[2024039639] Bijlage 14 Natuurtoets 'Rietlanden' te Drimmelen [Vbw]
Tekst van het document
Verstoring door geluid en trillingen
Kenmerk: Verstoring door onnatuurlijke geluidsbronnen; permanent zoals geluid wegverkeer danwel tijdelijk zoals geluidsbelasting bij evenementen. Geluid is een hoorbare trilling, gekenmerkt door geluidsdruk en frequentie. Er is sprake van trillingen in bodem en water als dergelijke trillingen door menselijke activiteiten veroorzaakt worden, zoals bij boren, heien, draaien van rotorbladen etc. Interactie andere factoren: Treedt vaak samen met visuele verstoring op door bijv. vlieg- en autoverkeer, manifestaties etc. Verstoring door trillingen kan vooral samen optreden met verstoring door geluid. Werking: Logischerwijs zijn alleen diersoorten gevoelig voor direct effecten van geluid. Geluid sec is een belangrijke factor in de verstoring van fauna. De verstoring door geluid wordt beïnvloed door het achtergrondgeluid en de duur, frequentie en sterkte van de geluidsbron zelf. Geluidsbelasting kan leiden tot stress en/of vluchtgedrag van individuen. Dit kan vervolgens weer leiden tot het verlaten van het leefgebied of bijvoorbeeld een afname van het reproductieproces. In bepaalde gevallen kan ook gewenning optreden, in het bijzonder bij continu geluid. Voor zeezoogdieren en vogels is in bepaalde gevallen deze dosis-effect relatie goed gekwantificeerd. Trilling kan leiden tot verstoring van het natuurlijke gedrag van soorten.
Individuen kunnen tijdelijk of permanent verdreven worden uit hun leefgebied. Over het daadwerkelijke effect van trilling is nog zeer weinig bekend. Naar het effect op zeezoogdieren is wel onderzoek verricht. Analyse: Van de voor het Natura-2000 gebied aangewezen kensoorten zijn enkele soorten zeer gevoelig voor geluid en trillingen: dit zijn Bittervoorn, Grote modderkruiper en Kleine modderkruiper. Gevoelig voor geluid zijn soorten als Bever, Blauwborst, Bruine kiekendief, Elft, Flint, Grote zilverreiger, Meervleermuis, Rivierdonderpad, Rivierprik, Roerdomp, Snor, Zalm en Zeeprik. De genoemde vogelsoorten zijn niet gevoelig voor trillingen, dit in tegenstelling tot de genoemde vissoorten, deze zijn gevoelig voor trillingen. In de gebruiksfase wordt gezien de aard van de plannen geen toename geluid of trillingen verwacht ten opzichte van de huidige situatie. Zie rapportage Akoestisch onderzoek.
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
36 van 82
Tijdens de bouwfase kan een tijdelijke toename van geluid en trillingen worden veroorzaakt door de bouw-/sloopwerkzaamheden. Sloopwerkzaamheden betreffen alleen de beachclub. Deze werkzaamheden zijn geen werkzaamheden met een hoge geluidsbelasting. Andere werkzaamheden binnen het plangebied worden uitgevoerd met een telekraan, graafmachines, zandschepen en voertuigen. Deze machines hebben een vergelijkbare geluidsbelasting als landbouwvoertuigen welke worden ingezet bij beheerwerk en landbouw in de omgeving van het plangebied. Er vinden reeds voertuigbewegingen plaats over de Marinaweg naar de jachthavens en naar de bedrijven die liggen tussen het plangebied en het natura-2000 gebied. Er vinden eveneens reeds havengebonden werkzaamheden plaats in de tussengelegen jachthaven, zoals vervaardiging van en onderhoud aan boten [tot milieucategorie 3.2. is toegestaan]. Met regelmaat zijn er ook evenementen met veel muziek georganiseerd binnen en buiten bij de beachclub binnen het plangebied. Voor de soorten in de Amer/Biesbosch is dan al een zekere mate van gewenning aan de geluiden afkomstig uit de jachthaven. De geluiden veroorzaakt door de aanlegwerkzaamheden zijn vergelijkbaar met geluidsbelasting waarvan reeds sprake is in de omgeving. Er worden geen zeer luidruchtige werkzaamheden uitgevoerd (sloopwerkzaamheden betreffen alleen de beachclub).
De werkzaamheden die nodig vinden gespreid plaats, zijn van tijdelijke aard én zullen plaatsvinden op een geschatte afstand van 180 meter met een drukbevaren rivier tussen het plangebied en het Natura-2000. Hiermee kan met voldoende zekerheid worden gesteld dat geluiden en trillingen door de voorgenomen werkzaamheden niet zullen leiden tot nadelige effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van de aangewezen broedvogels en vissen. 5.5.6
Verstoring door licht
Kenmerk: Verstoring door kunstmatige lichtbronnen, zoals licht uit woonwijken en industrieterreinen, glastuinbouw etc. Interactie andere factoren: Onbekend. Werking: Kunstmatige verlichting van de nachtelijke omgeving kan tot verstoring van het normale gedrag van soorten leiden. Naar mogelijke effecten is nog vrij weinig onderzoek gedaan. Veel kennis gaat daarom nog niet verder dan het kwalitatief signaleren van risico’s. Met name schemeren nachtactieve dieren kunnen last hebben van verstoring door licht, doordat zij juist aangetrokken worden of verdreven door de lichtbron. Hierdoor raakt bijvoorbeeld hun ritme ontregeld of verlichte delen van het leefgebied worden vermeden. Analyse: De meeste kensoorten voor het Natura-2000 gebied Biesbosch zijn gevoelig voor licht. De Meervleermuis is zelfs zeer gevoelig voor lichtverstoring. De afstand van het plangebied tot het Natura-2000 gebied, de tussenliggende bebouwing, jachthaven, struweel en rivier de Bergse Maas wordt bij realisatie van het plangebied geen nadelig effect verwacht op de instandhoudingsdoelstellingen. Er vindt namelijk al lichtverstoring plaats vanuit de tussengelegen jachthaven. Er is in de voorgenomen plannen geen plan om sterke lichtbronnen richting het Natura-2000 gebied te laten stralen zoals bij sportvelden.
Verder worden er geen lichtbronnen geplaatst direct naast het Natura-2000 gebied die rechtstreeks uitstralen. In de bouwfase wordt geadviseerd om lichtverstoring te voorkomen door bij daglicht te werken, daarmee is het geheel aannemelijk dat lichtverstoring niet plaatsvindt. Is dit niet mogelijk dan
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
37 van 82
moeten de gebruikte lichtbronnen bij de bouw worden gericht met behulp van afschermende armaturen die het licht alleen daar richten waar het nodig is en geen restlicht veroorzaken. In de gebruiksfase wordt uitstraling van verlichting deels geblokkeerd door de aanwezigheid van woningen en eventueel groen. Deels ook door de bebouwing tussen het plangebied en het Natura2000 gebied. Er is sprake van verlichting in openbare ruimte rondom het plangebied, deze is ook in de huidige situatie reeds aanwezig. Uitstralende lichtbundels en daarmee verstoring door verlichting kan worden voorkomen door speciale armaturen te gebruiken waarmee de eventuele lichtverstoring ten aanzien van het Natura-2000 gebied kan worden voorkomen. Straatverlichting met een bewegingssensor of tijdklok kan ook bijdragen aan het verminderen van verstoring door verlichting. Deze maatregelen dienen in de voorschriften voor gebiedsontwikkeling opgenomen te worden. Omdat het Natura-2000 gebied Biesbosch instandhoudingsdoelstellingen heeft voor kensoort Meervleermuis is het plangebied onderzocht op aanwezigheid van Meervleermuis.
Meervleermuis komt gedurende de periode mei t/m augustus niet voor binnen of nabij het plangebied, echter Meervleermuis kent een voorjaars- en najaarsmigratie en is daarbij waargenomen boven de bloemdijk van het NNB en passerend waargenomen nabij het plangebied (Resultaten aanvullende onderzoeken beschermde soorten Wet natuurbescherming Rietlanden I t/m IV te Drimmelen, VBW 2023-110, d.d. 10 oktober 2023). Om Meervleermuis niet te verstoren vraagt dit binnen het plangebied aanpassingen in de vorm van passende maatregelen. Deze maatregelen worden gevonden door bovenstaande maatregelen toe te passen maar ook de woningen die aan het water worden gebouwd, vleermuisvriendelijke buitenverlichting te geven. Dit kan in een specifieke kleur, bijvoorbeeld amber. Negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van de voor het Natura-2000 gebied aangewezen soorten als gevolg van licht in zowel de bouwfase als de gebruiksfase worden niet verwacht. 5.5.7
Optische verstoring
Kenmerk: Optische verstoring betreft verstoring door de aanwezigheid en/of beweging van mensen dan wel voorwerpen die niet thuishoren in het natuurlijke systeem. Interactie andere factoren: Treedt vaak samen op met verstoring door geluid (in geval van recreatie) of trilling en licht (in geval van voertuigen, schepen). Werking: Optische verstoring leidt vooral tot vluchtgedrag van dieren. De soort reageert bijvoorbeeld op beweging omdat een potentiële vijand wordt verwacht. Andersom kan optische verstoring juist ook het uitzicht van soorten beperken waardoor zij potentiële vijanden niet zien naderen. De daadwerkelijke effecten zijn zeer soortspecifiek en hangen van de schuwheid van de soort en de mate waarin gewenning optreedt. Bovendien kunnen de effecten afhankelijk zijn van de periode van de levenscyclus van de soort: in de broedtijd zijn soorten over het algemeen schuwer en dus gevoeliger voor optische verstoring. Analyse: Van de kensoorten Natura-2000 gebied zijn de Roerdomp en Aalscholver voor de storingsfactor optische verstoring gevoelig, ook vissoorten als Bittervoorn, Grote modderkruiper, Kleine modderkruiper, Meervleermuis zijn gevoelig voor de storingsfactor optische verstoring. In de plannen binnen het plangebied zijn 211 woningen voorzien en 1 hotel. Deze worden
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
38 van 82
gebouwd op opgehoogde grond die in de huidige situatie 3,3 meter boven NAP uitsteekt en daarbovenop komt een verhoging van 0,6 meter om de woonsituatie ter plaatse veilig te maken ten aanzien van waterstijgingen in de rivier de Bergse maas. Het plangebied ligt achter reeds bestaande hoge bebouwing van het bedrijventerrein bij de jachthaven van Drimmelen en de Bergse maas, waarmee vanaf het Natura-2000 gebied Biesbosch het plangebied volledig uit het zicht ligt. Gezien de huidige mate van optische verstoring vanwege de jachthaven, is er sprake van gewenning ten aanzien van menselijke bedrijvigheid en de reeds aanwezige bebouwing en activiteiten worden geen nadelige effecten verwacht ten aanzien van de instandhoudingsdoelen van de aangewezen kensoorten voor het Natura-2000 gebied Biesbosch ten aanzien van de storingsfactor ‘optische verstoring’. Tijdens de bouwfase is sprake van het toepassen van een telescoopkraan deze zal tijdelijk worden ingezet en als preventieve maatregelen dient buiten het broedseizoen te worden gewerkt met de telescoopkraan. Daarmee is het redelijkerwijs uit te sluiten dat de instandhoudingsdoelstellingen ten aanzien van genoemde soorten negatief effect ondergaan van de verstorende factor optische verstoring.
Het is niet uitgesloten dat de bouw van 211 woningen en 1 hotel een toename van recreatie tot gevolg heeft met mogelijke optische verstoring voor het Natura-2000 gebied als gevolg. Gezien de hoeveelheid recreatie waarvan in de huidige situatie reeds sprake is en de evenementen die in de huidige situatie reeds worden georganiseerd; is reeds sprake van gewenning. 5.5.8
Verstoring door mechanische effecten
Kenmerk: Onder mechanische effecten vallen verstoring door betreding, golfslag, luchtwervelingen etc. die optreden ten gevolge van menselijke activiteiten. De oorzaken en gevolgen zijn bij deze storende factor zeer divers. Interactie andere factoren: Verstoring kan samenvallen met verstoring door geluid, licht en trilling. Werking: Deze storende factor kan leiden tot een verandering van het habitattype en/of verstoring of het doden van fauna-individuen. Bij habitattypen treedt de verstoring of verandering vaak op ten gevolge van recreatie of bijvoorbeeld militaire activiteiten. Het effect is zeer afhankelijk van de kwetsbaarheid (gevoeligheid) van het habitattype. Waterrecreatie en scheepvaart leiden tot golfslag, hetgeen effect kan hebben op de oeverbegroeiing en waterfauna. Luchtwervelingen van bijvoorbeeld windmolens kunnen leiden tot vogelsterfte. Analyse: Van verstoring door mechanische effecten (betreding, luchtwervelingen) is geen sprake doordat de plannen niet zullen leiden tot extra betreding of luchtwervelingen in het Natura-2000 gebied. Van verstoring door mechanische effecten is echter wel in beperkte mate sprake, doordat de plannen kunnen leiden tot extra golfslag in Amer en Amertak. In de bouwfase wordt 200.000 m3 bouwgrond aangevoerd door zandschepen. Naar verwachting betreffen het 300 scheepvaartbewegingen.
De Amer en Amertak zijn echter drukbevaren hoofdwatergangen met circa 80.000 tot 100.000 scheepvaartpassages (beroeps- en recreatievaart) per jaar [BRON: RIJKSWATERSTAAT 2008]. Het aantal extra scheepvaartbewegingen door aanvoer van bouwgrond betreft dus minder dan 1% ten opzichte van het reguliere aantal scheepvaartbewegingen in Amer en Amertak. Het lossen wordt buiten het zicht van het Natura-2000 gebied uitgevoerd met behulp van een
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
39 van 82
graafmachine en zo ook wordt de bouwgrond verspreidt over het plangebied. Dit werk wordt over meerdere jaren ingepland. Nadelige effecten voor kensoorten van het Natura-2000 gebied en habitattypen worden in de bouwfase niet verwacht, anders dan in de huidige situatie. Het is niet uitgesloten dat de bouw van 211 woningen en 1 hotel een toename van recreatie tot gevolg heeft met mogelijke optische verstoring voor het Natura-2000 gebied als gevolg. Gezien de bestaande hoeveelheid recreatie (jachthaven met pleziervaart) en evenementen is reeds sprake van gewenning bij soorten. 5.5.9
Verandering in populatiedynamiek
Kenmerk: De storende factor verandering in populatiedynamiek treedt op indien er een direct effect is van een activiteit op de populatie-opbouw en/of populatiegrootte. Er wordt hier vooral gedoeld of de situatie wanneer er sprake van sterfte van individuen door wegverkeer, windmolens, of door jacht of visserij. Interactie andere factoren: Veel storende factoren leiden op hun beurt – dus indirect – tot een verandering in populatiedynamiek. Deze storende factor zit namelijk aan het einde van de effectketen. Werking: Bewuste, menselijke ingrepen op populatieniveau kunnen leiden tot directe problemen en problemen in de toekomst. Een verandering in populatieomvang is een direct effect. Een verandering in populatie-opbouw (verandering van de verhouding sterftereproductie) leidt in de toekomst tot effecten. Zowel minder organismen (een kleinere populatie) en zeker een verandering in samenstelling van de populatie (bijv. meer oude dieren) kunnen leiden tot een verandering in de geboorte/sterfte ratio. En daarmee kan er iets veranderen in de populatiedynamiek (het gedrag in de tijd). Dit kan uiteindelijk leiden tot het (tijdelijk) verdwijnen van soorten, waardoor het evenwicht van het ecosysteem verschuift. De gevoeligheid is sterk afhankelijk van diverse populatiekenmerken zoals de generatietijd van een soort en de huidige grootte van populaties.
Vooralsnog zijn alle soorten als ‘gevoelig’ gescoord. Analyse: Van verandering in populatiedynamiek is er geen sprake doordat het plangebied deels reeds in gebruik is voor recreatieve gebruiksdoeleinden (beachclub) en deels al beheerd wordt door toepassen maaibeheer (NB. de beachclub en campingterrein is in 2024 gesloten er vinden geen activiteiten meer plaats). Daarnaast is het plangebied van het Natura-2000 gebied De Biesbosch gescheiden door tussenliggende jachthaven en bedrijventerrein, met de daarbij verbonden menselijke activiteiten, verlichting en geluidsintensiteit. De afname van het areaal oppervlaktewater binnen het plangebied is dermate beperkt dat er redelijkerwijs geen effecten op populaties aquatische fauna (incl. populaties watervogels) te verwachten valt. Enige verandering in populatiedynamiek valt bij verwezenlijking van de plannen redelijkerwijs niet te verwachten.
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
40 van 82
6
Natuurnetwerk Brabant
Naast door het Rijk aangewezen natuurgebieden die onder de Natura-2000-richtlijnen vallen zijn er gebieden in Nederland aangeduid als Natuurnetwerk Nederland (NNN), bestaande uit natuurgebieden en ecologische verbindingszones. De Provincie is voor deze gebieden het bevoegd gezag. Het is een netwerk van deels bestaande en deels nieuwe natuurgebieden die door ecologische verbindingszones met elkaar verbonden zijn en daarmee de biodiversiteit van soorten en uitwisseling van genen mogelijk maakt ter ondersteuning van een veerkrachtige natuur. plangebied
Plangebied
Kaart 10: Natuurnetwerk Brabant (het rode kader betreft het plangebied). Het Natuur Netwerk Brabant (NNB) is een samenhangend netwerk van natuurgebieden en landbouwgebieden met natuurwaarden van (inter-)nationaal belang, zoals de bossen, de heide en vennen, de stuifduinen, de schraalgraslanden, de rivieren en beken. Het doel van het NNB-beleid is het veiligstellen van ecosystemen en het realiseren van leefgebieden met goede condities voor de biodiversiteit. Deze leefgebieden zijn belangrijk voor dier- en plantensoorten. [BRON: OMGEVINGSVERORDENING PARAGRAAF 5.2.5 NATUURNETWERK BRABANT]
Het Natuurnetwerk Brabant nabij het plangebied valt binnen het Provinciale deel. Daarmee is de Provincie Noord-Brabant verantwoordelijk voor het beheer en bescherming van het Natuurnetwerk. Het beheer en de bescherming van het NNB ligt vast in de Provinciale verordening en het beheer is nader uitgewerkt in de Natuurbeheerplannen. Het NNB is ingedeeld naar beheertypen. Het beheer dat de samenstelling van het NNB moet waarborgen ligt vast in beheercodes met een aanduiding van natuurtype. De natuurbeheerplannen hebben geen bindende werking, dat wil zeggen dat het natuurbeheerplan indicatief is, waarvan bij voortschrijdende inzichten van kan worden afgeweken. Het Natuurnetwerk Brabant stelt dat de ecologische waarden en kenmerken binnen het natuurnetwerk behouden moeten blijven en hersteld worden waar mogelijk (artikel 3.15 Interim omgevingsverordening Noord-Brabant). Ook dient voorkomen dan wel beperkt te worden dat
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
41 van 82
de plannen negatieve effecten in de vorm van geluid, licht of betreding tot gevolg hebben, waarmee de kwaliteit van het NNB negatief wordt beïnvloed (artikel 3.16 Interim omgevingsverordening Noord-Brabant). Naast het beperken van het negatief effect dient bij plannen nabij of binnen het NNB in bijna alle gevallen compensatie te worden toegepast, welke compensatie nodig is, wordt per project vastgesteld (artikel 3.22 Interim omgevingsverordening Noord-Brabant). 6.1
Gebiedsbeschrijving
6.1.1
Huidig gebruik
Op dit ogenblik bestaat het plangebied uit landtongen van klei en zand begroeid met riet en gras aan water, open terrein met verharding voor een groot parkeerterrein, een camping met enkele knotwilgen, een beachclub en strand met zwemgelegenheid aan een zoetwaterplas. De planlocatie is in eerste instantie ontworpen voor het bouwen van boothuizen ten behoeve van booteigenaren van de nabij liggende jachthaven. Nabij het plangebied ligt Natuurnetwerk Brabant. 6.1.2
Toekomstig gebruik
Binnen het plangebied worden 211 woningen ontwikkeld en 1 hotel met 80 kamers. 6.1.3
Onderzoeksmethodiek
Overzicht van Nationale, Regionale en Lokale natuurwetgeving 6.1.4
Nee, tenzij toets Natuurnetwerk Brabant
De opbouw van de nee-tenzij toets is als volgt ingedeeld: • • • • • • • • • 6.2
Inleiding Natuurdoelen en natuurkwaliteit Geomorfologische processen en bodemkwaliteit Waterhuishouding en waterkwaliteit Rust en Stilte Donkerte en openheid Landschapsstructuur Belevingswaarde Conclusie en advies
Onderzoeksmethodiek
Het effectonderzoek ten aanzien van deze Nee-tenzij toets is uitgevoerd door het brengen van twee locatieonderzoeken ter plaatse en een bureauonderzoek naar de mogelijke effecten op het natuurnetwerk. De (mogelijke) effecten van de planvorming op het Natuurnetwerk Brabant zijn in kaart gebracht en in deze rapportage wordt hier nader advies gegeven hoe de (eventuele) negatieve effecten kunnen worden voorkomen. Tijdens de veldonderzoeken zijn het plangebied en de direct omliggende omgeving onderzocht en daarmee ook het Natuurnetwerk Brabant. Het eerste veldonderzoek is afgelegd op 12 april 2022, het tweede veldonderzoek is afgelegd op 30 april 2024. Op 28 oktober 2024 is het gehele plangebied voor de derde maal onderzocht. Tijdens deze veldonderzoeken zijn de natuurwaarden van het nabije Natuurnetwerk Brabant en de directe omgeving bepaald.
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
42 van 82
De ecologische kenmerken en waarden van het Natuurnetwerk Brabant bestaan uit een zevental aspecten (woordenlijst Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant 2023) welke worden uitgewerkt in deze toetsing: ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢
Natuurdoelen en natuurkwaliteit Geomorfologische processen en bodemkwaliteit Waterhuishouding en waterkwaliteit Rust en Stilte Donkerte en openheid Landschapsstructuur Belevingswaarde
Aan de hand van bovenstaande aspecten worden de huidige waarden en kenmerken vergeleken met de historische en toekomstige natuurwaarden en kenmerken van het Natuurnetwerk Brabant, Provinciaal deel (voormalig EHS). In stroomschema (Tabel 7) wordt het beschermingsregiem weergegeven die geldt voor het Natuurnetwerk Brabant. Het bureauonderzoek baseert zich op beleid van de Provincie Noord-Brabant en de resultaten van de veldonderzoeken ter plaatse waarbij bovenstaande 7 aspecten worden meegenomen. Voor dit initiatief is slechts een “Afweging conform overig (rijks) ruimtelijk beleid” nodig.
Tabel 7: Stroomschema Natuurnetwerk Brabant. [BRON: SPELREGELS EHS, RIJK EN PROVINCIES]
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
43 van 82
6.3
Wet en regelgeving voor planvorming binnen of nabij Natuurnetwerk Brabant.
6.3.1
Nationale natuurwetgeving
In dit hoofdstuk wordt de Nationale natuurwetgeving die betrekking heeft op de planvorming kort uitgewerkt. Dit hoofdstuk zoemt niet nader in op het plangebied in het bijzonder maar omschrijft de Nationale natuurwetgeving in relatie tot het Natuurnetwerk Nederland en daarmee het Natuurnetwerk Brabant in het bijzonder. 6.3.2
Nationale natuurwetgeving –Natuurnetwerk Nederland (NNN):
➢ Het Natuurnetwerk Nederland is een samenhangend netwerk van groene schakels tussen natuurgebieden of nog te ontwikkelen natuurgebieden ➢ Het doel van het Natuurnetwerk Nederland is het veilig stellen van leef- en groeigebieden voor planten en dieren en daarbij leefgebied realiseren van goede kwaliteit en voldoende grootte ➢ Zodat de biodiversiteit van planten en dieren door middel van genetische uitwisseling en/of migratie wordt verzekerd oftewel versterkt ➢ Het verbindende element en de samenhang met ander Natuurnetwerk Nederland van vergelijkbare beheertypen of ondersteunende beheertypen staat hiermee voorop, dit om de mogelijkheid open te houden voor dieren om bij klimaatverandering gebruik te kunnen maken van ander geschikt leefgebied ➢ Om tot een goed dekkend netwerk van het Natuurnetwerk Nederland te komen wordt door Provincie Noord-Brabant invulling gegeven aan dit beleid. De Provincie NoordBrabant vult het Natuurnetwerk Nederland aan met het Natuurnetwerk Brabant en vertaalt de visie en het beleid van het Rijk en Provincie in de interim omgevingsverordening. Bij ruimtelijke ingrepen met een Nationaal belang is het Rijk bevoegd gezag, in alle overige situaties zal de Provincie het bevoegd gezag zijn voor toetsing van plannen met gevolgen voor Natuurnetwerk Nederland/ Natuurnetwerk Brabant.
Ligt een plangebied binnen of nabij het Natuurnetwerk Nederland/ Natuurnetwerk Brabant dan moet worden onderzocht of een negatief effect op het natuutnetwerk te verwachten valt. Het natuurnetwerk bestaat uit een netwerk van bestaande en nieuw te ontwikkelen natuur, daar waar mogelijk verbonden met eologische verbindingszones. Het Natuurnetwerk bestaat uit: • Kerngebieden (nationale parken, natuurterreinen, landgoederen, bossen, grote wateren en waardevolle agrarische cultuurlandschappen min. 250 hectare groot) • Natuurontwikkelingsgebieden (gebieden met potentiële mogelijkheden ontwikkelen van natuurwaarden van nationale en/of internationale betekenis) • Verbindingszones (gebieden die kern- en natuurontwikkeling met elkaar verbinden) In de Wet natuurbescherming conform artikel 1.12 dragen Gedeputeerde Staten in de Provincie zorg voor de totstandkoming en instandhouding van een samenhangend landelijk ecologisch netwerk ‘Natuurnetwerk Nederland’ wat een belangrijk onderdeel van het natuurbeleid vormt. De Provincies zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van dit natuurbeleid en het verder ontwikkelen en beheren van de natuunetwerken. Een ander wordt nader uitgewerkt in de Provinciale visies en verordeningen.
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
44 van 82
Door planvorming binnen of nabij het natuurnetwerk kunnen wezenlijke kenmerken en waarden of omgevingscondities veranderen ten aanzien van de oorspronkelijke situatie. Of deze wezenijke kenmerken en waarden of omgevingscondities negatieve verandering tot gevolg hebben, moet met behulp van een nee, tenzij toets nader worden onderzocht. Namelijk ingrepen met een groot negatief effect op de natuur worden niet toegestaan in het bestemmingplan. Bij een groot openbaar belang én geen andere mogelijke alternatieven dan natuur, wordt de uitkomst van de nee- tenzij toetsing aangevuld met het compensatiebeginsel. 6.4
Nee-tenzij toets Natuurnetwerk Brabant
In dit hoofdstuk wordt de planvorming binnen het gebied getoetst aan de omliggende / nabije beschermde gebieden. Met de in dit hoofdstuk uitgewerkt nee-tenzij toets worden (significant negatieve) effecten op het nabij aanwezige Natuurnetwerk Brabant onderzocht. 6.4.1
Inleiding
In de provinciale verordening van Noord-Brabant wordt een ruimtelijke ingreep, zoals die binnen het plangebied wordt ontwikkeld, met significant negatief effect op de wezenlijke waarden en kenmerken van het Natuurnetwerk Brabant niet toegestaan. De initiatiefnemer dient te onderzoeken of de planvorming binnen het plangebied effect zal hebben op het nabije Natuurnetwerk Brabant met behulp van een nee-tenzij toets. De nee-tenzij toets is opgezet om te toetsen of er significant negatieve effecten optreden bij de planvorming en welke maatregelen dan dienen te worden uitgevoerd om deze te verminderen of te voorkomen. In de interim omgevingsverordening Noord-Brabant 2023 zijn de vereisten waaraan getoetst wordt nader benoemd. De planvorming wordt getoetst aan de natuurwaarden met de randvoorwaarden zoals deze worden genoemd in hoofdstuk 3 ‘Onderzoeksmethodiek’ van deze rapportage voor de wezenlijke waarden en kenmerken. Na de toetsing zijn de volgende uitkomsten mogelijk: 1) Er is significant negatief effect op één of meerdere toetstingscriteria = aantasting 2) Er is geen significant negatief effect ook niet bij alle toetsingscriteria gezamenlijk bezien 3) Er is cumulatief effect met een significant negatieve uitkomst bij alle toetsingscriteria gezamenlijk bezien, waarbij de toetsingscriteria afzonderlijk geen significant negatieve uitkomsten hebben = aantasting.
Voor de toetsing is gebruik gemaakt van de volgende hulpmiddelen: de natuurwaarden met de randvoorwaarden zoals deze worden genoemd in hoofdstuk 3 ‘Onderzoeksmethodiek’ van deze rapportage, interim omgevingsvergunning en open data beschikbaar gesteld door de Provincie Noord-Brabant. Voor een gedetailleerde bronvermelding zie achterin deze rapportage. 6.4.2
Uitgangpunt
De planlocatie ligt nabij het Natuurnetwerk Brabant. Er zal voor de ophoging van het plangebied tijdelijk gebruik gemaakt worden van de Amer en de Amertak.
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
45 van 82
6.5
Natuurdoelen en natuurkwaliteit – (omgevingskwaliteit, tijd en landschap)
De historische kaart (Kaart 11) toont vanaf 1800 het plangebied in drassig akkerland buiten de winterdijk genaamd Standhazense dijk. Kleine verkavelde akkers achter de zomerdijk van rivier de Amer met enkele getijdegeulen. De Polder van de Moer ligt iets naar achteren, daar zal later het plangebied worden vormgegeven. Van 1969 ontstaat er welvaart en groei in het gebied en wordt met de ontwikkeling van de haven van Drimmelen aanvullend in oostelijke richting een jachthaven ontwikkeld. De groei van de naburige Gemeente Drimmelen en de uitbreiding van wat later de Amercentrale zal worden zijn goed zichtbaar op de historische kaart (Kaart 12). Op dit moment is de Polder van de Moer ongewijzigd en blijven er nog enkele akkers aan de oostelijke zijde van de jachthaven bestaan. Vanaf 2005 vindt er een grote ingreep rondom het plangebied plaats, de Amertak wordt aangelegd; een strak kanaal dat de snelgroeiende industriegebieden van Den Hout, Oosterhout en Made moet verbinden met de rivier de Amer. Met de aanleg van de Amertak wordt het gebied tussen Geertruidenberg en Drimmelen drastisch doorsneden. Ook de Standhazense dijk wordt doorsneden. De Polder van de Moer blijft ook nu nog intact. (Kaart 13). Pas vanaf 2005 wordt in de Polder van de Moer de contour van het huidige plangebied zichtbaar en breidt de jachthaven van Drimmelen zich in zuidelijke richting verder uit.
Er komt tussen de jachthaven en de Amertak ruimte voor bedrijvigheid. De Standhazense dijk blijft in de nieuwe contour van het landschap ongewijzigd in vorm (Kaart 14).
Kaart 11: Landschap van het plangebied en omliggende gebieden tussen Drimmelen en Geertruidenberg in de periode 1800 tot ca. 1950. [BRON: TOPOTIJDREIS.NL]
Kaart 12: Landschap van het plangebied en omliggende gebieden tussen Drimmelen en Geertruidenberg in de periode vanaf ca. 1969 - 1998. [BRON: TOPOTIJDREIS.NL]
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
46 van 82
Kaart 13: Landschap van het plangebied en omliggende gebieden tussen Drimmelen en Geertruidenberg in de periode 1998 tot ca. 2004. [BRON: TOPOTIJDREIS.NL]
Kaart 14: Landschap van het plangebied en omliggende gebieden tussen Drimmelen en Geertruidenberg in de periode 2005 tot 2015. [Bron: topotijdreis.nl]
De Standhazensedijk en de Amertak zijn aangeduid als Natuurnetwerk Brabant. De buitengaats aanwezige drassige gras-, riet- en wilgenruigten (gemaaide rietland) behoren ook tot het Natuurnetwerk Brabant. Het Natuurnetwerk Brabant in de vorm van de Standhazensedijk kan ruimte bieden voor beschermde flora, grondbroedende vogels en grondgebonden zoogdieren als marters en muizen. Voor vleermuizen kan de Standhazensedijk als landschapselement dienst doen als vlieg- en foerageerroute. Voor roofvogels kan het incidenteel jachtgebied bieden, door de aanwezigheid van akkerland ten zuiden van de Standhazensedijk met boerderijen kan de Standhazensedijk incidenteel jachtgebied vormen voor diverse soorten uilen. De Ecologische Verbindingzone die de Amertak vormt kan voor vleermuizen migratieroute bieden en voor roofvogels broedgelegenheid door de aanwezigheid van hoge opgaande Italiaanse Populieren die het kanaal aan de oostzijde windluwte bieden. Het buitengaats gelegen Natuurnetwerk Brabant kan voor vogels broedgelegenheid bieden. Het water binnen het plangebied en rondom het plangebied vormt geschikt habitat voor algemene vissoorten en jonge vis een veilige plaats (door het ondiepe snel warmende water) en in mindere mate voor amfibieën. Voor bechermde onderwatervegetatie is het water binnen het plangebied niet diep genoeg.
Vrijgestelde soorten bij ruimtelijke ordeningsprojecten zoals Haas, Konijn, Egel, Vos kunnen schuilgelegenheid vinden op de Standhazense dijk in de daar aanwezige grasvegetaties.
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
47 van 82
Daarnaast biedt de vegetatie op de Standhazensedijk in mindere mate / suboptimaal habitat voor algemene dagvlinders en andere ongewervelden. Tijdens de uitwerking van de plannen binnen het plangebied zal de Standhazensedijk ongemoeid worden gelaten. Daarmee blijven de huidige natuurwaarden ongewijzigd. Er is bij het Natuurnetwerk Brabant sprake van een externe werking, deze externe werking betreft de zoomranden van het Natuurnetwerk. De zomen van het plangebied en de Standhazensedijk raken elkaar waarmee moet worden aangetoond dat de natuurwaarden van de Standhazensedijk geen significant negatief effect zullen ondergaan bij de uitvoering en na verwezenlijking van de plannen. Deze externe effecten worden in deze rapportage nader uitgewerkt. 6.5.1
Areaal
Het plangebied ligt niet binnen het Natuurnetwerk Brabant. Het plangebied zoomt wel aan het Natuurnetwerk Brabant. Zie Kaart 15. Het rode kader betreft het Natuurnetwerk Brabant en in het gele kader ligt het plangebied. Het Natuurnetwerk Brabant binnen het rode kader is de Standhazensedijk. De dijk wordt in de beheerplannen van de Provincie ingedeeld in beheertype N12.01: Bloemdijk. Door de plannen zal geen areaal oftewel oppervlakte verlies van het Natuurnetwerk Brabant in de vorm van beheertype N12.01 Bloemdijk verloren gaan.
Kaart 15: Binnen het gele kader ligt het plangebied met een situatieschets van de plannen ingetekend. Het rode kader is het direct nabij het plangebied aanzomende Natuurnetwerk Brabant: de Standhazensedijk.
6.5.2
Samenhang
Het plangebied ligt niet binnen het Natuurnetwerk Brabant. Het plangebied zoomt wel aan het Natuurnetwerk Brabant. Zie Kaart 15. Het rode kader betreft het Natuurnetwerk Brabant en in het gele kader ligt het plangebied. Het Natuurnetwerk Brabant binnen het rode kader is de Standhazensedijk. De dijk wordt in de beheerplannen van de Provincie ingedeeld in beheertype N12.01: Bloemdijk. Door de planvorming binnen het plangebied zal de samenhang van de Standhazensedijk niet veranderen ten aanzien van (ondersteunende) verbindingen met aanliggend of verder weggelegen Natuurnetwerk Brabant of wordt de verbinding met en naar de ecologische verbindingszone verstoord of zelfs doorbroken, dit is niet het geval.
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
48 van 82
6.5.3
Kwaliteit
De kwaliteit van het Natuurnetwerk Brabant wordt bepaald door het voorkomen van kwalificerende soorten. Deze kwalificerende soorten worden per natuurbeheertype benoemd. [BRON: BIJ12.NL/NATUUR EN LANDSCHAP]. Voor het natuurbeheertype zijn de kwalificerende soorten: planten en dagvlinders. Tot tweemaal toe is het Natuurnetwerk Brabant onderzocht op kwalificerende soorten, waarbij kwalificerende soorten niet werden aangetroffen. De vegetatie op de Standhazensedijk bestaat uit Glanshavervegetatie met afwisseling van vegetaties met Rietzwenkgras. Enige variatie in vegetatiestructuur ontbreekt. Het aandeel dicotylen bedraagt wel meer dan 20%, maar bestaat voornamelijk uit algemene graslandsoorten als Kruipende boterbloem, Scherpe boterbloem, Witte klaver, Rode klaver, Smalle weegbree, etc. Beide inventarisaties kwalificeerde het Natuurnetwerk Brabant als ‘laag’. Bij de laatste inventarisatieronden werd geconstateerd dat dijkverbeteringswerken uitgevoerd werden, waarbij de inventarisatie mogelijk een verstoord beeld gaf (graafwerkzaamheden, rijplaten, aangevoerde klei, plaatselijk pioniervegetatie, etc.
Ook de huidige gebruiksfunctie van de dijk is onderzocht: door de aanwezigheid van een wandel- en fietspad op de dijk, er wordt op de dijk intensief gerecreeerd, daarbij worden honden vaak losgelaten op het dijktracé binnen het Natuurnetwerk Brabant waardoor betreding, verstoring van vegetatie en bemesting optreedt. 6.5.4
Conclusie
Er treedt bij de planuitvoering geen areaalverlies plaats binnen het Natuurnetwerk Brabant. Er vindt geen verlies van samenhang plaats en er treedt geen wijziging op in de kwaliteit van het Natuurnetwerk Brabant op de Standhazensedijk. 6.5.5
Ecologische verbindingszone Amertak
De Amertak is een waterweg van ong. 30 km lang en kent een maximale diepte van ca -4 m NAP. De Amertak verbindt het Wilhelminakanaal met het Markkanaal. Deze vaarroute wordt gebruikt door beroepsvaart in de vorm van containerschepen in de richting van Oosterhout, Tilburg en Helmond. De Amertak wordt intensief bevaren (zie voor concretere cijfers in hoofdstuk 5 van deze rapportage). Tijdens de bouwfase binnen het plangebied worden vrachtschepen met zand /grond via de Amertak naar het plangebied vervoerd. 6.5.6
Conclusie
Er treedt bij het gebruiken van de Amertak door het werkverkeer geen wijziging in areaal, samenhang of kwaliteit op van de ecologische verbindingszone of de langs weerzijden van de Amertak aanwezige Natuurnetwerk Brabant. 6.6
Geomorfologische processen en bodemkwaliteit
Het plangebied ligt geomorfologisch gezien in marien gebied, dit zijn landvormen die zijn ontstaan door erosie of afzetting van materiaal door zeewater. De afzettingen behoren geologisch gezien tot verschillende geologische formaties waarbij de formatie van Boxtel een bekende is. Het plangebied ligt niet binnen aardkundig beschermd gebied, maar ligt daar in het westen wel zeer nabij. Het aardkundig beschermde gebied aan de westzijde bestaat uit de Peelrandbreukenstelsel, deze ligt onder de reeds bestaande jachthaven aan de westzijde van het
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
49 van 82
plangebied. (Kaartenbank Brabant.nl). Het originele bodemprofiel binnen het plangebied staat bekend als kalkrijke nesvaaggronden, klei, kalkrijke poldervaaggronden, zware zavel [BRON PDOK.NL].
Kaart 16: Bodemvlakken binnen en nabij het plangebied. [Bron: PDOK.nl]
Een appelboorprofiel in de omgeving van het plangebied toont onder de aarde in de eerste 50 meter ondergrondlagen van de formaties van Kreftenheye, Sterksel, Waalre en Peize. De aardenwal aan de noordzijde van het plangebied behoort historisch gezien tot een dijkring. Conclusie: Door de verwezenlijking van de plannen binnen het plangebied kunnen er mogelijk geomorfische processen plaatsvinden en kan de bodemkwaliteit worden beinvloed. Tijdens de uitvoering van de plannen worden de kleidijken binnen het plangebied uitgebreid en ophoogd. Hiervoor worden zandzettingen aangebracht. Er wordt binnen het plangebied niet gegraven (het plangebied is ca. rond 2010 uitgegraven en in de huidige vorm gebracht). Geadviseerd wordt om de aan te brengen grond te laten keuren op uit te spoelen verontreinigingen. Op de landbodem mogen alleen gronden aangebracht worden met de kwaliteitsklasse landbouw/natuur. Bovendien dient de grond te worden gekeurd op afwezigheid van stoffen op de advieslijst PFAS van het RIVM. 6.7
Waterhuishouding en waterkwaliteit
Binnen en rondom het plangebied is de grondwatertrap GWT VII (80-140 cm > 120 cm). Daar waar het parkeerterrein wordt gepland is de GWT IV 40-120 cm, 80-120m. De hoogte van het plangebied ligt (gemeten op de kleidammen) op 3,20 m NAP (Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN), 2024. Het plangebied inclusief het Natuurnetwerk Brabant in de vorm van de Bloemdijk aan de zuidzijde van het plangebied behoort tot KWR Beschermd watergebied ten behoeve van grondwateronttrekking artikel 7 vlakken en beschermingszone rivierwater onttrekking. Het plangebied ligt niet binnen de attentiezone Waterhuishouding. De Standhazensedijk (het NNB) behoort hier wel bij. Conclusie: Bij de verwezenlijking van de plannen binnen het plangebied geen veranderingen optreden in waterhuishouding en waterkwaliteit die de kwaliteit van het Natuurnetwerk Brabant (Standhazensedijk) kan aantasten.
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
50 van 82
6.8
Beschermingszone grondwater en rivierwater
Ten aanzien van de genoemde beschermingszones geldt de algemene zorgplicht en bijzondere zorgplicht. Hierbij geldt dat iedereen weet of redelijkerwijs kan weten dat de te verrichten activiteit schadelijk is voor de kwaliteit van grondwater of rivierwater de zorgplicht heeft deze schade te voorkomen of te stoppen. Dit kan door het vooraf maken van een risicobenadering en door het nemen van maatregelen. Er geldt geen direct verbod op een activiteit in een beschermingszone, als de activiteit de kwaliteit van het grondwater, rivierwater schaadt, mag deze niet worden uitgevoerd. Voor de beschermingszones van het grondwater zijn in aanvulling op de zorgplicht nog aanvullende regels opgenomen. O.a. moet bij optredende en dreigende verontreiniging Gedeputeerde Staten worden geïnformeerd. Voor het aanbrengen van grond in het oppervlaktewaterlichaam dient deze kwaliteitsklasse ‘niet verontreinigd’ te hebben. (Daarin meegenomen dat de partij is gekeurd op afwezigheid van stoffen op de advieslijst PFAS van het RIVM). Voor de Beschermingszone rivierwaterwinning gelden geen aanvullende regels anders dan bij optredende en dreigende verontreiniging. Rijkswaterstaat wordt geïnformeerd. Melding dient te worden gedaan minstens 8 weken voor de start van de activiteit bij de Gedeputeerde Staten als deze activiteit betreft: a. b.
c. d. e.
de aanleg van (on)verharde paden voor niet-gemotoriseerd vervoer; het toepassen van grond en baggerspecie: 1. op de landbodem als deze voldoet aan de kwaliteitsklasse landbouw/natuur ; 2. in een oppervlaktewaterlichaam als deze voldoet aan de kwaliteitsklasse niet verontreinigd . werkzaamheden in de bodem gericht op behoud van de natuurfunctie of ten dienste van extensieve recreatie; civiel- en bouwtechnische werken nodig voor regulier beheer en onderhoud van bestaande bebouwing, infrastructuur en waterbeheer; de aanleg van kabels en leidingen, uitgezonderd buisleidingen.
En andere meldingsplichtige activiteiten zijn: a. b. c. d. e. f. g.
6.9
het bedrijfsmatig gebruik of aanwezig hebben van een potentieel schadelijke stof; het verrichten van werkzaamheden in de bodem op een diepte van drie meter of meer; het lozen van afstromend hemelwater van gebouwen op of in de bodem; het lozen van afstromend hemelwater van verharde wegen op of in de bodem; het inrichten of hebben van een parkeerterrein; het (laten) gebruiken van gronden voor een evenement; het toepassen van grond of baggerspecie.
Rust en stilte – verstoring door geluid en trillingen
Vanuit een oogpunt van eenduidige regelgeving is het niet logisch dat een bestemmingsplan nieuwe functies toedeelt in stiltegebied, die de rust en stilte aantasten. Juist ook activiteiten buiten het stiltegebied kunnen de na te streven rust en stilte aantasten, bijvoorbeeld het houden van evenementen. Daartoe is een attentiezone stiltegebied van 250 meter breed opgenomen zodat bij het toedelen van nieuwe of tijdelijke functies rekening wordt gehouden met de na te streven rust en stilte (Artikel 3.14, Externe werking stiltegebied). De 250 meter zone voor het stiltegebied Biesbosch ligt over de Amer, en begint op 420 meter ten noorden van het plangebied. Daarmee ligt het plangebied buiten de attentiezone voor het
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
51 van 82
stiltegebied Biesbosch. Een nadere verantwoording van de eventuele effecten van de nieuwe activiteiten op het stiltegebied is niet benodigd.
Kaart 17: Natuurnetwerk Brabant en Attentiezone stiltegebied in relatie tot het plangebied. [BRON: INTERIM OMGEVINGSVERORDENING NOORD-BRABANT]
Ten aanzien van het Natuurnetwerk Brabant – Standhazensedijk en daarop aansluitend (verder van het plangebied gelegen) Natuurnetwerk Brabant zijn geluidseffecten niet te verwachten. In het Natuurnetwerk Brabant – Standhazensedijk en daarop aansluitend (verder van het plangebied gelegen) Natuurnetwerk Brabant zijn (beschermde) soorten aangetroffen die gevoelig zijn voor verstoring door geluid en trillingen. Sommige vleermuissoorten (waaronder Meervleermuis) kunnen gevoelig zijn voor geluid bij foerageergedrag en op vliegroute. Dit is echter soortafhankelijk. Zo zijn aantal soorten (o.a. Gewone dwergvleermuis, Ruige dwergvleermuis, Laatvlieger en Watervleermuis) veelvuldig aan te treffen in stedelijk gebied en langs wegen. Vleermuizen zijn nachtactief. Het is te verwachten dat in de gebruiksfase ’s nachts geen verstorende geluiden of trillingen ontstaan. Ook in de aanlegfase kan verwacht worden dat in de nachtelijke uren geen verstorende geluiden of trillingen ontstaan, er van uitgaand dat er uitsluitend overdag werkzaamheden plaatsvinden. Derhalve is verstoring door geluid en trillingen t.a.v. vleermuizen niet te verwachten. De Standhazensedijk is thans een grasdijk met weinig kruidenrijke vegetatie. Over de dijk loopt een fiets-/wandelpad.
De zone van het Natuurnetwerk Brabant – Standhazensedijk wordt bij het dorp Drimmelen onderbroken door wegen en bebouwing, waardoor er geen sprake is van een aaneengesloten ecologische verbindingszone. NB Het dijklichaam van de Standhazensedijk is in 2024 verzwaard, waardoor er thans geen sprake is van een evenwichtige natuurlijke situatie. Na verzwaring van de dijk is het dijklichaam opnieuw ingezaaid. De thans aanwezige vegetatie is nog niet in natuurlijke ontwikkeling. De beachclub en campingterrein is medio 2024 gesloten. Er vinden geen feesten of evenementen meer plaats. Deze feesten en evenementen zijn in het verleden wel belastend geweest (geluid en trillingen). In de gebruiksfase zullen dergelijke activiteiten niet gaan plaatsvinden. In de gebruiksfase wordt, gezien de aard van de plannen, geen toename van geluid of trillingen verwacht ten opzichte van de huidige situatie. Het plangebied is gelegen in een omgeving waar in de huidige situatie reeds een jachthaven en bedrijfsterrein zijn gelegen. Gezien de huidige
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
52 van 82
activiteiten in de directe omgeving van het plangebied is reeds sprake van normale ‘leefgeluiden’ en geluiden behorende bij verkeersbewegingen (auto’s en boten) en bedrijfsactiviteit. In de aanlegfase kan wel sprake zijn van een tijdelijke toename van geluiden en trillingen die worden veroorzaakt door de bouw-/sloopwerkzaamheden. Sloopwerkzaamheden betreffen alleen de beachclub. De overige werkzaamheden, zoals het werken met mobiele kranen, betonpompen, zandschepen en het heen en weer rijden met vrachtwagens, hebben een geluidsbelasting die een stuk lager is en qua intensiteit vergelijkbaar zijn met het huidige gebruik van jachthaven, verkeer en bedrijfsterrein. Doordat de werkzaamheden qua geluidsbelasting vergelijkbaar zijn met de huidige activiteiten in de directe omgeving, en er in de huidige situatie reeds vaar en verkeersbewegingen plaatsvinden over de Marinaweg (verkeersbewegingen), Amer/Amertak (vaarbewegingen), die zich tussen het plangebied en het Natuurnetwerk Brabant (en Natura 2000-gebied) bevindt, zal reeds sprake zijn van een zekere mate van gewenning aan dergelijke geluiden. Hierdoor zal een minimale en tijdelijke toe name van vergelijkbare geluiden tijdens de bouwwerkzaamheden, niet leiden tot nadelige effecten op de natuurdoelstellingen van het Natuurnetwerk Brabant.
Conclusie 1: Doordat geluiden veroorzaakt door de werkzaamheden vergelijkbaar zijn met geluidsbelasting waarvan reeds sprake is in de omgeving (sloopwerkzaamheden betreffen alleen de beachclub), de werkzaamheden van tijdelijke aard zijn, kan met voldoende zekerheid worden gesteld dat geluiden en trillingen door de voorgenomen werkzaamheden niet zullen leiden tot nadelige effecten op de natuurdoelstellingen van het Natuurnetwerk Brabant – Standhazensedijk en daarop aansluitend (verder van het plangebied gelegen) Natuurnetwerk Brabant. Conclusie 2: Het is op voorhand redelijkerwijs niet te verwachten dat de realisatie en gebruik van nieuw woongebied zal leiden tot een toename van verstoring door geluiden en trillingen in het Natuurnetwerk Brabant – Standhazensedijk en daarop aansluitend (verder van het plangebied gelegen) Natuurnetwerk Brabant. 6.10
Donkerte en openheid
Het plangebied heeft een open karakter en er is ruimte en licht. Er is weinig tot geen ondergroei het plangebied kent enkele wilgen maar het overgrote deel is gemaaid gras- en rietvegetatie. Het Natuurnetwerk Brabant in de vorm van de Standhazensedijk kent een opgaande grasvegetatie met kruiden. De voorgenomen plannen binnen het plangebied leiden niet tot meer donkerte binnen het Natuurnetwerk Brabant. In de planvorming wordt aangepaste (buiten) verlichting toegepast, dit kan leiden tot een beheersing van de toename in de verlichting van het gebied. Meer mogelijkheden om het effect van de (buiten) verlichting binnen het plangebied richting het Natuurnetwerk Brabant te beheersen kan bijvoorbeeld zijn door verduisterende raamdecoratie toe te passen aan de zijde van het water en het Natuurnetwerk Brabant en door aan deze zijde geen buitenverlichting te plaatsen die uitstraalt (een scherpe cut-off) of door het plaatsen van dichte begroeiing of schermen tussen het water, het Natuurnetwerk Brabant en de verlichtingsbronnen. Het is ook mogelijk om een regime in te voeren waarbij in bepaalde tijden van de nacht de openbare verlichting aan de kwetsbare zijde van het plangebied uitgaat of een bewegingssensor toe te passen. Verder is het aanpassen van de kleur van het LED-licht met amberkleurig licht (roodspectrum) succesvol gebleken, amber is een rood/oranje verlichting die
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
53 van 82
niet verstorend werkt op vleermuizen als Meervleermuis. (Zoogdiervereniging.nl, 2011). De verlichtingssterkte van de lampen aan de zijde van het water en Natuurnetwerk Brabant en bij de infrastructurele werken (straatverlichting) dient minder te zijn dan 1,1 lux (Kennisdocument BIJ12, Watervleermuis). In de bouwfase wordt geadviseerd om met een bewegingssensor te werken op de beveiligingsapparatuur, zodat de verlichting ‘s nachts niet aan staat en verstorend werkt op vleermuizen. Bij voorkeur worden de werkzaamheden gestart na zonsopkomst en voor zonsondergang gestopt. Indien dit niet mogelijk dienen bovengenoemde voorstellen te worden overwogen en de meest geschikte te worden toegepast. Een lichtsimulatie kan uitkomst bieden ten aanzien van de donkertecompensatie ten aanzien van beschermde soorten en het Natuurnetwerk Brabant. Conclusie: Door de hierboven genoemde maatregelen toe te passen wordt voorkomen dat licht uitstraalt en verstorend werkt op beschermde soorten en het Natuurnetwerk Brabant. Een lichtsimulatie kan helpen bepalen of de juiste maatregelen worden getroffen of dat er nog maatregelen anders dan bovengenoemde maatregelen moeten worden getroffen. Het verdient de aanbeveling om deze maatregelen op te nemen in de planvoorschriften t.a.v. de geplande gebiedsontwikkeling. 6.11
Landschapsstructuur
Het Natuurnetwerk Brabant rondom de planlocatie bestaat uit grassen en kruiden in de vorm van een Bloemdijk, soorten als: Wilde margriet, Knoopkruid, Grote ratelaar, Kamgras, etc. zijn kenmerkend voor Bloemdijken. De vegetatie op de Standhazensedijk bestaat thans uit
Glanshavervegetatie met afwisseling van vegetaties met Rietzwenkgras. Enige variatie in vegetatiestructuur ontbreekt. Het aandeel dicotyle kruiden bedraagt wel meer dan 20%, maar bestaat voornamelijk uit algemene graslandsoorten als Kruipende boterbloem, Scherpe boterbloem, Witte klaver, Rode klaver, Smalle weegbree, etc. Door de voorgenomen plannen zal de landschapsstructuur van de Natuurnetwerk Brabant niet veranderen. In de huidige situatie van de bloemdijk nabij het plangebied is de dijk voorzien van een fiets en wandelpad. De dijk wordt intensief belopen door hondeneigenaren. Deze laten de hond loslopen waarmee de dijk ook wordt voorzien van hondenpoep die de voedselrijkdom van de dijk laat toenemen. Na de uitvoering van de plannen binnen het plangebied zal de intensiteit van het aantal wandelaars en hondeneigenaren mogelijk toenemen. Daarmee verandert de landschapsstructuur van het Natuurnetwerk Brabant niet. Het Natuurnetwerk Brabant – ecologische verbindingszone in de vorm van de Amertak ligt op enige afstand van het plangebied en zal wat landschapsstructuur betreft niet worden aangepast of wijzigen met de uitvoering van de plannen. Tijdens de bouw zal de Amertak intensief worden bevaren voor het aanvoeren van zand en materialen voor de bouw. De Amertak wordt reeds door andere bedrijvigheid elders ook druk bevaren.
Conclusie: Als gevolg van de plannen nabij het Natuurnetwerk Brabant zal deze niet veranderen, of areaal verliezen. Bij de veldinventarisaties kwalificeerde het Natuurnetwerk Brabant als ‘laag’. De vegetatie is matig kruidenrijk, zonder kwalificerende plantensoorten.
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
54 van 82
Door toename van wandelaars en uitlaten honden kan de kwaliteit/soortenrijkdom van de Bloemdijk afnemen. Het Natuurnetwerk Brabant – Standhazensedijk valt buiten het plangebied en maakt geen onderdeel uit van de plannen. Gesuggereerd wordt om het wandel-/fietspad af te rasteren ten opzichte van de dijktaluds van de Standhazensedijk, waardoor er geen betreding meer zal plaatsvinden van het dijktalud. Blijf gefaseerd maaien of benut de afrastering door er grazers (kleinvee) te plaatsen. Maai gefaseerd of laat beweiding gefaseerd plaatsvinden zodat zaden van grassen en kruiden kunnen rijpen. Door toename van bouwverkeer op de Amertak wordt redelijkerwijs geen significant negatief effect of wijziging verwacht ten aanzien van de landschapsstuctuur. 6.12
Belevingswaarde
De belevingswaarde van de Bloemdijk in het Natuurnetwerk Brabant nabij het plangebied wordt gevormd door het open karakter van het landschap. Doordat de dijk boven het landschap uit steekt geeft dit goede vergezichten over de akkers en de omliggende omgeving. Door de voorgenomen plannen binnen het plangebied zal de belevingswaarde van het Natuurnetwerk Brabant nauwelijks veranderen, er treedt geen areaal verlies op en de vergezichten op de dijk blijven behouden. Immers is een deel van het blikveld aan de noordzijde van de dijk deels voorzien van jachthavens, bedrijvigheid en industrie. De rivier is niet zichtbaar vanaf deze Bloemdijk, de Amertak deels. De Amertak heeft ter hoogte van het plangebied aan de oostzijde een windvang van hoge Italiaanse populieren. Deze karakteristieke bomenrij blijft behouden. Conclusie: De belevingswaarde van het Natuurnetwerk Brabant nabij het plangebied wordt door de uitvoering van plannen binnen het plangebied niet aangetast. 6.13
Conclusie en advies
Dit effectenonderzoek naar de plannen binnen het plangebied Rietvelden I t/m IV in relatie tot het Natuurnetwerk Brabant is uitgevoerd in het kader van de voorgenomen plannen om binnen het plangebied 211 woningen te realiseren en 1 hotel. Deze toets heeft het doel om de effecten van het toekomstige gebruik binnen het plangebied ‘Rietlanden’ op de kernkwaliteiten en omgevingscondities van het Natuurnetwerk Brabant te onderzoeken. De planvorming vindt nabij het Natuurnetwerk Brabant plaats en niet binnen het Natuurnetwerk Brabant. De huidige natuurwaarden van het nabije Natuurnetwerk Brabant nemen niet af door realisatie van de nieuwbouwplannen. Door aanvoer en opbrengen van grond vinden mogelijk veranderingen plaats in de ondergrond, maar door het toelaten van gecertificeerde schone grond zal de bodemkwaliteit niet negatief worden beïnvloed. Deze veranderingen vinden niet plaats binnen het Natuurnetwerk Brabant. De planvorming binnen de onderzoekslocatie zal redelijkerwijs geen effect hebben op de waterhuishouding of waterkwaliteit binnen het plangebied of directe omgeving. De voorgenomen plannen binnen het plangebied zal leiden tot een lichte afname in rust en stilte binnen het plangebied, maar dit heeft geen effecten op de fauna binnen het Natuurnetwerk Brabant, de nabij gelegen Standhazensedijk.
Dat komt door de afwezigheid van (beschermde) soorten, vanwege afwezigheid van geschikte begroeiing aldaar. Voor de bouwwerkzaamheden in de aanlegfase wordt geadviseerd deze buiten het broedseizoen uit te voeren om verstoring van broedende vogels te voorkomen. Uitstraling van verlichting in de richting van het
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
55 van 82
Natuurnetwerk Brabant kan worden voorkomen door de in paragraaf ‘donkerte en openheid’ opgestelde aanbevelingen op te volgen. Zowel de landschapsstructuur en de belevingswaarde van het huidige naburige Natuurnetwerk Brabant zal door de uitvoering van de plannen niet veranderen. Het Natuurnetwerk Brabant – Standhazensedijk valt buiten het plangebied en maakt geen onderdeel uit van de plannen. Een suggestie is om afrastering langs het fiets-/wandelpad op de Standhazensedijk toe te passen, zodat onnodige betreding van deze dijk voorkomen kan worden. Afrastering kan ertoe bijdragen dat honden van wandelaars niet tot vermesting van de grassen en kruiden bijdragen.
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
56 van 82
7.
Beoordeling soortenbescherming
7.1
Wet natuurbescherming
In de Wet natuurbescherming wordt onderscheid gemaakt tussen soorten behorende bij de Habitatrichtlijn en de Vogelrichtlijn. In de Habitatrichtlijn zijn alle in het wild levende dieren beschermd en geldt een verbod op het opzettelijk, doden, schaden of verontrusten van deze en andere dieren. Het opzettelijk vernielen van rustplaatsen is ook niet toegestaan. In de Vogelrichtlijn zijn alle in het wild levende vogels beschermd en geldt er een verbod op het opzettelijk doden, schaden of verontrusten van deze Vogels, hun rustplaatsen of nesten. Ook zijn alle nesten met eieren of jongen en broedende vogels strikt beschermd. Uitzonderingen zijn mogelijk. Is het noodzakelijk het dier, vogel, verblijf of nest opzettelijk te schaden? Dan is in sommige gevallen een ontheffing noodzakelijk. Een ontheffing is noodzakelijk mits deze soorten zijn opgenomen in Bijlage II en IV van de Wet natuurbescherming, voor vrijgestelde soorten dient dan Zorgplicht te worden toegepast. 7.2
Beoordeling soortenbescherming
In onderstaande tabellen staan per soortgroep soorten genoemd die reeds zijn waargenomen binnen of nabij het plangebied. In de uitleg volgt per soort/soortgroep een beoordeling of mogelijk schade of dood of vernietiging van leefgebied van de soort voortkomt uit de realisatie van het plan Rietlanden, waardoor mogelijk verbodsbepalingen Wet natuurbescherming worden overtreden. En of verdiepend onderzoek dient plaats te vinden om uitsluitsel te verkrijgen over het mogelijke effect op de beschermde soort. Soortgroep
Soort
Plangebied ‘De Rietlanden’
Amfibieën
Alpenwatersalamander
Amfibieën
Bastaardkikker
Ongeschikt.
Amfibieën
Boomkikker
Ongeschikt.
Amfibieën
Kamsalamander
Ongeschikt.
Amfibieën
Knoflookpad
Ongeschikt.
Amfibieën
Poelkikker
Amfibieën
Rugstreeppad
Suboptimaal. Overwinteringsbiotoop. Nader onderzoek
Amfibieën
Vinpootsalamander
Ongeschikt.
Amfibieën
Vuursalamander
Dagvlinders
Bruine eikenpage
Dagvlinders
Gentiaanblauwtje
Ongeschikt.
Dagvlinders
Grote weerschijnvlinder
Ongeschikt.
Dagvlinders
Iepenpage
Insecten
Vermiljoenkever
Ongeschikt.
Libellen
Beekrombout
Suboptimaal.
Libellen
Bosbeekjuffer
Ongeschikt.
Libellen
Gevlekte glanslibel
Suboptimaal.
Libellen
Gevlekte witsnuitlibel
Suboptimaal.
Veldbiologische Werken / rapport VBW t 2022-21 r
Ongeschikt.
Ongeschikt.
Ongeschikt.
Ongeschikt.
Ongeschikt.
Natuurtoets; Drimmelen, de Rietlanden
57 van 82
Soortgroep
Soort
Plangebied ‘De Rietlanden’
Libellen
Rivierrombout
Optimaal.
Libellen
Sierlijke witsnuitlibel
Ongeschikt.
Insecten
Teunisbloempijlstaart
Suboptimaal.
Reptielen
Hazelworm
Ongeschikt.
Reptielen
Muurhagedis
Ongeschikt.
Vaatplanten
Blaasvaren
Vaatplanten
Brave hendrik
Ongeschikt.
Vaatplanten
Dennenorchis
Ongeschikt.
Vaatplanten
Dreps
Ongeschikt.
Vaatplanten
Drijvende waterweegbree
Ongeschikt.
Vaatplanten
Glad biggenkruid
Ongeschikt.
Vaatplanten
Groenknolorchis
Ongeschikt.
Vaatplanten
Groot spiegelklokje
Ongeschikt.
Vaatplanten
Kartuizer anjer
Ongeschikt.
Vaatplanten
Kleine wolfsmelk
Ongeschikt.
Vaatplanten
Kluwenklokje
Ongeschikt.
Vaatplanten
Knolspirea
Ongeschikt.
Vaatplanten
Muurbloem
Ongeschikt.
Vaatplanten
Naakte lathyrus
Vaatplanten
Ruw parelzaad
Ongeschikt.
Vaatplanten
Schubvaren
Ongeschikt.
Vaatplanten
Stijve wolfsmelk
Ongeschikt.
Vaatplanten
Wilde ridderspoor
Ongeschikt.
Vaatplanten
Wilde weit
Ongeschikt.
Vaatplanten
Wolfskers
Vissen
Grote modderkruiper
Ongeschikt.
Vissen
Boomvalk
Suboptimaal.