[2026020352] Begroting 2027_2026-10-14
Tekst van het document
baten en lasten exclusief mutatie reserves | -5.633 | N | -31.682 | N | -31.880 N | -34.248 | N | -2.368 N | -34.478 N | -33.220 | N | -33.486 N Mutatie reserves 0.10 | Storting reserves | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V 0.10 | Onttrekking reserves | 914 | V | 769 | V | 769 | V | 855 | V | 86 | V | 795 | V | 795 | V | 795 V Totaal mutatie reserves | 914 | V | 769 | V | 769 | V | 855 | V | 86 | V | 795 | V | 795 | V | 795 V Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves | -4.719 | N | -30.914 | N | -31.112 N | -33.393 | N | -2.281 N | -33.683 N | -32.424 | N | -32.691 N 45 46 Onderstaande tabel bevat per thema een toelichting van de mutaties ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze in de begroting 2026 na wijziging was opgenomen. Mutaties op de taakvelden die het gevolg zijn van de bijstelling van kapitaallasten (wijziging in afschrijvingen of rentetoerekening) of het gevolg van de doorbelasting van salarislasten (ambtelijke uren), worden niet separaat toegelicht. Voor eventuele mutaties op de salarislasten verwijzen wij naar de Raadsinformatiebrief Personeelsbegroting - formatie op orde. De verschillen hebben een omvang van tenminste 25.000 en worden op hoofdlijnen toegelicht.
Tabel 4-2: Verschillenanalyse jaarlaag 2027 ten opzichte van begroting 2027 na VJN 2026 (bedragen x 1.000) Programma 4: Sociaal domein Bedrag Lasten 4.1 Onderwijs, Jeugd en gezondheid -976 N 4.2 Participatie en schuldenproblematiek -613 N 4.3 Sociale structuur, sport en zorg -1.414 N Totale lasten -3.002 N Baten 4.1 Onderwijs, Jeugd en gezondheid 184 V 4.2 Participatie en schuldenproblematiek 156 V 4.3 Sociale structuur, sport en zorg 294 V Totale baten 635 V Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves -2.368 N Mutatie reserves 0.10 Storting reserves 0 V 0.10 Onttrekking reserves 86 V Totaal mutatie reserves 86 V Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves -2.281 N Thema Onderwijs, jeugd en gezondheid Onderwijs ( 177.000 lasten voordelig) Bij het opstellen van de begroting 2026 is per abuis een deel van de afschrijvingslasten van maatschappelijke accommodaties (thema sociale structuur, sport en zorg) op onderwijshuisvesting geland. Dit wordt nu gecorrigeerd (315.000 voordelig). Per saldo is er hier sprake van een verschuiving tussen de 2 thema’s van programma 4 Sociaal domein en is er geen sprake van een effect op het begrotingsresultaat. Vanwege de sterk gestegen brandstofkosten is voor leerlingenvervoer een hoger indexatie toegepast (46.000 nadelig).
Voor het haalbaarheidsonderzoek naar gezamenlijke huisvesting van De Zeggewijzer en Kindcentrum JIJ is incidenteel 40.000 benodigd (nadelig). Tot slot zijn de kosten voor klein en contractueel onderhoud geactualiseerd en in lijn gebracht met de werkelijke uitgaven (49.000 nadelig). Jeugd ( 848.000 lasten nadelig) Indexatie van het geheel aan niet vrij toegankelijke jeugdzorgkosten geeft een nadelig effect van 227.000. Ook is er een nadelig effect van 500.000 als gevolg van de inkoop jeugdhulp Regio WBO; op alle onderdelen hebben de aanbieders aan de bovenkant van de bandbreedte ingeschreven. De implementatiewerkzaamheden van deze inkoop lopen door tot in de eerste helft van 2027. Voor de gemeentelijke personele inzet ten behoeve van de implementatie (inhuur) is incidenteel 50.000 benodigd (nadelig). De bijdrage van de gemeente Drimmelen aan de begroting 2027 van BVO CJG Drimmelen-Geertruidenberg is 71.000 hoger (nadelig). 47 Gezondheid ( 315.000 lasten nadelig en 196.000 baten voordelig) Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) loopt tot en met 2026. Inmiddels is bekend geworden dat sommige GALA-onderdelen worden voortgezet in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Het AZWA bouwt direct voort op het GALA door de gemaakte preventie-afspraken te versterken en de samenwerking tussen zorg en welzijn te intensiveren.
De voortzetting in 2027 van de middels GALA gestarte activiteiten zorgen voor 196.000 hogere kosten. Echter tegenover deze kosten staat een nieuwe specifieke uitkering (SPUK) vanuit het AZWA (196.000 hogere baten). Per saldo is er daarmee sprake van een resultaatneutrale voortzetting van de activiteiten. De bijdragen aan de begroting 2027 van de GGD West-Brabant en de begroting 2027 van het samenwerkingsverband Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) zijn samen 118.000 hoger (nadelig). Thema Participatie en schuldenproblematiek Bijstandsuitkeringen ( 310.000 lasten nadelig en 250.000 baten voordelig) We zien een stijging in het aantal verstrekte bijstandsuitkeringen en de bijzondere bijstand. Dit leidt tot hogere lasten (280.000 nadelig) welke deels worden gecompenseerd door het Rijk middels de BUIG (Bundeling van Uitkeringen Inkomensvoorziening aan Gemeenten 250.000 baten voordelig). Tevens is er 30.000 structureel toegevoegd aan het budget (nadelig) om het bereik van het minimabeleid te vergroten. Gewijzigde bekostigingsregeling doelgroepen ( 94.000 baten nadelig) Als gevolg van de gewijzigde regeling voor de bekostiging van opvang en huisvesting van doelgroepen in de gemeente worden in 2027 94.000 lagere baten verwacht.
Thema Sociale structuur, sport en zorg Sport en maatschappelijke accommodaties ( 676.000 lasten nadelig en 195.000 baten voordelig) Conform het raadsbesluit op 9 juli 2026 inzake Vervolg op evaluaties maatschappelijke accommodaties is 60.000 (nadelig) nodig voor inzet en inhuur ten behoeve van het uitwerken van het programmaonderdeel maatschappelijke accommodaties, het structureel organiseren van beheer en onderhoud, versterken van de uitvoering en de overige benodigde vervolgstappen. Op basis van het raadsbesluit van 9 juli 2026 over het Beheerplan sportparken wordt structureel 55.000 (nadelig) in de voorziening Groot onderhoud sportparken gestort. Uit deze voorziening zal het groot onderhoud aan de natuurgrasvelden worden bekostigd. Ten behoeve van het scenario-onderzoek voor de toekomst van de zwembaden is incidenteel 50.000 aan kosten opgenomen (nadelig). Het energiecontract ten behoeve van de exploitant van sporthal De Rietgors in Lage Zwaluwe loopt vanaf 2025 via de gemeente in verband met de tariefstelling. Enerzijds geeft dit 54.000 hogere lasten voor het energiecontract (nadelig). Anderzijds worden deze kosten ØØn op ØØn naar de exploitant doorbelast wat hogere baten oplevert voor hetzelfde bedrag (voordelig).
Bij het opstellen van de begroting 2026 is per abuis een deel van de afschrijvingslasten van maatschappelijke accommodaties (thema sociale structuur, sport en zorg) op onderwijshuisvesting geland. Dit wordt nu gecorrigeerd (315.000 nadelig). Per saldo is er hier sprake van een verschuiving tussen de 2 thema’s van programma 4 Sociaal domein en is er geen sprake van een effect op het begrotingsresultaat. Tevens zijn de kosten voor klein en contractueel onderhoud geactualiseerd en in lijn gebracht met de werkelijke uitgaven (35.000 nadelig). Ook op het gebied van sociale structuur is er sprake van voortzetting van GALA-onderdelen middels AZWA. De voortzetting in 2027 van de middels GALA gestarte activiteiten zorgen voor 57.000 hogere kosten. Echter tegenover deze kosten staat een nieuwe specifieke uitkering (SPUK) vanuit het AZWA ( 57.000 hogere baten). Per saldo is er daarmee sprake van een resultaat neutrale voortzetting van de activiteiten. Het GALA-onderdeel ’Brede regeling combinatie functie’ waaruit onder andere de buurtsportcoaches worden gedekt wordt vanaf 2027 voortgezet ( 50.000 hogere lasten, nadelig) vanuit de nieuwe SPUK Stimulering Sport en BRC-regeling ( 84.000 baten, voordelig).
48 Wmo ( 296.000 lasten nadelig en 117.000 baten voordelig) De uitgaven voor maatwerkvoorzieningen stijgen met 296.000 (nadelig) als gevolg van prijsstijging en grotere vraag als gevolg van extramuralisatie en langer thuis willen of moeten blijven wonen. In de meerjarenbegroting was de aanname gedaan dat er een inkomensafhankelijke bijdrage WMO zou worden ingevoerd. Dit is in ieder geval in 2027 nog niet het geval. Als gevolg hiervan zijn de baten uit eigen bijdragen met 207.000 naar beneden bijgesteld (nadelig). De regionale voorziening Beschermd Wonen Wmo verwacht net als in voorgaande jaren meer middelen te ontvangen van het rijk dan benodigd zijn. Overschotten worden verdeeld over de deelnemende gemeenten naar rato van het aantal inwoners. Het verwachte begrotingsoverschot is in 2027 wederom hoger dan verwacht, wat voor Drimmelen leidt tot 324.000 hogere baten (voordelig). Minimabeleid (30.000 lasten nadelig) Om de impact van het minimabeleid te vergroten wordt het budget voor deze inzet met 30.000 euro verhoogd. Met deze aanvullende middelen kunnen bestaande regelingen worden uitgebreid. Daarnaast wordt er gewerkt aan een herijking van het minimabeleid om regelingen te prioriteren. Dit heeft tot doel om de doelgroep zo goed als mogelijk te ondersteunen opweg naar een solide financiºle basis en zelfstandigheid.
Mutatie reserves Op 9 juli 2026 is besloten over het raadsvoorstel Vervolg op evaluaties maatschappelijke accommodaties. De hiervoor incidenteel benodigde 60.000 wordt overeenkomstig het voorstel onttrokken uit de Algemene Reserve. De overige mutatie van de reserves is het gevolg van onttrekkingen uit de reserve kapitaallasten (bijstelling afschrijvingen o.b.v. gerealiseerde investeringen). 49 Algemene dekkingsmiddelen Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de ontwikkelingen binnen de Algemene Dekkingsmiddelen, oftewel daar waar het merendeel van de inkomsten binnenkomen. Onderstaande programmatabel laat per thema de meerjarige ontwikkeling zien van de begrote bedragen. In de kolommen Begroting 2027-2030 zijn de bedragen opgenomen van de thans voorliggende Meerjarenbegroting. In de kolom Mutatie 2027 (grijs) is de mutatie ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze na de Voorjaarsnota 2026 waren begroot opgenomen. Tabel A-1: Overzicht lasten en baten Algemene dekkingsmiddelen (bedragen x 1.000) Programma: Algemene dekkingsmiddelen | Realisatie | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting | Mutatie 2027 | Begroting | Begroting | Begroting t.o.v. begroting 2027 Nr | Thema / taakveld | 2025 | na wijziging | na VJN 2026 | 2027 | na VJN 2026 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten A. | Lokale heffingen | -599 | N | -545 N | -576 N | -552 N | 24 V | -552 N | -552 N | -552 N B.
| Uitkeringen gemeentefonds | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V C. | Dividend- en winstuitkering | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V D. | Saldo financieringsfunctie | -50 N | -105 N | -105 N | -16 N | 89 V | -16 N | -16 N | -16 N E. | Overige algemene dekkingsmiddelen | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V F. | Onvoorzien | -7 N | -5 N | -5 N | -5 N | 0 V | -5 N | -5 N | -5 N G. | Vennootschapsbelasting | 96 V | -13 N | -13 N | -13 N | 0 V | -13 N | -13 N | -13 N H. | Saldo kostenplaatsen | 0 V | -325 N | -633 N | 1 V | 633 | V | -1 N | -1 N | -1 N Totaal lasten | -8.662 | N | -992 N | -1.332 N | -585 N | 746 | V | -587 N | -587 N | -587 N Baten A. | Lokale heffingen | 6.262 | V | 6.381 V | 6.381 | V | 6.851 | V | 470 | V | 6.851 | V | 6.851 | V | 6.815 | V B. | Uitkeringen gemeentefonds | 54.749 | V | 55.041 | V | 58.177 | V | 58.177 | V | 0 V | 55.889 | V | 55.430 | V | 55.430 | V C. | Dividend- en winstuitkering | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V D. | Saldo financieringsfunctie | 103 | V | 173 V | 173 | V | 82 | V | -91 N | 82 | V | 82 V | 82 | V E. | Overige algemene dekkingsmiddelen | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V F. | Onvoorzien | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V G. | Vennootschapsbelasting | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V H.
| Saldo kostenplaatsen | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Totaal baten | 61.114 | V | 61.595 | V | 64.731 | V | 65.110 | V | 379 | V | 62.822 | V | 62.363 | V | 62.327 V Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves | 52.452 | V | 60.604 | V | 63.400 | V | 64.525 | V | 1.125 | V | 62.235 | V | 61.776 | V | 61.740 V Mutatie reserves 0.10 | Storting reserves | 0 V | 0 V | 0 V | -172 N | -172 N | -382 N | 0 V | 0 V 0.10 | Onttrekking reserves | 1.964 | V | 407 V | 137 | V | 1.226 | V | 1.088 | V | 31 | V | 31 V | 31 V Totaal mutatie reserves | 1.964 | V | 407 V | 137 | V | 1.054 | V | 917 | V | -352 N | 31 V | 31 V Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves | 54.416 | V | 61.011 | V | 63.537 | V | 65.578 | V | 2.042 | V | 61.883 | V | 61.806 | V | 61.770 V 50 51 52 Onderstaande tabel bevat per thema een toelichting van de mutaties ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze in de begroting 2026 na wijziging was opgenomen. Mutaties op de taakvelden die het gevolg zijn van de bijstelling van kapitaallasten (wijziging in afschrijvingen of rentetoerekening) of het gevolg van de doorbelasting van salarislasten (ambtelijke uren), worden niet separaat toegelicht. De verschillen hebben een omvang van tenminste 25.000 en worden op hoofdlijnen toegelicht.
Tabel A-2: Verschillenanalyse jaarlaag 2027 ten opzichte van begroting 2027 na VJN 2026 (bedragen x 1.000) Programma: Algemene dekkingsmiddelen Bedrag Lasten A. Lokale heffingen 24 V B. Uitkeringen gemeentefonds 0 V C. Dividend- en winstuitkering 0 V D. Saldo financieringsfunctie 89 V E. Overige algemene dekkingsmiddelen 0 V F. Onvoorzien 0 V G. Vennootschapsbelasting 0 V H. Saldo kostenplaatsen 633 V Totaal lasten 746 V Baten A. Lokale heffingen 470 V B. Uitkeringen gemeentefonds 0 V C. Dividend- en winstuitkering 0 V D. Saldo financieringsfunctie -91 N E. Overige algemene dekkingsmiddelen 0 V F. Onvoorzien 0 V G. Vennootschapsbelasting 0 V H. Saldo kostenplaatsen 0 V Totaal baten 379 V Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves 1.125 V Mutatie reserves 0.10 Storting reserves -172 N 0.10 Onttrekking reserves 1.088 V Totaal mutatie reserves 917 V Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves 2.042 V Bij de analyse van de verschillen onder Overhead is er veelal sprake van afwijkingen die niet aan de specifieke thema’s toe te rekenen zijn. A. Lokale heffingen Onder lokale heffing wordt de opbrengst van de onroerendezaakbelastingen voor eigenaren en gebruikers van niet-woningen en eigenaren van woningen opgenomen. De opbrengst van eigenaren woningen neemt met 250.000 toe en de opbrengst van de eigenaren/gebruikers niet-woningen met 220.000 D.
Saldo Financieringsfunctie De post saldo financieringsfunctie is een administratief onderdeel van de begroting wat gebruikt wordt voor de berekening van de rente en de doorbelasting daarvan. Deze post is in beginsel neutraal omdat de lasten en baten elkaar budgettair opheffen. H. Saldo Kostenplaatsen De post Saldo kostenplaatsen heeft ook een administratief karakter. In eerdere jaren werden hier ramingen opgenomen die resteerden nadat verschillende hulpkostenplaatsen doorbelast waren. In 2027 is de doorbelasting via hulpkostenplaatsen gewijzigd waardoor een verbeterede toerekening kon worden doorgevoerd. Gevolg is dat er sprake is van een (administratief) voordeel op de post Saldo kostenplaatsen. Reserves: 53 De storting in de reserve heeft betrekking op de afwikkeling van de grondexploitatie. Een storting in een reserve is een nadeel voor de exploitatie. Een voordeel voor de exploitatie is een onttrekking uit een reserve. In 2027 wordt er vanwege actualisatie van de kapitaallasten 106.000 minder onttrokken uit de algemene reserve. In begrotingsjaar 2027 zetten we de algemene reserve voor 1,195 miljoen in als structureel dekkingsmiddel voor structurele lasten. Deze inzet van de algemene reserve voldoet aan de voorschriften van de toezichthouder. Voor het exploitatiesaldo van de begroting is deze inzet een voordeel.
54 Overhead Wat gaat Overhead kosten? 55 Het doel van dit onderdeel over overhead is om de gemeenteraad een beter inzicht te geven in de totale overheadkosten van de organisatie. In de programmas ziet u de kosten van de kernactiviteiten. Alle kosten die te maken hebben met de aansturing en ondersteuning van medewerkers in deze kernactiviteiten noemen we overhead. Deze overheadkosten worden direct toegerekend aan de bijbehorende taken en activiteiten via een overheadtoeslag. . Bedrijfskosten voor activiteiten die gericht zijn op externe klanten worden geregistreerd onder de bijbehorende taakvelden. Het totale bedrag van de overhead is te vinden in het overzicht van inkomsten en uitgaven in de financiºle begroting en in de volgende tabellen. Onderstaande tabel laat per thema de meerjarige ontwikkeling zien van de begrote bedragen. In de kolommen Begroting 2027-2030 zijn de bedragen opgenomen van de thans voorliggende Meerjarenbegroting. In de kolom Mutatie 2027 (grijs) is de mutatie ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze na de Voorjaarsnota 2026 waren begroot opgenomen. Tabel O-1: Overzicht lasten en baten Overhead (bedragen x 1.000) Programma Overhead | Realisatie | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting | Mutatie 2027 | Begroting | Begroting | Begroting t.o.v.
begroting 2027 Nr | Thema / taakveld | 2025 | na wijziging | na VJN 2026 | 2027 | na VJN 2026 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten Automatisering | -2.826 | N | -2.974 | N | -2.814 | N | -2.773 | N | 41 V | -2.786 N | -2.799 | N | -2.825 | N Communicatie | -107 | N | -91 | N | -91 N | -93 N | -3 N | -68 N | -93 N | -68 N Facilitaire zaken | -545 | N | -556 | N | -556 | N | -584 | N | -28 N | -584 N | -584 | N | -584 | N Financiºle administratie | -396 | N | -26 | N | -26 N | -25 N | 1 V | -25 N | -25 N | -25 N Front-office | -43 N | -28 | N | -28 N | -22 N | 6 V | -22 N | -22 N | -22 N Huisvesting | -753 | N | -264 | N | -284 | N | -375 | N | -91 N | -447 N | -452 | N | -458 | N Management en bestuursondersteuning | -1.372 | N | -830 | N | -830 | N | -1.538 | N | -707 | N | -1.538 N | -1.538 | N | -1.538 | N Personeel en organisatie | -5.850 | N | -6.429 | N | -6.269 | N | -7.760 | N | -1.491 | N | -7.550 N | -7.513 | N | -7.490 | N Planning & Control | -555 | N | -395 | N | -395 | N | -636 | N | -241 | N | -566 N | -714 | N | -790 | N Totaal lasten | -12.447 | N | -11.967 | N | -11.668 | N | -14.172 | N | -2.504 | N | -13.952 N | -14.106 | N | -14.167 | N Baten Automatisering | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Communicatie | 12 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Facilitaire zaken | 39 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Financiºle administratie | 0 V | 0
V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Front-office | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Huisvesting | 19 V | 45 | V | 45 V | 1 V | -45 N | 1 V | 1 V | 1 V Management en bestuursondersteuning | 37 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Personeel en organisatie | 120 | V | 0 V | 0 V | 7 V | 7 V | 7 V | 7 V | 7 V Planning & Control | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Totaal baten | 227 | V | 45 | V | 45 V | 8 V | -38 N | 8 V | 8 V | 8 V Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves | -12.220 | N | -11.922 | N | -11.623 | N | -14.164 | N | -2.541 | N | -13.944 N | -14.098 | N | -14.159 N Mutatie reserves 0.10 | Storting reserves | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V 0.10 | Onttrekking reserves | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Totaal mutatie reserves | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V | 0 V Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves | -12.220 | N | -11.922 | N | -11.623 | N | -14.164 | N | -2.541 | N | -13.944 N | -14.098 | N | -14.159 N 56 57 Onderstaande tabel bevat per thema een toelichting van de mutaties ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze in de begroting 2026 na wijziging was opgenomen.
Mutaties op de taakvelden die het gevolg zijn van de bijstelling van kapitaallasten (wijziging in afschrijvingen of rentetoerekening) of het gevolg van de doorbelasting van salarislasten (ambtelijke uren), worden niet separaat toegelicht. De verschillen hebben een omvang van tenminste 25.000 en worden op hoofdlijnen toegelicht. Tabel 4-2: Verschillenanalyse jaarlaag 2027 ten opzichte van begroting 2027 na VJN 2026 (bedragen x 1.000) Programma: Overhead Bedrag Lasten A. Automatisering 41 V B. Communicatie -3 N C. Facilitaire zaken -28 N D. Financiºle administratie 1 V E. Front-office 6 V F. Huisvesting -91 N G. Management en bestuursondersteuning -707 N H. Personeel en organisatie -1.491 N I. Planning & Control -241 N Totaal lasten -2.571 N Baten A. Automatisering 0 V B. Communicatie 0 V C. Facilitaire zaken 0 V D. Financiºle administratie 0 V E. Front-office 0 V F. Huisvesting -45 N G. Management en bestuursondersteuning 0 V H. Personeel en organisatie 7 V I. Planning & Control 0 V Totaal baten -38 N Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves -2.541 N Mutatie reserves 0.10 Storting reserves 0 V 0.10 Onttrekking reserves 0 V Totaal mutatie reserves 0 V Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves -2.541 N Bij de analyse van de verschillen onder Overhead is er veelal sprake van afwijkingen die niet aan de specifieke thema’s toe te rekenen zijn. A.
Automatisering Als gevolg van nieuwe ontwikkelingen op het terrein van ICT diensten, hardware en software zoals Open Line en AI is de verwachting dat de budgetten voor onderhoud kantoorautomatisering, software en service lager zullen uitvallen. Per saldo een voordeel van 41.000 F. Huisvesting In het verleden is de SPUK uitkering sport geraamd als baat voor het gemeentehuis. Deze regeling is gewijzigd waardoor deze baat moet worden verlaagd met 35.000. Vanaf 2027 worden alle SPUK uitkeringen in 1 bedrag geraamd onder sportterreinen. Vanuit de grondexploitatie wordt een (administratieve) bijdrage toegerekend naar het gemeentehuis. Bij de actualisatie van de cijfers in de voorjaarsnota zijn de doorberekeningen vanuit de grondexploitatie naar beneden bijgesteld. Deze bijstelling was echter niet verwerkt op de kostenplaats gemeentehuis. Deze discrepantie ( 84.000 nadeel) wordt in deze begroting hersteld. G. Management en bestuursondersteuning 58 De toename onder management en bestuursondersteuning wordt met name veroorzaakt door de (administratieve) verplaatsing van de ambtelijke uren van het management van de specifieke kostenplaats naar een algemene kostenplaats management. In 2027 wordt een voordeel begroot van 200.000 vanwege de te ontvangen UWV gelden zoals zwangerschapsvergoedingen. De hoogte van de UWV vergoeding is gebaseerd op een gemiddelde van de afgelopen jaren.
Het budget voor de Wet Open Overheid (WOO) wordt met 77.000 verlaagd. Door de nieuwe meer geautomatiseerde werkwijze is er structureel minder inhuur nodig om aan de WOO-verplichtingen te voldoen. Daarnaast kunnen de geplande activiteiten dit jaar binnen de bestaande middelen worden uitgevoerd. Hierdoor wordt in 2027 minder gebruik gemaakt van het beschikbare budget dan oorspronkelijk geraamd. Het budget voor nieuwe vormen van participatie wordt met 25.000 verlaagd. De geplande activiteiten kunnen worden opgevangen binnen bestaande budgetten. H. Personeel en organisatie Salariskosten die niet kunnen worden doorbelast naar specifieke producten blijven "achter" op het onderdeel overhead. Over de gehele ambtelijke kostentoerekening is hiervan sprake voor een bedrag van 230.000. Voor de vervanging van personeel vanwege ziekte wordt een budget begroot van 360.000. Dit budget wordt met name ingezet voor de inhuur / extra uren in geval van ziekte bij bedrijfsonderdelen die bemenst moeten blijven om de dienstverlening te kunnen behouden (denk aan baliepersoneel en beheerders van accommodaties).
Daarnaast is er vanwege de opheffing van verschillende hulpkostenplaatsen een boekhoudkundig en zuiver administratief nadeel van ongeveer 900.000 binnen overhead omdat vanaf 2027 de kosten van de tractie en gereedschappen en van de gemeentewerf Made worden toegerekend aan overhead en niet meer op basis van een urenverdeling aan de overige taakvelden. De lasten voor arbeidsvoorwaarden stijgen in 2027 met 51.000. Deze toename wordt veroorzaakt door een actualisatie van de personeelsbudgetten op basis van de huidige inzichten en verwachte uitgaven. Daarbij is onder meer rekening gehouden met kosten voor overwerk, waarvoor in voorgaande jaren onvoldoende budget was opgenomen. I. Planning & Control De functionaris Gegevensbescherming (FGer) behoorde voorheen tot de formatie, deze FGer is uit de formatie gehaald en aan het budget werken door derden toegevoegd. Dit leidt tot een nadeel van 45.000. Daarnaast wordt de toe te rekenen rente met 30.000 verhoogd. Dit is een administratief voordeel binnen het product Treasury. Reserves: Binnen het onderdeel Overhead zijn geen stortingen of onttrekkingen van reserves voorzien. 59 Basisset beleidsindicatoren Basisset beleidsindicatoren Gemeenten zijn verplicht om in hun begroting en jaarstukken een uniforme set van beleidsindicatoren op te nemen.
Deze indicatoren maken het via de website www.waarstaatjegemeente.nl eenvoudiger om de prestaties van verschillende gemeenten met elkaar te vergelijken. De basisset is ingedeeld naar de verschillende taakvelden die gemeenten kennen: • | Bestuur en ondersteuning (0) • | Veiligheid (1) • | Verkeer, vervoer en waterstaat (2) • | Economie (3) • | Onderwijs (4) • | Sport, cultuur en recreatie (5) • | Sociaal Domein (6) • | Volksgezondheid en milieu (7) • | Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (8) Tabel beleidsindicatoren-1 Verplichte beleidsindicatoren Nr. Taak Indicator | Eenheid | Periode | Nederland | Drimmelen | Drimmelen | Drimmelen | Bron | Beschrijving veld | Realisatie | Realisatie | Begroting | Begroting 2025 | 2025 | 2026 | 2027 1 | 0 | Formatie | Fte per 1.000 | 2025 | n.v.t. | 7,06 | 7,80 | 9,05 | Eigen gegevens inwoners 2 | 0 | Bezetting | Fte per 1.000 | 2025 | n.v.t. | 7,27 | 7,90 | 9,05 | Eigen gegevens inwoners 3 | 0 | Apparaatskosten | Kosten per | 2025 | n.v.t. | 565,00 | 1.006,00 | 783,65 | Eigen gegevens inwoner 4 | 0 | Externe inhuur | Kosten als % | 2025 | n.v.t. | 25,00 | 8,00 | 12,80 | Eigen gegevens van totale loonsom + totale kosten inhuur externen 5 | 0 | Overhead | % van totale | 2025 | n.v.t. | 13,25 | 13,00 | 14,44 | Eigen gegevens lasten 6 | 1 | Verwijzingen Halt | per 1.000 inw. | 2025 | 10,00 | 12,00 | p.m. | p.m.
| Bureau Halt | Het aantal verwijzingen naar Halt, per 1.000 inwoners in 12-18 jr | de leeftijd van 12 tot 18 jaar. 60 Tabel beleidsindicatoren-1 7 | 1 | Winkeldiefstal per 1.000 | aantal per | 2025 | 2,10 | 0,70 | p.m. | p.m. | CBS - Diefstallen - | Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. inwoners | 1.000 inwoners | Gebiedscan / afd. Veiligheid 8 | 1 | Geweldsmisdrijven per | aantal per | 2025 | 4,60 | 2,50 | p.m. | p.m. | CBS - Criminaliteit | Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. 1.000 inwoners | 1.000 inwoners | Gebiedscan / afd. Veiligheid | Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). 9 | 1 | Diefstal uit woning per | aantal per | 2025 | 1,20 | 1,40 | p.m. | p.m. | CBS - Diefstallen Gebiedscan Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. 1.000 inwoners | 1.000 inwoners | / afd. Veiligheid 10 | 1 | Vernieling en beschadiging | aantal per | 2025 | 5,70 | 4,20 | p.m. | p.m. | CBS - Criminaliteit | Het aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 per 1.000 inwoners | 1.000 inwoners | Gebiedscan / afd. Veilgheid | inwoners.
11 | 3 | Functiemenging | % | 2025 | 54,60 | 45,70 | 42,98 | 44,60 | CBS - BAG/LISA Landelijk | De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de Informatiesysteem | verhouding tussen banen en woningen, en varieert Arbeidsplaatsen. | tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. 12 | 3 | Vestigingen | per 1.000 inw | 2025 | 196,10 | 187,90 | 182,20 | p.m. | LISA Landelijk | Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 15-64 jr | Informatiesysteem | inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar. Arbeidsplaatsen. 13 | 4 | Absoluut verzuim | per 1.000 | 2025 | 7,40 | 6,60 | p.m. | p.m. | DUO - Dienst Uitvoering | Het aantal leerplichtigen en/of kwalificatieplichtige leerlingen | Onderwijs/Ingrado | jongeren die niet staan ingeschreven op een school of instelling, per 1.000 leerlingen. 14 | 4 | Relatief verzuim | per 1.000 | 2025 | 28,00 | 15,00 | p.m. | p.m. | DUO - Dienst Uitvoering | Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op leerlingen | Onderwijs/Ingrado | een school, maar ongeoorloofd afwezig is. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend, per 1.000 leerlingen. 15 | 4 | Voortijdige schoolverlaters | % | 2025 | 2,30 | 1,40 | p.m. | p.m.
| DUO - Dienst Uitvoering | Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 totaal (VO + MBO) | Onderwijs/Ingrado | jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. 16 | 5 | Niet-sporters | % | 2024 | 42,50 | 45,20 | p.m. | p.m. | Gezondheidsmonitor | Het percentage niet wekelijkse sporters ten opzichte van volwassenen (en ouderen), | het totaal aantal inwoners. GGD, CBS en RIVM 17 | 6 | Banen | per 1.000 inw | 2025 | 858,80 | 595,30 | 566,80 | 582,5 | CBS - | Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jr | Bevolkingsstatistiek/LISA | 15 t/m 64 jaar. 18 | 6 | Jongeren met delict voor | % | 2023 | 1,00 | 1,00 | 1,00 | p.m. | CBS - Jeugd | Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict rechter | voor de rechter is verschenen. 19 | 6 | Kinderen in uitkeringsgezin | % | 2024 | 6,00 | 3,00 | - | 7,00 | CBS - Jeugd | Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. 20 | 6 | Netto arbeidsparticipatie | % | 2025 | 73,20 | 75,40 | 75,00 | 76,00 | CBS - Arbeidsdeelname | Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking. 21 | 6 | Werkloze jongeren | % | 2024 | 2,00 | 1,00 | 1,00 | 1,10 | CBS - Jeugd | Het percentage werkeloze jongeren (16-22 jaar).
22 | 6 | Personen met een | per 10.000 inw | 2025 | 281,20 | 102,50 | 152,00 | 156,00 | CBS - Participatie Wet | Het aantal personen met een uitkering op grond van de bijstandsuitkering | 18 jr e.o. | Wet werk en bijstand en de Participatiewet, per 10.000 inwoners. 23 | 6 | Aantal re- | per 10.000 inw | 2025 | 217,80 | 212,00 | 180,00 | p.m. | CBS - Participatie Wet | Het aantal re-integratie voorzieningen, per 10.000 integratievoorzieningen | 15-64 jr | inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar 61 Tabel beleidsindicatoren-1 24 | 6 | Jongeren met jeugdhulp | % van alle | 2025 | 13,70 | 16,10 | p.m. | p.m. | CBS - Jeugd | Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten jongeren tot 18 | opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. jaar 25 | 6 | Jongeren met | % | 2025 | 1,00 | 0,80 | 1,00 | p.m. | CBS - Jeugd | Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbescherming | jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. 26 | 6 | Jongeren met | % | 2025 | 0,40 | p.m. | p.m. | p.m. | CBS - Jeugd | Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclassering | jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). 27 | 6 | Cliºnten met een | per 10.000 inw | 2025 | 720,00 | 740,00 | 755,00 | 755,00 | CBS - Monitor Sociaal | Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende maatwerkarrangement | Domein WMO | bevolkingsgroep.
Een maatwerkarrangement is een WMO | vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. 28 | 7 | Omvang huishoudelijk | kg per inwoner | 2024 | 148,00 | 79,00 | <81 | p.m. | CBS - Statistiek Huishoudelijk De hoeveelheid restafval per bewoner per jaar (kg) restafval | afval 29 | 7 | Hernieuwbare elektriciteit | % | 2024 | 42,80 | 140,00 | 123,00 | 140,00 | VNG/Regionale | Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt klimaatmonitor | uit wind, waterkracht, zon of biomassa in %. 30 | 8 | WOZ-waarde woningen | x 1.000 | 2026 | 439,00 | 462,00 | 440,00 | 462,00 | CBS - Statistiek Waarde | De gemiddelde WOZ waarde van woningen (x1.000). Onroerende Zaken 31 | 8 | Nieuw gebouwde woningen | aantal per | 2024 | 8,40 | 3,20 | 27,60 | 26,30 | BAG Drimmelen & CBS voor | Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen. 1.000 | beeld Nederland woningen 32 | 8 | Demografische druk | % | 2026 | 40,00 | 76,00 | 76,00 | 77,00 | CBS | De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. 33 | 8 | Woonlasten | | 2026 | 993,00 | 955,00 | p.m. | 955,00 | COELO, Groningen | Het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een ØØnpersoonshuishouden | ØØnpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.
34 | 8 | Woonlasten | | 2026 | 1.091,00 | 1.061,00 | p.m. | 1.061,00 | COELO, Groningen | Het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een meerpersoonshuishouden | meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. 62 63 Paragrafen A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inventarisatie van de risico’s Een gezonde financiºle positie is een belangrijke voorwaarde voor het realiseren van de ambities en maatschappelijke opgaven van de gemeente Drimmelen. In deze paragraaf geven we inzicht in de belangrijkste financiºle risico’s, de wijze waarop deze worden beheerst en de mate waarin de gemeente in staat is om eventuele tegenvallers op te vangen zonder ingrijpende gevolgen voor beleid en dienstverlening. Het weerstandsvermogen wordt bepaald op basis van een systematische risicoanalyse, ondersteund door het risicomanagementsysteem van de gemeente. Dit systeem ondersteunt de organisatie bij het identificeren, analyseren, prioriteren en beheersen van risicos, zodat tijdig passende maatregelen kunnen worden getroffen. Op basis van deze analyse is voor 2027 een actueel risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel vormt de basis voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit: het bedrag dat nodig is om de financiºle gevolgen van niet-afgedekte risicos op te kunnen vangen.
Het betreft risicos die qua omvang en aard niet binnen de reguliere programmabegroting kunnen worden opgevangen en waarvoor geen bestemmingsreserves beschikbaar zijn. De opgenomen risico’s worden beoordeeld op basis van de kans dat zij optreden en de mogelijke financiºle gevolgen. Omdat het onwaarschijnlijk is dat alle risico’s zich tegelijkertijd en in hun maximale omvang voordoen, wordt met een risicosimulatie berekend hoeveel weerstandscapaciteit nodig is om de financiºle gevolgen van deze risico’s op te vangen. Daarbij wordt uitgegaan van een zekerheid van 90%. Dit betekent dat de beschikbare weerstandscapaciteit naar verwachting in 9 van de 10 situaties voldoende is om de financiºle gevolgen van de geïnventariseerde risico’s op te vangen. Het opnemen van een risico in deze berekening betekent niet dat hiervoor automatisch middelen beschikbaar worden gesteld wanneer het risico zich voordoet. Uitgangspunt blijft dat financiºle tegenvallers in eerste instantie zoveel mogelijk binnen het betreffende programma worden opgevangen. Risicokaart De risicokaart hieronder geeft inzicht in de spreiding van de risicos naar kans van optreden en financieel gevolg. De aantallen in de risicocategorieºn tellen op naar 47 geïdentificeerde risicos.
De risico’s waarvan de kans van optreden kleiner is dan 10%, of de maximale schadelast is kleiner dan 25.000, zijn vanwege hun geringe betekenis buiten beschouwing gelaten. Tabel Par.A-1 Maximale schadelast x > 500.000 | 6 | 1 | 2 | 2 250.000 > x < 500.000 | 3 | 4 | 1 | 1 100.000 > x < 250.000 | 8 | 4 | 2 25.000 > x < 100.000 | 4 | 2 | 2 x < 25.000 Imagoschade | 1 | 2 | 2 10% | 30% | 50% | 70% | 90% Kans Risico top 10 De belangrijkste gemeentelijke risico’s liggen ook in 2027 vooral op het gebied van de financiºle houdbaarheid van het sociaal domein, de uitvoering van wettelijke taken en de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening. Het risico dat de door het Rijk begrote besparingen uit de Hervormingsagenda Jeugd niet worden gerealiseerd, blijft het grootste financiºle risico voor de gemeente Drimmelen. Opvallend is de stijging van het risico cybercriminaliteit van de tiende naar de tweede positie in de risicotop 10. Deze stijging hangt samen met het gewijzigde dreigingslandschap, waarbij we in toenemende mate worden geconfronteerd met digitale dreigingen en de mogelijke impact van cyberincidenten groter is geworden.
Daarnaast vormen personeelstekorten, stijgende kosten binnen de Wmo, de groei van het aantal bijstandsgerechtigden, garantstellingen voor vastgoed, versnelde slijtage van wegen en onvolledige 64 areaalgegevens belangrijke risicos voor de gemeente. Deze tien risicos hebben de grootste invloed op het totale risicoprofiel van de gemeente. Per risico is aangegeven wat het mogelijke financiºle effect is, hoe groot de kans is dat het risico zich voordoet en welke bijdrage het levert aan het totale risicoprofiel. Tabel Par.A-2 Risico top 10 2027 | 2026 | 2025 | Risico | Max. risico | 2027 | 2027 Invloed op begroting | begroting | jaarstuk | bedrag | Kans | risicoprofiel 1 | 1 | 1 | Niet realiseren van de door het Rijk begrote | max. 1.500.000 | 70% | 15.2% besparingen uit de Hervormingsagenda Jeugd 2 | 10 | * | Cybercriminaliteit | max. 2.000.000 | 30% | 6.5% 3 | * | * | Netcongestie belemmert realisatie woningbouw, | max. 1.000.000 | 50% | 6.4% onderwijshuisvesting en maatschappelijke voorzieningen.
4 | * | * | Onzekerheid over structurele financiering vanaf | max. 1.000.000 | 50% | 6.3% 2028 5 | * | * | Onvoldoende beschikbaarheid gekwalificeerd | max. 500.000 | 70% | 5.4% personeel 6 | 8 | 5 | Het begrote budget voor Wmo-voorzieningen is | max. 630.000 | 70% | 4.5% ontoereikend 7 | 3 | 6 | Toename van het aantal bijstandsgerechtigden | max. 500.000 | 70% | 3.9% 8 | * | 3 | Garantiestelling t.b.v. exploitatie van vastgoed in de max. 613.000 | 50% | 3.4% gemeente 9 | * | * | Versnelde wegdegradatie door zwaardere belasting | max. 500.000 | 50% | 3.3% 10 | * | * | Onvolledige areaaldata beïnvloeden beheer- en | max. 750.000 | 30% | 3.3% investeringsbeslissingen * = Dit risico is nieuw opgenomen of behoorde niet eerder tot de risico top 10 Toelichting bij risico’s 1. Niet realiseren besparingen Hervormingsagenda Jeugd De Rijksoverheid heeft in haar meerjarige begroting al rekening gehouden met besparingen uit de Hervormingsagenda Jeugd. Deze besparingen worden verwerkt in de toekomstige middelen die gemeenten voor jeugdzorg ontvangen. De gemeente werkt aan de uitvoering van deze agenda onder meer door de ontwikkeling van Stevige Lokale Teams, waarmee jeugdigen en gezinnen eerder en dichter bij huis ondersteuning krijgen en het gebruik van specialistische jeugdhulp moet afnemen.
Het is echter nog onzeker of deze aanpak daadwerkelijk leidt tot de besparingen die het Rijk al heeft ingeboekt. 2. Cybercriminaliteit Door de toenemende digitale dreiging is risico van cybercriminaliteit gestegen naar de tweede plaats van de top 10 risico’s. Gemeenten zijn steeds vaker het doelwit van cyberaanvallen, zoals ransomware, phishing en DDoS-aanvallen. Een succesvolle aanval kan leiden tot uitval van systemen, verlies van gegevens en het tijdelijk stilvallen van de dienstverlening aan inwoners en bedrijven. Daarnaast kunnen de herstelkosten aanzienlijk zijn en is de kans op reputatieschade groot. De gemeente beheerst dit risico met een risico gestuurde aanpak van informatiebeveiliging. De basis hiervoor vormt het onlangs geactualiseerde Informatiebeveiligings- en Privacy plan (IB&P-plan). Door risicoanalyses, bewustwording van medewerkers, leveranciersmanagement, monitoring, audits en het versterken van de bedrijfscontinuïteit wordt zowel de kans op een cyberincident als de impact ervan op de gemeentelijke dienstverlening beperkt. 3. Netcongestie belemmert ruimtelijke ontwikkelingen 65 66 De beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet vormt een groeiende belemmering voor de realisatie van woningbouw, onderwijshuisvesting en maatschappelijke voorzieningen. De gemeente werkt actief samen met regionale partners, netbeheerders, provincie en Rijk.
Daarnaast wordt bij schaarste in beschikbare transportcapaciteit prioriteit gegeven aan woningbouw en onderwijshuisvesting. Wanneer onvoldoende transportcapaciteit beschikbaar is leidt dit mogelijk tot vertraging bij het realiseren van belangrijke maatschappelijke doelen en moeten er aanvullende maatregelen worden getroffen. Dit leidt tot extra kosten voor tijdelijke oplossingen, aanpassingen in projectontwerpen of gefaseerde uitvoering van projecten. 4. Onzekerheid over structurele financiering vanaf 2028 De Rijksoverheid wordt in toenemende mate geconfronteerd met onzekerheden als gevolg van internationale ontwikkelingen, geopolitieke spanningen, handelsbelemmeringen en inflatie. Deze factoren hebben gevolgen voor de keuzes in het rijksbeleid. Deze ontwikkelingen werken direct door in de omvang en verdeling van de middelen die gemeenten ontvangen. In het bestuursakkoord is daarom expliciet rekening gehouden met een beperkte investeringsruimte richting 2028, een realistische reservepositie en het behoud van voldoende weerstandsvermogen en solvabiliteit. Daarnaast krijgen gemeenten steeds meer wettelijke taken en verantwoordelijkheden, waardoor het moeilijker wordt om de organisatie en dienstverlening snel aan te passen wanneer de beschikbare middelen afnemen.
Dit vergroot de begrotingsrisico’s en beperkt de mogelijkheden om op langere termijnbeleid en investeringen vorm te geven. 5. Onvoldoende beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel De beschikbaarheid van specialistische kennis staat onder druk door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt. Wanneer specifieke deskundigheid onvoldoende beschikbaar is, kan dit gevolgen hebben voor de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening, de uitvoering van wettelijke taken en de realisatie van projecten. Daarnaast kan een grotere afhankelijkheid van externe inhuur leiden tot hogere kosten en verlies van organisatiekennis. 6. Overschrijding budget Wmo-voorzieningen De Wmo is een openeindregeling. Dit betekent dat inwoners die op grond van de wet recht hebben op ondersteuning, deze ondersteuning moeten kunnen ontvangen. De omvang van de uitgaven is daardoor sterk afhankelijk van de daadwerkelijke zorgvraag. Hoewel de gemeente zorgvuldig indiceert en goede afspraken maakt met aanbieders, is de ontwikkeling van de vraag slechts beperkt voorspelbaar. Veranderingen in de gezondheidssituatie van inwoners, demografische ontwikkelingen, langer zelfstandig wonen en maatschappelijke ontwikkelingen kunnen leiden tot een grotere vraag naar ondersteuning dan vooraf is geraamd. Hierdoor bestaat het risico dat de kosten voor Wmo- voorzieningen hoger uitvallen dan begroot.
Daarnaast kunnen prijsstijgingen en loonontwikkelingen in de zorg de financiºle druk verder vergroten. 7. Toename aantal bijstandsgerechtigden De gemeente heeft slechts beperkte invloed op het aantal inwoners dat een beroep doet op de Participatiewet. Ontwikkelingen zoals economische omstandigheden, de huisvesting van statushouders en de instroom van jongeren met een arbeidsbeperking kunnen leiden tot een hogere instroom in de bijstand dan vooraf is voorzien. Hierdoor bestaat het risico dat de uitkeringslasten toenemen en de druk op re-integratie en de uitvoering van de sociale dienstverlening verder oploopt. Omdat deze ontwikkelingen slechts beperkt voorspelbaar zijn, kunnen de kosten hoger uitvallen dan begroot. 8. Garantiestelling t.b.v. exploitatie gemeentelijk vastgoed De gemeente staat garant voor eventuele verliezen bij de exploitatie van een deel van het gemeentelijk vastgoed. Wanneer de exploitatie onvoldoende sluitend blijkt, kan de gemeente worden geconfronteerd met aanvullende financiºle bijdragen boven op de reguliere subsidie. De kans dat een beroep wordt gedaan op de garantiestelling wordt als hoog ingeschat, waardoor rekening wordt gehouden met mogelijke extra lasten voor de gemeentelijke begroting. 9.
Versnelde wegdegradatie door zwaardere belasting 67 De kwaliteit en levensduur van de gemeentelijke infrastructuur worden steeds vaker beïnvloed door externe ontwikkelingen in de regio. De groei van woningbouw, economische activiteiten en verkeersbewegingen zorgt voor een intensiever gebruik van wegen. Daarnaast staan onderhoudsbudgetten onder druk door stijgende kosten voor arbeid, materialen en aannemersdiensten. Hierdoor bestaat het risico dat onderhoud en vervangingsinvesteringen eerder nodig zijn en tegen hogere kosten moeten worden uitgevoerd dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. 10. Onvolledige areaalgegevens Door wijzigingen in wet- en regelgeving, nieuwe registratie-eisen, areaaluitbreidingen en de afhankelijkheid van gegevens van externe partijen bestaat het risico dat areaalgegevens niet volledig, actueel of eenduidig beschikbaar zijn. Dit kan beheer- en investeringsbeslissingen beïnvloeden en leiden tot bijstellingen van onderhouds- en investeringsplannen. Om dit risico te beperken worden areaalgegevens periodiek geactualiseerd en gecontroleerd en vindt afstemming plaats met interne en externe partijen. Ondanks deze beheersmaatregelen blijft er een risico bestaan dat gegevens niet tijdig of volledig beschikbaar zijn.
Inventarisatie van de weerstandscapaciteit Bepaling van het weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de mate waarin de gemeente financieel in staat is om onverwachte tegenvallers en risicos op te vangen. Hiervoor wordt de beschikbare weerstandscapaciteit, oftewel de financiºle middelen die hiervoor kunnen worden ingezet, afgezet tegen de benodigde weerstandscapaciteit: het bedrag dat nodig is om de financiºle gevolgen van geïnventariseerde risicos te kunnen opvangen. De verhouding tussen deze twee grootheden wordt uitgedrukt in de weerstandsratio. Deze ratio vormt een belangrijke indicator voor de financiºle weerbaarheid van de gemeente. Benodigde weerstandscapaciteit Als alle risicos zich tegelijk en in volle omvang zouden voordoen, zou dat een financieel nadeel van 25,3 miljoen betekenen. Omdat het onwaarschijnlijk is dat alle risicos zich tegelijkertijd en maximaal voordoen, is een risico-simulatie uitgevoerd. Daarbij is gerekend met een zekerheid van 90%. Uit deze simulatie blijkt dat een bedrag van 5,7 miljoen voldoende is om de risicos in 2027 met 90% zekerheid op te vangen. Dit bedrag is gebaseerd op risicos waarvoor geen of onvoldoende beheersmaatregelen beschikbaar zijn. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen die de gemeente kan inzetten om risicos op te vangen.
Voor 2027 is deze capaciteit begroot op 22,3 miljoen (ten opzichte van 17,1 miljoen in de primaire begroting van 2026). Weerstandsratio Om te beoordelen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt de beschikbare capaciteit afgezet tegen de benodigde capaciteit. Dit levert de weerstandsratio op: Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = ------------------------------------------------------- Benodigde weerstandscapaciteit Een ratio groter dan 1 betekent dat de gemeente voldoende middelen heeft om de risicos op te vangen. In 2027 is dit wederom het geval. 68 De raad heeft in de Nota risicomanagement en weerstandsvermogen bepaald dat de weerstandsratio van de gemeente Drimmelen minimaal 1 moet bedragen. Bij een ratio van 1 is het beschikbare weerstandsvermogen exact voldoende om de geïnventariseerde risico’s op te vangen. Met een ratio van 3,93 beschikt de gemeente in 2027 over bijna vier keer zoveel weerstandscapaciteit als op basis van de risico-inschatting minimaal noodzakelijk is. Daarmee is sprake van een zeer ruime financiºle buffer en voldoet de gemeente ruimschoots aan de door de raad gestelde ondergrens. Ten opzichte van de primaire begroting 2026 (4,34) en de jaarrekening 2025 (6,01) is de ratio wel afgenomen. Deze daling betekent echter niet dat het weerstandsvermogen onvoldoende wordt.
De beschikbare weerstandscapaciteit blijft ook in 2027 aanzienlijk hoger dan benodigd om de geïnventariseerde risico’s af te dekken. In de berekening van het weerstandsvermogen wordt ervan uitgegaan dat de risico’s die samenhangen met de grondexploitaties worden afgedekt door de reserve van het grondbedrijf. Voor een nadere toelichting op deze risico’s wordt verwezen naar paragraaf G. Grondbeleid. Financiºle kengetallen De financiºle kengetallen geven inzicht in de financiºle positie van de gemeente en de ontwikkeling daarvan in de komende jaren. Zij laten zien hoeveel financiºle ruimte de gemeente heeft, hoe de balans zich ontwikkelt en in hoeverre financiºle risico’s kunnen worden opgevangen. De kengetallen hebben vooral een signalerende functie. Een afzonderlijk kengetal zegt daarom niet alles over de financiºle positie van de gemeente. Pas door de kengetallen in samenhang te beoordelen ontstaat een compleet beeld van de financiºle weerbaarheid, de financiºle ruimte en de houdbaarheid van de gemeentelijke financiºn op langere termijn. In deze paragraaf worden de financiºle kengetallen toegelicht en afgezet tegen de vastgestelde signaleringswaarden. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de huidige financiºle positie, maar ook naar de ontwikkelingen die in de komende jaren zichtbaar worden.
De kengetallen bieden daarmee een basis voor het gesprek over de financiºle keuzes en afwegingen die nodig zijn om Drimmelen ook op langere termijn financieel gezond en toekomstbestendig te houden. De meerjarige kengetallen zijn gebaseerd op een prognose van de gemeentelijke balans. Voor de jaren verder in de toekomst krijgt deze prognose een meer globaal karakter. De uitkomsten moeten daarom vooral worden gezien als een indicatie van de richting waarin de financiºle positie zich kan ontwikkelen en niet als een exacte voorspelling. Zij helpen om ontwikkelingen tijdig te signaleren en bieden een basis voor de financiºle sturing en de bestuurlijke afwegingen in de komende jaren.
Tabel Par.A-4 Kengetallen | Jaarrekening | Begroting | Kadernota 2027 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | (norm) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1a. Netto schuldquote | 42% | 65% | 74% | 89% | 95% | 101% 1b. Netto schuldquote | 37% | 60% Signaleringswaarde | 66% | 81% | 86% | 92% gecorrigeerd voor verstrekte | 130% leningen 2. Solvabiliteitsratio | 41% | 32% Signaleringswaarde | 32% | 25% | 22% | 18% 20% 3. Kengetal grondexploitatie | 0,2% | -2,1% Signaleringswaarde | 1,2% | 1,8% | 0,0% | 0,0% 10% 4. Structurele exploitatieruimte | 1% | 0,3% Signaleringswaarde | 0,0% | -4,6% | -4,4% | -4,9% 0% 5. Belastingcapaciteit | 99% | 93% Signaleringswaarde | 97% | 98% | 102% | 102% 100% Toelichting op de kengetallen in vergelijking met jaarrekening 2025 1a. Netto schuldquote & 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote geeft inzicht in de omvang van de gemeentelijke schulden ten opzichte van de inkomsten. De gecorrigeerde netto schuldquote houdt daarnaast rekening met verstrekte leningen en geeft daardoor een beter beeld van de daadwerkelijke schuldenlast. De netto schuldquote stijgt van 42% in de jaarrekening 2025 naar 74% in de begroting 2027. Ook de voor verstrekte leningen gecorrigeerde netto schuldquote neemt toe naar 66% (37% in 2025).
Deze ontwikkeling hangt vooral samen met de uitvoering van het investeringsprogramma en de daarvoor benodigde externe financiering. Ondanks de stijging blijven beide kengetallen in 2027 ruim onder de gehanteerde signaleringswaarde van 130%. De ontwikkeling laat zien dat de schuldpositie toeneemt, maar geeft geen aanleiding om te concluderen dat sprake is van een onhoudbare schuldenlast. Wel neemt de financiºle kwetsbaarheid geleidelijk toe en vraagt de ontwikkeling om blijvende aandacht bij toekomstige investerings- en financieringsbeslissingen. 2. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio laat zien welk deel van het totale vermogen met eigen middelen is gefinancierd en geeft daarmee een indicatie van de financiºle weerbaarheid van de gemeente. De solvabiliteitsratio daalt van 41% in de jaarrekening 2025 naar 32% in de begroting 2027. Dit betekent dat het aandeel van het eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen afneemt. Met 32% blijft de solvabiliteit duidelijk boven de signaleringswaarde van 20%. De gemeente beschikt daarmee nog steeds over een gezonde vermogenspositie. De daling laat wel zien dat de beschikbare financiºle buffer geleidelijk afneemt als gevolg van investeringen en de financiering daarvan. 3.
Kengetal grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft inzicht in het financiºle belang van grondexploitaties ten opzichte van de totale omvang van de gemeente en daarmee in de risico’s die samenhangen met grondbeleid. Het kengetal grondexploitatie bedraagt 1,2% in de begroting 2027 ten opzichte van 0,2% in de jaarrekening 2025. Hiermee blijft het aandeel van de grondexploitaties in de financiºle positie van de gemeente beperkt en ruim binnen de gestelde norm van maximaal 10%. Dit wijst erop dat de risico’s die samenhangen met grondexploitaties beheersbaar zijn en slechts een beperkte invloed hebben op de totale financiºle positie van de gemeente. 4. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft aan in hoeverre structurele lasten kunnen worden gedekt uit structurele inkomsten en daarmee hoeveel financiºle ruimte beschikbaar is voor nieuw beleid of tegenvallers. 69 70 De structurele exploitatieruimte neemt af van 1% in de jaarrekening 2025 naar 0,0% in de begroting 2027. Dit betekent dat de structurele baten en lasten in 2027 nog juist met elkaar in evenwicht zijn, maar dat de financiºle ruimte voor nieuwe structurele uitgaven beperkt is. Vanaf 2028 ontstaat een negatieve structurele exploitatieruimte, hetgeen aangeeft dat aanvullende maatregelen of keuzes nodig zijn om het structurele begrotingsevenwicht op langere termijn te behouden. 5.
Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit laat zien hoe de lokale woonlasten zich verhouden tot het landelijk gemiddelde en geeft daarmee een indicatie van de ruimte om de eigen inkomsten te verhogen. De belastingcapaciteit bedraagt 97% in de begroting 2027 (99% in 2025). Dit betekent dat de lokale lasten voor inwoners iets onder het landelijk gemiddelde liggen. De gemeente benut daarmee nog niet de volledige beschikbare belastingcapaciteit. Tegelijkertijd is de ruimte om toekomstige financiºle opgaven uitsluitend via lastenverhogingen op te vangen beperkt. Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiºle positie De financiºle kengetallen laten zien dat de financiºle positie van de gemeente de komende jaren verandert onder invloed van investeringen en een afnemende structurele begrotingsruimte. Bij de beoordeling van deze ontwikkeling is het belangrijk om te beseffen dat de meerjarige kengetallen vanaf 2027 zijn gebaseerd op een balansprognose. Voor de jaren verder in de toekomst heeft deze prognose een meer globaal karakter. De feitelijke ontwikkeling van de balans wordt de komende jaren mede bepaald door besluiten over investeringen, de financieringsbehoefte, afschrijvingen en de ontwikkeling van de activa, passiva en liquiditeitspositie.
De meerjarige kengetallen moeten daarom niet worden gelezen als een exacte voorspelling van de financiºle positie, maar als een indicatie van de richting waarin deze zich kan ontwikkelen. Met name de netto schuldquote is gevoelig voor wijzigingen in investeringsplanningen en financieringsbehoeften. De uiteindelijke uitkomsten kunnen daardoor afwijken van de huidige ramingen. De kengetallen moeten bovendien in samenhang worden beschouwd. De oplopende schuldquote en de afnemende solvabiliteit laten zien dat de financiºle ruimte op de balans geleidelijk kleiner wordt. Daar staat tegenover dat de risico’s vanuit de grondexploitaties beperkt blijven, de belastingcapaciteit zich rond het landelijk gemiddelde beweegt en de gemeente beschikt over een solide weerstandsvermogen. Tegelijkertijd laat de structurele exploitatieruimte zien dat de ruimte binnen de exploitatie de komende jaren onder druk komt te staan. De gehanteerde signaleringswaarden helpen om ontwikkelingen tijdig in beeld te brengen en vormen een belangrijk hulpmiddel voor de financiºle sturing. Zij moeten echter niet afzonderlijk worden beoordeeld. Een overschrijding of nadering van een signaleringswaarde betekent niet automatisch dat sprake is van een financieel probleem.
Het is vooral een aanleiding om het gesprek te voeren over de achterliggende ontwikkelingen, de investeringsopgave, de financiºle risico’s en de keuzes die nodig zijn om de financiºle positie duurzaam gezond te houden. In dat licht laten de kengetallen vooral zien dat de gemeente voor een belangrijke afweging staat. De komende jaren wordt geïnvesteerd in het op orde brengen van de basis, onder meer op het gebied van beheer en onderhoud, terwijl tegelijkertijd wordt gewerkt aan de ontwikkeling van Drimmelen. Deze investeringen dragen bij aan de maatschappelijke ambities van de gemeente, maar vragen ook om blijvende aandacht voor de financiºle draagkracht op langere termijn. Op basis van het totale beeld is geen sprake van een acute financiºle kwetsbaarheid. Wel laten de kengetallen zien dat de financiºle ruimte de komende jaren geleidelijk afneemt. Het belang van duidelijke prioritering wordt groter. De kengetallen benadrukken daarmee de noodzaak om de komende jaren tijdig keuzes te maken, de financiºle ontwikkeling zorgvuldig te monitoren en de meerjarige balansprognoses waar mogelijk verder te verfijnen. Zo kunnen raad, college en toezichthouder gezamenlijk blijven sturen op een financieel gezonde en toekomstbestendige gemeente. Samenvatting 71 De financiºle positie van de gemeente blijft in 2027 gezond.
De meerjarige kengetallen laten wel zien dat de financiºle ruimte de komende jaren onder druk komt te staan door afnemende rijksmiddelen, de investeringen die nodig zijn om de basis op orde te houden en de ambities voor de verdere ontwikkeling van Drimmelen. De ontwikkeling van de schuldquote, solvabiliteit en structurele exploitatieruimte vraagt daarom aandacht. Tegelijkertijd beschikken we over een ruim weerstandsvermogen en is er geen sprake van een acute financiºle kwetsbaarheid. De meerjarige kengetallen hebben vooral een signalerende functie. Zij maken zichtbaar waar de financiºle drukpunten voor de toekomst liggen en ondersteunen het gesprek over prioriteiten, investeringen en financiºle houdbaarheid. De belangrijkste opgave is niet het oplossen van een direct financieel probleem, maar het gezamenlijk maken van keuzes die ervoor zorgen dat de ambities van vandaag ook op langere termijn financieel verantwoord kunnen worden gerealiseerd. 72 B. Lokale heffingen Inleiding In de paragraaf lokale heffingen gaan we in op: de hoofdlijnen van het beleid, de lokale lastendruk, de begrote inkomsten, de mate van kostendekkendheid en een korte beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Hiermee houden we rekening met de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Beleid lokale heffingen Onder de diverse lokale heffingen van de gemeente Drimmelen vallen: de belastingen, heffingen en retributies/rechten. Deze heffingen zijn hoogstens kostendekkend en dragen bij aan het welzijn, de leefbaarheid en voorzieningen van de gemeente. Belastingen Tegenover een belasting staat geen rechtstreekse individuele tegenprestatie van de gemeente. De opbrengsten dienen als algemeen dekkingsmiddel. Onder de noemer belastingen vallen onder andere de volgende belastingen van de gemeente Drimmelen: Onroerendezaakbelastingen (OZB) Precariobelasting Toeristenbelasting. Heffingen Heffingen worden geheven om kosten van collectieve voorzieningen te betalen. Onder de noemer heffingen vallen onder andere de volgende heffingen van de gemeente Drimmelen: Afvalstoffenheffing Rioolheffing Bijdrage BedrijvenInvesteringsZone (BIZ). Retributies/rechten Rechten worden geheven voor een geleverde of een bewezen individuele dienst. Onder de noemer rechten vallen onder andere de volgende retributies/rechten van de gemeente Drimmelen: Begraafrechten Marktgelden/ standplaatsen Leges, zoals secretarieleges, leges omgevingsvergunning en leges Biesbosch. Onroerendezaakbelasting De tarieven worden berekend op basis van de begrote opbrengst OZB in combinatie met de WOZ- waarde voor het belastingjaar (inclusief de verwachte marktstijging).