale) secundaire arbeidsvoorwaarden en maken daarin bewuste afwegingen. We ontwikkelen een basis voor een arbeidmarktcampagne, zodat we ons beter zichtbaar kunnen maken als aantrekkelijke werkgever. Ook zetten we in op aanpassingen van het gemeentehuis waarmee we (blijven) voldoen aan (sociale) veiligheid en arboverantwoord werken, zoals bijvoorbeeld in de publiekshal. Informatievoorziening Centraal staat in de uit te voeren werkzaamheden het vastgestelde informatiebeleid 2024 -2027.

In 2027 realiseren we het volgende:

93 1. Structurele verbetering op alle ketens In het beleidsplan staat het realiseren van de doelen voor de digitale samenleving, digitale organisatie, digitale manager en digitale medewerker centraal. In de driehoek beleid, functioneel beheer en de vakafdelingen maken we vele stappen. Zo werken we aan meer opties om digitaal dienstverlening aan te vragen met e-formulieren; het inrichten van templates voor extra werkprocessen en het verbeteren van management rapportages. Daarnaast werken we ook aan een hogere kwaliteit en terugvindbaarheid van informatie. 2. Ontwikkelen datagedreven werken Wij voeren op doelgerichte wijze verbeteringen door in de processen de beschikbare data te analyseren. De verbeteringen ontstaan doordat vakafdelingen en IV samen vraagstukken oppakken. Daarbij hebben we een werkwijze opgezet waarin wij applicatie overstijgend beschikbare data samenbrengen, bewerken en veilig ontsluiten. We dragen zo bij aan (geografische) data-analyses ten behoeve van beleid of beleidskeuzen en de sturing op operationele processen. 3. Pilot inzet AI voor ondersteuning arbeidsproductiviteit Begin 2027 ronden we de pilot af om ervaring op te doen met AI. De beoogde resultaten zitten in concrete ervaring met AI, inzicht in waardevolle toepassingen van de mogelijkheden. Verder werken we aanbevelingen en aandachtspunten uit voor verdere uitrol in de organisatie. 4.

Opstellen informatiebeleid 2028-2031 In lijn met het nieuwe beleidshuis en de organisatievisie gaan we het nieuwe meerjarenbeleid uitwerken. We evalueren de realisatie van de gestelde doelen. De thema’s uit het huidige informatiebeleid die aansluiten bij de doelstellingen van de digitale samenleving betreffen de dienstverlening. De andere thema’s voor de digitale organisatie, manager en medewerker betreffen de interne organisatie. Vanuit inzicht in de bestaande situatie en de verwachte ontwikkelingen, werken we het nieuwe beleid uit. Informatiebeveiliging en Privacy In 2027 staat de gemeente Drimmelen voor de opgave om haar digitale weerbaarheid verder te versterken en aantoonbaar te voldoen aan nieuwe wet- en regelgeving op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. Gegevens vormen een essentieel bedrijfsmiddel en een veilige, betrouwbare en beschikbare informatievoorziening is een randvoorwaarde voor de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening. Toenemende digitalisering, afhankelijkheid van ketenpartners en een groeiende cyberdreiging maken een structurele aanpak noodzakelijk. Voor de structurele borging is het Informatiebeveiligings- en Privacybeleid 2025-2028 opgesteld. De wettelijke grondslag hiervoor is onder meer gebaseerd op de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

Nieuwe wet- en regelgeving: NIS2 en Cbw Een belangrijke ontwikkeling is de invoering van de Europese NIS2-richtlijn (Network and Information Security) en de Nederlandse Cyberbeveiligingswet (Cbw). Deze wetgeving legt gemeenten een zorgplicht, meldplicht en verantwoordingsplicht op. Om hieraan te voldoen wordt gewerkt aan een integraal Information Security Management System (ISMS). Hiermee worden risico’s, maatregelen, controles en verbeteracties structureel vastgelegd en geborgd binnen de Plan-Do-Check-Act-cyclus. Het ISMS vormt ook de basis voor de verantwoording via ENSIA en ondersteunt de naleving van privacywetgeving zoals de AVG. Op technologisch gebied beschikt de gemeente dankzij de samenwerking met haar IT-partner over een moderne en beveiligde digitale werkomgeving. In de komende periode ligt de nadruk op aanvullende aandachtspunten vanuit NIS2, waaronder de beveiliging van procesautomatisering, zoals verkeerstechnische installaties, rioleringssystemen en andere vitale infrastructuur. Daarnaast wordt ingezet op versterking van de beveiliging van de digitale toeleveringsketen door kritische leveranciers, contracten, beveiligingseisen en continuïteitsafspraken systematisch te beoordelen. Ook de inzet van artificiºle intelligentie (AI) vraagt om aandacht.

AI biedt kansen voor efficiºntere dienstverlening en betere besluitvorming, maar brengt ook risico’s met zich mee op het gebied van privacy, informatiebeveiliging, transparantie en datakwaliteit. Daarom worden beleid, richtlijnen en bewustwordingsactiviteiten ontwikkeld om AI op een veilige en verantwoorde wijze toe te passen. Tevens wordt verder gewerkt aan datamanagement en het verbeteren van de kwaliteit en beheersbaarheid van gemeentelijke informatie. 94 Bedrijfscontinuïteit vormt ook een belangrijke pijler. De gemeente werkt aan het identificeren van kritische processen, het bepalen van risico’s en het opstellen van continuïteits- en herstelplannen. Hierbij wordt aandacht besteed aan afhankelijkheden van medewerkers, gebouwen, systemen, data en leveranciers. Door het treffen van preventieve maatregelen, het organiseren van crisismanagement en het periodiek oefenen van calamiteitenscenario’s wordt de weerbaarheid van de organisatie vergroot en de impact van verstoringen beperkt. De menselijke factor blijft daarbij essentieel. Bestuurders, management en medewerkers hebben een belangrijke rol bij het beheersen van digitale risico’s. De gemeente investeert daarom in opleiding, bewustwording en het verder professionaliseren van governance, verantwoordelijkheden en sleutelrollen op het gebied van informatiebeveiliging en privacy.

Met deze maatregelen werkt de gemeente Drimmelen aan een toekomstbestendige, veilige en betrouwbare bedrijfsvoering, waarbij de bescherming van gegevens, de continuïteit van dienstverlening en het vertrouwen van inwoners, ondernemers en ketenpartners centraal staan. Interne beheersing Interne beheersing is een vast onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering van de gemeente en helpt om processen zorgvuldig, rechtmatig en transparant uit te voeren. In de periode 2027-2030 wordt verder gewerkt aan een organisatiebrede en risicogerichte aanpak, waarbij niet alleen wordt gekeken naar financiºle rechtmatigheid, maar ook naar risicomanagement, fraudebeheersing, integriteit en informatiebeveiliging. Om financiºle risico’s te beheersen en aan te tonen dat publiek geld op de juiste manier wordt besteed, beschikt de gemeente over een systeem van interne controles. Hierbij worden processen en dossiers onderzocht op de juiste toepassing van wet- en regelgeving. Deze onderzoeken worden afgestemd met de accountant en vormen een belangrijke basis voor de accountantscontrole. Binnen de belangrijkste financiºle processen zijn diverse beheersmaatregelen ingericht om fouten en onregelmatigheden zoveel mogelijk te voorkomen.

Hierbij kan worden gedacht aan geautomatiseerde systeemcontroles, controles door meerdere medewerkers volgens het vier-ogenprincipe en het vergelijken van gegevens uit verschillende bronnen. De uitvoering van deze controles wordt vastgelegd, zodat aantoonbaar is dat werkzaamheden zorgvuldig en rechtmatig zijn uitgevoerd. De nieuwe visie op concerncontrol 2027-2030 wordt uitgewerkt en vormt een belangrijke basis voor de verdere doorontwikkeling van de interne beheersing. Daarbij wordt extra aandacht besteed aan de kwaliteit van data en het verder versterken van procesgericht werken, zodat bestuur en management kunnen sturen op betrouwbare informatie. Ook de kansen en risico’s van digitalisering en kunstmatige intelligentie (AI) krijgen nadrukkelijk aandacht. Hierbij staan betrouwbaarheid, transparantie, privacybescherming en een verantwoord gebruik van technologie centraal. De Verbijzonderde Interne Controle (VIC) blijft een belangrijk instrument om te toetsen of beheersmaatregelen daadwerkelijk werken en om risico’s tijdig te signaleren. De uitkomsten van deze controles bieden waardevolle inzichten voor het continu verbeteren van processen, de kwaliteit van de verantwoording en het vergroten van het bewustzijn binnen de organisatie over ieders rol in interne beheersing.

Binnen Concerncontrol wordt daarbij nauw samengewerkt met de Chief Information Security Officer (CISO), de Privacy Officer (PO) en de Functionaris Gegevensbescherming (FG). Door deze samenwerking worden vraagstukken rondom informatieveiligheid, privacy, gegevensbescherming en compliance integraal benaderd en verbonden met de bredere doelstellingen op het gebied van risicomanagement en interne beheersing. Daarmee blijft de gemeente investeren in een professionele en beheerste organisatie, waarin verantwoordelijkheid, aanspreekbaarheid en continu verbeteren centraal staan. Risicomanagement Risicomanagement is binnen de gemeente Drimmelen een continu en cyclisch proces dat gericht is op het tijdig signaleren, beoordelen en beheersen van risico’s die de realisatie van gemeentelijke doelstellingen kunnen beïnvloeden. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar financiºle risico’s, zoals toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, maar ook naar risico’s die gevolgen kunnen hebben voor de uitvoering van beleid, de kwaliteit van dienstverlening, de informatievoorziening, de bedrijfsvoering en het vertrouwen van inwoners in de gemeentelijke organisatie. 95 Door risico’s vroegtijdig te identificeren en passende beheersmaatregelen te treffen, vergroot de gemeente haar wendbaarheid en weerbaarheid in een steeds complexere en veranderende omgeving.

De komende jaren wordt risicomanagement verder doorontwikkeld als onderdeel van integraal sturen en beheersen, waarbij de verbinding wordt gelegd met interne beheersing, rechtmatigheid, integriteit, informatieveiligheid, privacy en fraudebeheersing. Door middel van periodieke risicoanalyses, monitoring en rapportages ontstaat een samenhangend beeld van de belangrijkste risico’s en kansen, waardoor bestuur en management tijdig kunnen bijsturen en weloverwogen besluiten kunnen nemen. Daarnaast blijft de gemeente investeren in het versterken van het risicobewustzijn binnen de organisatie, zodat risicomanagement niet alleen een instrument is voor control, maar een gedeelde verantwoordelijkheid van bestuur, management en medewerkers. Hiermee draagt risicomanagement bij aan een wendbare, weerbare en toekomstbestendige gemeente. Sturing op gemeenschappelijke regelingen De gemeente Drimmelen werkt samen met diverse verbonden partijen, waaronder gemeenschappelijke regelingen, om maatschappelijke opgaven effectief en efficiºnt te realiseren. Deze samenwerkingsverbanden zijn van strategisch belang voor de uitvoering van gemeentelijke taken en het behalen van beleidsdoelstellingen.

Daarom blijft de gemeente ook in 2027 aandacht besteden aan de kwaliteit van de samenwerking, de transparantie van besluitvorming en een goede afstemming tussen gemeentelijke belangen en de uitvoering door verbonden partijen. De gemeente stuurt daarbij op een heldere rolverdeling, adequate informatievoorziening en een actieve betrokkenheid bij ontwikkelingen binnen de verbonden partijen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de financiºle beheersing, risico’s en prestaties van de samenwerkingsverbanden, zodat de gemeenteraad en het college tijdig inzicht hebben in de maatschappelijke en financiºle effecten van deze samenwerking. Door een structurele dialoog, monitoring en evaluatie wordt gewerkt aan een effectieve governance en een optimale bijdrage van verbonden partijen aan de gemeentelijke doelstellingen. Verdere toelichting op de gemeenschappelijke regelingen is opgenomen in paragraaf F Verbonden Partijen en bijlage 6: Richtlijnen begroting gemeenschappelijke regelingen (GR’en). Dienstverlening Digitale dienstverlening In het komende jaar breiden we onze digitale dienstverlening uit door meer producten digitaal aan te bieden. We richten ons op de uitbreiding van de digitale dienstverlening en het stimuleren van zelfservice waar mogelijk. Daarbij hanteren we het uitgangspunt: digitaal waar het kan, persoonlijk waar het nodig is.

Hiermee verbeteren we de toegankelijkheid, efficiºntie en kwaliteit van onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers. Professionalisering van dienstverlening We investeren verder in de professionalisering van onze dienstverlening door meer samenhang en sturing aan te brengen in processen, kanalen en dienstverlening. Mensgericht en continu verbeteren Om de dienstverlening verder te verbeteren, maken we meer gebruik van signalen uit de organisatie, contact met inwoners en ondernemers, meldingen en beschikbare data. Door structureel te leren van ervaringen van inwoners, ondernemers en medewerkers kunnen we verbeteringen doorvoeren en beter inspelen op ontwikkelingen in de samenleving. We hebben meer inzicht in actuele vragen, trends en verbeterpunten. Informatievoorziening Goede dienstverlening vraagt om actuele en toegankelijke informatie. Daarom werken we aan het verbeteren van de informatievoorziening, zodat medewerkers sneller beschikken over de juiste informatie en inwoners in ØØn keer goed geholpen kunnen worden. Inkoop & Contractmanagement Gemeenten besteden publieke middelen en dienen daarbij zorgvuldig, transparant en gelijkwaardig om te gaan met marktpartijen, gelden specifieke regels voor inkoop en aanbesteding. Inkoop en contractmanagement dragen bij aan een rechtmatige, doelmatige en maatschappelijk verantwoorde besteding van deze middelen.

96 De gemeente Drimmelen zet zich in om inkopen uit te voeren volgens de geldende wet- en regelgeving, het gemeentelijke inkoopbeleid en de vastgestelde aanbestedingsrichtlijnen. Daarbij wordt niet alleen gestuurd op rechtmatigheid, maar ook op doelmatigheid, kwaliteit, risicobeheersing en het realiseren van optimale maatschappelijke en financiºle waarde. Voor de uitvoering van complexe (Europese) aanbestedingstrajecten maakt de gemeente gebruik van de expertise van het regionale inkoopbureau Karel, waarmee wordt geborgd dat aanbestedingen professioneel, rechtmatig, efficiºnt en doelmatig worden uitgevoerd. De komende jaren wordt verder ingezet op het versterken van de beheersing van het inkoop- en contractproces. Hierbij ligt de nadruk op een tijdige betrokkenheid van de organisatie bij inkooptrajecten, het verbeteren van contractregistratie en contractbewaking en het vergroten van het inzicht in meerjarige contractuele verplichtingen en bijbehorende risico’s. Hiermee dragen inkoop en contractmanagement bij aan een beheerste bedrijfsvoering, een effectieve inzet van middelen en het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen. Juridisch Binnen Juridische Zaken staat het ondersteunen van rechtmatig en zorgvuldig gemeentelijk handelen centraal.

Onze juridische dienstverlening richt zich op het adviseren van het bestuur en de organisatie, het uitvoeren van rechtmatigheidscontroles en het verbeteren van juridische processen. In 2027 zetten we in op verdere professionalisering en integratie van onze juridische functies, met als doel een robuust en toegankelijk juridisch fundament voor de gemeente. Financiºn, Planning en Control Een stabiele en transparante financiºle basis is essentieel voor het realiseren van de gemeentelijke ambities. Het team Financiºn is verantwoordelijk voor het voeren van een betrouwbare financiºle administratie, het opstellen van de begroting en jaarrekening, en het bewaken van het meerjarenperspectief. In 2027 blijven we inzetten op het verbeteren van processen en het versterken van de samenwerking binnen de organisatie. Met het vaststellen van deze huidige begroting stemt u dan ook in met het verstevigen van het fundament van het team Financiºn. Het planning- en controlproces wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking tussen Financiºn en Concerncontrol. Samen zorgen we voor een integrale benadering van sturing en verantwoording, waarbij inhoud, middelen en tijd goed op elkaar worden afgestemd. Concerncontrol vervult hierin een belangrijke rol op het gebied van interne controle, risicobeheersing en het bewaken van rechtmatigheid.

We ondersteunen het bestuur en de organisatie met actuele en inzichtelijke informatie, zodat beleidskeuzes tijdig en onderbouwd kunnen worden gemaakt. Daarnaast werken we aan het versterken van de verbinding tussen beleid, uitvoering en financiºn. Door intensieve samenwerking met beleidsafdelingen en het managementteam dragen we bij aan een lerende organisatie en een transparante verantwoording richting raad, inwoners en andere stakeholders. In 2027 gaan we door met de verdere doorontwikkeling van het financiºle systeem. Binnen het team Financiºn implementeren we modules en werkwijze die bijdragen aan een efficiºntere en meer toekomstbestendige financiºle bedrijfsvoering. Dit zorgt voor betere aansluiting op de informatiebehoefte van de organisatie en vergroten de kwaliteit en betrouwbaarheid van de financiºle sturing. 97 F. Verbonden partijen Verbonden partijen De gemeente Drimmelen werkt samen met diverse verbonden partijen om maatschappelijke opgaven effectief, efficiºnt en kwalitatief goed uit te voeren. Verbonden partijen zijn organisaties waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als een financieel belang heeft, zoals gemeenschappelijke regelingen, stichtingen, verenigingen en vennootschappen.

Door samen te werken met deze organisaties kan de gemeente kennis, expertise, capaciteit en middelen bundelen en taken uitvoeren die zij zelfstandig minder efficiºnt of doelmatig kan realiseren. Verbonden partijen spelen daarmee een belangrijke rol bij de uitvoering van gemeentelijk beleid en leveren een waardevolle bijdrage aan het realiseren van de maatschappelijke en bestuurlijke doelstellingen van de gemeente. De samenwerking met verbonden partijen vindt plaats binnen het kader van de Nota Verbonden Partijen, die richting geeft aan de manier waarop de gemeente invulling geeft aan haar rol als deelnemer, opdrachtgever en toezichthouder. Uitgangspunt daarbij is dat verbonden partijen bijdragen aan het realiseren van gemeentelijke doelstellingen, waarbij een goede balans wordt gevonden tussen samenwerking, sturing, risicobeheersing en verantwoording. Goed bestuur, transparantie en een duidelijke verdeling van rollen en verantwoordelijkheden vormen hierbij belangrijke uitgangspunten. De gemeente blijft inzetten op een actieve en professionele invulling van haar rol richting verbonden partijen. Daarbij wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de maatschappelijke prestaties, financiºle positie en risicobeheersing van de betreffende organisaties.

Door middel van structurele monitoring, deelname aan bestuurlijke overleggen en betrokkenheid bij de planning- en controlcyclus wordt gestuurd op een doelmatige uitvoering van taken en een verantwoorde inzet van publieke middelen. Cyberweerbaarheid en informatiebeveiliging De afhankelijkheid van digitale dienstverlening en de toenemende dreiging van cyberincidenten vragen blijvende aandacht voor informatiebeveiliging en bedrijfscontinuïteit. In 2027 maakt de gemeente verdere afspraken met gemeenschappelijke regelingen over informatiebeveiliging, risicobeheersing, incidentmanagement en de continuïteit van dienstverlening. Daarbij wordt aandacht besteed aan de implementatie van relevante wet- en regelgeving op het gebied van cyberbeveiliging en informatiebeveiliging. Gemeenschappelijke regelingen zijn zelf verantwoordelijk voor naleving van deze wettelijke verplichtingen. De gemeente blijft hierover in gesprek met de verbonden partijen, omdat verstoringen van hun dienstverlening directe gevolgen kan hebben voor de uitvoering van gemeentelijke taken. Ontwikkelingen rondom nieuwe gemeenschappelijke regeling jeugdhulp – Regio WBO De gemeenten binnen de regio West-Brabant Oost werken samen aan een toekomstbestendige inrichting van de jeugdhulp. De in voorgaande jaren vastgestelde regionale visie vormt hiervoor het uitgangspunt.

De samenwerking richt zich op het versterken van de lokale ondersteuning, het vergroten van de samenhang tussen preventie en specialistische hulp en het beheersen van de oplopende kosten binnen het jeugd domein. Per 1 januari 2027 worden de huidige CJG-functionaliteiten, waaronder preventie, toegang, triage, lichte ondersteuning en regievorming, ondergebracht in de Stevige Lokale Teams (SLT’s). Deze ontwikkeling is een belangrijke stap in de regionale transformatie van de jeugdhulp en draagt bij aan een integrale en dichtbij georganiseerde ondersteuning van jeugdigen en gezinnen. De gevolgen voor de huidige rol en organisatie van het CJG binnen de Gemeenschappelijke Regeling Drimmelen- Geertruidenberg worden momenteel in beeld gebracht. Op basis van deze uitwerking zal op een later moment bestuurlijke besluitvorming plaatsvinden over de toekomstige positionering van het CJG, waarbij continuïteit van dienstverlening, kwaliteit van ondersteuning en een doelmatige organisatie van taken belangrijke uitgangspunten vormen 98 De verdere uitwerking van deze regionale samenwerking blijft de komende jaren een belangrijk aandachtspunt.

Daarbij wordt ingezet op kwalitatief goede en toegankelijke jeugdhulp, het terugdringen van wachttijden, een effectieve en integrale ondersteuning van gezinnen, beheersing van financiºle risico’s en een duurzame uitvoering van de jeugdzorgtaken door de deelnemende gemeenten. Lijst verbonden partijen In onderstaande tabel wordt per verbonden partij inzicht gegeven in drie hoofdonderdelen: Doel van de verbonden partij Hier wordt kort toegelicht welke taken of maatschappelijke opgaven de verbonden partij uitvoert en hoe deze bijdragen aan het realiseren van gemeentelijke beleidsdoelen. Dit geeft context aan de samenwerking en het belang van de gemeente binnen de organisatie. Financiºle kerngegevens De tabel bevat per verbonden partij de belangrijkste financiºle gegevens: • Eigen vermogen (EV) • Vreemd vermogen (VV) • Resultaat (netto winst of verlies) • Gemeentelijke bijdrage o Deze gegevens zijn gebaseerd op de begrotingen 2027 van de betreffende gemeenschappelijke regelingen en geven inzicht in de financiºle positie van de organisatie en het aandeel van de gemeente daarin. Het uitgangspunt is dat verbonden partijen zelf verantwoordelijk zijn voor het afdekken van hun financiºle risico’s, bijvoorbeeld via het eigen vermogen. Zo wordt voorkomen dat de gemeente financieel moet bijspringen bij tegenvallers.

Risico’s voor de gemeente Per verbonden partij worden de voor de gemeente relevante risico’s benoemd. Denk hierbij aan financiºle risico’s, bestuurlijke kwetsbaarheden of risico’s in de uitvoering van taken. Deze risico’s worden meegenomen in de berekening van het gemeentelijke weerstandsvermogen en zijn van belang voor een goede risicobeheersing. De informatie in deze tabel biedt een compact en overzichtelijk beeld van de rol, financiºle impact en risico’s van de verbonden partijen waarmee de gemeente samenwerkt. Verdere beleidsinformatie en actuele ontwikkelingen worden toegelicht in de programma’s van de begroting waarin de verbonden partij een rol speelt. Tabel Par.F-1 Bedragen x €1.000 De Baronie Belang Eigen vermogen 1-1-2027 Eigen vermogen 31-12-2027 Vreemd vermogen 1-1-2027 Vreemd vermogen 31-12-2027 Financieel resultaat 2027 Bijdrage Drimmelen 2027 Regio De Baronie werkt samen met deelnemende gemeenten om regionale opgaven te identificeren en gezamenlijk aan te pakken, met als doel de slag- en uitvoeringskracht te vergroten. De regio faciliteert gestructureerd overleg, bevordert beleidsafstemming en ondersteunt de gezamenlijke uitvoering van projecten, met aandacht voor coördinatie, communicatie en een aanspreekpunt voor externe partijen. € 165 € 165 € - € - p.m.

€ 51 Risico’s Type GR Portefeuillehouder(s) De GR De Baronie kent risico’s op bestuurlijke afstemming, financiºle onzekerheid in de opstartfase en het uitblijven van zichtbare meerwaarde, wat draagvlak kan ondermijnen. Ook vraagt de inrichting van governance om zorgvuldigheid om rolverwarring te voorkomen. Openbaar lichaam Boy Scholtze Tabel Par.F-1 | Bedragen x €1.000 Regio West-Brabant Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 Versterking van de regio op de | € 1.506 | € 1.506 | € 9.405 | € 9.401 | € - | € 351 gebieden economie en arbeidsmarkt, mobiliteit, duurzaamheid, zorg, welzijn, onderwijs, ruimtelijke ordening en wonen. Daarnaast is de RWB strategische gesprekspartner voor o.a. de provincie, de nationale overheid en Europa. Risico’s | Type GR | Portefeuillehouder(s) De belangrijkste risico’s binnen RWB en de programmaonderdelen zijn personele uitval, wat | Openbaar | Boy Scholtze leidt tot hogere kosten door externe inhuur. Daarnaast zijn er risico’s bij ICT-systemen (zoals | lichaam hacks en storingen) en bij aanbestedingen en subsidiestromen. Ook speelt een verminderde vraag naar diensten een rol, vooral bij het Mobiliteitscentrum en Flexpools.

MidZuid Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 Het uitvoeren van de Wet sociale | € 2.812 | € 2.812 | € 8.117 | € 8.866 | € - | € 456 werkvoorziening en het zo doelmatig mogelijk door de gemeente gegeven opdrachten op het terrein van de werkgevers- dienstverlening, beschut werk, gesubsidieerde arbeid en arbeidsreintegratie die voortvloeien uit de Participatiewet uit te voeren. Risico’s | Type GR | Portefeuillehouder(s) De belangrijkste risico’s rond SW-financiering zijn frictiekosten door een gefixeerd | Openbaar macrobudget en onzekerheid over landelijke uitstroom, wat kan leiden tot lagere bijdragen | lichaam | Danique Hoeve en voorfinanciering van salarissen. Daarnaast zijn er risico’s op het niet realiseren van | Luc Rullens begrote omzet door teruglopende instroom van medewerkers en afhankelijkheid van gemeentelijke opdrachten en marktomstandigheden. Tot slot speelt politieke onzekerheid over aanvullende middelen en structurele financiering een grote rol, waardoor risico’s lastig te kwantificeren zijn.

Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 De OMWB werkt aan een leefbare | € 3.985 | € 3.886 | € 14.130 | € 13.578 | € - | € 853 en duurzame regio en maakt omgevingsvergunningen voor de deelactiviteit milieu. Bovendien controleert de OMWB op de naleving van milieuregelgeving in het algemeen en bedrijven in het bijzonder. Risico’s | Type GR | Portefeuillehouder(s) De belangrijkste risico’s voor de OMWB zijn hogere kosten door externe inhuur en beperkte | Openbaar | Boy Scholtze beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel, mede door arbeidsmarktkrapte en verzuim. | lichaam Daarnaast brengt de transitie in taken en digitale vaardigheden onzekerheid mee over de inzetbaarheid van medewerkers, wat kan leiden tot productietekorten. Tot slot zijn er financiºle en operationele risico’s door de invoering van de Omgevingswet en cyberdreigingen, waarvan de impact lastig te voorspellen is.

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 Zorgen voor veiligheid: | € 6.066 | € 4.091 | € 52.053 | € 65.423 | € - | € 2.011 crisisbeheersing, rampenbestrijding, 99 Tabel Par.F-1 | Bedragen x €1.000 brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij rampen en handhaving van openbare orde en veiligheid. Risico’s | Type GR | Portefeuillehouder(s) De veiligheidsregio loopt risico’s door het structurele personeelstekort, mede door | Openbaar | Boy Scholtze moeilijkheden bij het werven en behouden van vrijwilligers en de impact van het tweede | lichaam loopbaanbeleid. Daarnaast zijn er grote financiºle en operationele onzekerheden door de invoering van de Omgevingswet en de stijgende kosten (zoals energie en onderhoud) en informatieveiligheid. Daarnaast vormt de beºindiging van de samenwerking met Stichting Brandweerzorg Moerdijk een financieel risico, waardoor de volledige kosten van brandweerpost Moerdijk Haven voor eigen rekening komen.

Openbare Gezondheidszorg West-Brabant (GGD) Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 De belangrijkste risico’s zijn | € 7.729 | € 7.354 | € 14.330 | € 14.167 | € - | € 1.334 frictiekosten door verminderde gemeentelijke bijdragen, opdrachten en subsidies, wat leidt tot financiºle druk. Daarnaast is er risico op onvoldoende uitvoering van taken door gebrek aan formatie, opgeleid personeel en compliance- uitdagingen zoals AVG en rechtmatigheidsverantwoording. Tot slot spelen stijgende kosten (zoals huisvesting en ICT-afhankelijkheid), mobiliteit van personeel en fluctuaties in inkomsten een rol.

Risico’s > € 100.000 | Type GR | Portefeuillehouder(s) Frictiekosten door vermindering gemeentelijke bijdragen voor basistaken algemeen en | Openbaar | Roxanne Pruijsers JGZ4+, onvoldoende uitvoering van basistaken door tekortschietende beschikbaarheid | lichaam personeel, frictiekosten door vermindering van gemeentelijke opdrachten/afname van plustaken, frictiekosten door vermindering van de gemeentelijke bjidrage voor JGZ 0-4, minder opbrengsten door lagere afzet van reizigersproducten,verantwoording rechtmatigheid uitvoering van regelingen penvoerderschappen, ontvlechting gezamenlijke dossiervorming Kidos, toenemende compliance eisen (AVG), wegvallende verhuuropbrengsten vastgoed en mobiliteit personeel. Regionaal Bureau Leren West-Brabant Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 Zorgen voor een effectieve en | € - | € - | € 1.568 | € 1.568 | € - | € 167 efficiºnte leerplichtadministratie waardoor schooluitval en verzuim worden voorkomen. Risico’s | Type GR | Portefeuillehouder(s) Vaste formatie op programma gelden, uittreding van een deelnemende gemeente, afschaling | Openbaar | Roxanne Pruijsers van dienstverleningsniveau door deelnemende gemeente.

| lichaam Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 De GR behartigt de belangen van | € 1.530 | € 508 | € 25.001 | € 18.663 | € - | € 95 de deelnemers bij de eeuwig durende nazorg voor de regionale stortplaats Zevenbergen en de afvalstoffenberging Bavel-Dorst. Risico’s | Type GR | Portefeuillehouder(s) De risico’s voor de nazorg van de gesloten stortplaatsen in Bavel-Dorst en Zevenbergen | Openbaar | Wilma Alink bestaan uit mogelijke verontreiniging van grondwater, oppervlaktewater en lucht door | lichaam calamiteiten met gevaarlijke stoffen, en uit financiºle claims zoals de aangekondigde aanslag door de Provincie Noord-Brabant. Deze risico’s zijn moeilijk financieel te concretiseren en kunnen onverwacht grote impact hebben. Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord 100 Tabel Par.F-1 | Bedragen x €1.000 Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 Het verlenen of doen verlenen van | € 17.474 | € 17.474 | € 25.684 | € 31.560 | € - | € - ambulancezorg.

Risico’s | Type GR | Portefeuillehouder(s) De belangrijkste risico’s voor de Regionale Ambulancevoorziening zijn een structureel tekort | Openbaar | Roxanne Pruijsers tussen het budget van de Nederlandse Zorgautoriteit en de werkelijke kosten, en het risico | lichaam dat prestatieafspraken met zorgverzekeraars niet volledig worden behaald. Daarnaast zijn er risico’s door het open karakter van ICT-systemen en strengere eisen aan databeveiliging, evenals financiºle onzekerheden door de tijdspaarregeling en verhoogd ziekteverzuim. Tot slot speelt een juridische risicozaak rond aansprakelijkheid bij Post-Covid, waarbij de dekking door verzekeraars ontbreekt en een civiele procedure loopt. Geweld in afhankelijkheidsrelaties en meldpunt Crisiszorg West-Brabant Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 Zorgen voor een advies- en | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | € 410 meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling en het bevorderen van een goede samenwerking tussen dit advies- en meldpunt, de hulpverlenende instanties, de politie, de gecertificeerde instellingen en de raad voor de kinderbescherming.

Risico’s | Type GR | Portefeuillehouder(s) Er is een risico op hogere kosten door het uittreden van een gemeente, gecombineerd met | Centrumregeling | Roxanne Pruijsers krapte op de arbeidsmarkt en een hoog ziekteverzuim, wat de uitvoeringskracht onder druk zet. Onvoorziene omstandigheden kunnen extra middelen vereisen, zoals bij het landelijke tekort aan plekken in de vrouwenopvang. Hoewel er nog geen opdracht vanuit het Rijk is, bestaat de kans dat deze alsnog komt, wat financiºle en organisatorische impact kan hebben. Centrum voor Jeugd en Gezin Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 De ondersteuning en uitvoering van | € - | € - | € 10 | € 10 | € - | € 1.485 taken van de colleges in het kader van de Jeugdwet. Risico’s | Type GR | Portefeuillehouder(s) De risico’s voor het Centrum voor Jeugd en Gezin liggen bij datalekken, wetswijzigingen en | Bedrijfsvoerings- | Roxanne Pruijsers financiºle overschrijdingen door inflatie en bezuinigingen. Daarnaast zorgen | organisatie arbeidsmarktkrapte, ziekteverzuim en samenwerking tussen gemeenten voor onzekerheid in de uitvoering. Ook het eigen risico bij werkloosheid vormt een potentieel financieel risico.

Ontwikkelingen in de landelijke en regionale hervormingsagenda jeugdzorg kunnen leiden tot ingrijpende veranderingen in taken en werkwijzen. Beschermd Wonen regio Breda Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 Het bestaan van een | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t | N.v.t. | N.v.t. | € - maatwerkvoorziening beschermd wonen voor inwoners die vanwege een combinatie van psychische, psychosociale problematiek en langdurig gebrek aan zelfregie niet in staat zijn om zelfstandig te wonen en 24 uur per dag een vorm van zorg in nabijheid nodig hebben Risico’s | Type GR | Portefeuillehouder(s) Verwacht wordt dat de rijksbijdrage ruim toereikend zal zijn om de kosten van beschermd | Centrumregeling | Luc Rullens wonen en zorg te compenseren. Ook andersoortige risico’s worden niet voorzien. Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) 101 Tabel Par.F-1 | Bedragen x €1.000 Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2027 | 31-12-2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 | 2027 Een zo doelmatig mogelijk | € 1.864 | € 1.864 | € 6.332 | € 6.298 | € - | € 474 uitvoering van werkzaamheden m.b.t.

de heffing en invordering van belastingen, heffingen en rechten, de Wet waardering onroerende zaken, de Wet basisregistraties adressen en gebouwen, de administratie van vastgoedgegevens en het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden. Risico’s | Type GR | Portefeuillehouder(s) De belangrijkste risico’s voor SVHW zijn hoge proceskosten door bezwaarschriften, | Openbaar | Wilma Alink toenemende dreiging van datalekken en ICT-uitval, en verlies van kennis door | lichaam personeelsverloop of ziekte. Daarnaast zorgen onzekerheden in inflatie en marktprijzen voor financiºle risico’s. Deze factoren kunnen de kwaliteit en continuïteit van dienstverlening onder druk zetten. Deelnemingen Brabant Water N.V. - cijfers gebaseerd op jaarrekening 2025 Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 Het verzorgen van de | € 716.350 | € 767.239 | € 694.860 | € 713.961 | € 50.889 | N.v.t. drinkwatervoorziening in Noord- Brabant. De gemeente Drimmelen bezit 1,4% van het aandelenkapitaal van Brabant Water. Risico’s | Programma | Portefeuillehouder(s) Brabant Water heeft een aantal strategische risico’s (bijv. verontreiniging van de | Burger en | Wilma Alink drinkwaterbron, leveringszekerheid), operationele risico’s (bijv.

storingsgevoeligheid van de | Bestuur waterleidingen, onbetrouwbare informatievoorziening door cybercriminaliteit), financiºle risico’s (bijv. het aan moeten wenden van het weerstandsvermogen om klimatologische risico’s af te dekken) en compliance risico’s (bijv. het niet naleven van de Drinkwaterwet) benoemd. Voor alle risico’s zijn beheersmaatregelen getroffen. Het weerstandsvermogen van Brabant Water is ruim voldoende. N.V. Bank Nederlandse Gemeenten - cijfers gebaseerd op jaarrekening 2025 Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 De BNG is de bank van en voor | € 172.000 | N.v.t. overheden en voor instellingen met | € 4.777.000 € 4.863.000 | € 123.164.000 € 110.701.000 een maatschappelijk belang. Het doel daarbij is om duurzaam bij te dragen aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. De gemeente Drimmelen bezit 0,065% van het aandelenkapitaal van de BNG. Risico’s | Programma | Portefeuillehouder(s) De bank beschikt over een uitgebreid risicomodel, waarmee alle risico’s goed in beeld zijn en | Burger en | Wilma Alink binnen de (wettelijke) normen blijven. Ook de beheersmaatregelen zijn op orde. | Bestuur Eerste Traais Warmtebedrijf b.v.

- cijfers gebaseerd op jaarrekening 2025 Belang | Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Financieel | Bijdrage Drimmelen vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | resultaat | 2027 1-1-2025 | 31-12-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 | 2025 ETW b.v. heeft binnen het | € -1.948 | € -8.826 | € 7.590 | € 9.030 | € -6.878 | N.v.t. Programma aardgasvrije wijken van de Rijksoverheid gebruik gemaakt van een door de gemeente aangevraagde proeftuinsubsidie om in 2019 en 2020 een deel van de dorpskern van Terheijden 102 103 Tabel Par.F-1 Bedragen x €1.000 aardgasvrij te maken. De gemeente is houder van 1 prioriteits-aandeel van ETW b.v. Risico’s Programma Portefeuillehouder(s) Gebrek aan liquiditeit, onvoldoende aansluitingen op het warmtenet om tot een structureel sluitende exploitatie te komen en onvoorziene technische belemmeringen in het beheer van het warmtenet. Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie Danique Hoeve Roxanne Pruijsers 104 G. Grondbeleid Omschrijving Grondbeleid algemeen In deze paragraaf staat de gemeentelijke visie op het grondbeleid en de verwachte uitvoering daarvan. Daarnaast worden de verwachte financiºle resultaten en de inschatting van de risico’s van de gemeentelijke grondexploitatie complexen gepresenteerd. De toelichting op de grotere faciliterende projecten is verwoord in de toelichting behorende bij programma 3 - thema Woningbouw en ruimte.

Hier staat ook een toelichting op de Omgevingsvisie, welke wij in 2027 gaan actualiseren. De Omgevingsvisie geeft de belangrijkste ruimtelijke kaders voor ons grondgebied en geldt als belangrijk toetsingsdocument voor ruimtelijke initiatieven. Het grondbedrijf heeft in 2027 drie eigen grondexploitatie complexen waarvoor de raad een grondexploitatiecomplex vastgesteld heeft. Deze grondexploitaties zijn met de jaarrekening 2025 geactualiseerd en vastgesteld door de raad. Zie verderop in deze paragraaf een nadere toelichting op deze complexen. Over de eventuele fiscale winsten uit de exploitatie van gronden wordt vennootschapsbelasting (Vpb) geheven. Door onze belastingadviseur wordt een zogenaamde quick scan (deze loopt altijd achter) uitgevoerd om te berekenen of er sprake is van een belastingplicht voor de Vpb. De aangifte 2024 is begin 2026 afgerond en de werkzaamheden inzake de quickscan zijn in gang gezet. Uit de scan zal blijken of er voor 2025 een belastingplicht ontstaat. Wij verwachten niet dat er over 2025 een belastingplicht is. Visie op het grondbeleid De gemeente Drimmelen staat voor de uitdaging om haar beschikbare ruimte op een verantwoorde en toekomstgerichte manier in te zetten. Met een groeiend aantal inwoners en een dynamische economie is het van essentieel belang dat we zorgvuldig omgaan met de grond die we in bezit hebben.

Dit grondbeleid vormt de leidraad voor het beheer en de ontwikkeling van gemeentelijke grond, waarbij we niet alleen kijken naar de behoeften van vandaag, maar ook de ruimte creºren voor de generaties van morgen. We streven naar een balans tussen wonen, werken, recreºren en natuur, met respect voor de specifieke kenmerken van onze gemeente. Het grondbeleid is een instrument dat ingezet wordt om beleidsdoelen van ruimtelijke ordening, wonen, economie, maatschappelijke ontwikkeling en verkeer en vervoer te realiseren. Dit is vastgelegd in de nota Grondbeleid 2023. In deze nota staat ook dat wij richtinggevend grondbeleid voeren hetgeen inhoudt dat wij een impactanalyse maken en daarbij beoordelen wat het maatschappelijk en financieel rendement is van een ontwikkeling op onze ambities. Op basis hiervan bepalen wij onze rol en kiezen we voor een actieve rol (waarbij we zelf ontwikkelen), een samenwerkende rol (waarbij we ontwikkelen met marktpartijen) of een faciliterende rol (waarbij we de ontwikkeling volledig aan de markt overlaten). Deze laatste komt het meeste voor. In 2024 stelde de raad het Programma kostenverhaal en financiºle bijdragen 2024 vast. Hierin is vastgelegd hoe we de wettelijke vastgelegde verhaalbare kosten, zoals vastgelegd in de omgevingswet, in rekening kunnen brengen bij de ontwikkelende partij. Eind 2026 wordt de nota kostenverhaal geactualiseerd.

Meerjarenperspectief gebiedsontwikkeling (actief en passief grondbeleid) In de Omgevingsvisie van de gemeente uit 2021 is het streven aangegeven dat we 150 woningen of meer per jaar toevoegen. Dit is verder geconcretiseerd en uitgewerkt in het in 2022 vastgestelde Programma Wonen 2030 ‘Drimmelen groeit’. In de periode 2022 t/m 2030 hebben we de ambitie om 1.500 woningen toe te voegen met gemiddeld 200 woningen per jaar. Om dit te realiseren, werken we met een woningbouwprogrammering van grote tot kleine plannen, waarbij het aantal te realiseren woningen uitgesmeerd is over projecten, kernen en jaren. Waar mogelijk geven we prioriteit aan de grotere woningbouwplannen. 105 De gemeente Drimmelen heeft zowel actief grondbeleid waarbij de gemeente een eigen grondpositie heeft en faciliterend grondbeleid waarbij de grond in bezit is van de ontwikkelaar maar waarbij een anterieure overeenkomst is afgesloten waarin wij afspraken maken over zowel het kostenverhaal als de voorwaarden die wij stellen aan de gebiedsontwikkeling. De toelichting en cijfers hieronder van de oplevering en start van de bouw in 2026 en de doorkijk 2027 bevatten zowel actieve als faciliterende projecten. Oplevering 2026 In 2026 verwachten we 209 nieuwe woningen toe te voegen aan de woningvoorraad van de gemeente.

Verder zijn de laatste 4 woonwagens opgeleverd aan de Tuinbouwweg in Made en is de woningcorporatie bezig met een interne verbouwing voor 5 nieuwe sociale huurwoningen in Hooge Zwaluwe. Er zijn ook een aantal ontwikkelingen van 1 of enkele woningen die bijdragen aan de totale realisatie van woningen in 2026. Daarmee komen we voor 2026 op onze ambitie uit om 200 woningen per jaar toe te voegen. Start bouw 2026 We verwachten voor 276 woningen de start bouw in 2026. Hierin zit voor een deel overlap met bovenstaande alinea qua projecten omdat voor enkele projecten de start bouw en oplevering in hetzelfde jaar liggen. De start bouw omvat woningen in verschillende prijscategorieºn en soorten woningen waaronder onder andere 51 woningen in het plan Made Oost II, 51 zorgappartementen in de Kloosterstraat in Made en 66 woningen van het plan de Biezen III in Lage Zwaluwe. Doorkijk 2027 Los van de projecten waar de bouw in 2026 van start gaat, zijn er nog andere projecten die in 2027 opgeleverd dan wel gebouwd gaan worden. Het gaat bijvoorbeeld om Verlengde Elsakker, waar 88 woningen na de positieve uitspraak door de Raad van State nu groen licht hebben en in 2027 waarschijnlijk kunnen starten met de bouw. Er wordt verder gekeken of er een doorstart kan worden gemaakt voor de 70 betaalbare flexwoningen aan de Lageweg in Terheijden.

81 woningen van de Munnikenhof in Terheijden en 211 woningen van de Rietlanden in Drimmelen wachten nog op uitspraak van de Raad van State. De verwachting is wel dat Munnikenhof in 2027 van start kan gaan . Op het project Nieuwstraat Wagenberg (12 woningen) is recent een positieve uitspraak van Raad van State ontvangen waardoor dit plan verder in procedure kan. We hopen in 2027 met de eerste woningen van Made Noordwest te kunnen beginnen maar dat hangt af van eventuele juridische procedures. Doorkijk lange termijn Over de langere termijn ziet de verwachte oplevering van woningen eruit zoals hieronder wordt weergegeven. Bovenstaande is natuurlijk afhankelijk van externe factoren, zoals bijvoorbeeld juridische procedures die voor vertraging kunnen zorgen.

Meer acuele en gedetailleerde informatie is te vinden in de halfjaarlijkse raadsbrief woningbouw. Uitvoering actief grondbeleid Gehanteerde parameters In de laatste geactualiseerde grondexploitatiecomplexen is in de meerjarenprognoses rekening gehouden met 2% voor de rente vanaf 2027 en met 1,2% voor 2026. De parameters voor kostenstijgingen baseren we op de jaarlijkse publicatie Outlook Grondexploitaties van bureau Metafoor. Deze publicatie zet de meest recente jaarcijfers en prognoses van toonaangevende instanties op een rij. Zo ontstaat een goed beeld van de kosten- en de grondwaardeontwikkeling in de komende jaren. De bouwkosten in de woningbouw blijven stijgen, vooral door oplopende personeelskosten en de krapte op de arbeidsmarkt waardoor de ontwikkelaars hun prijzen verhogen. Hoewel de materiaalprijzen iets stabiliseren stijgen de grondwaarden nog steeds. In de geactualiseerde grondexploitatie projecten is rekening gehouden met verschillende parameters waarvan wij de gemiddelde prijsstijging hebben berekend voor de indexering voor de komende jaren 2026 en verder conform onderstaand overzicht. Woningbouw indexen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Bouw en woonrijpmaken | 3,50% | 3,00% | 3,00% | 2,00% Plankosten | 4,50% | 3,00% | 3,00% | 2,00% Het percentage opbrengstenstijging wordt voor de nog niet verkochte kavels in de huidige markt veiligheidshalve gezet op nul procent (0%).

De reden hiervoor is dat de gemeente haar bouwkavels tegen de actuele marktwaarde taxeert op het moment van verkoop. Deze marktwaarde wordt bepaald door minimaal 1 onafhankelijke taxateur. Prognose en jaarresultaat actieve grondexploitaties Onderstaande tabel geeft een overzicht van de complexen die tot en met 2026 in exploitatie zijn genomen. Deze complexen worden geactualiseerd met de jaarrekening 2026 en de toekomstige cijfers worden meegenomen in de meerjarenbegroting 2027-2029. Verderop in deze paragraaf worden de genoemde winstnemingen verder toegelicht. Onderstaande tabel geeft de begrote boekwaarde van de verschillende complexen per 31-12-2026 weer. Geplande | Naam Complex | Boekwaarde | Begote | Begrote | Gegrote winstneming Boekwaarde einddatum | 1-1-2026 | uitgaven | inkomsten | of afsluiting 2026 | 31-12-2026 exploitatie | 2026 | 2026 2028 | Dorpshart/Centrumplan | -137.227 | 660.177 | 0 | 522.950 Made 2028 | Norbartstraat- | -115.344 | 173.452 | 80.291 | -22183 Romboutstraat 2026 | Van Hooydonklaan | -311.228 | 215.607 | 95.621 | 0 Willebrordus 2026 | Tuinbouwweg Made | 370.886 | 217.449 | -588.335 | 0 2028 | De Ligne Made | 704.413 | 570.464 | 465.093 | 53.861 | 863.645 511.500 | 1.837.149 | 545.384 | -438.853 | 1.364.412 eindjaar De van Hooijdonklaan wordt naar verwachting per 31-12-2026 afgesloten met een positief saldo van € 95.621.

Voor de van Hooijdonklaan hadden al winstnemingen in eerdere jaren plaatsgevonden van € 280.929 zodat het uiteindelijke positieve eindresultaat wordt begroot op € 376.550. Voor de Ligne wordt per 31-12- 2026 een winstneming geraamd van € 53.861. Dit is de eerste berekende winstneming van dit project. De Tuinbouwweg (negatief eindresultaat van € 588.335 wordt per 31-12-2026 afgesloten. Voor het negatieve resultaat is een bedrag opgenomen in de voorziening verlies. Voor de komende jaren worden nog de volgende uitgaven en inkomsten verwacht op de grondexploitatiecomplexen, weergegeven in onderstaande tabel. 106 Geplande | Naam Complex | Boekwaarde | Geraamde | Geraamde | Verwacht resultaat einddatum | 1-1-2026 | uitgaven 2026 | inkomsten vanaf | bij afsluiting exploitatie | 2026 2028 | Dorpshart/Centrumplan | -137.227 | 1.511.420 | 0 | 1.374.193 Made 2028 | Norbartstraat- | -115.344 | 1.237.199 | 800.194 | 321.661 Romboutstraat 2026 | Van Hooydonklaan | -311.228 | 215.607 | 0 | -95.621 Willebrordus 2026 | Tuinbouwweg Made | 370.886 | 217.449 | 0 | 588.335 2028 | De Ligne Made | 704.413 | 1.187.780 | 2.481.213 | -589.020 511.500 | 4.369.455 | 3.281.407 | 1.599.548 Voorziening verlies Met de verwachte negatieve resultaten wordt al rekening gehouden in de voorziening verlies grondexploitaties.

Het is voorgeschreven om zodra het verlies zich voordoet hier een voorziening voor te creºren t.l.v. het resultaat van het jaar waarin het zich voordoet. In 2025 was een storting van € 271.552 nodig om de nu verwachte verliezen te kunnen dekken. Deze storting wordt gedaan vanuit de reserve grondexploitatie. Met de jaarrekening 2026 wordt opnieuw berekend of een storting in de voorziening verlies noodzakelijk is. Naam | Eindjaar | Stand per 1-1-2025 | Toevoeging in 2025 | Eindstand per 31-12-2025 Dorpshart | 2028 | 1.338.602 | 35.591 | 1.374.193 Norbartstraat-Romboutstraat | 2028 | 307.344 | 14.317 | 321.661 Tuinbouwweg | 2026 | 366.691 | 221.644 | 588.335 2.012.637 | 271.552 | 2.284.189 Winstnemingen en positieve afsluitingen Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het verplicht om winstnemingen te berekenen en te verwerken in grondexploitaties waarbij een positief eindresultaat wordt verwacht. De hoogte van deze winstneming in een jaar wordt bepaald d.m.v. de voorgeschreven POC-methode. De positieve winstnemingen worden gestort in onze algemene reserve grondexploitatie. In onderstaande tabel zie u de genomen winstnemingen tot en met 2025 en de te nemen begrote winstnemingen over 2026, 2027 en 2028.Deze winstnemingen worden gestort in de reserve grondexploitatie. Project nr.

| Omschrijving | Reeds genomen | Reeds genomen | Reeds genomen | Nog te nemen winstnemingen 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | Totaal G.005 | De Ligne | € - | € - | € - € 53.861 | € 189.331 | € 345.828 | € 589.020 G.007 | Van Hooijdonklaan | € 75.645 | € 205.284 | € 95.621 | € 376.550 € - | € 75.645 | € 205.284 € 149.482 | € 189.331 | € 345.828 | € 965.570 Risico’s Bij elke actualisatie van een grondexploitatiecomplex worden de tot dan bekende ingeschatte risico’s en kansen geanalyseerd en zo nodig bijgesteld. De risico’s voor de lopende grondexploitatiecomplexen zijn per 31-12-2025 berekend op € 424.341. Bij de inschatting van de risico’s wordt gekeken naar de financiºle, juridische, technische en ruimtelijke risico’s die de gemeente loopt en hierop wordt een verdeelsleutel toegepast. Het risico neemt af gedurende de looptijd van de exploitatie. In onderstaande tabel is de inschatting van het risico per complex weergegeven. 107 G.003 | Dorpshart Made | € 49.824 G.005 | De Ligne | € 130.907 G.006 | Norbartstraat | € 209.323 G.007 | Van Hooydonklaan | € 16.286 G.009 | Tuinbouwweg | € 18.001 € 424.341 Algemene reserve grondexploitaties De Algemene Bedrijfsreserve Grondbedrijf dient als buffer voor de activiteiten van het grondbedrijf en is zo doende een vereveningsreserve voor de actieve grondexploitatiecomplexen.

De risico’s welke uit het grondbedrijf voortvloeien, worden door deze reserve opgevangen. De reserve wordt gemaximeerd op de omvang van de risico’s van de actieve grondexploitaties plus de vastgestelde reserve van € 450.000. De voeding in deze reserve bestaat uit de stortingen van de verplichte winstnemingen in de grondexploitaties voortvloeiende uit de voorgeschreven POC-methode. Onttrekkingen bestaan uit de stortingen in de voorziening verlies grondexploitaties en een jaarlijkse opname van € 150.000 t.g.v. de exploitatie voor de kosten van het opstarten van nieuwe projecten. Mocht het saldo van de reserve boven de optelsom van de ingeschatte reserve komen, dan wordt het meerdere gestort in de algemene reserve. 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Werkelijke | Werkelijke | Werkelijke | Werkelijke storingen en | storingen en | storingen en | storingen en Omschrijving | Beginstand | Ontrekkingen | Ontrekkingen | Ontrekkingen | Ontrekkingen | Totaal Stand 01-01-2025 | € 699.371 Winstnemingen | € 394.947 | € 149.482 | € 189.331 | € 345.828 € 1.079.588 Verliesnemingen | € -271.552 | € -271.552 Opname t.b.v.

opstarten nieuwe projecten | € -150.000 | € -150.000 | € -150.000 | € -450.000 € 699.371 | € 123.395 | € -518 | € 39.331 | € 195.828 | € 358.036 Stand per 31-12 van het jaar | € 822.766 | € 822.248 | € 861.579 | € 1.057.407 € 1.057.407 Omvangingeschatte risico’s | € 424.341,00 Vastgestelde reserve | € 450.000,00 Maximale reserve | € 874.341,00 Toelichting vastgestelde grondexploitaties Algemeen Met de jaarrekening 2025 zijn alle actieve grondexploitatieprojecten geactualiseerd en de begrote cijfers voor de komende jaren bijgesteld. Met de najaarsnota 2026 worden alleen grote mutaties verwerkt. Een totale actualisatie van de lopende actieve grondexploitatieprojecten, inclusief rente- en indexwijzigingen, vindt plaats met de jaarrekening 2026. Hieronder vindt u een toelichting per grondexploitatie Dorpshart Made (geplande afsluiting 31-12-2028) In januari van 2021 heeft de gemeenteraad een grondexploitatie vastgesteld voor de ontwikkeling van het Dorpshart in Made. In 2023 zijn gronden voor woningbouw bouwrijp aan de ontwikkelaar verkocht. Op dit moment vindt de bouw van het appartementencomplex met 26 appartementen op de locatie van voorheen het Sociaal Cultureel Centrum de Mayboom plaats. Deze appartementen worden in het vierde kwartaal van 2026 opgeleverd.

In augustus 2026 wordt ook gestart met de tweede fase van de aanleg van de openbare ruimte, om te beginnen de tuin boven op de parkeergarage van het appartementencomplex. Daarna volgt de herinrichting van het gebied tussen het gebied tussen de Kerkstraat, Kloosterstraat en het Gaymansplantsoen | Naar verwachting zijn de werkzaamheden in het voorjaar van 2027 afgerond. Norbartstraat – Romboutsstraat Made (geplande afsluiting 31-12-2028) 108 109 In september 2023 is de grondexploitatie vastgesteld voor de ontwikkeling Norbartstraat – Romboutstraat in Made (IKC de Stuifhoek e.o.). In december 2023 is het bestemmingsplan voor deze gebiedsontwikkeling door de gemeenteraad vastgesteld. In 2024 is de bouw van de school met daarop 9 appartementen aanbesteed en is een deel van de school gesloopt om ruimte te maken voor het integraal kindcentrum (IKC) de Stuifhoek. De bouw is in februari 2025 gestart. Het IKC is in juli 2026 opgeleverd en wordt met ingang van schooljaar 2026-2027 in gebruik genomen. De appartementen op het gebouw zullen in september 2026 worden opgeleverd. Na de sloop van de oude school wordt het gebied verder ingericht. Er worden hier, naar verwachting in 2027, nog 10 grondgebonden woningen gerealiseerd. De gronden voor dit deel van de ontwikkeling worden aan een marktpartij verkocht. Hiervoor is medio 2026 een biedingsprocedure doorlopen.

De effecten hiervan zullen verwerkt worden in de najaarsnota 2026. Van Hooijdonklaan Lage Zwaluwe (geplande afsluiting 31-12-2026) Voor de Van Hooijdonklaan (vm. Willibrordusschool) in Lage Zwaluwe is in mei 2023 het bestemmingsplan inclusief grondexploitatiecomplex vastgesteld. Het plan voorziet in de bouw van in totaal 39 woningen in de plannen D’n Olm (grond van derden) en Willibrordushof (eigen grond, 26 woningen) en is winstgevend. In december 2024 is de grond bouwrijp verkocht aan de ontwikkelaar. Beide plannen zijn inmiddels gebouwd. De woningen in het plan Willibrordus zijn in 2026 opgeleverd; op 3 september 2026 is het openingsmoment. Vervolgens zal het openbaar gebied worden overgedragen waarna de plannen financieel kunnen worden afgerond. Tuinbouwweg Made (geplande afsluiting 31-12-2026) Voor de Tuinbouwweg in Made is in november van mei 2023 het bestemmingsplan inclusief grondexploitatiecomplex vastgesteld. Het plan omvat de uitbreiding van de woonwagenlocatie met zes standplaatsen. De verkoop van de grond aan de woningbouwcorporatie is in 2024 bekrachtigd. Het bouw- en woonrijp maken van de gronden is gereed. De zes woonwagens zijn inmiddels geplaatst.

De Ligne Made (geplande afsluiting 31-12-2028) De raad heeft in oktober 2025 het grondexploitatiecomplex vastgesteld met een huidig verwacht positief resultaat van € 597.000 aan de Stuivezandsestraat voor de bouw van 21 duurzaam verplaatsbare woningen (in samenwerking met Woonvizier) en 11 woningbouwkavels. De opbrengsten uit de grondverkoop voor de sociale huurwoningen zijn doorgeschoven naar 2026. Daarnaast laat de ontwikkeling van de 11 woningbouwkavels langer op zich wachten, omdat de aanbestedingsprocedure nog moet worden doorlopen. 110 H. Wet Open Overheid (WOO) De Wet open overheid (Woo) heeft als doel de transparantie van de overheid te vergroten en de actieve openbaarmaking van informatie te bevorderen. Gemeente Drimmelen is vanaf verslagjaar 2025 verplicht om in haar begroting en jaarstukken een aparte paragraaf op te nemen over de Woo. Deze paragraaf biedt inzicht in hoe de gemeente invulling geeft aan openbaarheid en informatiebeheer. De Woo heeft een actief gedeelte met categorieºn die actief gepubliceerd dienen te worden en een passief gedeelte dat opgestart wordt met een Woo-verzoek. Stukken zijn te raadplegen via zoek.officielebekendmakingen.nl en vanaf eind 2026 is het platform drimmelen.edataloket.eu beschikbaar. Wat gaan we doen in 2027 Passieve openbaarmaking is de openbaarmaking op verzoek, hieronder vallen de Woo-verzoeken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://drimmelen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/a8f05f3c-9a1e-4526-87b0-ea8e7cafe095?agendaItemId=b3c1edbe-38cf-4baf-864e-ce273630f701