[2026020352] Begroting 2027_2026-10-14
Tekst van het document
Dit budget is benodigd voor beleidsontwikkeling, participatie, afstemming en inhoudelijke uitwerking. 26 Openbaar groen: onderhoud ( 60.000 nadelig) Voor de vergroening van de openbare ruimte is een bedrag opgenomen van 60.000 (gras, grasbetontegels, bloembakken e.d.). Openbaar groen: Essentaksterfte ( 100.000 nadelig) Uit inventarisatie blijkt dat circa 800 essen zijn aangetast door essentaksterfte. Om veiligheidsrisico’s te beperken en de financiºle gevolgen beheersbaar te houden, worden deze bomen gefaseerd over een periode van vijf jaar verwijderd. De jaarlijkse uitvoeringskosten worden geraamd op 100.000. Hiervoor wordt vanaf 2027 een budget van 100.000 per jaar aangevraagd. Thema Verkeer en inrichting openbare ruimte Verkeersveiligheid: verkeersreconstructies ( 100.000 nadelig) In de begroting is een bedrag opgenomen van 100.000 voor het uitvoeren van verkeersreconstructies. Verkeersveiligheid: cameratoezicht ( 20.000 nadelig) Voor het cameratoezicht op de Batterij te Drimmelen is een bedrag opgenomen van 20.000. Verkeersveiligheid: advieskosten ( 40.000 nadelig) We investeren in maatregelen om sluipverkeer en met name zwaar verkeer uit dorpslinten te weren. Het vrachtwagenverbod blijft van kracht en wordt gericht gehandhaafd. Alleen bestemmingsverkeer is toegestaan; overtredingen worden strenger aangepakt.
Monitoring doorgaand vrachtverkeer (DMC verkeersonderzoek) door middel van camera opstellingen die de intensiteit van het vrachtverkeer kan registreren in de verschillende dorpen. Deze monitoring geeft inzicht en op basis hiervan kan gerichte handhaving ingezet worden. Verkeersveiligheid: verkeersbesluiten ( 25.000 nadelig) We zien dat we steeds meer juridische ondersteuning nodig hebben voor de verkeersbesluiten. Civiele kunstwerken ( 62.000 nadelig) Voor het opstellen van het beheerplan civiele kunstwerken en voor de data migratie naar Obsurv is er een bedrag benodigd van 62.000. Wegen: onderhoud (uitgaven 517.000 nadelig; inkomsten 214.000 voordelig) Om te voldoen aan de beeldkwaliteit en beheerplan wegen zijn de kosten voor klein onderhoud wegen toegenomen met 349.000 nadelig en voor de voorziening wegen met 168.000 vanwege een (hogere) indexatie. Een deel van de toename voor het voor het klein onderhoud wordt gecompenseerd via de degeneratieopbrengsten (Kabels en Leidingen: 214.000 voordelig). Wegen: schades (uitgaven 47.000 nadelig; inkomsten 25.000 voordelig) Het aantal schadegevallen en de hoogte zijn de afgelopen jaar toegenomen ( 47.000 nadelig). Een deel hiervan wordt verwacht te kunnen te verhalen ( 25.000 nadelig).
Openbare verlichting (uitgaven 35.000 nadelig; inkomsten 10.000 nadelig) Voor het onderhoud en het beheer van de openbare verlichting is een extra budget nodig van 35.000. Op basis van ervaringscijfers zien we dat het verhaal van kosten lager uitvalt dan was geraamd ( 10.000 nadelig). Gladheidbestrijding ( 37.000 nadelig) Vanwege strenge winters meer opgevoerd voor zoutvoorraden. Vanwege de hogere inzet is er een grotere slijtage van het materieel en nemen de kosten voor onderhoud toe. Onkruidbestrijding verharding ( 44.000 nadelig) Door de areaaluitbreiding en indexatie nemen de kosten toe voor de onkruidbestrijding. Objecten in openbare ruimte: onderhoud ( 21.000 nadelig) Door een nieuwe overeenkomst voor het onderhoud van de toeristische wegbewijzering vallen de kosten hoger uit met circa 11.000. Daarnaast worden er hogere kwaliteitseisen gesteld voor de aan te schaffen materiaal in de openbare ruimte ( 10.000 nadelig). 27 Thema Water Riool(heffing) (uitgaven 72.000 nadelig; inkomsten 183.000 voordelig) Op het taakveld riolering stijgen de kosten met circa 72.000 (grotendeels vanwege indexatie). Deze kosten worden verhaald middels de tarieven rioolheffing. De inkomsten stijgen met 183.000. Het verschil van 111.000 wordt veroorzaakt door een hogere toerekening van de BTW, salaris- en overheadlasten, en rentelasten.
Dit is een voordeel voor de begroting. De hogere lasten voor overhead en rente zijn op de programma’s Overhead en Algemene dekkingsmiddelen verantwoord. Dit betreft het deel wat "terugverdiend" wordt met de tarieven. 28 3. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie 3.1 Woningbouw Wat willen we bereiken? Realiseren van 800 woningen (of definitieve plannen) in alle dorpen met focus op betaalbaarheid, duurzaamheid, toekomstbestendigheid en doorstroming Omschrijving De druk op de woningmarkt in Drimmelen is voelbaar. Jong en oud komen moeilijk aan een woning, starters verlaten hun dorp en ouderen kunnen niet doorstromen. Dat vraagt om actie. We hebben de ambitie om de komende 4 jaar 800 woningen te realiseren of naar definitieve bouwplannen te brengen, verdeeld over al onze dorpen. Bouwen is meer dan stenen stapelen. Het gaat om betaalbare, duurzame en toekomstbestendige woningen voor de juiste doelgroepen, in een groene omgeving die past bij het karakter van onze dorpen. We bouwen voor starters, gezinnen Øn ouderen. En we bouwen op een manier die de leefbaarheid van onze dorpen versterkt. Wat gaan we daarvoor doen? Versnellen woningbouwprojecten We versnellen woningbouwprojecten door blijvend in te zetten op verhoogde hoeveelheid plancapaciteit, oftewel meer plannen maken dan we volgens de minimale eis van de provincie nodig hebben omdat er altijd wat af kan vallen.
Dit komt overeen met ons streven om jaarlijks 200 woningen toe te voegen. We voorzien in 2027 dat we dit gaan halen. Verdere details zijn te vinden in onze halfjaarlijkse woningbouwbrief. Besluitvorming lopende woningbouwprojecten We werken plannen voor nieuwe woningen verder uit met de initiatiefnemers, zodat college en raad hier besluiten over kunnen nemen en er gebouwd kan worden. In 2026 zijn positieve principebesluiten genomen voor ontwikkelingen in Terheijden, Made, Lage Zwaluwe en Wagenberg, samen goed voor 165 woningen. We verwachten deze plannen in 2027 vast te kunnen stellen. Ditzelfde geldt voor woningbouwontwikkeling Hooge Zwaluwe Zuid. Evenwicht, betaalbaarheid en toekomstbestendigheid woningbouw Over de totale ambitie hanteren we 30% sociale huur, 40% middelduur en 30% vrije sector/dure koop als uitgangspunt. Daarnaast bouwen we klimaatbestendig, levensloopbestendig, duurzaam, energieneutraal en natuurinclusief. De eisen rondom woningbouw worden verankerd in het Volkshuisvestelijk Programma waarvoor uw raad de kaders vaststelt. We werken hierbij ook een strategie voor de nieuwbouwprogrammering per kern uit.
Innovatieve oplossingen en nieuwe woonvormen We staan open voor innovatieve oplossingen en nieuwe woonvormen, met een gevarieerd aanbod van appartementen, flexwoningen, mantelzorgwoningen en CPO (collectief particulier opdrachtgeverschap, mits professioneel begeleid door een projectontwikkelaar en met eigen grondpositie). Appartementen komen bijvoorbeeld terug in de plannen Hooge Zwaluwe Zuid, Verlengde Elsakker, Munnikenhof, Made Noordwest etc. Wat betreft flexwoningen beraden we ons op de invulling van het perceel aan de Lageweg in Terheijden dat we hiervoor in beeld hebben, nu de oorspronkelijke bouwer failliet is gegaan. Actief grondbeleid We hanteren waar mogelijk en nodig actief grondbeleid met strategische grondaankopen. Informeren proactief over bouwplannen We informeren proactief over bouwplannen, onder meer door bouwborden bij bouwlocaties Daarnaast hebben we een projectenpagina op onze website ingericht over alle woningbouwplannen. Hier staat de naam van het plan, de fase waarin het plan is, de projectontwikkelaar en onze projectleider. Zo zien mensen in ØØn oogopslag waar ze terecht kunnen voor meer informatie over een project.
29 Passende woonvormen en kavelsplitsing We willen het voor inwoners makkelijker maken om passende woonoplossingen te realiseren, zoals pre-mantelzorgwoningen, kangoeroewoningen, kavelsplitsing en andere woonvormen die aansluiten bij verschillende levensfasen. Initiatieven die hieraan bijdragen krijgen ruimte, waarbij we de vergunningverlening waar mogelijk eenvoudiger en toegankelijker maken. Dit is gekoppeld aan de ontwikkeling van het omgevingsplan. Inzetten op herstructurering en transformatie We zetten gericht in op herstructurering en transformatie van locaties binnen onze dorpen. Zo benutten we bestaande terreinen beter en realiseren we duurzame, toekomstbestendige woningen die aansluiten bij de woonbehoeften van onze inwoners. Actuele voorbeelden zijn de Brabantstraat in Terheijden waar we van 8 naar 17 woningen gaan, de Burgemeester Godwaldtstraat in Hooge Zwaluwe waar de Dagwinkel wordt omgebouwd tot appartementen en de Kloosterstraat in Made waar op de plaats van een woonwinkel nu een appartementencomplex verrijst waar het afnemen van zorg een voorwaarde is om hier te kunnen wonen. Huisvesting statushouders en opvang asielzoekers De achterstand in de huisvesting van statushouders is een landelijk vraagstuk. Ons uitgangspunt is dat deze achterstand moet worden ingelopen. Dat vraagt om goede samenwerking en duidelijke afspraken met verschillende partners.
Er is een positieve trend bij het inlopen van de achterstand. Als gemeente willen we voldoen aan onze wettelijke verplichtingen op het gebied van de huisvesting van asielzoekers. Daarbij is kleinschalige opvang, volgens de maximale wettelijke eisen en zorgvuldige, transparante en eerlijke communicatie en participatie met onze inwoners een vereiste. Een expliciete randvoorwaarde is dat de financiering vanuit het Rijk en de provincie dekkend en geborgd is. We staan dus open voor de opvang van asielzoekers, mits deze zorgvuldig wordt ingepast in de leefomgeving en aansluit bij de ruimtelijke functie van de locatie. Daarbij geven we prioriteit aan locaties die passen binnen de woonomgeving. Bedrijventerreinen zijn primair bedoeld voor economische ontwikkeling en werkgelegenheid en worden daarom niet als voorkeurslocatie gezien. Afwijking hiervan is alleen aan de orde wanneer aantoonbaar geen passende alternatieven beschikbaar zijn en dit de economische functie niet belemmert. De uiteindelijke locatiekeuze vindt plaats op basis van een integrale afweging door het college en de gemeenteraad. Op dit moment huisvesten we 75 asielzoekers op de Brieltjenspolder. Onze taakstelling volgens de tweede cyclus van de Spreidingswet is 157 asielzoekers.
We onderzoeken samen met andere Baroniegemeenten hoe we kunnen voldoen aan de verschillende opgaven op het gebied van huisvesting aandachtsgroepen. Beter benutten bestaande voorraad en tegengaan leegstand We onderzoeken de mate van leegstand en welke maatregelen/instrumenten hierbij passend zijn om leegstand waar mogelijk terug te dringen. In het Volkshuisvestelijk Programma nemen we op wat we daarvoor gaan doen. Ook maken we prestatieafspraken met de woningcorporatie. Bijvoorbeeld over verkamering, het opdelen van een zelfstandige woning in kleinere, onzelfstandige kamers en over samen sociaal huren, ook voor mensen die geen partner of familie van elkaar zijn. Samen met onze woningcorporatie sluiten we aan bij bestaande pilots in andere gemeenten, zodat bijvoorbeeld vrienden of alleenstaanden die hun leven willen delen, samen een woning kunnen huren die zo betaalbaar is voor hen. Omgevingsvisie actualiseren We actualiseren de omgevingsvisie. De dorpsvisies van Lage Zwaluwe en Wagenberg verwerken we hierin, samen met de ambities uit ander beleid wat ontwikkeld is na 2021. Voor deze visie doorlopen we een intensief participatietraject om een gedragen toekomstrichting voor de gemeente te ontwikkelen.
In de geactualiseerde omgevingsvisie maken we samenhangende kaders met heldere, groene, sociale en ruimtelijke uitgangspunten die richting geven aan alle ontwikkelingen in onze gemeente. Uitvoering beleid huisvesting arbeidsmigranten Wij gaan ook dit jaar door met de extra integrale controles waarbij wij onder andere toezien op goed verhuurderschap, brandveiligheid en veilige en humane huisvesting. Ook willen we hiermee inschrijving stimuleren van arbeidsmigranten en een goede registratie bevorderen. Die registratie delen we met onze partners in de belastingsamenwerking. 30 Startersleningen We blijven de starterslening aanbieden om het kopen van een eerste woning gemakkelijker te maken voor starters op de woningmarkt. Volkshuisvestelijk Programma We stellen een Volkshuisvestelijk Programma op, gebaseerd op woningbehoefteonderzoek dat in 2026 is opgeleverd. In het programma geven we aan hoeveel woningen er gebouwd worden, waar en voor wie door middel van een strategisch woningbouwprogramma per kern. Daarnaast nemen we verschillende maatregelen op om onze beleidsambities te behalen, zoals maatregelen om lokale binding en doorstroming te bevorderen en om betaalbare woningen betaalbaar te houden. Ook werken we uit hoe we omgaan met de opgaven voor kwetsbare (urgente) aandachtsgroepen, zoals voortkomend uit de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting.
Uiterlijk 1 juli 2027, de wettelijke deadline, wordt dit programma vastgesteld. Gemeentebreed omgevingsplan We hebben de eerste wijziging van het gemeentebrede omgevingsplan achter de rug. En we zijn gestart met de volgende fase om alle ruimtelijke besluiten om te zetten naar het nieuwe deel van het omgevingsplan. De nadruk ligt hierbij op de geometrie en de activiteiten uit de voormalige bestemmingsplannen. Ons doel is de voormalige bestemmingsplannen in 2028 uit te kunnen faseren. 3.2 Duurzaamheid Wat willen we bereiken? Realistische, betaalbare en sociaal rechtvaardige energietransitie met behoud van landschap en leefbaarheid Drimmelen staat voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid. De energietransitie, klimaatadaptatie en de druk van grootschalige energieinfrastructuur zoals Powerport vragen om heldere keuzes en bestuurlijke regie. Wij kiezen voor een aanpak die realistisch, betaalbaar en sociaal rechtvaardig is. De transitie mag niet ten koste gaan van inwoners die het financieel moeilijk hebben en mag het unieke landschappelijke en agrarische karakter van onze gemeente niet aantasten. Wat gaan we daarvoor doen? Duurzaamheid Het programma duurzaamheid biedt een stevige en doordachte basis om verder mee aan de slag te gaan.
We verduurzamen langs vijf samenhangende themas: energietransitie, duurzaam ondernemen en circulariteit, klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit en duurzame mobiliteit. We zetten deze koers voort met een aanpak die realistisch, betaalbaar en praktisch is. Daarin blijven we actief de samenwerking opzoeken met onze maatschappelijke partners. Jaarlijks monitoren we de activiteiten en de doelen. Aanleg kabels en leidingen Bij de aanleg van kabels en leidingen die door ons landschap gaan, zijn we kritisch op ruimteclaims. We spannen ons maximaal in om deze werkzaamheden zoveel mogelijk te combineren of op innovatieve wijze aan te pakken door bijvoorbeeld slim boren. Werk met werk maken scheelt ook bij grote energie-infrastructuur projecten. Dit voorkomt extra overlast en bespaart geld. Ondersteuning bij overlast van energie-infrastructuurprojecten Wij helpen agrariºrs, de ZLTO en andere gedupeerden om bij ontwikkelaars zoals Tennet een eerlijke vergoeding te ontvangen voor de overlast en schade die zij jarenlang ontvangen van de grote energie- infrastructuurprojecten. Terugvloeien opbrengsten naar getroffen gebieden We laten delen van de opbrengsten van grote energieprojecten terugvloeien naar gebieden die overlast ondervinden.
Regionaal Plan Energiesysteem (RPE) We houden vast aan de kaders van Regionaal Programma Energievoorziening (RPE) waarin heldere afspraken zijn vastgelegd over welke duurzame bronnen wij gaan inzetten. Dat betekent dat er geen 31 verdere uitbreiding is voorzien voor windmolens en zon op land, omdat we als gemeente al voldoen aan de doelstelling. Lobby en samenwerking regio i.v.m. netcongestie Om netcongestie te voorkomen zetten we in op een stevige lobby en samenwerking in onze regio om onze doelstellingen te halen. Bij schaarste krijgen onderwijshuisvesting en woningbouw voorrang op andere doelen. Warmteprogramma We staan voor een betaalbare, realistische en haalbare energietransitie. In deze periode stellen we het Warmteprogramma vast en zetten we concrete stappen richting een aardgasvrije bebouwde omgeving in 2050, waarbij zowel de korte- als lange termijnmaatregelen in beeld zijn gebracht. Goede participatie met onze inwoners en ondernemers staat hierbij centraal. We nemen een besluit om 2 gebieden aardgasvrij te maken en werken dit vervolgens samen uit. Zo doen we ervaring op en bouwen we stap voor stap aan vertrouwen en draagvlak. Windmolens A16 De windmolens langs de A16 leveren inkomsten op die ten goede komen aan onze gemeente. Deze middelen zetten we in om de gemeente te verduurzamen via een revolverend fonds.
Dit doen we in samenwerking met Stichting Energietransitie Drimmelen en Participatiefonds Wind A16. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld in verduurzaming. In deze periode werken we een voorstel uit voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Hierin beschrijven we hoe we dit de komende jaren vormgeven, uitvoeren en onderhouden. Daarnaast stellen we het onderhoudsplan vast voor het standaard beheer en onderhoud van al het vastgoed, zodat dit blijvend kan bijdragen aan onze maatschappelijke doelstellingen. Verduurzaming woningen In 2027 gaat het Energie Bespaar Team (EBT) met ondersteuning van onze lekcheckers en energieambassadeurs verder met kleine energiebesparende maatregelen en het uitvoeren van het Nationaal Isolatieprogramma (NIP). Het EBT gaat zich verder specialiseren in isoleren en lage temperatuur gereed maken van woningen om op die manier een bijdrage te leveren aan het Warmteprogramma. Daarnaast zetten we stappen om onze inwoners en ondernemers beter te informeren over duurzaamheidsmaatregelen door het opzetten van een Energiehuis. Isoleren: Soorten Management Plan (SMP) noodzakelijk Bij de isolatie van woningen vinden we het beschermen van beschermde diersoorten zoals vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen erg belangrijk.
Dankzij het soortenmanagementplan (SMP) weten we waar de beschermde dieren zitten en zijn grootschalige isolatieprojecten mogelijk. In het SMP zijn werkprotocollen opgenomen om de soorten in stand te houden. Dit is voor inwoners belangrijk bij het isoleren van hun woning. Het SMP en de protocollen zijn onderdeel van de nog te verlenen vergunning door de Provincie. Om de vergunning in stand te houden is monitoring van de soorten verplicht en ook het beoordelen van het treffen van ecologische maatregelen bij de woning. Dit moet gebeuren door iemand met ecologische expertise. Duurzaamheidslening De duurzaamheidslening, de lening waarmee lening waarmee woningeigenaren geld kunnen lenen om hun woning te verduurzamen en energiezuiniger te maken, zetten we voort. Daarnaast onderzoeken wij ook de mogelijke verbreding van de duurzaamheidslening, zonder dat dit de gemeente extra geld kost. Zonneparkdossier We zoeken een oplossing om het zonneparkdossier af te sluiten binnen de kaders van de Raad van State. Ondersteunen energiecollectieven We blijven ondersteuning bieden aan de verschillende lokale energiecollectieven, zoals het Traais Energiecollectief, de Stichting Energietransitie Drimmelen en Opgewekt Drimmelen. 32 Afvalbeleid Ons afvalbeleid richt zich op bewustwording, hergebruik en circulariteit. We verminderen afval, verbeteren scheiding en ondersteunen circulaire initiatieven.
Zwerfafval en illegale dumpingen pakken we aan via gerichte campagnes, samen met partners. Uitgangspunt: de vervuiler betaalt. Stimuleren circulariteit en afvalreductie Met ons afvalbeleid richten we ons op verdere bewustwording en het stimuleren van hergebruik en circulariteit. We ondersteunen onder andere repaircafØs en andere circulaire initiatieven, werken aan het verminderen van afval en het verbeteren van afvalscheiding. We pakken zwerfafval en illegale dumpingen aan via gerichte campagnes. Dit doen we samen met onze ZAPpers, ondernemers en andere betrokkenen. Het uitgangspunt blijft daarbij helder: de vervuiler betaalt. Powerport We blijven ons nadrukkelijk positioneren als blauwgroene long binnen de Powerport en nemen daarin een actieve bestuurlijke rol. Daarbij zetten we in op de bescherming van natuur, recreatie, landschap, landbouw en leefbaarheid en bewaken we nadrukkelijk de eigen identiteit van ons gebied. In deze coalitieperiode geven we hier verder vorm aan, samen met inwoners, andere belanghebbenden en andere overheden. Projecten Nederwiek 3 Al geruime tijd wordt gewerkt aan het project Net op Zee Nederwiek 3. Met dit project wordt de energie die wordt opgewekt in het windmolenpark Nederwiek 3 op de Noordzee, aan land gebracht in het Amergebied in Geertruidenberg.
In Geertruidenberg wordt een converterstation gebouwd om de gelijkstroom om te zetten in wisselstroom en wordt het 380kV-station uitgebreid. Gekoppeld aan Nederwiek 3 zijn er door het Rijk middelen beschikbaar gesteld om te investeren in de leefbaarheid van ons gebied. Die middelen worden beschikbaar gesteld in twee tranches. Voor beide tranches is door de gemeenteraad bepaald aan welke projecten de middelen worden besteed en hoe de middelen worden verdeeld. Voor de eerste tranche geldt dat er een administratieve overeenkomst is vastgesteld door het Rijk, de Provincie en de 4 betrokken gemeenten. Op basis van die overeenkomst hebben wij een bijdrage begroting aangevraagd bij de Provincie. Naar verwachting krijgen wij nog dit jaar een beschikking. Op basis van die beschikking kunnen wij vanaf 2027 uitgaven doen. Voor de tweede tranche geldt dat er een administratieve overeenkomst in voorbereiding is. Het college heeft die overeenkomst al vastgesteld. Begin oktober vindt de ondertekening plaats. In dit geval door het Rijk, de Provincie en 8 betrokken gemeenten. Op basis van die overeenkomst kunnen wij dan een bijdrage begroting aanvragen bij de Provincie. Naar verwachting wordt er dan medio 2027 een beschikking afgegeven.
In de administratieve overeenkomst van tranche 1 en de concept-administratieve overeenkomst van tranche 2 wordt uitgegaan van de volgende projecten/middelen. De bedragen zijn inclusief BTW. Voor de projecten 1, 2 en 3 geldt dat er aanvullende financiering nodig is vanuit de gemeentebegroting. De projecten zijn op dit moment in verschillende fases van voorbereiding. Wij zullen de afzonderlijke projecten verder uitwerken en met inhoudelijke voorstellen komen. Gekoppeld aan de inhoudelijke voorstellen zal een financieringsplan worden opgesteld. De middelen die aanvullend nodig zijn voor realisatie van de projecten zullen worden verwerkt in de meerjarenbegroting. We hebben op grond van de regeling tot 2034 de tijd om de projecten te realiseren. Daarom beschouwen we deze projecten als prioritair. Toekomstbestendige warmtevoorziening glastuinbouwgebied Plukmade Samen met de tuinders ontwikkelen we een toekomstbestendige warmtevoorziening voor ons glastuinbouwgebied Plukmade.
33 3.3 Economie, recreatie en toerisme Wat willen we bereiken? Bloeiende en sterk lokaal verbonden economie Een bloeiende en sterk lokaal verbonden economie is de motor van onze levendige dorpen. Onze ondernemers verdienen een gemeente die hen ondersteunt, meedenkt, ruimte geeft en snel schakelt. We willen het ondernemersklimaat versterken door te zorgen voor duidelijkheid, snelheid en toegankelijkheid met als grondhouding: ja, mits. Drimmelen wil zich verder ontwikkelen als recreatiegemeente, met de Biesbosch, de Zuiderwaterlinie en ons vitale platteland als aantrekkelijke pijlers. We zetten in op kwaliteit, spreiding van toeristen over de kernen en een goede balans met natuur en landschap. Zo zorgen we voor werkgelegenheid, een gezonde toeristisch-economische sector en vitaliteit van onze dorpen. Ook richting de toekomst. Wat gaan we daarvoor doen? Versterken positie accountmanager bedrijven en dienstverlening Onze ondernemers staan er niet alleen voor. Onze accountmanager bedrijven blijft het centrale aanspreekpunt die we actief onder de aandacht brengen, zodat ondernemers weten waar zij terecht kunnen met een primaire vraag. Vervolgens zorgt de accountmanager ervoor dat de ondernemer in contact wordt gebracht met de juiste inhoudelijke expert(s).
We investeren in goede bereikbaarheid, verdere digitalisering zoals e-formulieren en hanteren als grondhouding: ja, mits, en denken in hoe het wØl kan. Vergunningprocedures We willen het ondernemersklimaat versterken door te zorgen voor duidelijkheid, snelheid en toegankelijkheid. Vergunningsprocedures nemen we kritisch onder de loep om deze waar mogelijk eenvoudiger, sneller en transparanter te maken, zonder duurzaamheid of maatschappelijke waarden los te laten. Ondernemers weten vooraf hoelang een aanvraag duurt en krijgen altijd heldere terugkoppeling, inclusief een uitleg wanneer een vergunning niet kan worden verleend en wat nodig is om dit in de toekomst eventueel wel mogelijk te maken. De gemeente legt geen onnodige regels op bovenop bestaande wet- en regelgeving. Deze procesverbetering is wel gekoppeld aan de ontwikkeling van het omgevingsplan. Verzamelgebouw starters en ZZP’ers We verkennen de mogelijkheden voor het realiseren van een verzamelplek of bedrijfsverzamelgebouw voor startende ondernemers en zzpers. Uitbreiden bedrijventerreinen We creºren ruimte voor economische groei. De uitbreiding van bedrijventerreinen Thijssenweg en de Brieltjenspolder worden in deze periode verder voorbereid en uitgewerkt. Verbeteren bestaande bedrijventerreinen We investeren in de kwaliteit van onze bestaande bedrijventerreinen.
We zetten in op verduurzaming en kwaliteitsverbetering en gaan in gesprek over het voortzetten en versterken van samenwerkingen op de bedrijventerreinen. Zo dragen we bij aan een prettige, toekomstbestendige en goed functionerende werkomgeving. Toekomstbestendige landbouw We versterken een toekomstbestendige landbouw door agrariºrs te ondersteunen bij verduurzaming en innovatie en door vrijkomende agrarische bebouwing (VAB’s) een passende nieuwe functie te geven. Kassengebied Plukmade We geven ruimte voor een onderzoek naar de mogelijkheden voor uitbreiding van het kassengebied om tuinders perspectief te bieden. Daarbij begrenzen we de uitbreiding door een groene buffer te behouden en houden we nadrukkelijk rekening met de leefbaarheid van het dorp Drimmelen. Gezamenlijk met Greenport brengen we eerst de behoefte en toekomstvisie in beeld van de huidige ondernemers. We werken naar een duurzame gebiedsontwikkeling/gebiedsgerichte aanpak en betrekken daarbij de kansen die technische ontwikkelingen rond het Amergebied bieden (ontwikkeling Amergebied in het kader van Powerport regio Moerdijk). 34 Investeren in recreatie Een kwalitatief toeristisch klimaat dat gericht is op spreiding van recreanten over al onze kernen en een goede balans met onze kostbare natuur en het landschap. We zorgen voor een sterke verbinding tussen de Biesbosch, Drimmelen en onze andere kernen.
De Zuiderwaterlinie speelt hierin een belangrijke rol. We laten de subsidieregels voor toerisme en recreatie beter aansluiten op praktijkervaring en situaties uit het veld. Betere aansluiting op Oude Haven Drimmelen Het Beverpad aan de zijde van Lage Zwaluwe wordt deze periode voltooid. Daarnaast onderzoeken we, in samenhang met de dijkverzwaringen, een betere aansluiting op de Oude Haven in Drimmelen voor fietsers en automobilisten. Basisvoorzieningen haven Drimmelen omhoog We gaan de basisvoorzieningen in de haven verbeteren op basis van de visie die we samen met inwoners en ondernemers opgesteld hebben. Het doel is om de haven en het dorp aantrekkelijker te maken voor inwoners en bezoekers. Voor het havenplein van Drimmelen blijven we in gesprek met de Jachthaven Drimmelen. Haven Terheijden In 2026 heeft er een herinrichting van de openbare ruimte bij de haven in Terheijden plaatsgevonden en is de vertelmuur geplaatst. Daarnaast is er de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar een betere exploitatie van de haven van Terheijden, wachtruimtevoorziening voor de schippers van het pontje en toeristische informatiepunt met aanlandplaats voor de Zuiderwaterlinie.
Naar aanleiding van de uitkomsten zal deze periode een keuze worden gemaakt over de invulling van een nieuw havengebouw en welke kwalitatieve impuls voor de haven van Terheijden nodig is om de exploitatie daarna over te kunnen dragen. Zwemplek De Winput Binnen de gemeente Drimmelen is een strandje aan de Amer niet haalbaar. Er is wel behoefte aan een toegankelijke zwemplek voor inwoners. Daarom gaan we onderzoeken hoe we de bestaande zwemplek de Winput aantrekkelijker kunnen maken en een kwalitatieve impuls kunnen geven om in deze behoefte te voorzien. Stimuleren lokaal ondernemerschap en koop lokaal Wanneer projecten kwalitatief goed met lokale partijen kunnen worden gerealiseerd, heeft dat onze nadrukkelijke voorkeur. Zo versterken we de lokale economie, stimuleren we ondernemerschap en laten we zien dat koop lokaal niet alleen voor inwoners geldt, maar ook een bewuste keuze is van de gemeente zelf. Daarom willen we binnen de wettelijke kaders, zo optimaal mogelijk lokaal aanbesteden. We besteden daarnaast aandacht aan ’koop lokaal’, tijdens bijvoorbeeld afdelingsoverleggen en personeelsbijeenkomsten. Ontwikkelen toeristische voorzieningen We zorgen ervoor dat inwoners en toeristen prettig kunnen wandelen, fietsen en recreºren door routes, rustplaatsen, informatievoorziening en afmeervoorzieningen te verbeteren.
Toegankelijke Biesbosch De Biesbosch blijft toegankelijk voor boten en daarmee voor watersportondernemers en watersporters. Wij blijven ons inzetten om het rondje Biesbosch binnendoor te behouden, zodat liefhebbers de Biesbosch per boot kunnen beleven via sloten en kreken. We zetten ons eveneens in voor (het onderhoud van) goede afmeervoorzieningen, waarmee we meteen sturing kunnen geven aan bezoekersmanagement. Biesboschvaantje Het Biesboschvaantje levert een succesvolle bijdrage aan de kwaliteit van de Biesbosch en dit zetten we voort. Inmiddels wordt dit project gedragen door de gemeentes Drimmelen, Altena, Dordrecht, Geertruidenberg en Oosterhout. De inkomsten bestaan uit de verkoop van vaantjes aan particulieren en ondernemers. Deze opbrengsten zijn geoormerkt en worden door een stichting die hiervoor is opgericht, ingezet voor recreatieve voorzieningen en het onderhoud daarvan in het Biesboschgebied. 35 Zwemveiligheid Biesbosch In opdracht van de provincie dient de gemeente de veiligheid bij de officiºle strandjes in de Biesbosch te verbeteren. Dit doen we door de aanleg van U-vormige steigers bij de drie officiºle strandjes in de Biesbosch op Drimmelens grondgebied. Met een subsidie draagt de provincie bij in de kosten. Ontwikkelen Driehoeksveer Een eerder onderzoek heeft uitgewezen dat een driehoeksveer realiseerbaar is tussen Drimmelen, Altena en Geertruidenberg.
Bij de beoogde afmeervoorziening in Altena blijkt echter alleen een kleiner formaat veerboot te kunnen afmeren. Om te kijken wat een kleiner schip doet met de businesscase starten we een tweede onderzoek naar de haalbaarheid met een kleiner driehoeksveer tussen de drie havens en kijkt de gemeente Altena in deze nieuwe bestuursperiode nog eenmaal naar een afmeervoorzienning die wel ruimte biedt voor een groter formaat veerboot. Programma Economie We starten met het opstellen van een Programma Economie als onderdeel van de omgevingswet. Hierbij kijken we ook integraal naar toerisme en recreatie en andere relevante beleidsvelden, zoals bijvoorbeeld evenementen en ons huidige horecabeleid. Dorpshart Lage Zwaluwe We werken de dorpsvisie voor Lage Zwaluwe verder uit door een stedenbouwkundige verkenning uit te voeren voor het dorpshart. Het nieuwe dorpshuis wordt een belangrijk onderdeel van het dorpshart. Er is een intensief participatietraject uitgevoerd. De uitkomsten hiervan worden uitgewerkt en meegenomen in de ruimtelijke inpassing van het bredere dorpshart. Daarbij onderzoeken we meerdere ruimtelijke scenarios, inclusief een financiºle doorrekening. We werken hierbij samen met grondeigenaren, ontwikkelende partijen en andere stakeholders aan een haalbaar en toekomstbestendig ontwikkelperspectief.
Op basis hiervan kiest het college een voorkeursscenario dat wordt uitgewerkt tot een stedenbouwkundig plan. In deze periode starten we de ruimtelijke procedure op voor de gewenste ontwikkelingen. Dorpshart Wagenberg We onderzoeken de haalbaarheid van een toekomstbestendig dorpshart voor Wagenberg. Daarbij werken we meerdere ruimtelijke en financieel doorgerekende scenarios uit voor de herstructurering van het gebied rond het Van den Elsenplein, de Gummaruskerk, basisschool De Elsenhof, Plexat, de woningen Onder de Toren en de omliggende openbare ruimte. Deze scenarios zijn voortgekomen uit de dorpsvisie Wagenberg. Parallel hieraan voeren we gesprekken met grondeigenaren, de parochie en het bisdom en maatschappelijke partners over hun medewerking, investeringsbereidheid en toekomstperspectief binnen het dorpshart. Wat gaat programma 3 kosten? Onderstaande programmatabel laat per thema de meerjarige ontwikkeling zien van de begrote bedragen. In de kolommen Begroting 2027-2030 zijn de bedragen opgenomen van de thans voorliggende Meerjarenbegroting. In de kolom Mutatie 2027 (grijs) is de mutatie ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze na de Voorjaarsnota 2026 waren begroot opgenomen.
Tabel 3-1: Overzicht lasten en baten programma 3 (bedragen x 1.000) Programma 3: Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie | Realisatie | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting | Mutatie 2027 | Begroting | Begroting | Begroting t.o.v. begroting 2027 Nr | Thema / taakveld | 2025 | na wijziging | na VJN 2026 | 2027 | na VJN 2026 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten 3.1 | Woningbouw en ruimte | -7.482 N | -7.331 N | -7.764 N | -8.164 N | -400 N | -6.919 N | -4.622 N | -4.566 N 3.2 | Duurzaamheid | -5.167 N | -6.533 N | -6.067 N | -5.799 N | 268 | V | -5.945 N | -5.485 N | -5.485 N 3.3 | Economie, Toerisme en Recreatie | -1.470 N | -1.367 N | -1.388 N | -1.458 N | -70 N | -1.539 N | -1.526 N | -1.527 N Totaal lasten | -14.124 N | -15.230 N | -15.219 N | -15.420 N | -201 N | -14.402 N | -11.632 N | -11.578 | N Baten 3.1 | Woningbouw en ruimte | 5.982 V | 4.521 V | 5.223 | V | 5.245 V | 22 | V | 4.530 | V | 2.094 V | 2.094 V 3.2 | Duurzaamheid | 5.375 V | 5.631 V | 5.131 | V | 5.783 V | 652 | V | 5.790 | V | 5.196 V | 5.190 V 3.3 | Economie, Toerisme en Recreatie | 639 V | 459 V | 459 V | 494 V | 35 | V | 487 | V | 487 V | 487 V Totaal baten | 12.020 V | 10.611 | V | 10.813 | V | 11.522 V | 709 | V | 10.806 | V | 7.777 V | 7.771 V Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves | -2.104 N | -4.619 N | -4.406 N | -3.899 N | 508 | V | -3.596 N | -3.856 N | -3.807 N Mutatie reserves
0.10 | Storting reserves | -5 N | -563 N | -150 N | -171 N | -21 N | -272 N | -155 N | -155 N 0.10 | Onttrekking reserves | 23 V | 1.095 V | 73 V | 766 V | 693 | V | 268 | V | 268 V | 268 V Totaal mutatie reserves | 18 V | 532 V | -77 N | 595 V | 672 | V | -3 N | 114 V | 114 V Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves | -2.086 N | -4.087 N | -4.483 N | -3.304 N | 1.179 | V | -3.599 N | -3.742 N | -3.694 N 36 37 Onderstaande tabel bevat per thema een toelichting van de mutaties ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze in de begroting 2026 na wijziging was opgenomen. Mutaties op de taakvelden die het gevolg zijn van de bijstelling van kapitaallasten (wijziging in afschrijvingen of rentetoerekening) of het gevolg van de doorbelasting van salarislasten (ambtelijke uren), worden niet separaat toegelicht. Voor eventuele mutaties op de salarislasten verwijzen wij naar de Raadsinformatiebrief Personeelsbegroting - formatie op orde. De verschillen hebben een omvang van tenminste 25.000 en worden op hoofdlijnen toegelicht.
Tabel 3-2: Verschillenanalyse jaarlaag 2027 ten opzichte van begroting 2027 na VJN 2026 (bedragen x 1.000) Programma 3: Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie Bedrag Lasten 3.1 Woningbouw en ruimte -400 N 3.2 Duurzaamheid 268 V 3.3 Economie, Toerisme en Recreatie -70 N Totale lasten -201 N Baten 3.1 Woningbouw en ruimte 22 V 3.2 Duurzaamheid 652 V 3.3 Economie, Toerisme en Recreatie 35 V Totale baten 709 V Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves 508 V Mutatie reserves 0.10 Storting reserves -21 N 0.10 Onttrekking reserves 693 V Totaal mutatie reserves 672 V Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves 1.179 V Thema Woningbouw en ruimte Beheer overige gebouwen en gronden ( 28.000 nadelig) Voor de uitwerking van de dorpsvisie is de inzet van externe partijen noodzakelijk. Hiervoor is structureel 28.000 opgenomen. Milieubeheer (26.000 nadelig) De bijdrage aan de Omgevingsdienst Midden en West- Brabant is aangepast aan de vastgestelde meerjarenraming van deze verbonden partij. De structurele toename van de bijdrage is 26.000. Ruimte en leefomgeving ( 23.000 nadelig per saldo) De bijdrage voor de gemeenschappelijke regeling RWB is administratief verplaatst. Nadelig effect voor dit taakveld 58.000 maar dat wordt gecompenseerd door een verlaging met hetzelfde bedrag onder taakveld 0.1.
Het budget voor het opstellen van een omgevingsplan (advies en onderzoekskosten) voor de Omgevingswet is met 35.000 naar beneden bijgesteld. Grondexploitatie (neutraal) Voor de lasten en baten die betrekking hebben op de gemeentelijke grondexploitatie wordt een administratieve wijziging doorgevoerd. De stortingen in de reserves worden verlaagd en voor hetzelfde bedrag binnen de juiste economische categorie van de respectievelijke programma’s (3 en algemene dekkingsmiddelen) opgenomen. Wonen en bouwen ( 53.000 nadelig) 38 Voor nieuwbouwprojecten in de opstartfase heeft de gemeenteraad op 12 september 2024 de nota kostenverhaal vastgesteld en daarbij besloten om jaarlijks 150.000 uit de reserve grondexploitaties te alloceren voor het opstarten van nieuwe projecten. De uitwerking van dit besluit is thans in de meerjarenbegroting opgenomen. Tegenover deze last staat de onttrekking uit de reserve voor hetzelfde bedrag en werkt daarmee budgettair neutraal. De budgetten voor advies en onderzoekskosten volkshuisvesting zijn geactualiseerd en voor 2027 met 53.000 verlaagd. Voor het opstellen van een huisvestingsverordening is de gedeeltelijke inzet van externe expertise noodzakelijk. Hiervoor is incidenteel 50.000 begroot. Voor de dekking van deze 50.000 wordt de algemene reserve aangewend.
Thema Duurzaamheid Afval ( 48.000 voordelig) De mutaties binnen het taakveld afval o.a. (huisvuil, glas en oud papier, gft en textiel, beleid en de milieustraat) zijn aanzienlijk en divers. De grootste afwijkingen zijn: • Huisvuil, onderhoud, schadeherstel en ledigingskosten 119.000 (nadelig) • GFT en textiel, onderhoud en ledigingskosten 58.000 (voordelig) • Grof tuinafval, stortkosten 25.000 (voordelig) • Overige, bijdrage aan gemeenschappelijke regeling 103.000 (nadelig) • Milieustraat, stort en verwerkingskosten 69.000 (voordelig) Daarnaast hebben we te maken met extracomptabel toe te rekenen kosten te weten BTW toerekening, hogere salaris- en overheadlasten en hogere rentelasten. Dit is een (administratief) voordeel voor de begroting. De hogere lasten voor overhead en rente zijn op de programma’s Overhead en Algemene dekkingsmiddelen verantwoord. Dit betreft het deel wat "terugverdiend" wordt middels de tarieven. Bij de afvalverwijdering van huisvuil is sprake van zogenaamde gesloten financiering met 100% kostendekking. Op basis van dit uitgangspunt dient de onttrekking uit de egalisatievoorziening afval met 51.000 te worden verlaagd. Daarnaast dient de opbrengst van de afvalstoffenheffing met 419.000 toe te nemen. Milieubeheer ( 35.000 nadelig) Binnen dit taakveld zijn de onderwerpen opgenomen die o.a.
te maken hebben met Energietransitie, Powerport en Nederwiek 3 en SPUK- regelingen. De grootste afwijkingen zijn: Voor verschillende advies en onderzoekskosten, waaronder de lekcheck en energieadviseurs is in totaal 90.000 benodigd. In de begroting 2027 was een budget opgenomen (eigen middelen) van 190.000 voor advies en onderzoekskosten voor gebiedsfonds energie-infra. Vanwege onvoorziene rijksmiddelen kan het eigen gemeentelijk budget naar beneden bijgesteld worden. Verder wordt verwacht dat de kosten voor de MER 100.000 lager zullen uitvallen en in 2027 ook geen extra personele inzet noodzakelijk is ( 300.000). Voor het opstellen van een warmteprogramma wordt 45.000 beschikbaar gesteld. Voor de kosten die verband houden met de proceskosten ontwerptafel powerport is 100.000 beschikbaar gesteld. Ook de baten die betrekking hebben op de verschillende SPUK (specifieke uitkeringen) uitkeringen rondom de Energiearmoede regeling en het Nationaal Isolatie Programma ( 160.000), Powerport en Nederwiek 3 ( 260.000) gelden worden hier begroot. Per saldo levert dit een voordeel op van 420.000. Met betrekking tot de SPUK gelden wordt opgemerkt dat als de gemeente deze gelden niet kan uitgeven aan de daarvoor bestemde doelen, het restant aan het rijk moet worden terugbetaald.
Thema Economie, Toerisme en Recreatie Vanwege de Spukregeling bedrijventerreinen wordt een budget opgenomen van 45.000 voor advies en onderzoekskosten. Voor de lasten ontvangen wij voor hetzelfde bedrag een bijdrage van de gemeente Oosterhout. De regeling wordt ook door de gemeente Oosterhout uitgevoerd. Het ondernemersfonds is van de baan en derhalve heeft de gemeente hiervoor geen kosten meer. Het noodzakelijke budget wordt met 33.000 verlaagd. 39 Het tarief van de toeristenbelasting wordt jaarlijks geïndexeerd. Dit betekend voor 2027 een verhoging van 3% (0,05 euro). Daarnaast wordt vanwege verruiming van de heffingsmogelijkheden (o.a. bij overnachtingen bij evenementen) een toename van de opbrengst verwacht. Op basis hiervan wordt de opbrengst van de (water)toeristenbelasting met 32.500 verhoogd. Mutatie reserves Het voordeel op reserves bestaat uit een onttrekking ter dekking van de kosten die verband houden met het opstellen van een huisvestingsverordening aandachtsgroepen ( 50.000), de dekking van de kosten die verband houden met de woningbouwprojecten in de opstartfase ( 150.000) en de onttrekking uit de reserve realisatiestimulans ter dekking van de kosten die aan de implementatie van de realisatie toegerekend kunnen worden ( 497.000). 40 4.
Sociaal domein 4.1 Onderwijs, jeugd en gezondheid Wat willen we bereiken? Goed onderwijs, passende zorg, preventie en gezondheid vormen samen de basis voor een sterke en toekomstbestendige samenleving Goed onderwijs, passende zorg, preventie en gezondheid vormen samen de basis voor een sterke en toekomstbestendige samenleving. Daarom investeren we de komende jaren in goede en toegankelijke voorzieningen voor onze inwoners, met extra aandacht voor kinderen, jongeren, ouderen en kwetsbare inwoners. We zetten in op passende huisvesting voor het onderwijs, toegankelijke en betaalbare zorg, sterke lokale ondersteuning en een gezonde leefomgeving. Zo bouwen we aan een gemeente waarin iedereen mee kan doen en kansen krijgt om zich te ontwikkelen. We verbinden zorg, welzijn, sport, gezondheid en onderwijs nadrukkelijk met elkaar, zodat inwoners eerder passende ondersteuning krijgen en problemen sneller worden gesignaleerd. Samenwerking met maatschappelijke partners staat daarbij centraal. We werken doelgericht, maken duidelijke keuzes en kijken kritisch naar wat nodig en haalbaar is. De gemeente houdt regie op het sociaal domein en bewaakt de samenhang, de kwaliteit en de resultaten. Wat gaan we daarvoor doen? Integraal huisvestingsplan (IHP) In 2027 starten we met de uitvoering van het in 2026 vastgestelde Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2027-2030 voor het onderwijs.
Het IHP biedt een overzicht van alle noodzakelijke nieuwbouw- en renovatieprojecten voor schoolgebouwen in de gemeente in de komende vier jaar. Het eerste project volgens de IHP-planning is de opstart van de gebiedsontwikkeling en de nieuwbouw dan wel renovatie van het Dongemond college en basisschool Den Duin in Made. Het onderhoud van basisscholen De Elsenhof en De Grienden voeren we uit volgens de afspraken die hierover zijn gemaakt. Herstel dak De Grienden in Lage Zwaluwe Als oplossing van een constructiefout uit de bouwperiode van De Grienden in Lage Zwaluwe zal de gemeente het dak van het nieuwbouwgedeelte verstevigen. De uitvoering vindt grotendeels plaats in 2027. De constructiefout in het dak zorgt op dit moment met name voor overlast (geluid bij harde wind). De veiligheid van de leerlingen en medewerkers is niet in het geding. Lokaal Educatieve Agenda meerjarenagenda (LEA) De LEA is een regulier overleg tussen schoolbesturen, samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs, kinderopvangorganisaties en de gemeente. Aan de hand van een meerjarenagenda richten we ons in 2027 gezamenlijk op maatschappelijke thema’s zoals inclusief onderwijs, burgerschapsvorming en mentale gezondheid. In 2027 werken we deze thema’s uit in SMART-geformuleerde doelstellingen en maken we duidelijke afspraken over de bijdrage die we van de aangesloten partijen verwachten.
Gelijke kansen jongeren Alle jongeren verdienen gelijke kansen. Daarom bieden we iedere jongere in de gemeente Drimmelen de mogelijkheid een startkwalificatie te behalen. Hierbij werken we nauw samen met het Regionaal Bureau Leren (RBL) en het Doorstroompunt, wat zich richt op jongeren van 18 tot 27 jaar die zonder startkwalificatie van school zijn gegaan. Onze inzet is minder schooluitval en meer jongeren met een startkwalificatie. Cultuurhistorische waarden Biesbosch Alle kinderen en jongeren in de gemeente Drimmelen maken ten minste ØØn keer per jaar kennis met de Biesbosch en de cultuurhistorische waarden van de gemeente via schoolprojecten. Normaliseren en tijdig passende ondersteuning bieden In 2027 werken we aan een sterk, toegankelijk en toekomstbestendig sociaal domein, waarin inwoners tijdig passende ondersteuning ontvangen. Door de versterking van de sociale basis, de verdere ontwikkeling van de toegang en de implementatie van gemaakte beleidskeuzes en inkooptrajecten zorgen we voor passende ondersteuning, preventie en zelfredzaamheid. We 41 implementeren het Stevige Lokale Team, versterken preventie en vroegsignalering en organiseren ondersteuning zo dicht mogelijk bij inwoners.
Kwaliteit van zorg en de financiºle sturing nadrukkelijk samenbrengen We versterken de sturing op kostenontwikkeling en maatschappelijke effectiviteit, zodat ontwikkelingen tijdig worden gesignaleerd. Waar nodig en mogelijk sturen we bij. Daarbij toetsen we kritisch welke interventies en werkwijzen daadwerkelijk bijdragen aan de gewenste resultaten. Deze aanpak sluit aan bij de uitgangspunten en ambities van het programma Sociaal Domein. Waar aanvullende expertise nodig is, zal een externe partij worden ingezet ter ondersteuning. Stimuleren verenigingsleven, gezondheid, sporten en bewegen We versterken de samenwerking tussen (sport)verenigingen, de Buurtsportcoach, onderwijs en welzijn- en zorgpartners. Subsidies beleidsveld Sport & Bewegen De subsidies binnen het beleidsveld Sport & Bewegen zetten we zo effectief mogelijk in om onze maatschappelijke doelstellingen te bereiken en de verenigingen te versterken. Actief betrekken jongeren Jongeren betrekken we actief bij nieuw beleid en besluitvorming. Het Jeugd Advies Team, Raadschallenge Dongemond en Democracity zetten we voort. Jongerenwerk Het jongerenwerk wordt per 2027 ondergebracht bij het Stevige Lokale Team. Vanuit onze regierol monitoren wij of deze activiteiten uitgevoerd worden volgens de afspraken die contractueel zijn vastgelegd.
We vinden het daarbij belangrijk dat jongerenwerkers zichtbaar en benaderbaar zijn en activiteiten organiseren die aansluiten bij de leefwereld van jongeren. Stimuleren bewegen en gezonde leefstijl We stimuleren bewegen en een gezonde leefstijl door te zorgen voor voldoende voorzieningen, activiteiten en ondersteuning. Daarbij werken we samen met huisartsen, maatschappelijke partners, verenigingen en lokale ondernemers. We zetten de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) voort en verbinden deze met andere relevante beleidsopgaven binnen het sociaal en fysiek domein. Bevorderen mentale gezondheid We zetten in op het bevorderen van de mentale gezondheid van inwoners binnen de beschikbare middelen, met speciale aandacht voor jongeren en kwetsbare groepen. Waar mogelijk sluiten we aan bij landelijke initiatieven, met bijzondere aandacht voor suïcidepreventie, cyberpesten en eenzaamheid. 4.2 Participatie en schuldenproblematiek Wat willen we bereiken? Iedereen heeft recht op een sociaal minimum en op de mogelijkheid om mee te doen in de samenleving Iedereen heeft recht op een sociaal minimum en op de mogelijkheid om mee te doen in de samenleving. Het Rijk is daar in de basis aan zet, maar lokaal kunnen wij het verschil maken. We willen dat elke inwoner van Drimmelen voelt dat hij of zij er Øcht toe doet ongeacht inkomen, achtergrond of situatie.
Zelfredzaamheid en het zoveel mogelijk mensen in hun kracht laten is het belangrijkste uitgangspunt van ons sociaal beleid. Wie zorg Øcht nodig heeft, krijgt die altijd. De beoordeling van persoonlijke situaties blijft mensenwerk, geen systeemwerk. Bij schulden zorgen we voor ademruimte en begeleiding, zodat problemen niet verder escaleren. Wat gaan we daarvoor doen? Een herkenbaar aanspreekpunt per persoon/gezin Casemanagers gaan zich meer specialiseren op inkomen, werk of inburgering. Hiermee bouwen ze meer expertise op en ontstaat er meer focus. Na deze herverdeling zorgen we ervoor dat de kennis en 42 expertise binnen de teams is geborgd zodat er een herkenbaar aanspreekpunt per persoon/gezin is om maatwerk oplossingen te bieden. Versterken vroegsignalering en preventie binnen de schuldhulpverlening We willen inwoners met financiºle problematiek effectief ondersteunen. Hiervoor zetten we vaste aanspreekpunten, passende begeleiding, budgetbeheer en schuldhulpverlening in. Hierbij bieden we maatwerk. We werken aan een verdere versterking en optimalisatie van de dienstverlening, zodat er financiºle stabiliteit en perspectief ontstaat voor onze inwoners. Welzijnswerk We maken het welzijnswerk toekomstbestendig door de samenwerking met maatschappelijke partners zo te organiseren dat deze aansluit bij de behoeften van inwoners en zich richt op actuele maatschappelijke opgaven.
Daarbij streven we naar een zo efficiºnt mogelijke inzet van middelen en integrale aanpak binnen de gemeente. Ook onderzoeken we de mogelijkheden voor bovenlokale samenwerking. Minimaregeling We vergroten de impact van de minimaregelingen door de samenwerking met de VoorzieningenWijzer en welzijnspartners te optimaliseren. We monitoren de resultaten en signalen van partners en gebruiken deze inzichten om de aanpak waar nodig gericht bij te sturen. Gemeentelijk vangnet Uitgangspunt is dat iedereen wat kan bijdragen naar vermogen. En als dat niet kan, blijft de gemeente het vangnet, waarbij we streven naar een zo hoog mogelijke uitstroom. Onze casemanagers begeleiden inwoners naar de hoogst haalbare trede op de participatieladder. Dit doen ze samen met partners zoals werkgevers, MidZuid, WSP, SWO en Surplus. Het bestuur van Midzuid werkt aan een strategisch meerjarenplan (SMP) voor de periode 2027-2030. In dit plan worden toekomstige keuzes gemaakt rondom de samenwerking van de deelnemende gemeenten en de bepaling van doelgroepen. De uitwerking van de toekomstige huisvesting volgt na de vaststelling van het strategisch meerjarenplan. (Financiºle) zelfredzaamheid inwoners versterken Inwoners participeren zelfstandig in de samenleving en op de arbeidsmarkt.
Mensen die dit niet zelfstandig kunnen ondersteunen we met toegankelijke voorzieningen, passende ondersteuning en sterke sociale netwerken. We bieden maatwerk gericht op duurzame participatie, eventueel via vrijwilligerswerk of andere passende vormen van participatie, zodat we het potentieel van mensen optimaal benutten. We zetten hierbij ons netwerk optimaal in en halen de samenwerking met het cluster Economie verder aan. Activering van mensen op de arbeidsmarkt en het daarmee bijdragen aan zinvolle dagbesteding en financiºle zelfredzaamheid beschouwen we hierbij als belangrijk doel. Huisvesting Oekraïense vluchtelingen We onderzoeken of er een duurzame oplossing is voor de huisvesting van deze doelgroep. Huisvesting van (regionale) aandachtsgroepen Na vaststelling van het Volkshuisvestelijk Programma, waar we beschrijven hoe we de opgave rondom aandachtsgroepen uit de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting aanpakken, gaan we aan de slag met het opstellen van een Huisvestingsverordening om (wettelijk verplichte) urgentie te geven aan deze kwetsbare groepen. We sluiten daarbij aan bij de regionale blauwdruk voor deze verordening en beperken de inzet van de verordening voor de huisvesting van urgente aandachtsgroepen. Regionaal hebben we afgesproken dat we een onderzoek instellen naar een opvanglocatie voor doelgroepen.
Inburgering Voor een goede inburgering en integratie vinden wij het spreken en begrijpen van de Nederlandse taal van groot belang. Zo zorgen we ervoor dat nieuwkomers actief onderdeel worden van onze lokale samenleving en volwaardig mee kunnen doen. Bij de aanbesteding van de taallessen sturen we op een flexibel aanbod, met lessen overdag, in de avond en in het weekend, zodat nieuwkomers taalverwerving kunnen combineren met werk, opleiding en participatie. Hierbij zijn we creatief in de manieren om het resultaat zo optimaal mogelijk te maken. 43 4.3 Sociale structuur, sport en zorg Wat willen we bereiken? De kracht van onze gemeente zit in de betrokkenheid van onze inwoners en de vitaliteit van onze dorpen De kracht van onze gemeente zit in de betrokkenheid van onze inwoners en de vitaliteit van onze dorpen. Een toekomstbestendige samenleving vraagt om goede en toegankelijke voorzieningen, sterke sociale netwerken en passende ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. Sportaccommodaties, dorpshuizen en andere maatschappelijke voorzieningen spelen daarin een belangrijke rol. Het zijn plekken waar mensen elkaar ontmoeten, actief blijven en samen bouwen aan leefbare en sterke kernen. We werken dorpsgericht en kijken per kern welke voorzieningen, ondersteuning en ontmoetingsplekken nodig zijn om leefbaarheid en sociale samenhang te versterken.
Wat gaan we daarvoor doen? Exploitatie zwembaden We zetten in op een kwalitatief hoogwaardige, gezonde en toekomstbestendige exploitatie van de gemeentelijke zwembaden de Randoet en het Puzzelbad. Om te komen tot een toekomstbestendige sportinfrastructuur, onderzoeken we verschillende scenario’s voor de toekomst van de zwembaden. Deze scenarios dienen als fundament voor de bestuurlijke besluitvorming over de inrichting hiervan. Opstellen MJOP en visie verduurzaming vastgoed We ontwikkelen een toekomstbestendig en uitvoerbaar accommodatiebeleid met een transparante verdeling van middelen en voorzieningen en een degelijke financiºle borging. We stellen een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) en visie op verduurzaming op voor ons vastgoed. Het doel is steeds om ons vastgoed te gebruiken voor al onze uiteenlopende maatschappelijke doelstellingen. Om deze toekomst veilig te stellen is een MJOP en verduurzamingsagenda vereist. Hier hoort een degelijke financiºle borging bij. Beheer accommodaties We investeren in duurzame overlegstructuren gericht op het beheer, het onderhoud, de onderlinge samenwerking tussen en de toekomstige ontwikkelingen van onze maatschappelijke voorzieningen. We faciliteren, monitoren, toetsen en bereiden deze overleggen constructief voor. Vanuit deze stevige structuur geven wij opvolging aan de acties die volgden uit de evaluaties van het beleidskader.
We maken strategische keuzes rondom binnensport, de gemeenschapshuizen, het tarievenbeleid en de subsidiering. We ontwikkelen daarnaast nieuwe kaders voor de gemeentelijke rol en verantwoordelijkheden voor onze maatschappelijke accommodaties. Passende respijtzorg organiseren We zetten in op passende respijtzorg om mantelzorgers te ontlasten, onder meer via kort verblijf, dagbesteding en mantelzorgondersteuning. In 2026 worden de inkoopdocumenten voor Wmo- maatwerkbegeleiding voorbereid, waarna in 2027 een nieuwe overeenkomst voor onder andere kort verblijf en dagbesteding ingaat. Tegelijkertijd werken we eraan om hulp en ondersteuning zoveel mogelijk vroegtijdig, laagdrempelig en waar mogelijk in groepsverband aan te bieden. Huishoudelijke hulp Zolang het Rijk financiºle middelen hiervoor beschikbaar stelt, blijft Huishoudelijke Ondersteuning een maatwerkvoorziening. Als het Rijk besluit tot een inkomensafhankelijke bijdrage, voeren wij deze in. Wij volgen het besluitvormingsproces daarover nauwgezet zodat we op tijd onze lokale regelgeving en communicatie kunnen aanpassen. Maatschappelijke accommodaties Ontmoeting is een voorwaarde voor gemeenschapsvorming. Gemeenschapshuizen kunnen daar een rol spelen. In het nieuwe accommodatiebeleid dat op dit moment in ontwikkeling is, wordt aandacht besteed aan de sociale functies van accommodaties.
Ook is dit een onderdeel van het programma Sociaal Domein. Daarbij is beheersing van de kosten een belangrijk uitgangspunt. 44 Collectieve voorzieningen We willen onze inwoners zelfredzamer laten zijn door collectieve voorzieningen en het preventieve aanbod te verbreden. We maken beter gebruik van de bestaande voorzieningen en netwerken, zodat inwoners eerder passende ondersteuning krijgen en minder vaak dure individuele hulp nodig is. Kind- en Gezinsbescherming Met (regionale) samenwerkingspartners implementeren we lokaal en regionaal het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. We werken naar een domeinoverstijgend systeem waarbij ØØn vaste hulpverlener samenwerkt met het gezin, ondersteund door regionale veiligheidsteams, om onveiligheid vroegtijdig en effectief aan te pakken. Ambulancepost We blijven in gesprek met de Regionale Ambulancevervoersdienst over de locatie/post in Wagenberg. Theek5 In samenspraak met Theek5 werken we aan een voorstel voor een toekomstbestendige begroting van onze drie bibliotheken. We onderzoeken wat de effectiviteit is van de diverse diensten die Theek5 aanbiedt om te zorgen dat we de taalvaardigheden en laaggeletterdheid van onze gehele doelgroep verbeteren. We blijven investeren in taalontwikkeling en taalstimulering via onder andere consultatiebureaus, BoekStart, VoorleesExpress, VVE en het (Digi)Taalhuis.
Laaggeletterdheid We blijven ons inzetten om lees- en schrijfvaardigheden en digitale vaardigheid te bevorderen van al onze inwoners. Binnen het huidige aanbod onderzoeken wij wat het beste werkt voor onze doelgroep (inburgeraars en uitkeringsgerechtigden) om laaggeletterheid tegen te gaan en de taalvaardigheden te bevorderden. Inclusie We blijven oog houden voor inclusie. We voldoen aan de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz), de Grondwet en het VN-verdrag Handicap. Lokale omroep In onze regio wordt gewerkt aan een streekomroep, vooruitlopend op het nieuwe landelijke stelsel voor lokale publieke media. Omroep Drimmelen heeft aangegeven hierbij niet aan te sluiten en is voornemens een subsidieaanvraag bij de gemeente in te dienen. Een eventuele gemeentelijke bijdrage wordt afzonderlijk beoordeeld. Wat gaat programma 4 kosten? Onderstaande programmatabel laat per thema de meerjarige ontwikkeling zien van de begrote bedragen. In de kolommen Begroting 2027-2030 zijn de bedragen opgenomen van de thans voorliggende Meerjarenbegroting. In de kolom Mutatie 2027 (grijs) is de mutatie ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze na de Voorjaarsnota 2026 waren begroot opgenomen.
Tabel 4-1: Overzicht lasten en baten programma 4 (bedragen x 1.000) Programma 4: Sociaal domein | Realisatie | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting | Mutatie 2027 | Begroting | Begroting | Begroting t.o.v. begroting 2027 Nr | Thema / taakveld | 2025 | na wijziging | na VJN 2026 | 2027 | na VJN 2026 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten 4.1 | Onderwijs, Jeugd en gezondheid | -15.121 | N | -16.287 | N | -15.851 N | -16.827 | N | -976 N | -17.176 N | -16.934 | N | -16.922 N 4.2 | Participatie en schuldenproblematiek | -14.185 | N | -15.160 | N | -14.657 N | -15.269 | N | -613 N | -15.190 N | -15.190 | N | -15.190 N 4.3 | Sociale structuur, sport en zorg | -14.277 | N | -13.836 | N | -13.647 N | -15.061 | N | -1.414 N | -15.197 N | -13.844 | N | -13.869 N Totaal lasten | -43.583 | N | -45.283 | N | -44.155 N | -47.157 | N | -3.002 N | -47.563 N | -45.968 | N | -45.981 N Baten 4.1 | Onderwijs, Jeugd en gezondheid | 1.224 | V | 959 | V | 631 | V | 814 | V | 184 | V | 1.165 | V | 951 | V | 951 V 4.2 | Participatie en schuldenproblematiek | 10.435 | V | 10.735 | V | 10.093 | V | 10.249 | V | 156 | V | 9.999 | V | 9.999 | V | 9.999 V 4.3 | Sociale structuur, sport en zorg | 2.658 | V | 1.907 | V | 1.551 | V | 1.846 | V | 294 | V | 1.920 | V | 1.798 | V | 1.544 | V Totaal baten | 14.317 | V | 13.601 | V | 12.275 | V | 12.909 | V | 635 | V | 13.084 | V | 12.749 | V | 12.494 V Saldo van