CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

[2026020352] Begroting 2027_2026-10-14

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente drimmelenBij agendapunt: Begroting 2027-203062.481 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 7

Daarnaast vergt de Woo dat wij steeds meer documenten uit eigen beweging openbaar maken. Deze actieve openbaarmaking van de Woo is onderverdeeld in fases (tranches). Sinds 1 november 2024 is landelijk de eerste van de in totaal vier tranches actief. Dit betreft actieve openbaarmaking van wetten, algemeen verbindende voorschriften en informatie over de organisatie, werkwijze en bereikbaarheid. We voldoen aan deze tranche. De tweede tranche bestaat uit ontwerpen van wet- en regelgeving, vergaderstukken, agenda’s en besluitenlijsten, adviezen, jaarplannen en jaarverslagen en de Woo- verzoeken en Woo-besluiten. De landelijke invoering van de tweede tranche is opnieuw vertraagd met ten minste negen maanden. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft laten weten dat dit te maken heeft met de technische doorontwikkeling van de systemen waarmee informatie kan worden aangeleverd en vindbaar kan worden gemaakt via de Woo-voorziening, en ook de kosten van de aansluiting op deze systemen. Hierdoor is de eerdere koers om de tweede tranche in het eerste kwartaal van 2027 in te laten gaan niet meer haalbaar. Wij zullen deze extra tijd benutten om het proces rondom actieve openbaarmaking te optimaliseren. Dat staat dus voor 2027 op de agenda. Daarnaast zijn we op dit moment druk bezig met de implementatie van een anonimiseringstool voor de Woo.

De implementatie vergt de nodige tijd en inzet van alle betrokken medewerkers en afdelingen. Op termijn zal deze tool het proces van anonimiseren efficiºnter maken en ervoor zorgen dat we via een platform actief openbaar kunnen maken. Voor 2027 gaan we inzetten op de voorlichting aan de medewerkers van de gemeente rondom de Woo. Te denken valt aan het opstellen van een protocol rondom het archiveren van Whatsappberichten of het maken van werkafspraken over taalgebruik in e-mailverkeer. Tot slot blijven we ervoor zorgen dat onze informatiehuishouding op orde is. Stand van zaken Woo-contactfunctionaris De Woo-contactfunctionaris is het eerste en laagdrempelige aanspreekpunt voor burgers, journalisten en andere externe partijen met vragen over publieke informatie of het indienen van een Woo-verzoek. Alle vragen rondom de Woo en alle Woo-verzoeken komen binnen bij de Woo-contactfunctionaris. Voor Woo-verzoeken geldt dat de Woo-contactfunctionaris deze vervolgens samen met de vakafdeling in behandeling neemt. Ambitieniveau Qua ambitieniveau hebben we ervoor gekozen om aan te sluiten bij het ambitieniveau Basis. Dit betekent dat we stipt de wettelijke fasering en tranches van de Woo volgen. Op het gebied van bereikbaarheid is er ØØn aanspreekpunt binnen onze organisatie, de Woo-contactfunctionaris.

Onlangs hebben we de tekst op de website van de gemeente geactualiseerd en de contactgegevens van de Woo-contactfunctionaris opgenomen. Ook hebben we een webformulier gecreºerd voor het digitaal indienen van Woo-verzoeken. 111 Financiºle begroting 112 A. Overzicht baten en lasten en toelichting A1. Meerjarenperspectief De begroting 2027 is de eerste jaarschijf van de meerjarenraming 2027-2030. De gemeenteraad stelt door het vaststellen van de begroting 2027 alleen de budgetten vast van 2027. De presentatie van cijfers van de latere jaren heeft als doel inzicht te geven in de financiºle positie. Tabel Finbegr. A1-1 (bedragen x € 1.000) Begroting Gemeentebreed | Realisatie | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting | Mutatie 2027 | Begroting | Begroting | Begroting t.o.v. begroting 2027 2025 | na wijziging VJN | na VJN 2026 | 2027 | na VJN 2026 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten Prog. 1: Burger en Bestuur | -6.478 N | -6.928 N | -6.844 | N | -7.540 N | -696 N | -7.475 N | -7.345 N | -7.444 N Prog. 2: Openbare Ruimte | -11.263 N | -12.209 N | -11.993 | N | -13.378 N | -1.385 N | -13.629 N | -14.210 N | -14.185 N Prog. 3: Ruimte, Wonen en Econ. | -14.119 N | -15.230 N | -15.219 | N | -15.420 N | -201 N | -14.402 N | -11.632 N | -11.578 N Prog. 4: Sociaal Domein | -43.583 N | -45.283 N | -44.155 | N | -47.157 N | -3.002 N | -47.563 N | -45.968 N | -45.981 N Alg.

Dekkingsmiddelen | -561 N | -992 N | -1.332 | N | -585 N | 746 V | -587 N | -587 N | -587 N Overhead | -12.447 N | -11.967 N | -11.668 | N | -14.172 N | -2.504 N | -13.952 N | -14.106 N | -14.167 N Totaal lasten | -88.450 N | -92.610 N | -91.210 | N | -98.252 N | -7.042 N | -97.608 N | -93.849 N | -93.942 N Baten | V Prog. 1: Burger en Bestuur | 1.241 V | 901 V | 946 | V | 906 V | -40 N | 857 | V | 545 V | 545 | V Prog. 2: Openbare Ruimte | 4.161 V | 4.246 V | 4.221 | V | 4.650 V | 429 V | 4.669 | V | 4.977 V | 4.997 | V Prog. 3: Ruimte, Wonen en Econ. | 11.996 V | 10.611 V | 10.813 | V | 11.522 V | 709 V | 10.806 | V | 7.777 V | 7.771 | V Prog. 4: Sociaal Domein | 14.317 V | 13.601 V | 12.275 | V | 12.909 V | 635 V | 13.084 | V | 12.749 V | 12.494 | V Alg. Dekkingsmiddelen | 62.726 V | 61.595 V | 64.731 | V | 65.110 V | 379 V | 62.822 | V | 62.363 V | 62.327 | V Overhead | 227 V | 45 V | 45 V | 8 V | -38 N | 8 V | 8 V | 8 V Totaal baten | 94.669 V | 90.999 V | 93.030 | V | 95.104 V | 2.074 V | 92.247 | V | 88.418 V | 88.143 | V Saldo van baten en lasten | 6.219 V | -1.611 N | 1.820 | V | -3.149 N | -4.968 N | -5.361 N | -5.431 N | -5.799 N excl.

mutaties reserves Mutatie reserves | V Storting reserves | -416 N | -743 N | -150 | N | -343 N | -193 N | -654 N | -155 N | -155 N Onttrekking reserves | 2.298 V | 3.134 V | 1.638 | V | 3.492 V | 1.854 V | 1.822 | V | 1.952 V | 1.942 | V Totaal mutatie reserves | 1.882 V | 2.391 V | 1.488 | V | 3.149 V | 1.661 V | 1.168 | V | 1.798 V | 1.788 | V Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves | 8.101 V | 781 V | 3.307 | V | 0 V | -3.307 N | -4.193 N | -3.633 N | -4.012 N Correctie incidentele baten en lasten | 3.286 V | 434 V | -282 | N | -3 N | 279 V | -21 N | 232 V | 232 | V Structureel begrotingssaldo | 4.815 V | 347 V | 3.589 | V | 3 V | -3.586 N | -4.171 N | -3.865 N | -4.243 N Mutaties reserves op programma niveau Prog. 1: Burger en Bestuur | 53 V | 52 V | 52 V | 47 V | -6 N | 47 V | 47 V | 47 | V Prog. 2: Openbare Ruimte | 626 V | 631 V | 606 | V | 598 V | -8 N | 681 | V | 811 V | 801 | V Prog. 3: Ruimte, Wonen en Econ. | 290 V | 532 V | -77 N | 595 V | 672 V | -3 N | 114 V | 114 | V Prog. 4: Sociaal Domein | 914 V | 769 V | 769 | V | 855 V | 86 V | 795 | V | 795 V | 795 | V 113 114 Tabel Finbegr. A1-1 (bedragen x € 1.000) Overhead 0 V 407 V 137 V 1.054 V 917 V -352 N 31 V 31 V Algemene dekkingsmiddelen 0 V 0 V 0 V 0 V 0 V 0 V 0 V 0 V Saldo mutaties reserves 1.882 V 2.391 V 1.488 V 3.149 V 1.661 V 1.168 V 1.798 V 1.788 V 115 A2.

Financiºle uitgangspunten De (financiºle) vertrekpunten van de voorliggende begroting 2027 zijn: 1. het Coalitieakkoord 2026-2030 Een nieuwe koers vooruit; 2. de Programmabegroting 2027; 3. de Voorjaarsnota 2026; 4. de Kadernota 2027; 5. de Raadsbesluiten tot en met september 2026. Financieel beleidskader In deze paragraaf leggen we de regels, uitgangspunten en principes uit die we gebruiken bij het opstellen van de begroting. Deze uitgangspunten zijn gebaseerd op het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) of gemeentelijk beleid dat in lijn is met de wet. Het beleidskader bestaat uit de volgende onderdelen: • Algemene uitgangspunten • Uitgangspunten specifieke begrotingsonderdelen • Financiºle positie • Verbonden Partijen. Algemene uitgangspunten Structureel sluitende begroting De meerjarenbegroting moet minstens structureel sluitend zijn. Als blijkt dat er bij de Kadernota begrotingstekorten ontstaan, geeft de gemeenteraad richtingen aan om deze tekorten te verminderen. Bij het opstellen van de begroting kan vervolgens besloten worden hoe deze oplossingen verder uitgewerkt worden. Behoedzame en reºle ramingen Bij het maken van de begroting werken we met voorzichtige en realistische schattingen. We proberen ervoor te zorgen dat de jaarrekening zo min mogelijk afwijkt van de bijgestelde begroting.

Structurele uitgaven worden structureel gedekt Structurele uitgaven mogen niet worden gedekt door eenmalige inkomsten of meevallers. Uit de post Onvoorzien (ter waarde van € 5.000) worden geen structurele uitgaven betaald. Financiºle tegenvallers binnen programma’s opvangen Financiºle tegenvallers door hogere kosten of lagere inkomsten moeten binnen het eigen programma worden opgevangen, bijvoorbeeld door besparingen of hogere inkomsten. Het college maakt een afweging over het gebruik van eventuele hogere inkomsten. De eerste verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de betreffende portefeuillehouder(s). Financiºle meevallers Onverwachte financiºle voordelen in de exploitatie tijdens het jaar worden expliciet voorgelegd aan het college voor besluitvorming. Integrale afweging De gemeenteraad weegt de wensen voor nieuw beleid af tegen de beschikbare financiºle ruimte tijdens de begroting, die in het najaar voor het begrotingsjaar wordt besproken. Het college werkprogramma vormt hierbij de basis. De Kadernota geeft inzicht in de financiºle ruimte en de wensen voor nieuw beleid. Deze nota is daarom bepalend voor de inhoud van de Programmabegroting voor het volgende jaar. Afwijken hiervan kan alleen met toestemming van de raad. De definitieve besluiten worden genomen tijdens de begrotingsbehandeling in het najaar.

Oud voor nieuw beleid Als het college of de raad extra budget aanvraagt op een ander moment dan tijdens de integrale afweging, moet aangegeven worden waar de dekking vandaan komt. Tenzij er al een duidelijke dekking is, moet in het raadsvoorstel vermeld worden welk bestaand beleid geschrapt of verminderd wordt. Daarnaast streeft het college ernaar om eenmaal in het jaar nieuwe beleid en daarmee nieuwe budgetten te begroten. Dit is tijdens de begroting, zodat een goede integrale afweging gemaakt kan worden. 116 Uitgangspunten specifieke begrotingsonderdelen Algemene uitkering In deze begroting is rekening gehouden met de financiºle gegevens uit de meicirculaire. De aantallen die door de overheid zijn gebruikt, zoals het aantal woningen en leerlingen, zijn overgenomen. De begroting maakt duidelijk welke specifieke middelen gereserveerd zijn voor bepaalde doeleinden. Het effect van de septembercirculaire wordt op een later moment toegelicht en verwerkt in de eerstvolgende Voorjaarsnota. De decembercirculaire is de basis voor de op te stellen jaarrekening 2026. Investeringen De investeringsomvang is gebaseerd op de meerjarige investeringsprognose (zie bijlage 3). Kapitaallasten We berekenen de kapitaallasten van vaste activa op basis van de boekwaarde en de resterende looptijd.

Voor 2027 is het rente-omslagpercentage, dat we gebruiken om de kosten te verdelen, vastgesteld op 1,5 %. De rente wordt berekend over de boekwaarde aan het begin van het jaar (zie ook de Paragraaf Financiering). Alle materiºle activa worden lineair afgeschreven. Bij de afschrijvingen van eerder goedgekeurde kredieten gaan we ervan uit dat investeringen die nog niet zijn uitgevoerd, in het volgende begrotingsjaar worden gerealiseerd. Lokale lasten/heffingen De OZB-tarieven worden gewijzigd zodat de opbrengsten in lijn liggen met de algemene kostenstijging. Doordat de totale WOZ-waarde in de gemeente stijgt, dalen twee OZB-tarieven, hoewel het nominale belastingbedrag stijgt. Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing geldt een systeem van volledige kostendekking, waarbij gebruik wordt gemaakt van egalisatievoorzieningen, zowel vooraf als achteraf. Andere heffingen worden aangepast op basis van de verwachte prijsontwikkeling. Loonkostenontwikkeling Het loonniveau is gebaseerd op de salaristabellen van mei. Ontwikkelingen in de cao en periodieke verhogingen vanaf juni worden meegenomen in de begroting van het komende jaar. Voor de indexering van de loonkosten wordt de informatie uit de meicirculaire gebruikt. Te verstrekken subsidies De subsidies worden geïndexeerd met hetzelfde percentage als de gemeentelijke kostenontwikkeling.

Indexering Tot 2024 werd de gemeentelijke begroting jaarlijks bijgesteld voor de verwachte prijsontwikkelingen, gebaseerd op inflatiepercentages van het Centraal Planbureau (CPB). Omdat het Rijk is overgestapt op loon/prijscompensatie o.b.v. het BBP wordt vanaf 2025 deze methode ook voor de gemeentelijke begroting gehanteerd. Voor de indexering van de subsidies van de professionele organisaties hanteren we de prijsindexcijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit. We rekenen met constante prijzen, dit wil zeggen dat alleen voor het eerste begrotingsjaar met prijsontwikkelingen rekening wordt gehouden. De leges burgerzaken zijn voor een belangrijk deel bepaald door het Rijk. De overige tarieven stijgen conform de overige kosten. Van deze indexcijfers kan worden afgeweken indien hiervoor gegronde redenen zijn, zoals bijvoorbeeld contractuele afspraken. Financiºle positie Reserves Het beleid voor reserves en voorzieningen is vastgelegd in de financiºle regels. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het instellen van reserves. In de begroting worden verrekeningen met reserves per programma weergegeven. Het overzicht van het saldo voor en na bestemming laat zien hoe deze verrekeningen het saldo van het programma beïnvloeden. De verwachte stand van de reserves is gebaseerd op de laatste jaarrekening en houdt rekening met toevoegingen en onttrekkingen in de huidige begroting.

Er wordt geen rente berekend over de reserves. Elk jaar wordt er kritisch gekeken naar de noodzaak, de hoogte en de besteding van de reserves. 117 Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit is de hoeveelheid middelen en mogelijkheden die de gemeente heeft of kan krijgen om onverwachte, grote kosten te betalen die niet zijn opgenomen in de begroting. Wanneer financiºle tegenvallers blijvend zijn en geen risico meer vormen, moeten ze in de begroting worden opgenomen (zie ook Paragraaf A. Weerstandsvermogen). De regels over risicobeheersing en weerstandscapaciteit staan in de ’Nota risicomanagement en weerstandsvermogen’. Onderhoudsvoorzieningen Voor onderhoudsvoorzieningen is altijd een actueel meerjarig onderhoudsplan beschikbaar met een planningshorizon voor minimaal vier jaar / een bestuursperiode. De stortingen in en onttrekkingen uit de voorziening zijn verwerkt in de begroting. Ook over de voorzieningen wordt geen rente berekend. Financiering De Treasury-activiteiten van de gemeente zijn bedoeld om de publieke taken uit te voeren. Ze moeten voorzichtig worden uitgevoerd en mogen niet gericht zijn op het maken van winst door onnodig hoge renterisico’s te nemen (zie ook het Treasury-statuut en paragraaf D. Financiering). Grondbeleid Het beleid kent meerdere uitgangspunten: 1.

het realiseren van de ruimtelijke doelstellingen op het gebied van sociaal beleid, volkshuisvesting, economie, onderwijshuisvesting etc.; 2. het genereren van financiºle middelen mede ter dekking van de aan plannen toe te rekenen kosten; 3. zoveel mogelijk risico’s beperken op grond van overeenkomsten en het aanbrengen van prioriteiten bij niet rendabele projecten. Verbonden partijen Volgens spelregel 4 van de regionale kadernota moeten de gemeenten die deelnemen aan een verbonden partij elk jaar in november richtlijnen vaststellen. Deze richtlijnen geven aan hoe verbonden partijen hun beleid en financiºn voor het komende begrotingsjaar moeten plannen. Het college geeft in de paragraaf "Verbonden Partijen" algemene richtlijnen die gelden voor de Kaderbrief 2027 en de Begroting 2028 van iedere Gemeenschappelijke Regeling (GR). Daarnaast staan in bijlage 5. specifieke richtlijnen voor enkele GR’en. A3. Verschillen lasten en baten ten opzichte van vastgestelde meerjarenbegroting Toelichting op de belangrijkste afwijkingen Verschillen begroting | Begroting 2027 | Begroting | Mutatie 2027 | Begroting | Begroting | Begroting na VJN 2026 | 2027 | t.o.v.

2026 na | 2028 | 2029 | 2030 wijziging Begroting 2027 | 3.307 V | 0 V | -3.307 N | -3.657 N | -4.020 N | -4.398 N Vastgestelde | V | 0 V | 0 N | 536 V | -387 N | -387 N meerjarenbegroting 2026 (na VJN) Verschil | 3.307 V | 0 V | -3.307 N | -4.193 N | -3.633 N | -4.011 N Verschillen per programma: Programma 1: Burger en | -5.898 N | -6.635 N | -736 N | -6.617 N | -6.800 N | -6.899 N bestuur Programma 2: Openbare | -7.772 N | -8.728 N | -956 N | -8.960 N | -9.233 N | -9.188 N ruimte Programma 3: Ruimte, | -4.406 N | -3.899 N | 508 V | -3.596 N | -3.856 N | -3.807 N Wonen en Economie Programma 4: Sociaal | -31.880 N | -34.248 N | -2.368 N | -34.478 N | -33.220 N | -33.486 N domein Algemene dekkingsmiddelen | 63.400 V | 64.525 V | 1.125 V | 62.235 V | 61.776 V | 61.740 V (excl. Reserves) Overhead | -11.623 N | -14.164 N | -2.541 N | -13.944 N | -14.098 N | -14.159 N Totaal | 1.820 V | -3.149 N | -4.968 N | -5.361 N | -5.431 N | -5.799 N Mutaties reserves: Totale mutaties binnen | 1.487 V | 3.149 V | 1.661 V | 1.168 V | 1.798 V | 1.788 V programmabegroting Totaal | 1.487 V | 3.149 V | 1.661 V | 1.168 V | 1.798 V | 1.788 V Totaal verschillen | 3.307 V | 0 V | -3.307 N | -4.193 N | -3.633 N | -4.011 N Toelichting op de belangrijkste afwijkingen: De toelichtingen op de verschillen zijn op de afzonderlijke programma’s opgenomen. A4.

Overzicht incidentele baten en lasten Algemeen Voor een gezonde financiºle positie moeten de structurele lasten worden gedekt door structurele baten. De provincie beoordeelt de begroting en meerjarenbegroting hierop. De incidentele baten en lasten worden daarbij uit de begrotingssaldi gezuiverd. Om in aanmerking te komen voor repressief toezicht in 2027 dient deze ‘gezuiverde’ begroting reºel in evenwicht te zijn. Mocht dit niet het geval zijn, dan moet uit de meerjarenraming blijken dat dit evenwicht uiterlijk in de laatste jaarschijf wordt bereikt. Daarbij dienen de ramingen volledig, realistisch en haalbaar te zijn. Ten tweede dient de jaarrekening (15 juli) en de begroting (15 november) tijdig bij de provincie te zijn. In het algemeen geldt, dat een gemeente structurele taken uitvoert en daarvoor structurele lasten raamt in de begroting. Structurele lasten zijn dus de regel, incidentele lasten zijn de uitzondering. Onttrekking uit reserves zijn in principe incidenteel, met uitzondering van de onttrekking uit de kapitaallasten reserve, deze is structureel. De aard van de post bepaalt dus of deze incidenteel is. Om deze reden worden de belangrijkste incidentele lasten daarom toegelicht in de begroting. Om te beoordelen of de begroting structureel sluitend is, worden de begrotingssaldi gecorrigeerd met het saldo van incidentele baten en lasten.

118 Tabel Finbgr.A4-2 (bedragen x €1.000) Structureel begrotingssaldo | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten exclusief mutaties reserves | -98.252 N | -97.608 N | -93.849 N | -93.942 N Baten exclusief mutaties reserves | 95.104 V | 92.247 V | 88.418 V | 88.143 V Geraamd saldo van baten en lasten | -3.149 N | -5.361 N | -5.431 N | -5.799 N Toevoegingen reserves | -343 N | -654 N | -155 N | -155 N Onttrekkingen reserves | 3.492 V | 1.822 V | 1.952 V | 1.942 V Geraamd resultaat | 0 V | -4.193 N | -3.633 N | -4.012 N Incidentele lasten (exclusief reserve stortingen) | -4.679 N | -3.004 N | -239 N | -239 N Incidentele baten (exclusief reserve onttrekkingen) | 4.339 V | 3.564 V | 553 V | 553 V Incidentele toevoegingen reserves | -343 N | -654 N | -155 N | -155 N Incidentele onttrekkingen reserves | 680 V | 73 V | 73 V | 73 V Saldo van incidentele baten en lasten | -3 N | -21 N | 232 V | 232 V Structureel begrotingssaldo | 3 V | -4.171 N | -3.865 N | -4.243 N Toelichting incidentele baten en lasten Programma 3. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie Actief grondbeleid (€ 221.000 voordelig) Conform "notitie structurele en incidentele baten en lasten" van de Commissie BBV worden alle lasten, baten en reservemutaties met betrekking tot grondexploitaties gezien als incidenteel.

Overige grondzaken (€ 69.000 voordelig) Conform "notitie structurele en incidentele baten en lasten" van de Commissie BBV worden alle lasten en baten met betrekking tot verkoop eigendommen / activa (incl. snippergroen / reststroken) gezien als incidenteel. Transformatie flexwoningen (€ 185.000 voordelig) Ten aanzien van dit project is een huurinkomst begroot van € 185.000. Vanwege het onzekere karakter is deze baat als incidenteel aangemerkt. SiSa Energie Armoede, Slimme stappen A16 (€ 60.000 voordelig) De middelen voor de aanpak van energiearmoede zijn beschikbaar gesteld voor een specifiek en tijdelijk doel. De ontvangen bijdrage heeft geen structureel karakter en wordt daarom als incidentele bate aangemerkt. SiSa NIP (€ 100.000 voordelig) De middelen vanuit het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) zijn bestemd voor de uitvoering van een specifieke regeling. De ontvangen middelen hebben geen structureel karakter voor de gemeentelijke begroting en worden daarom als incidentele bate aangemerkt. Gebiedsfonds energie-infra (€ 160.000 voordelig) Onder het gebiedsfonds energie infra worden zowel lasten als baten opgenomen die verband houden met het project Powerport en Nederwiek 3.

Incidenteel is voor 2027 € 100.000 opgenomen voor de proceskosten ontwerptafel Powerport en daarnaast een baat van € 260.000 als incidentele bijdrage van het rijk in de kosten die de gemeente maakt voor deze projecten. Woningbouwprojecten (€ 190.000 nadelig) Voor woningbouwprojecten waarvan de kosten niet verhaalbaar zijn wordt de periode 2026-2028 personeel van derden ingehuurd voor een bedrag van € 190.000 per jaar. Gelet op de tijdelijkheid van deze inhuur is deze als incidenteel aangemerkt. Omgevingsvergunning (€ 155.000 nadelig) Voor de werkzaamheden rondom de omgevingsvergunning wordt gedurende de periode 2026-2028 personeel van derden ingehuurd voor een bedrag van € 155.000 per jaar. Dit incidentele budget is bestemd om de flexibele schil van de werkbehoefte van de dienstverlening van de planbegeleiders te kunnen realiseren als daar behoefte aan is. Vanaf 2029 wordt structurele inzet van vaste formatie voorzien, maar het besluit hierover moet nog worden genomen. Gelet op de tijdelijkheid van deze inhuur is deze als incidenteel aangemerkt. 119 Toezicht en handhaving (€38.000 nadelig) Voor de werkzaamheden rondom toezicht en handhaving wordt in 2027 incidenteel personeel van derden ingehuurd voor een bedrag van € 38.000. Dit budget wordt gebruikt om de piek bij de integrale controles op de huisvesting van arbeidsmigranten te kunnen uitvoeren.

Gelet op de tijdelijkheid van deze inhuur is deze als incidenteel aangemerkt. Programma 4: Sociaal Domein Huisvesting onderwijs (€ 40.000 nadelig) Voor het haalbaarheidsonderzoek naar gezamenlijke huisvesting van De Zeggewijzer en Kindcentrum JIJ is incidenteel € 40.000 benodigd. Zwembaden (€ 50.000 nadelig) Ten behoeve van het scenario-onderzoek voor de toekomst van de zwembaden is incidenteel € 50.000 aan kosten opgenomen. Bevordering sport (€ 60.000 nadelig) Conform het raadsbesluit op 9 juli 2026 inzake Vervolg op evaluaties maatschappelijke accommodaties is € 60.000 nodig voor inzet en inhuur ten behoeve van het uitwerken van het programmaonderdeel maatschappelijke accommodaties, Toegang en preventie Jeugd regio (€ 50.000 nadelig) Voor de gemeentelijke personele inzet ten behoeve van de implementatie (inhuur) is incidenteel € 50.000 benodigd. Programma Overhead Salarissen Middelen, Basis op Orde financiºn (€ 53.000 nadelig) Salariskosten voor de inhuur voor 2 jaar ter bevordering van de doorontwikkeling van het financiºle pakket. Knelpuntenpot (€ 360.000) De knelpuntenpot is bedoeld voor het opvangen van specifieke, niet-structurele knelpunten. De hieruit voortvloeiende baten en/of lasten hebben geen structureel karakter en worden daarom als incidenteel aangemerkt.

Conclusie Op basis van bovenstaande tabel is de vastgestelde begroting na correctie incidentele baten en lasten voor 2027 structureel sluitend, waardoor de gemeente in aanmerking blijft komen voor repressief toezicht door de provincie. A5. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Mutaties in reserves zijn in principe incidenteel. De reserve kapitaallasten is hierop een uitzondering. In de onderstaande tabel staan de verwachte structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Daarnaast wordt voor 2027 in overeenstemming met de 10% regeling een bedrag onttrokken uit de Algemene reserve. Voor nieuwbouwprojecten in de opstartfase heeft de gemeenteraad op 12 september 2024 de nota kostenverhaal vastgesteld en daarbij besloten om jaarlijks € 150.000 uit de reserve grondexploitaties te alloceren voor het opstarten van nieuwe projecten. De uitwerking van dit besluit is thans in de meerjarenbegroting opgenomen. Tegenover deze last staat de onttrekking uit de reserve voor hetzelfde bedrag en werkt daarmee budgettair neutraal. In de onderstaande tabel staan de verwachte structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves.

Tabel Finbgr.A5-1 Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vermeerderingen reserve kapitaallasten (stortingen) | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Verminderingen reserve kapitaallasten (onttrekkingen) | 1.467.386 V | 1.599.599 V | 1.729.599 V | 1.719.599 V Algemene reserve (onttrekkingen) | 1.195.000 V | 0 V | 0 V | 0 V Reserve grondexploitaties (onttrekkingen) | 150.000 V | 150.000 V | 150.000 V | 150.000 V Totaal | 2.812.386 V | 1.749.599 V | 1.879.599 V | 1.869.599 V 120 121 B. Financiºle positie B1. Investeringen Met het vaststellen van de begroting autoriseert de raad het college tot het doen van uitgaven per programma tot de bedragen van het overzicht van baten en lasten voor het betreffende begrotingsjaar. In de programma’s zijn echter ook de investeringsplannen voor het begrotingsjaar opgenomen, die voor meerdere jaren nÆ dat begrotingsjaar nog lasten met zich meebrengen. Met het vaststellen van de begroting worden ook de beleidsprogramma’s en de daarvoor opgestelde investeringsplannen voor het komende begrotingsjaar geautoriseerd. Daarmee autoriseert de raad tevens eventuele aanverwante investeringen en bijbehorende lasten in de begrotingsjaren 2028-2030. Voor de volledige lijst aan investeringen die de raad autoriseert, verwijzen wij naar bijlage 3. Investeringsprognose. Investeringen 2027 Voor 2027 is een totaalbedrag aan investeringen geraamd van € 9,01 miljoen.

De investeringen in riolering en afval (€ 4,43 miljoen in 2027) zijn gedekt door de tarieven. In bijlage 3 is de investeringsprognose voor de jaren 2027 tot en met 2030 opgenomen. Bijlage 4 bevat de gehanteerde afschrijvingstermijnen. De gewijzigde en nieuw toegevoegde investeringen voor jaar 2027 zijn toegelicht. De investeringen van de gemeente worden aanbesteed op grond van de Europese en nationale wet- en regelgeving en het gemeentelijk inkoop- en aanbestedingsbeleid. Het eerste jaar van afschrijven van de investeringen is gebaseerd op het eerste jaar na het aangegeven jaar van oplevering (zie bijlage 3.). B2. Stand en verloop van de reserves en voorzieningen Het grootste verschil tussen reserves en voorzieningen is dat de gemeenteraad bij reserves meer vrijheid heeft om te beslissen waarvoor het geld wordt gebruikt. Daarom worden reserves gezien als eigen vermogen. Als de gemeenteraad geld reserveert voor een specifiek doel, dan heet dat een bestemmingsreserve. Voorzieningen zijn gekoppeld aan specifieke verplichtingen. Hoewel de raad het beslisrecht heeft om een voorziening in te stellen, heeft de raad geen vrijheid in de besteding van deze middelen. Reserves In onderstaand overzicht staat de verwachte stand en verloop van alle reserves. De beginstand 2027 is gebaseerd op de vermoedelijke omvang van de reserves eind 2026.

Tabel Finbgr-B2.1 Verloop reserves | Eindstand | Begroting 2027 | Eindstand | Begroting 2028 | Eindstand | Begroting 2029 | Eindstand | Begroting 2030 | Eindstand 31.12.2026 | Vermeer- | Vermind- | 31.12.2027 | Vermeer- | Vermind- | 31.12.2028 | Vermeer- | Vermind- | 31.12.2029 | Vermeer- | Vermind- | 31.12.2030 deringen | eringen | deringen | eringen | deringen | eringen | deringen | eringen Algemene reserve | 17.614.901 | 0 1.277.500 | 16.337.401 | 0 | 22.500 | 16.314.901 | 0 | 22.500 | 16.292.401 | 0 | 22.500 | 16.269.901 Totaal Algemene reserves | 17.614.901 | 0 1.277.500 | 16.337.401 | 0 | 22.500 | 16.314.901 | 0 | 22.500 | 16.292.401 | 0 | 22.500 | 16.269.901 Reserve Kapitaallasten | 26.986.190 | 0 1.467.386 | 25.518.804 | 0 1.599.599 | 23.919.205 | 0 1.729.599 | 22.189.606 | 0 1.719.599 | 20.470.007 Reserve Toerisme en recreatie | 320.797 | 500 | 0 | 321.297 | 500 | 0 | 321.797 | 500 | 0 | 322.297 | 500 | 0 | 322.797 Reserve Kunst | 51.403 | 0 | 0 | 51.403 | 0 | 0 | 51.403 | 0 | 0 | 51.403 | 0 | 0 | 51.403 Reserve Landschappelijke Inpassing | 103.744 | 0 | 0 | 103.744 | 0 | 0 | 103.744 | 0 | 0 | 103.744 | 0 | 0 | 103.744 Reserve Herstel kunstwerken havens | 57.614 | 0 | 0 | 57.614 | 0 | 0 | 57.614 | 0 | 0 | 57.614 | 0 | 0 | 57.614 Reserve Groenaanleg | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Reserve Geprogrammeerd onderhoud gebouwen | 1.612.000 | 0 | 0 |

1.612.000 | 0 | 0 | 1.612.000 | 0 | 0 | 1.612.000 | 0 | 0 | 1.612.000 Reserve Betaalbare woningbouw/realisatiestimulans | 497.000 | 0 | 497.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Reserve Pensioenstelstel Politieke Ambtsdragers | 500.000 | 0 | 0 | 500.000 | 0 | 0 | 500.000 | 0 | 0 | 500.000 | 0 | 0 | 500.000 Reserve Huisvesting Aandachtsgroepen | 615.000 | 0 | 50.000 | 565.000 | 0 | 0 | 565.000 | 0 | 0 | 565.000 | 0 | 0 | 565.000 Totaal Bestemmingsreserves | 30.743.748 | 500 | 2.014.386 | 28.729.862 | 500 1.599.599 | 27.130.763 | 500 | 1.729.599 | 25.401.664 | 500 | 1.719.599 | 23.682.565 Algemene Bedrijfsreserve grondbedrijf | 395.952 | 242.360 | 150.000 | 488.312 | 432.209 | 150.000 | 770.521 | 50.000 | 150.000 | 670.521 | 50.000 | 150.000 | 570.521 Reserve Bovenwijkse voorzieningen | 532.854 | 100.050 | 50.000 | 582.904 | 221.050 | 50.000 | 753.954 | 104.050 | 50.000 | 808.004 | 104.050 | 50.000 | 862.054 Totaal reserves grondexploitatie | 928.806 | 342.410 | 200.000 | 1.071.216 | 653.259 | 200.000 | 1.524.475 | 154.050 | 200.000 | 1.478.525 | 154.050 | 200.000 | 1.432.575 Totaal reserves | 49.287.455 | 342.910 | 3.491.886 | 46.138.479 | 653.759 | 1.822.099 | 44.970.139 | 154.550 | 1.952.099 | 43.172.590 | 154.550 | 1.942.099 | 41.385.041 122 123 Toelichting reserves A.

Algemene reserve Algemene reserve Aan de algemene reserve is geen concrete bestemming gegeven, maar dient voor: • het waarborgen van de continuïteit; • het opvangen van echt onvoorziene uitgaven, zoals schadeclaims, garanties geldleningen etc.; • het afdekken van incidentele tekorten van enig jaar (om schommelingen in de exploitatie op te vangen); • eenmalige uitgaven en als dekking voor investeringen (geen vervangingsinvesteringen); • het opvangen van potentiºle risico’s. De algemene reserve maakt deel uit van het weerstandvermogen. B. Bestemmingsreserves Reserve Kapitaallasten Deze reserve is gevormd ter dekking van het afschrijvingsgedeelte van de kapitaallasten van specifiek door de raad besloten investeringen. De omvang is gebaseerd op de boekwaarde van de investeringen en de omvang van gevoteerde kredieten waarvan de afschrijvingen onttrokken mogen worden uit de reserve kapitaallasten. Reserve Toerisme en recreatie De reserve dient voor het uitvoeren van de projecten zoals opgenomen in het beleidsplan Toerisme en recreatie (uitvoeringsprogramma). Alle in enig jaar niet uitgegeven middelen worden toegevoegd aan de reserve Toerisme en Recreatie die vervolgens weer bij de Voorjaarsnota kunnen worden ingezet Reserve Kunst Deze reserve is bestemd voor het onderhoud van kunstwerken in openbare ruimte in de gemeente Drimmelen.

Reserve Landschappelijke inpassing Het versterken van de aanwezige natuur-, landschappelijke, ruimtelijke en functionele waarden en kwaliteiten. Bijdragen aan projecten waarmee een kwaliteitsverbetering van de omgeving kan worden gerealiseerd. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen wil de provincie dat de initiatiefnemer zorgt voor een kwaliteitsverbetering van het landschap om daarmee het verlies aan omgevingskwaliteit te beperken. Dit uitgangspunt geldt voor ontwikkelingen buiten bestaand stedelijk gebied Øn buiten de ecologische hoofdstructuur en maakt de principes van ontwikkelingsplanologie toepasbaar. Concreet betekent dit dat passende functies zich kunnen ontwikkelen als er ook een prestatie voor het landschap tegenover staat. In principe wordt uitgegaan van de realisering van een fysieke prestatie op de projectlocatie en/of de directe projectomgeving. Indien dat niet mogelijk is, dient door de initiatiefnemer het vereiste resterende bedrag te worden gestort. Rekening houdend met de impact op de omgeving worden drie categorieºn van ruimtelijke ontwikkelingen (met de bijbehorende kwaliteitsverbetering) onderscheiden en een bijdrage bepaald aan deze reserve o.b.v. regelgeving van de provincie Noord-Brabant.

124 Reserve Herstel civiele kunstwerken havens Bij inspecties in 2016 is gebleken dat de civiele kunstwerken in drie havens van de gemeente Drimmelen dringend aan onderhoud toe zijn. De inzet ervan is afhankelijk van de uitvoeringswerkzaamheden aan de waterkeringen door het Waterschap. Reserve Groenaanleg Het bieden van de mogelijkheid om gekoppeld aan de uitgifte van grond voor rode (stedelijke) functies per m2 een bedrag in deze reserve te storten en dit bedrag in te zetten voor kwaliteitsverbetering in het buitengebied (inclusief kernrandzones). Bijdrage van belanghebbenden die een woningbouwproject in de gemeente Drimmelen willen realiseren of door verkoop van gronden middels een opslag op deze te ontwikkelen grond of te verkopen grond: € 5 per m2 uit te geven of te ontwikkelen grond voor Woningbouw / bedrijventerrein op uitbreidingslocaties; € 2 per m2 uit te geven grond of te ontwikkelen grond op inbreidingslocaties. Ten behoeve van kwaliteitsverbetering elders in het buitengebied in de vorm van landschapsontwikkeling en groenaanleg. Dit moet worden bewerkstelligd door het versterken van de groen/blauwe identiteit en het realiseren van een duurzaam en vitaal platteland, voortkomend uit het gebiedsplan Wijde Biesbosch.

Reserve Geprogrammeerd onderhoud gebouwen Het geprogrammeerd onderhoud van gemeentelijke gebouwen is gebaseerd op een meerjarige onderhoudsprognose waarbij het periodiek terugkerende onderhoud voor een periode van 10 jaren in beeld wordt gebracht. Daarvan worden vervolgens de eerste 4 jaren vertaald in begrotingsramingen. Medio 2026 is de actualisatie van dit onderhoudsplan voorzien. Omdat er nog geen actueel onderhoudsprogramma is vastgesteld is voor de tussentijd een bestemmingsreserve gevormd bij de jaarrekening 2025. Vooralsnog is de reserve bedoeld om pieken en daling in het geprogrammeerd onderhoud van gemeentelijke gebouwen op te vangen. Reserve Betaalbare woningbouw/realisatiestimulans Het geld dat ons afgelopen jaar (2025) en de komende jaren (t/m 2029) toekomt vanuit de Realisatiestimulans dient, ook volgens het Rijk, ingezet te worden ten behoeve van de stimulering van de volkshuisvesting in onze gemeente. Bij de vaststelling van de jaarrekening 2025 is, conform gemaakte afspraken en de raadsbrief over de realisatiestimulans, een bestemmingsreserve betaalbare woningbouw gevormd. Deze bestemmingsreserve dient ertoe een impuls te geven aan de opgave realiseren betaalbare woningen, in het bijzonder in de goedkope koopsector en met name in de sociale huur.

Reserve Pensioenstelsel Politieke Ambtsdragers De gemeente heeft een voorziening voor de toekomstige pensioenverplichtingen ten aanzien van (voormalige) bestuurders op grond van de Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers (Appa). Deze voorziening is actuarieel bepaald en jaarlijks herijkt op basis van actuele parameters zoals rente, sterftekansen en verwachte uitkeringsduur. Met de inwerkingtreding van de Wet toekomst pensioenen (Wtp) wijzigt het Nederlandse pensioenstelsel ingrijpend. Voor politieke ambtsdragers betekent dit dat de huidige Appa-pensioenregeling naar verwachting per 1 januari 2028 zal worden aangepast en geïntegreerd in het nieuwe pensioenstelsel. De gemeente volgt de landelijke ontwikkelingen rondom de Wet toekomst pensioenen en de uitwerking daarvan voor politieke ambtsdragers nauwgezet. Zodra er meer duidelijkheid bestaat over de transitie en de financiºle consequenties, zal dit worden verwerkt in de waardering van de voorziening en toegelicht in de jaarrekening. Vooruitlopend op de financiºle effecten voor de omvang van de voorziening is het gewenst om te anticiperen op toekomstige bijstellingen en risicoafdekking. Vandaar dat bij de jaarrekening 2025 deze bestemmingsreserve is gevormd.

Reserve Huisvesting Aandachtsgroepen Gelet op het feit dat de gemeente Drimmelen nog een wettelijke opgave heeft op het gebied van huisvesting en de onzekerheid over het al dan niet verlengen van tijdelijke financieringsstromen vanuit het Rijk wordt voorgesteld het in 2025 gerealiseerde voordeel op de huisvesting aandachtsgroepen van € 615.000 op te nemen in een bestemmingsreserve. In de loop van 2026 zal een nadere uitwerking van de voorwaarden worden voorgelegd. C. Reserves grondexploitaties Reserve Algemene bedrijfsreserve grondbedrijf 125 De Algemene Bedrijfsreserve Grondbedrijf dient als buffer voor de activiteiten van het grondbedrijf en is zodoende een vereveningsreserve voor de actieve grondexploitaties. De risico’s welke uit het grondbedrijf voortvloeien, moeten door deze reserve worden opgevangen. De reserve wordt gemaximeerd op de omvang van de risico’s van de actieve grondexploitaties plus de vastgestelde reserve van € 450.000. In de begroting wordt jaarlijks € 150.000 gealloceerd voor het opstarten van projecten waartoe besloten is. De voeding in deze reserve bestaat uit de stortingen van de verplichte winstnemingen in de grondexploitaties voortvloeiende uit de voorgeschreven POC-methode. Onttrekkingen bestaan uit de stortingen in de voorziening verlies grondexploitaties.

Reserve Bovenwijkse voorzieningen In het programma Kostenverhaal en financiºle bijdragen 2024 zijn regels opgenomen voor de bijdrage voor de fysieke leefomgeving waar de Bovenwijkse voorzieningen onder vallen. Het Programma voldoet aan de vereisten uit hoofdstuk 13 van de Omgevingswet. Deze wet geeft de ruimte om kosten van bovenwijkse voorzieningen t.l.v. nieuwbouwontwikkelingen te brengen. Het gaat om gevolgen voor de fysieke leefomgeving door het ontwikkelen van ruimtelijke plannen voor o.a. wonen, bedrijven, maatschappelijke ruimtes, etc. Deze gevolgen worden uitgedrukt in geld en naar toerekenbaarheid, profijt en proportionaliteit ten laste van de te ontwikkelen planinitiatieven gebracht. kosten die de gemeente maakt als gevolg van een ruimtelijk initiatief worden verhaald op de veroorzaker i.c. de initiatiefnemer en gestort in de reserve. Voorzieningen worden op grond van artikel 44 BBV gevormd voor: • | verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op balansdatum onzeker is doch redelijkerwijs te schatten en bestaande risico’s op balansdatum ter zake van verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs te schatten is. • | kosten die in een volgend begrotingsjaar worden gemaakt maar de oorsprong hebben in het begrotingsjaar of een eerder begrotingsjaar en de voorziening strekt tot kostenegalisatie.

• | van derden verkregen middelen die specifiek besteed moet worden. Alle voorzieningen zijn voor de daarvoor bestemde doelen in zijn geheel beklemd. Tabel Finbgr-B2.2 Verloop voorzieningen | Eindstand | Begroting 2027 | Eindstand | Begroting 2028 | Eindstand | Begroting 2029 | Eindstand | Begroting 2030 | Eindstand 31.12.2026 | Vermeer- | Vermind- | 31.12.2027 | Vermeer- | Vermind- | 31.12.2028 | Vermeer- | Vermind- | 31.12.2029 | Vermeer- | Vermind- | 31.12.2030 deringen | eringen | deringen | eringen | deringen | eringen | deringen | eringen Voorziening wet APPA | 3.047.355 | 161.000 | - 3.208.355 | 161.000 | - 3.369.355 | 161.000 | - 3.530.355 | 161.000 | - 3.691.355 Voorz.uitker.verplichtingen pers/vm pers | 101.117 | 133.000 | - | 234.117 | 133.000 | - | 367.117 | 133.000 | - | 500.117 | 133.000 | - | 633.117 Voorziening vervroegd uit dienst treden (zware | 80.000 | 80.000 | 80.000 | 80.000 | 80.000 beroepen) Voorziening Spaarverlof | 107.824 | - | - | 107.824 | - | - | 107.824 | - | - | 107.824 | - | - | 107.824 Voorziening verliezen grondexploitatie | 2.284.190 | - | - 2.284.190 | - | - 2.284.190 | - | - 2.284.190 | - | - 2.284.190 *waarvan in mindering gebracht op vlottende activa | -370.886 | - | - | -370.886 | - | - | -370.886 | - | - | -370.886 | - | - | -370.886 Totaal voorz.

verplichtingen, verliezen en risico’s | 5.249.600 | 294.000 | - 5.543.600 | 294.000 | - 5.837.600 | 294.000 | - 6.131.600 | 294.000 | - 6.425.600 Voorziening onderhoud gebouwen PLANON | 660.552 | 688.768 | 688.768 | 660.552 | 688.768 | 688.768 | 660.552 | 688.768 | 688.768 | 660.552 | 688.768 | 688.768 | 660.552 Voorziening onderhoud wegen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 1.509.713 | 1.509.713 | 1.509.713 | 1.509.713 | 1.509.713 | 1.509.713 | 1.509.713 | 1.509.713 Voorziening groot onderh sportparken | 0 | 55.000 | 25.884 | 29.116 | 55.000 | 26.963 | 57.153 | 55.000 | 51.052 | 61.101 | 55.000 | 76.205 | 39.896 Totaal voorzieningen voor onderhoud | 660.552 | 689.668 | 717.705 | 721.653 | 700.448 2.253.481 | 2.224.365 | 2.253.481 | 2.225.444 | 2.253.481 | 2.249.533 | 2.253.481 | 2.274.686 Voorziening riolering | 585.461 | - | 146.365 | 439.096 | - | 146.365 | 292.731 | - | 146.365 | 146.365 | - | 146.365 | 0 Voorziening afvalstoffenheffing | 425.006 | - | 106.252 | 318.755 | - | 106.252 | 212.503 | - | 106.252 | 106.252 | - | 106.252 | 0 Voorziening BIZ | 27.975 | 28.000 | 28.000 | 27.975 | 28.000 | 28.000 | 27.975 | 28.000 | 28.000 | 27.975 | 28.000 | 28.000 | 27.975 Totaal voorz.

voor door derden beklemde | 1.038.442 | 28.000 | 280.617 | 785.826 | 28.000 | 280.617 | 533.209 | 28.000 | 280.617 | 280.592 | 28.000 | 280.617 | 27.975 middelen Totaal voorzieningen | 6.948.594 | 7.019.094 | 7.088.514 | 7.133.845 | 7.154.023 2.575.481 | 2.504.982 | 2.575.481 | 2.506.061 | 2.575.481 | 2.530.150 | 2.575.481 | 2.555.303 126 127 Toelichting voorzieningen A. Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s Voorziening wet APPA Voor de pensioenverplichtingen van zittende en voormalige wethouders, die de pensioenverplichting nog niet hebben bereikt, dient een voorziening te worden gevormd. Het doel is om een toereikende voorziening aan te leggen voor de pensioenrechten van wethouders, zoals vereist door de Wet APPA. Hiermee wordt beoogd de financiºle consequenties van de waardeoverdracht van pensioenen van wethouders te waarborgen. Voorziening uitkeringsverplichtingen personeel/voormalig personeel De voorziening voor uitkeringsverplichtingen aan oud-personeel is bedoeld om de kosten van uitkeringen en andere afspraken met voormalige medewerkers te dekken. Deze voorziening wordt in het jaar van het besluit gevormd om toekomstige lasten te verminderen. Als een medewerker wordt ontslagen, zijn we volgens de regels verplicht om een voorziening te treffen voor de kosten die daarmee gepaard gaan.

Dit zijn meestal de salariskosten voor de periode die wettelijk is afgesproken. Voorziening vervroegd uit dienst treden (zware beroepen) In de voorjaarsnota 2026 is een voorziening gevormd voor de Regeling vervroegd uittreden (RVU) ter grootte van € 80.000. Als gevolg van deelname aan de RVU ontstaat een meerjarige verplichting. Conform de regelgeving dient hiervoor een voorziening te worden getroffen, waarvan de omvang gelijk dient te zijn aan de omvang van de toekomstige verplichting en daarmee de lasten kunnen worden toegerekend aan de periode waarover de verplichting bestaat. De lasten die verband houden met het vormen van de voorziening zijn onderdeel van de exploitatiecijfers binnen overhead. Voorziening Spaarverlof Per 1-1-2023 hebben medewerkers recht op verlofsparen, zoals afgesproken in de cao Gemeenten. Dat betekent dat medewerkers hun verlof mogen sparen voor bijvoorbeeld pensioenvervroeging. Het is een wettelijke verplichting om voor verlofsparen een voorziening in te stellen. Voorziening verliezen grondexploitatie Deze voorziening is ten behoeve van de te verwachte verliezen actieve grondexploitaties. Voor een inhoudelijke toelichting verwijzen wij naar paragraaf G. Grondbeleid. B.

Voorziening voor onderhoud Voorziening onderhoud gebouwen (Planon) Deze voorziening is via het gebouwbeheerssysteem, Planon, erop gericht het onderhoud van de gemeentelijke eigendommen te waarborgen op een bepaalde conditiescore. De gemeentelijke eigendommen zijn geïnspecteerd conform systematiek NEN 2767 met vaststelling van de bijbehorende conditiescores. Deze onderhoudsvoorziening is eveneens toegelicht in de paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen. Actualisatie van het meerjarig onderhoudsplan is medio 2027 voorzien. Voorziening onderhoud wegen Groot onderhoud wordt bekostigd vanuit de hiervoor gevormde voorziening en wordt opgenomen in het beheer- en uitvoeringsplan wegen. Deze werkzaamheden zijn gericht op het verlengen van de levensduur van verhardingen en het behouden van het gewenste kwaliteitsniveau. De vorming en inzet van de voorziening dient met name om de pieken en dalen in het uitvoeringsprogramma op te vangen. Groot onderhoud aan elementenverhardingen wordt veelal gecombineerd met integrale projecten, zoals rioolvervangingen en herinrichtingen van de openbare ruimte. In 2027 vindt tevens een nieuwe inspectieronde van het gemeentelijke wegennet plaats. De onderhoudsvoorziening is eveneens toegelicht in de paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen.

Voorziening groot onderhoud sportparken De gemeenteraad heeft op 9 juli 2026 op basis van nieuwe beleidsuitgangspunten een beheerplan voor de sportparken vastgesteld. Met ingang van 2027 werken we met een plan dat voorziet in het groot onderhoud aan de natuurgrasvelden en is hiervoor een voorziening gevormd. De investeringen nemen we op in het investeringsplan. Hierbij hanteren we de spelregels van het BBV en dit plan wordt elke 5 jaar volledig geactualiseerd en voorgelegd aan de raad. C. Voorzieningen voor door derden beklemde middelen Voorziening Riolering Deze voorziening is ingesteld als egalisatievoorziening. Bij de jaarrekening wordt het resultaat van werkelijke lasten en baten verrekend met de voorziening in het kader van 100% kostendekkendheid. 128 Bij vaststelling van de tarieven wordt deze voorziening ingezet (zie ook paragraaf B. Lokale heffingen). Voorziening Afvalstoffenheffing Deze voorziening is ingesteld als egalisatievoorziening. Bij de jaarrekening wordt het resultaat van werkelijke lasten en baten verrekend met de voorziening in het kader van 100% kostendekkendheid. Bij vaststelling van de tarieven wordt deze voorziening ingezet (zie ook paragraaf B. Lokale heffingen).

Voorziening BIZ (Bedrijven Investerings Zone) De gemeente int de bijdragen van de ondernemers ten behoeve van het BIZ en dient deze door te betalen (onder gestelde voorwaarden) aan de vereniging (zie ook paragraaf B. Lokale heffingen). B3. Financiering Omschrijving Voor de investeringsplannen en exploitatie van 2027 tot en met 2030 wordt een financiering van ongeveer € 32 miljoen verwacht. De voornaamste investeringen zijn voor projecten gerelateerd aan (vervangen) van riolering. De financiering zal vooral langlopend worden aangetrokken. Voor zover sprake is van kortdurende liquiditeitstekorten, wordt getracht deze met kasgeldleningen te financieren. Voor verdere uitleg en onderbouwing verwijzen u naar de Paragraaf D. Financiering. B4. Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen zijn de toekomstige uitkeringen aan huidige en voormalige bestuurders, en aan personeel dat momenteel of in het verleden voor de gemeente heeft gewerkt. Volgens het Burgerlijk Wetboek 2, titel 9, moeten bedrijven financiºle voorzieningen treffen voor deze verplichtingen. Omdat gemeenten een speciale rol hebben, is hier een uitzondering op gemaakt in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

Deze uitzondering houdt in dat: • Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen op een vergelijkbare manier als gewone kosten in de begroting worden opgenomen en in de jaarrekening worden verantwoord. • Er elk jaar een uitleg over deze verplichtingen moet worden opgenomen in de toelichting op de begroting en jaarrekening (artikel 20.2 BBV). • Gemeenten hierdoor geen extra financiºle voorzieningen hoeven te treffen (artikel 44.3 BBV). Hieronder volgt de verplichte uitleg volgens artikel 20.2 van het BBV over de arbeidskosten gerelateerde verplichtingen die relevant zijn voor het begrotingsjaar. B4.1 Wachtgelden, WW-uitkeringen en andere uitkeringen voormalige gemeenteambtenaren Op basis van de regels en afspraken voor gemeentelijk personeel zijn er twee groepen te onderscheiden voor voormalig gemeentelijk personeel. Werkloosheidswet Voormalig gemeentelijk personeel valt onder de Werkloosheidswet. Gemeenten dragen zelf de kosten bij werkloosheid. Dit betekent dat de financiºle gevolgen afhangen van de specifieke situatie. De geschatte kosten voor deze uitkering worden in een speciale voorziening gestort. Jaarlijks worden de kosten voor uitkeringen hieruit betaald. Deze uitkeringen worden volledig door de gemeente zelf betaald. Sinds 2020 vallen gemeenten onder het arbeidsrecht, waardoor het makkelijker is om tijdelijke arbeidsovereenkomsten niet te verlengen.

Dit betekent echter wel dat er een groter risico is op tijdelijke WW-verplichtingen. B4.2 Uitkeringen pensioenen voormalige bestuurders Voor voormalige leden van colleges van Burgemeester en Wethouders zijn er een paar belangrijke regelingen en financiºle verplichtingen. Uitkeringen voor voormalige bestuurders Deze uitkeringen worden toegekend op basis van de Wet Appa. Hoeveel en hoe lang iemand uitkeringen ontvangt, hangt af van de opgebouwde diensttijd, het salaris en eventuele neveninkomsten. Waardeoverdracht van pensioenrechten Sinds enkele jaren kunnen wethouders binnen zes maanden na hun vertrek hun opgebouwde pensioenrechten overdragen, volgens de Wet Appa. Hoeveel pensioenrechten iemand heeft opgebouwd, hangt af van de duur van het wethouderschap en, onder bepaalde voorwaarden, ook de uitkeringstijd. De waarde van de pensioenrechten wordt elk jaar gecontroleerd. Eind 2025 bedroeg de totale waarde van de opgebouwde pensioenrechten van de huidige en voormalige wethouders ongeveer 2,9 miljoen. De waarde van deze rechten is opgenomen in een voorziening. B5. Geprognosticeerde balans In de geprognosticeerde begin- en eindbalans wordt een beeld geschetst van de uitwerking op de balanspositie in de periode 2027 t/m 2030 op basis van de huidige uitgangspunten. Voor 2026 is voor het saldo uitgegaan van de voorjaarsnota. Dit saldo wordt geactualiseerd bij de najaarsnota 2026.

Voor een verduidelijking van de bestanddelen van het eigen vermogen, zie B2. Stand en verloop van de reserves en voorzieningen. Tabel Finbgr-B5 Geprognosticeerde balans (bedragen x € 1.000) ACTIVA | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vaste activa Immateriºle vaste activa | 4.873 | 4.600 | 4.327 | 4.054 | 3.782 | 3.509 Materiºle vaste activa | 86.889 | 95.312 | 110.233 | 112.443 110.986 110.264 Financiºle vaste activa: Kapitaalverstrekkingen | 207 | 207 | 207 | 207 | 207 | 207 Financiºle vaste activa: Leningen | 4.755 | 6.155 | 7.555 | 7.555 | 7.555 | 7.555 Financiºle vaste activa: Uitzettingen > 1 jaar | 4.363 | 4.223 | 4.083 | 3.943 | 3.803 | 3.664 Totaal vaste activa | 101.087 110.497 | 126.406 | 128.203 126.333 125.199 Vlottende activa Voorraden: Onderhanden werk & Overige grond- en hulpstoffen | 141 | 1.364 | 1.168 | 1.696 | - | - Voorraden: Gereed product en handelsgoederen & vooruitbetalingen | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan ØØn jaar | 15.949 | 11.911 | 11.911 | 11.911 | 11.911 | 11.911 Liquide middelen | 404 | 305 | 305 | 305 | 305 | 305 Overlopende activa | 8.263 | 5.647 | 5.647 | 5.647 | 5.647 | 5.647 Totaal vlottende activa | 24.759 | 19.231 | 19.035 | 19.563 | 17.867 | 17.867 Totaal activa | 125.845 129.728 | 145.441 | 147.766 144.200 143.066 PASSIVA | Ultimo |

Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vaste passiva Eigen vermogen | 43.502 | 49.417 | 46.268 | 40.907 | 35.476 | 29.677 Onverdeeld resultaat | 8.101 | 129 | 0 | -4.193 | -3.633 | -4.012 Voorzieningen | 6.333 | 6.949 | 7.019 | 7.089 | 7.134 | 7.154 Vaste schulden met een rentetypische looptijd van een jaar of langer | 44.716 | 56.614 | 58.525 | 58.656 | 58.994 | 53.310 Totaal vaste passiva | 102.653 | 113.109 | 111.812 | 102.459 | 97.970 | 86.129 Vlottende passiva Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan een jaar | 8.215 | 6.414 | 23.422 | 35.101 | 36.024 | 46.731 Overlopende passiva | 14.978 | 10.206 | 10.206 | 10.206 | 10.206 | 10.206 Totaal vlottende passiva | 23.193 | 16.620 | 33.628 | 45.307 | 46.230 | 56.937 Totaal - passiva | 125.845 129.728 | 145.441 | 147.766 144.200 143.066 B6. EMU-saldo Het EMU-saldo is het verschil tussen de inkomsten en uitgaven van de overheid. Het laat zien of er in een jaar meer geld is uitgegeven dan ontvangen, of dat er juist geld is overgehouden. Dit saldo helpt om te begrijpen hoe de financiºle situatie van de gemeente zich ontwikkelt. Het EMU-saldo van de lokale overheid telt mee voor het totale EMU-saldo van de overheid. Het is verplicht om dit saldo weer te geven, zodat er een duidelijk overzicht is van de financiºle situatie.

De cijfers worden ook aan het CBS gegeven. Het is belangrijk om het EMU-saldo goed in de gaten te houden volgens de Wet houdbare overheidsfinanciºn (HOF). 129 Volgens de BBV-regels moet de begroting informatie bevatten over de ontwikkeling van het EMU- saldo van het vorige jaar, het huidige jaar en de drie daaropvolgende jaren. Tabel Finbgr-B6 (bedragen x1000) EMU-saldo | Ultimo | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 a. Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. | 5.075 | -2.186 | -3.149 | -5.361 | -5.431 | -5.799 onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) b. Mutatie (im)materiºle vaste activa | 7.446 | 8.150 | 14.649 | 1.937 | -1.729 | -995 c. Mutatie voorzieningen | -1.507 | 616 | 70 | 69 | 45 | 20 d. Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in | 1.370 | 1.225 | -196 | 528 | -1.696 | 0 exploitatie) e. Boekwinst bij verkoop effecten en boekwinst bij | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 verkoop (im)materiºle vaste activa Berekend EMU-saldo (a-b+c-d-e) | -5.248 | -10.946 | -17.531 | -7.756 | -1.960 | -4.784 130 131 Bijlagen 132 1. Baten en lasten per taakveld In deze bijlage zijn de baten en lasten uit de meerjarenbegroting 2027-2030 opgenomen per taakveld.

Tabel baten en lasten per taakveld (bedragen x € 1.000) Nr | Taakveld | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Taakveld | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo 0.1 | Bestuur | -2.769 N | 8 V | -2.761 | N | -2.827 N | 8 V | -2.819 N | -2.766 | N | 8 V | -2.759 | N | -2.766 N | 8 V | -2.758 N 0.2 | Burgerzaken | -1.307 N | 720 V | -587 | N | -1.184 N | 672 | V | -512 N | -1.116 | N | 360 | V | -756 N | -1.216 N | 360 V | -856 N 0.3 | Beheer overige gebouwen en gronden | -165 N | 160 V | -5 N | -164 N | 160 | V | -4 N | -164 | N | 160 | V | -4 N | -131 N | 160 V | 29 V 0.4 | Overhead | -14.172 N | 8 V | -14.164 | N | -13.952 N | 8 V -13.944 N | -14.106 | N | 8 V | -14.098 | N | -14.167 N | 8 V | -14.159 N 0.5 | Treasury | -16 N | 82 V | 66 V | -16 N | 82 | V | 66 | V | -16 N | 82 V | 66 | V | -16 N | 82 V | 66 V 0.61 | OZB woningen | -552 N | 4.773 V | 4.221 | V | -552 N | 4.773 | V | 4.221 | V | -552 | N | 4.773 | V | 4.221 | V | -552 N | 4.747 V | 4.195 | V 0.62 | OZB niet-woningen | 0 V | 2.022 V | 2.022 | V | 0 V | 2.022 | V | 2.022 | V | 0 V | 2.022 | V | 2.022 | V | 0 V | 2.012 V | 2.012 | V 0.64 | Belastingen overig | 0 V | 56 V | 56 V | 0 V | 56 | V | 56 | V | 0 V | 56 V | 56 | V | 0 V | 56 V | 56 V 0.7 | Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds | 0 V 58.177 V | 58.177 | V | 0 V | 55.889 | V | 55.889 | V | 0 V

| 55.430 | V | 55.430 | V | 0 V 55.430 V | 55.430 | V 0.8 | Overige baten en lasten | -4 N | 0 V | -4 N | -6 N | 0 V | -6 N | -6 N | 0 V | -6 N | -6 N | 0 V | -6 N 0.9 | Vennootschapsbelasting (VpB) | -13 N | 0 V | -13 N | -13 N | 0 V | -13 N | -13 N | 0 V | -13 N | -13 N | 0 V | -13 N 1.1 | Crisisbeheersing en brandweer | -2.308 N | 0 V | -2.308 | N | -2.308 N | 0 V | -2.308 N | -2.307 | N | 0 V | -2.307 | N | -2.306 N | 0 V | -2.306 N 1.2 | Openbare orde en veiligheid | -971 N | 44 V | -927 | N | -971 N | 44 | V | -927 N | -971 | N | 44 V | -927 N | -971 N | 44 V | -927 N 2.1 | Verkeer en Vervoer | -6.599 N | 517 V | -6.082 | N | -6.598 N | 392 | V | -6.206 N | -6.763 | N | 317 | V | -6.446 | N | -6.835 N | 317 V | -6.519 N 2.2 | Parkeren | -40 N | 1 V | -39 N | -64 N | 1 V | -63 N | -63 N | 1 V | -62 N | -63 N | 1 V | -62 N 2.3 | Recreatieve havens | -89 N | 3 V | -86 N | -89 N | 3 V | -86 N | -89 N | 3 V | -86 N | -89 N | 3 V | -85 N 2.4 | Economische havens en waterwegen | -9 N | 0 V | -9 N | -8 N | 0 V | -8 N | -8 N | 0 V | -8 N | -8 N | 0 V | -8 N 2.5 | Openbaar vervoer | -85 N | 5 V | -80 N | -85 N | 5 V | -80 N | -99 N | 5 V | -94 N | -99 N | 5 V | -94 N 3.2 | Fysieke bedrijfsinfrastructuur | -258 N | 25 V | -233 | N | -263 N | 18 | V | -245 N | -248 | N | 18 V | -230 N | -248 N | 18 V | -230 N 3.3 | Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen | -473 N | 95 V | -378 | N |

-472 N | 95 | V | -377 N | -472 | N | 95 V | -377 N | -472 N | 95 V | -377 N 3.4 | Economische promotie | -479 N | 361 V | -117 | N | -514 N | 361 | V | -152 N | -514 | N | 361 | V | -152 N | -517 N | 361 V | -155 N 4.2 | Onderwijshuisvesting | -1.609 N | 258 V | -1.351 | N | -1.560 N | 258 | V | -1.302 N | -1.533 | N | 258 | V | -1.275 | N | -1.521 N | 258 V | -1.263 N 4.3 | Onderwijsbeleid en leerlingzaken | -1.750 N | 311 V | -1.439 | N | -1.750 N | 311 | V | -1.439 N | -1.750 | N | 311 | V | -1.439 | N | -1.750 N | 311 V | -1.439 N 5.1 | Sportbeleid en activering | -428 N | 83 V | -345 | N | -368 N | 83 | V | -285 N | -367 | N | 83 V | -284 N | -317 N | 0 V | -317 N 5.2 | Sportaccommodaties | -2.287 N | 545 V | -1.743 | N | -2.359 N | 575 | V | -1.784 N | -2.284 | N | 510 | V | -1.773 | N | -2.298 N | 339 V | -1.959 N 5.3 | Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | -80 N | 0 V | -80 N | -80 N | 0 V | -80 N | -80 N | 0 V | -80 N | -80 N | 0 V | -80 N 5.4 | Musea | -5 N | 0 V | -5 N | -5 N | 0 V | -5 N | -5 N | 0 V | -5 N | -5 N | 0 V | -5 N 5.5 | Cultureel erfgoed | -55 N | 0 V | -55 N | -55 N | 0 V | -55 N | -55 N | 0 V | -55 N | -55 N | 0 V | -55 N 5.6 | Media | -619 N | 0 V | -619 | N | -619 N | 0 V | -619 N | -618 | N | 0 V | -618 N | -618 N | 0 V | -618 N 5.7 | Openbaar groen en (openlucht)recreatie | -3.890 N | 10 V | -3.880 | N | -4.012 N | 10 | V

| -4.003 N | -4.154 | N | 10 V | -4.145 | N | -4.014 N | 10 V | -4.005 N 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie | -7.170 N | 5.198 V | -1.973 | N | -7.363 N | 5.197 | V | -2.166 N | -7.282 | N | 5.122 | V | -2.161 | N | -7.277 N | 5.122 V | -2.155 N 6.21 | Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo | -1.227 N | 0 V | -1.227 | N | -1.227 N | 0 V | -1.227 N | -1.227 | N | 0 V | -1.227 | N | -1.227 N | 0 V | -1.227 N 6.22 | Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | -5.515 N | 26 V | -5.488 | N | -6.005 N | 26 | V | -5.978 N | -6.005 | N | 26 V | -5.978 | N | -6.004 N | 26 V | -5.978 N 6.3 | Inkomensregelingen | -7.496 N | 5.380 V | -2.116 | N | -7.244 N | 5.130 | V | -2.115 N | -7.244 | N | 5.130 | V | -2.115 | N | -7.244 N | 5.130 V | -2.115 N 133 Tabel baten en lasten per taakveld (bedragen x € 1.000) 6.4 | WSW en beschut werk | -2.101 N | 0 V | -2.101 | N | -2.073 N | 0 V | -2.073 N | -2.073 | N | 0 V | -2.073 | N | -2.073 N | 0 V | -2.073 N 6.5 | Arbeidsparticipatie | -847 N | 0 V | -847 | N | -847 N | 0 V | -847 N | -847 N | 0 V | -847 | N | -847 N | 0 V | -847 N 6.60 | Hulpmiddelenen en diensten (Wmo) | -1.520 N | 87 V | -1.434 | N | -1.551 N | 87 | V | -1.465 N | -1.573 | N | 87 V | -1.487 | N | -1.600 N | 87 V | -1.514 N 6711 | Huishoudelijke hulp (Wmo) | -3.849 N | 247 V | -3.602 | N | -3.920 N | 466 | V | -3.454 N | -2.648 | N | 466 | V | -2.182 | N | -2.648 N | 466 V |

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://drimmelen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/a8f05f3c-9a1e-4526-87b0-ea8e7cafe095?agendaItemId=b3c1edbe-38cf-4baf-864e-ce273630f701