[2024037845] 20241017 Begroting 2025
Tekst van het document
Wat willen we bereiken?
Bevordering van gezondheid en vitaliteit voor onze inwoners We willen de gezondheid van onze inwoners beschermen en bevorderen waarbij een betekenisvol leven centraal staat zodat de inwoners vitaal ouder worden en kinderen kansrijk en gezond opgroeien. De nadruk ligt op veerkracht, eigen regie en het omgaan met uitdagingen (positieve gezondheid). 53
Wat gaan we daarvoor doen?
Gezondheid Inwoners Status Op schema
We willen de gezondheid van onze inwoners beschermen en bevorderen. Waarbij een betekenisvol leven centraal staat. Zodat inwoners vitaal ouder worden en kinderen kansrijk en gezond opgroeien. De nadruk ligt op veerkracht, eigen regie en het omgaan met uitdagingen (positieve gezondheid). Waar staan we? Gezondheid is onderdeel van het concept Beleidsplan Sociaal Domein. We werken aan Gezond en Actief leven akkoord (lokaal) en Integraal Zorgakkoord (regionaal) met de bijbehorende ketenaanpakken. Hierbij investeren wij ongelijk in gelijke kansen en daarmee meer in kwetsbare inwoners dan in inwoners die het al “goed” doen en geen ondersteuning/hulp nodig hebben. We werken op het gebied van Gezondheid domein overstijgend, zowel binnen als buiten het Sociaal Domein (bijv. omgevingsvisie, hittestress, arbeidsmigranten etc.). We werken aan zowel gezondheidsbevordering (stimuleren van een gezonde leefstijl) en gezondheidsbescherming (voorkomen dat inwoners ziek worden door bijvoorbeeld lucht en geluid). Dit is doorlopend actiepunt en loopt volgens plan.
4.2 Participatie en schuldenproblematiek Wat willen we bereiken?
Iedereen heeft recht op een sociaal minimum Iedereen heeft recht op een sociaal minimum. Het Rijk is daar in de basis aan zet. Lokaal kunnen wij echter ook hier het verschil maken en veel van het (landelijk) verloren vertrouwen terugwinnen. De nieuwe vormen van armoede, zoals energiearmoede, pakken we aan en lossen we op. Ook door de verbinding tussen domeinen te leggen.
54
Wat gaan we daarvoor doen?
Aanbieden Financiële zekerheid Status Op schema
Een positief en activerend (minima) beleid, waarbij vertrouwen en verantwoordelijkheid over en weer voorop staan. Via jaarlijks onderzoek naar effectiviteit beleid en via monitoring (waarstaatjegemeente.nl, brabantscan.nl, voortgangsrapportages) volgen we trends en ontwikkelingen. Waar staan we? We zetten in op preventie en stimuleren van gebruik van het voorliggend veld. Ook verstrekken we (tijdelijke) uitkeringen en zetten we maximaal in om inwoners zoveel mogelijk aan het werk te helpen. Daarnaast voeren we brede intakes waardoor maatwerk geleverd kan worden. De inwoner zien staat hierbij centraal (menselijke maat). We bieden ondersteuning bij het oplossen van schulden middels stresssensitief werken en ondersteunende regelingen voor inwoners met een laag inkomen (minimabeleid: sporten voor minima, stichting leergeld, bibliotheek). De vorm waarin wordt nog onderzocht. Participatie Status Op schema
Iedereen doet op een zo hoog mogelijke trede van de maatschappelijke ladder mee. Via monitoring (waarstaatjegemeente.nl, brabantscan.nl, voortgangsrapportages) volgen we trends en ontwikkelingen. Waar staan we? We bieden begeleiding aan zowel uitkeringsgerechtigden als niet-uitkeringsgerechtigden bij het zetten van stappen om (betaald) werk dan wel vrijwilligerswerk te vinden. Daar waar dit (nog) niet mogelijk is, verwijzen we door naar gespecialiseerde organisaties/instanties (Ggz, huisarts, jeugdhulpverlening, surplus maatschappelijk werk). Ook bieden we begeleiding aan mensen zonder startkwalificatie om de mogelijkheden voor een passende opleiding en/of traject te onderzoeken. We werken samen met Midzuid (in verband met de uitvoering WSW) en WSP dat actief werkgevers in de regio benadert voor passende vacatures en met het vrijwilligersinformatiepunt. We bieden daarnaast taallessen aan bij Theek5 voor laaggeletterden om de belemmeringen bij het vinden van (betaald) werk/participatie weg te nemen. Ook bieden we minimaregelingen. Begeleiding bijzondere doelgroepen Status Vertraagd
55
Voldoen aan de wettelijke taakstelling van de bijzondere doelgroepen en nieuwkomers ondersteunen bij huisvesting, inburgering en participatie in de Drimmelense samenleving. Via monitoring (waarstaatjegemeente.nl, brabantscan.nl, voortgangsrapportages) volgen we trends en ontwikkelingen. Waar staan we? Samen met Woonvizier en particuliere partijen zijn we in overleg om huisvesting te organiseren conform de doelstelling. We ondersteunen alle inburgeraars zodat zij binnen de wettelijke termijn aan hun inburgeringsplicht voldoen en bieden taalonderwijs aan asielstatushouders in het kader van de Wet Inburgering. Ook begeleiden we statushouders naar (betaald) werk en stimuleren deelname aan het maatschappelijk leven naast de taallessen. Vluchtelingenwerk biedt in opdracht van de gemeente directe ondersteuning bij het zelfredzaam worden van de statushouder. De huisvesting van statushouders is gezien de aantallen vaak erg lastig te realiseren. Halfjaarlijks evalueren we de lopende plannen en stellen we een en ander bij. De verwachting is dat we in 2024 eindigen met een achterstand, die we in 2025 in moeten lopen. Hiervoor is een plan van aanpak opgesteld. Een onderdeel hiervan is dat we met Woonvizier frequenter het gesprek aangaan om de achterstand zo goed als mogelijk op te lossen.
4.3 Sociale structuur, sport en zorg Wat willen we bereiken?
Sociale structuur en ondersteuning Het aantal mensen dat ondersteuning nodig heeft neemt toe. Nu is hét moment om te investeren in onze sociale structuur, het voorliggend veld. Daarom wil het college meer en hogere subsidies voor onze verenigingen, stimuleringsregelingen op het gebied van bijvoorbeeld gezondheid, bewegen en sport, vernieuwde afspraken met onze welzijnsinstellingen. De dorpshuizen vervullen een cruciale functie in onze dorpen.? Op deze manier versterken we de sociale samenhang waardoor er minder professionele ondersteuning nodig is. Onze inwoners kunnen deelnemen aan de maatschappij en ze kunnen langer thuis blijven wonen.
Wat gaan we daarvoor doen?
Preventie Status Vertraagd 56
Met Preventie werken we aan het zelfredzaam houden van onze inwoners. Het GALA (Gezond Actief Leven Akkoord) draagt ook hieraan bij waaronder Valpreventie, Eenzaamheid, Sociale basis. Waar staan we? Door in te zetten op preventie is er minder ondersteuning nodig. In het op te stellen Strategisch Beleidsplan Sociaal Domein is hier aandacht voor. Het rijk stimuleert met extra middelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) dat we in 2023 tot 2026 extra projecten mbt Valpreventie, bestrijden eenzaamheid en Welzijn op recept kunnen uitvoeren. Ook vanuit het Integraal ZorgAkkoord (IZA) kunnen hiervoor middelen naar de gemeente komen. Het GALA en IZA zijnextra taken waarvoor slechts beperkt capaciteit is. Sociale structuur Status Vertraagd
De Sociale structuur zorgt voor laagdrempelige ondersteuning, bijvoorbeeld door: Maatschappelijk werk, Activiteitencoach, Huiskamers (Surplus). VIP, Mantelzorgondersteuning, Mantelzorgwaardering en Automaatje (SWO). Ook het project Zorgzaam Dorp Made en de Sociaal Maatschappelijke accommodaties zijn onderdelen die bijdragen aan de sociale structuur. Waar staan we? De Sociale structuur in de dorpen wordt ondersteund door laagdrempelige voorzieningen waar inwoners gebruik van kunnen maken waardoor ze zelfredzaam blijven of worden. Het beroep op deze voorzieningen neemt toe omdat: 1. Inwoners vaker ondersteuning nodig hebben, 2. We inwoners die een beroep doen op maatwerkvoorzieningen en/of zorg vaker naar die voorzieningen verwijzen, 3. We meer ondersteuning op deze manier (als algemene voorziening) willen aanbieden (denk aan Huiskamers ipv dagbesteding). De organisaties die deze voorzieningen aanbieden hebben te maken met (loon)kostenstijgingen en krapte op de arbeidsmarkt. Daarom spreken we regelmatig met hen over hun takenpakket en de financiering daarvan. Maatschappelijke accommodaties spelen een grote rol in de Sociale structuur in de dorpen. Na een evaluatie wordt hiervoor nieuw beleid opgesteld. Ondersteuning Inwoners Status Op schema
Inwoners die ondersteuning nodig hebben kunnen zich richten tot het Sociaal loket. Casemanagers Wmo, Procesregie en eventueel Consulent Zorg en Veiligheid werken samen om de juiste ondersteuning te bepalen. We bieden verschillende maatwerkvoorzieningen zoals Huishoudelijke ondersteuning, Hulpmiddelen, Vervoer, Woningaanpassingen, Begeleiding, Beschermd Wonen, Maatschappelijke opvang. In een nieuw beleidsplan Sociaal Domein leggen hiervoor de kaders vast. Waar staan we? 57
Als inwoners onvoldoende ondersteuning uit de Sociale structuur kunnen krijgen, kunnen ze aanmerking komen voor een maatwerkvoorziening Wmo. Hieronder vallen bijvoorbeeld Woningaanpassingen, Huishoudelijke ondersteuning, Deeltaxi, Hulpmiddelen en Wmo-begeleiding. We merken dat door de krapte op de arbeidsmarkt de zorgaanbieders niet altijd snel de geïndiceerde ondersteuning kunnen leveren. Ook staan de tarieven door (loon)kostenstijgingen onder druk. De verwachting is dat in 2025 in Dongemondverband een nieuwe inkoop voor Wmo-begeleiding vormgegeven gaat worden, waarbij de gemeentelijke kosten flink zullen stijgen. We merken verder dat er steeds vaker complexe casussen onder verantwoordelijkheid van de gemeente vallen omdat mensen langer thuis blijven wonen (doordat instellingen sluiten). Dit legt druk op de (ambtelijke) capaciteit maar ook op de financiën. Regionaal werken we samen, bijvoorbeeld bij Beschermd Wonen en Daklozenbeleid. De verantwoordelijkheid van de centrumgemeente wordt steeds meer regionaal verdeeld.
Wat willen we bereiken?
Sport en Bewegen We willen de bestaanszekerheid van bestaande sportverenigingen vergroten. Middels sport en bewegen willen we inwoners stimuleren om gezonder te leven / gezondere leefstijl te vergroten en gezondheidsverslechtering voorkomen. Daarnaast willen we continueren en versterken van de exploitanten en het accommodatiebeleid herzien. We meten dit doel middels de aantallen leden van verenigingen, brabantscan, GGD-monitor en verslaglegging welzijnspartijen.
Wat gaan we daarvoor doen?
Sport en bewegen Status Op schema
Het doel sport en bewegen willen we behalen middels de buurtsportcoach die verenigingen gaat ondersteunen door een breder aanbod van sporten aan te bieden en meer te investeren in andere sporten en relaties bij verenigingen, zodat alle verenigingen aan bod komen en er meer teamgevoel ontstaat tussen de verenigingen onderling. Dit doen we onder andere door Max Vitaal (volwassenen) en Sjors Sportief (jeugd) uit te voeren. Ook voeren we het lokaal Sportakkoord II uit, onderwerpen daarbij zijn: • Rookvrije generatie en anti-discriminatie, iedereen kan en mag meedoen en het voorkomen van eenzaamheid onder ouderen en jongeren. • Minimumregelingen aan blijven bieden zoals Leergeld en gratis sporten en bibliotheek abonnement. • De verbinding met Sport en (drugs-) Preventie leggen door inzet van een buurtsportcoach en Preventie, zodat er meer verbinding wordt gelegd binnen de sociale basis. Daarnaast vormen sporthallen, sport- en gymzalen een interessante infrastructuur. Samen met de exploitanten en sportverenigingen gaan we na of we deze accommodaties breder kunnen inzetten. Waar staan we? De buurtsportcoach gaat verenigingen ondersteunen door een breder aanbod van sporten aan te bieden en meer te investeren in andere sporten en relaties bij verenigingen, zodat alle verenigingen aan bod komen en er meer teamgevoel ontstaat tussen de verenigingen onderling.
Dit doen we onder andere door Max Vitaal (volwassenen) en Sjors Sportief (jeugd) uit te voeren. We voeren het lokaal 58
Sportakkoord II uit, onderwerpen daarbij zijn. Rookvrije generatie en anti-discriminatie, iedereen kan en mag meedoen en het voorkomen van eenzaamheid onder ouderen en jongeren. Als het gaat om armoede blijven we minimumregelingen aanbieden zoals Leergeld en gratis sporten en bibliotheek abonnement aanbieden. Daarnaast wordt de verbinding met Sport en Preventie gelegd door inzet van een coördinator Sport en Preventie, zodat er meer verbinding wordt gelegd binnen de sociale basis. Daarnaast vormen sporthallen, sport- en gymzalen een interessante infrastructuur. Samen met de exploitanten en sportverenigingen gaan we na of we deze accommodaties breder kunnen inzetten.
Wat willen we bereiken?
Kunst en Cultuur Met het cultuureducatiebeleid wil de gemeente bevorderen dat alle inwoners van de gemeente de kans krijgen om zich creatief en cultureel te ontwikkelen. We signaleren trends en ontwikkelingen. Cultuureducatie: we tellen het aantal scholen, leerlingen en leraren die bereikt worden met Cultuureducatie met kwaliteit (CMK).
Wat gaan we daarvoor doen?
Kunst en cultuur Status Op schema
In 2025 zullen wij de samenwerking tussen cultuurinstellingen en scholen voortzetten om uitvoering te kunnen blijveb gegeven aan diverse kunst- en cultuurprogramma's passend bij de kerndoelen. We zullen op alle basisscholen Cultuureducatie uitvoeren in samenwerking met Theek 5. Tevens zullen we het onderhoudsplan "Kunst in openbare Ruimte" blijven uitvoeren. Waar staan we? In samenwerking tussen cultuurinstellingen en scholen wordt uitvoering gegeven aan diverse kunsten cultuurprogramma's passend bij de kerndoelen. We voeren op alle basisscholen Cultuureducatie uit in samenwerking met Theek 5. Tevens wordt het onderhoudsplan "Kunst in openbare Ruimte" uitgevoerd.
Wat gaat programma 4 kosten?
59
Begroting Programma 4 (x 1.000,-)
Realisatie
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Onderwijs, Jeugd en gezondheid
Lasten
-12.720 N
-11.792 N
-14.670 N
-14.737 N
-14.473 N
-14.437 N
Participatie en schuldenproblematiek
Lasten
-12.109 N
-9.264 N
-8.555 N
-8.494 N
-8.482 N
-8.533 N
Sociale structuur, sport en zorg
Lasten
-12.030 N
-14.530 N
-13.571 N
-13.480 N
-13.295 N
-13.308 N
-36.859 N
-35.586 N
-36.796 N
-36.711 N
-36.250 N
-36.278 N
Totaal lasten Onderwijs, Jeugd en gezondheid
Baten
1.194 V
841 V
798 V
807 V
660 V
660 V
Participatie en schuldenproblematiek
Baten
8.813 V
4.817 V
4.596 V
4.596 V
4.596 V
4.596 V
Sociale structuur, sport en zorg
Baten
1.809 V
1.918 V
1.809 V
1.843 V
1.590 V
1.590 V
Totaal baten
11.816 V
7.576 V
7.203 V
7.246 V
6.846 V
6.846 V
Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves
-25.043 N
-28.010 N
-29.593 N
-29.465 N
-29.404 N
-29.432 N
986 V
1.254 V
818 V
796 V
732 V
732 V
-24.057 N
-26.756 N
-28.775 N
-28.668 N
-28.672 N
-28.700 N
Saldo mutaties reserves Begrotingssaldo
60
Algemene dekkingsmiddelen Dit hoofdstuk is een overzicht van algemene dekkingsmiddelen. Het gemeentefonds (algemene uitkeringen) en de OZB (lokale heffingen) zijn de grootste onderdelen. Volgens de regels van het BBV (notitie Lokale heffingen) voegen we aan de begroting een Financiële begroting toe. Hier staan de baten en lasten met een toelichting.
61
Begroting Alg. Dekkingsmiddelen (x 1.000,-)
Realisatie
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
2026
2027
2028
A. Lokale heffingen
Lasten
-637 N
-347 N
-505 N
-505 N
-505 N
-505 N
B. Algemene uitkeringen
Lasten
-5 N
0 N
0 N
0 N
0 N
0 N
C. Dividend
Lasten
0 N
0 N
0 N
0 N
0 N
0 N
D. Saldo financieringsfunctie
Lasten
-587 N
-1.024 N
-105 N
-103 N
-101 N
-99 N
E. Overige algemene dekkingsmiddelen Lasten
-360 N
0 N
0 N
0 N
0 N
0 N
F. Onvoorzien
Lasten
0 N
-5 N
-5 N
-5 N
-5 N
-5 N
G. Vennootschapsbelasting
Lasten
-194 N
-13 N
-13 N
-13 N
-13 N
-13 N
Saldo kostenplaatsen
Lasten
Totaal lasten alg. Dekkingsmiddelen
N
-674 N
-313 N
-313 N
-112 N
-112 N
-1.783 N
-2.062 N
-941 N
-939 N
-736 N
-734 N
A. Lokale heffingen
Baten
5.534 V
5.736 V
6.069 V
6.180 V
6.246 V
6.479 V
B. Algemene uitkeringen
Baten
45.277 V
48.774 V
50.537 V
48.177 V
48.264 V
48.491 V
C. Dividend
Baten
92 V
91 V
91 V
91 V
91 V
91 V
D. Saldo financieringsfunctie
Baten
135 V
77 V
120 V
117 V
115 V
113 V
E. Overige algemene dekkingsmiddelen Baten
31 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
F. Onvoorzien
Baten
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
1 V
G. Vennootschapsbelasting
Baten
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Saldo kostenplaatsen
Baten
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Totaal baten alg. Dekkingsmiddelen
51.070 V
54.678 V
56.817 V
54.565 V
54.716 V
55.175 V
Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves
49.287 V
52.616 V
55.876 V
53.626 V
53.980 V
54.441 V
Mutatie Reserves
11 V
-651 N
1.510 V
1.596 V
1.561 V
1.476 V
Begrotingssaldo
49.298 V
51.964 V
57.385 V
55.222 V
55.541 V
55.917 V
A. Lokale heffingen Onder de Lokale heffingen vallen de volgende belastingen: • Onroerendezaakbelasting • Precariobelasting • Toeristenbelasting. Een nadere toelichting op deze belastingen is opgenomen in de paragraaf B. Lokale heffingen. 62
B. Algemene uitkeringen Binnen het gemeentefonds is de algemene uitkering de grootste component. Het bedrag aan algemene uitkering wordt verdeeld over de gemeenten via maatstaven, zoals het inwonertal en de oppervlakte van een gemeente, een aan de maatstaven gekoppeld gewicht (bedrag per eenheid) en de uitkeringsfactor (de voor alle gemeenten gelijke vermenigvuldigingsfactor). Die drie componenten zijn aan wijzigingen onderhevig. De algemene uitkering is vrij besteedbaar voor gemeenten. Naar aanleiding van de Miljoenennota en de Rijksbegroting heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken een septembercirculaire 2024 uitgebracht met het onderstaande financiële impact voor de gemeente Drimmelen als gevolg ten opzichte van de meicirculaire 2024:
C. Dividend De gemeente bezit 0,065% van de totale aandelen van de Bank Nederlandse gemeenten (BNG) en bezit daarmee 36.426 aandelen met een dividend van € 91.065 in totaal. D. Saldo financieringsfunctie Het financieringsresultaat is het resultaat van de externe rentekosten- en opbrengsten. Wanneer de omslagrente (te vinden onder Paragraaf D. Financiering) boven de 0,5% uitkomt, dient de gemeente de rentelasten en opbrengsten toe te rekenen aan alle programma's. In de begroting 2024 was de omslagrente nog 0,5% waardoor geen toerekening nodig was en alle rentelasten te vinden waren onder Saldo Financieringsfunctie. In 2025 is de omslagrente 1,0 %. Hierdoor zijn alle rentelasten (ca. € 1,6 miljoen) en opbrengsten (ca. €90.000) verdeelt over de programma's, waardoor het saldo van baten en lasten op D. Saldo financieringsfunctie flink is gedaald. E. Overige algemene dekkingsmiddelen Onder de overige algemene dekkingsmiddelen staan bedragen die nog niet specifiek aan een programma zijn toegewezen. F. Onvoorzien Het BBV verplicht ons om een post onvoorzien op te nemen. Als binnen de begroting geen andere dekkingsmiddelen beschikbaar zijn, kan de gemeente een beroep doen op deze post. Dit kan alleen als de last onvoorzienbaar, onvermijdbaar, niet uitstelbaar en incidenteel is. G.
Vennootschapsbelasting De belastingplicht gaat over alle opbrengsten die de gemeenten ontvangen voor diensten die niet rechtstreeks in verband staan met de uitoefening van het openbaar bestuur. Voor Drimmelen zijn dit inkomsten uit (actieve) grondexploitatie en opbrengsten uit de reststromen afval. Voor 2025 e.v. gaan we uit van een belastingplicht van € 13.000.
63
Overhead Wat gaat Overhead kosten? Het doel van dit onderdeel over overhead is om de gemeenteraad een beter inzicht te geven in de totale overheadkosten van de organisatie. In de programma’s ziet u de kosten van de kernactiviteiten. Alle kosten die te maken hebben met de aansturing en ondersteuning van medewerkers in deze kernactiviteiten noemen we overhead. Deze overheadkosten worden direct toegerekend aan de bijbehorende taken en activiteiten via een overheadtoeslag per uur. Bedrijfskosten voor activiteiten die gericht zijn op externe klanten worden geregistreerd onder de bijbehorende taakvelden. Het totale bedrag van de overhead is te vinden in het overzicht van inkomsten en uitgaven in de financiële begroting en in de volgende tabellen. Begroting Overhead (x 1.000,-) Management en bestuursondersteuning Lasten
Realisatie
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
2026
2027
2028
-1.125 N
-1.122 N
-812 N
-812 N
-812 N
-812 N
Huisvesting
Lasten
-835 N
-657 N
-689 N
-627 N
-702 N
-694 N
Automatisering
Lasten
-3.138 N
-3.564 N
-2.702 N
-2.708 N
-2.695 N
-2.725 N
Planning & Control
Lasten
-506 N
-868 N
-385 N
-385 N
-385 N
-385 N
Facilitaire zaken
Lasten
-1.516 N
-1.580 N
-638 N
-638 N
-638 N
-638 N
Financiele administratie
Lasten
-498 N
-262 N
-23 N
-23 N
-23 N
-23 N
Personeel en organisatie
Lasten
-1.632 N
-1.949 N
-6.256 N
-5.956 N
-5.956 N
-5.956 N
Communicatie
Lasten
-450 N
-498 N
-63 N
-88 N
-63 N
-88 N
Front-office
Lasten
-345 N
-428 N
-28 N
-28 N
-28 N
-28 N
-10.045 N
-10.928 N
-11.595 N
-11.265 N
-11.302 N
-11.349 N
Totaal lasten Overhead Management en bestuursondersteuning Baten
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Huisvesting
Baten
49 V
25 V
43 V
43 V
43 V
43 V
Automatisering
Baten
5 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Planning & Control
Baten
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Facilitaire zaken
Baten
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Financiele administratie
Baten
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Personeel en organisatie
Baten
15 V
15 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Communicatie
Baten
27 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Front-office
Baten
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
96 V
40 V
43 V
43 V
43 V
43 V
-9.949 N
-10.888 N
-11.552 N
-11.222 N
-11.259 N
-11.306 N
-305 N
586 V
81 V
31 V
31 V
31 V
-10.253 N
-10.302 N
-11.471 N
-11.191 N
-11.228 N
-11.275 N
Totaal baten Overhead Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves Saldo Mutaties Reserves Begrotingssaldo
64
Toelichting
Salarislasten: De salarislasten stijgen procentueel 3,3% op basis van het CPI. ca (€ 600.000) Daarnaast is het budget voor trainees van € 300.000 overgeheveld naar het opleidingsbudget, zodat alle opleidingsbudgetten op 1 plek staan vanaf 2025. Dit budget vervalt per 2026. In 2025 hebben wij ook alle personeelsverzekeringen onder de secundaire arbeidsvoorwaarden geschaard en is daarbij een verzekering voor onze bestuurders toegevoegd. Daarnaast is de interne doorbelasting van de uren dit jaar anders vormgegeven, waardoor 4,5 miljoen euro direct op programma overhead terecht komt, terwijl dat voorheen door alle programma's heen belast waren.
65
Basisset beleidsindicatoren Basisset beleidsindicatoren
Gemeenten zijn verplicht om in hun begroting en jaarstukken een uniforme set van beleidsindicatoren op te nemen. Deze indicatoren maken het via de website www.waarstaatjegemeente.nl eenvoudiger om de prestaties van verschillende gemeenten met elkaar te vergelijken. De basisset is ingedeeld naar de verschillende taakvelden die gemeenten kennen: • Bestuur en ondersteuning (taakveld 0) • Veiligheid (1) • Economie (3) • Onderwijs (4) • Sport, cultuur en recreatie (5) • Sociaal Domein (6) • Volksgezondheid en milieu (7) • Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (8)
66
Tabel Indic-1 Verplichte beleidsindicat oren Nr.
Taakv Indicator eld
Eenhei Perio Nederla Drimmel Bron d de nd en Realisat Realisat ie ie
Drimmel Beschrijving en Begroti ng 2025
1
0
Formatie
Fte per 2023 1.000 inwone rs
n.v.t.
7,5
Eigen gegevens
6.8
2
0
Bezetting
Fte per 2023 1.000 inwone rs
n.v.t.
7,2
Eigen gegevens
6,8
3
0
Apparaatskosten
Kosten 2023 per inwone r
n.v.t.
731
Eigen gegevens
980
4
0
Externe inhuur
Kosten 2023 als % van totale loonso m+ totale kosten inhuur externe n
n.v.t.
23
Eigen gegevens
8
5
0
Overhead
% van totale lasten
n.v.t.
13
Eigen gegevens
16,00
6
1
Verwijzingen Halt
per 2023 1.000 inw. 12-18 jr
9
16
Bureau Halt
-.
Het aantal verwijzingen naar Halt, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 12 tot 18 jaar.
7
1
Winkeldiefstal per 1.000 inwoners
aantal 2023 per 1.000 inwone rs
2,5
0,4
CBS - Diefstallen
-.
Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.
8
1
Geweldsmisdrijven aantal 2023 per 1.000 inwoners per 1.000 inwone rs
4,3
2,5
CBS - Criminaliteit
-.
Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).
9
1
Diefstal uit woning aantal 2023 per 1.000 inwoners per 1.000 inwone rs
1,3
1,3
CBS - Diefstallen
-.
Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners.
10
1
Vernieling en beschadiging per 1.000 inwoners
aantal 2023 per 1.000 inwone rs
5,8
3,9
CBS - Criminaliteit
-.
Het aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 inwoners.
11
3
Functiemenging
%
54,2
44,8
CBS - BAG/LISA
43,7
De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen
2023
2023
67
als banen. 12
3
Vestigingen
per 2023 1.000 inw 1564 jr
197,1
193,3
LISA
178,7
Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar.
13
4
Absoluut verzuim
per 2023 1.000 leerling en
6,3
5,8
DUO - Dienst Uitvoering Onderwijs/Ingrado
-.
Het aantal leerplichtigen en/of kwalificatieplichtige jongeren die niet staan ingeschreven op een school of instelling, per 1.000 leerlingen.
14
4
Relatief verzuim
per 2023 1.000 leerling en
27
26
DUO - Dienst Uitvoering Onderwijs/Ingrado
-.
Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend, per 1.000 leerlingen.
15
4
Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)
%
2023
2,4
2,1
DUO - Dienst Uitvoering Onderwijs/Ingrado
-.
Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.
16
5
Niet-sporters
%
2022
46,4
47,1
Gezondheidsmonit or volwassenen (en ouderen), GGD, CBS en RIVM
-.
Het percentage niet wekelijkse sporters ten opzichte van het totaal aantal inwoners.
17
6
Banen
per 2023 1.000 inw 1564 jr
836,6
567,8
CBS Bevolkingsstatistiek /LISA
566,8
Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar.
18
6
Jongeren met delict % voor rechter
2022
1
1
CBS - Jeugd
1
Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.
19
6
Kinderen in uitkeringsgezin
%
2022
6
2
CBS - Jeugd
-.
Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen.
20
6
Netto arbeidsparticipatie
%
2023
73,1
75
CBS Arbeidsdeelname
75
Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking.
21
6
Werkloze jongeren
%
2022
1
1
CBS - Jeugd
1
Het percentage werkeloze jongeren (16-22 jaar).
22
6
Personen met een bijstandsuitkering
per 2023 10.000 inw 18 jr e.o.
344,8
107,4
CBS - Participatie Wet
110
Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand en de Participatiewet, per 10.000 inwoners.
23
6
Aantal reper 2023 integratievoorzienin 10.000 gen inw 1564 jr
191,5
183,5
CBS - Participatie Wet
161
Het aantal reintegratievoorziening en, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
24
6
Jongeren met jeugdhulp
% van 2023 alle jongere n tot 18 jaar
13,5
16,3
CBS - Jeugd
-.
Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar.
25
6
Jongeren met jeugdbescherming
%
1,1
1
CBS - Jeugd
1
Het percentage jongeren tot 18 jaar met een
2023
68
jeugdbeschermingsma atregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. 26
6
Jongeren met jeugdreclassering
%
2023
0,3
n.b.
CBS - Jeugd
n.b.
Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaa tregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar).
27
6
Cliënten met een per 2023 maatwerkarrangem 10.000 ent WMO inw
700
730
CBS - Monitor Sociaal Domein WMO
740
Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmogegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.
28
7
Omvang huishoudelijk restafval
kg per 2022 inwone r
148
83
CBS - Statistiek Huishoudelijk afval
-.
De hoeveelheid restafval per bewoner per jaar (kg)
29
7
Hernieuwbare elektriciteit
%
2022
41,30
53,40
VNG/Regionale klimaatmonitor
25
Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.
30
8
WOZ-waarde woningen
x 1.000 2024 euro
379
413
CBS - Statistiek Waarde Onroerende Zaken
455
De gemiddelde WOZ waarde van woningen (x€1.000).
31
8
Nieuw gebouwde woningen
aantal 2023 per 1.000 woning en
9,1
11,6
BAG
0,4
Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen.
32
8
Demografische druk %
2024
70,4
76
CBS
-.
De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.
33
8
Woonlasten euro éénpersoonshuisho uden
2024
n.v.t.
918
COELO, Groningen
-.
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuisoude n betaalt aan woonlasten.
34
8
Woonlasten euro meerpersoonshuish ouden
2024
n.v.t.
1012
COELO, Groningen
-.
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuisoud en betaalt aan woonlasten.
69
Paragrafen
70
A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inventarisatie van de risico's
Een risico is een mogelijke gebeurtenis met een negatief gevolg voor de organisatie. Met behulp van het risicomanagement informatiesysteem prioriteert, analyseert en beoordeelt de gemeentelijke organisatie risico's op systematische wijze. Door dit systeem van risicomanagement kunnen de bestuurders en managers vervolgens passende beheersmaatregelen nemen. Op basis van de inventarisatie is een risicoprofiel voor 2025 opgesteld. Verderop in deze paragraaf gaan we in op de tien risico's met de hoogste bijdrage aan de berekening van het benodigde weerstandscapaciteit, aangevuld met de getroffen beheersmaatregel. Uit het risicoprofiel is het benodigde weerstandsvermogen bepaald. Als het weerstandsvermogen voldoende groot is, dan beschikt de gemeente over voldoende middelen en mogelijkheden om nog niet afgedekte risico's op te vangen, zonder dat het beleid ingrijpend moet worden aangepast. Het weerstandsvermogen van de gemeente Drimmelen blijft ook in 2025 voldoende groot. Risicokaart De risicokaart hieronder geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans van optreden en financieel gevolg. De aantallen in de risico categorieën tellen op naar 48 geïdentificeerde risico’s. De risico's waarvan de kans van optreden kleiner is dan 10%, of de maximale schadelast is kleiner dan € 25.000, zijn vanwege hun geringe betekenis buiten beschouwing gelaten.
Tabel Par.A-1 Gevolg x > € 500.000
5
3
€ 250.000 < x < € 500.000
2
3
3
2
2
€ 100.000 < x < € 250.000
1
5
3
2
1
€ 25.000 < x < € 100.000
3
3
6
2
2
10%
30%
50%
70%
x < € 25.000 90% Kans
Risico top 10 In het overzicht hieronder staan de tien risico’s die de meeste invloed hebben op het totale risicoprofiel van de gemeente. Het maximale risicobedrag is aangegeven, met daarnaast de kans dat de gebeurtenis zich voordoet en de procentuele invloed op het totale risicoprofiel van de gemeente Drimmelen.
71
Tabel Par.A-2 2025 begroting
2024 begroting
2023 jaarstuk
Max. risico 2025 2025 Invloed op bedrag (in €) Kans risicoprofiel
1
1
1
Hogere indexering grond-, weg- en waterbouw werkzaamheden
500.000 90%
7,36%
2
*
2
Het begrote budget voor jeugdzorg is ontoereikend
500.000 50%
5,97%
3
*
3
Toename van het aantal bijstandsgerechtigden door de verhoogde huisvesting van statushouders in onze gemeente
500.000 70%
5,83%
4
*
8
Uitval ICT omgeving
1.000.000 30%
4,93%
5
*
7
Zonneparkdossier:schadeclaims
2.000.000 15%
4,90%
6
*
6
Ambtelijke voorbereidingskosten niet verhaalbaar op ontwikkelaar.
500.000 90%
4,89%
7
7
10
Huisvesting statushouders
250.000 90%
4,40%
8
9
*
Dure woningaanpassing Wmo
500.000 50%
3,52%
9
10
*
Het begrote budget voor Wmo-voorzieningen is ontoereikend
28.000 70%
3,50%
10
6
4
Taak Huishoudelijke Ondersteuning kan niet uitgevoerd worden binnen budget.
250.000 90%
3,42%
* = Dit risico is nieuw opgenomen of behoorde niet tot de risico top 10
Toelichting bij risico's 1. Hogere indexering grond-, weg- en waterbouw werkzaamheden Hogere indexering in verband met de stijgende marktprijzen door hogere loonkosten, brandstof- en grondstofprijzen. 2. Budget voor Jeugdzorg in ontoereikend De jeugdwet is een “open eind” regeling. Het benodigde budget is afhankelijk van het aantal aanvragen en toekenningen. De kosten stijgen zowel in volume als in prijs. De druk op de Jeugdwet is al meerdere jaren toenemend. Om hierop meer grip te krijgen, starten we in 2025 met Stevige Lokale Teams (SLT). Dit doen we in overeenstemming met de uitgangspunten van de Regiovisie en het strategieplan voor de jeugdhulpregio West-Brabant Oost (WBO) en de landelijke opdracht uit de Hervormingsagenda Jeugd. Samen met de gemeente Geertruidenberg, het CJG Drimmelen Geertruidenberg en diverse organisaties, gaan we laagdrempelig en dicht bij huis hulp bieden en zo voorkomen dat specialistische jeugdhulp nodig is. 3. Toename aantal bijstandsgerechtigden Toename van het aantal bijstandsgerechtigden door de verhoogde vraag naar huisvesting van statushouders in onze gemeente. 4. Uitval ICT omgeving Uitval ICT kan vergaande gevolgen hebben voor de dienstverlening. Dit kan financiële gevolgen hebben door stagnatie van bedrijfsprocessen en directe herstelwerkzaamheden.
De uitval kan veroorzaakt worden door brand in systeemruimtes of wegvallen van netwerkverbinding door een kabelbreuk in de glasvezellijn. 5. Zonneparkdossier: mogelijke schadeclaims Naast een financieel risico op schadeclaims, is er een imagorisico voor de gemeente Drimmelen. Evenals een risico dat de goede (werk)relatie tussen gemeente en externe partijen verstoord raakt. 6. Ambtelijke voorbereidingskosten niet verhaalbaar Ambtelijke kosten voor planvoorbereiding blijken niet altijd verhaalbaar op ontwikkelaar. Bij grotere projecten wordt daarom met een intentieovereenkomst gewerkt en binnen de nota kostenverhaal is bekeken hoe het kostenverhaal verder wordt geoptimaliseerd, zodat we dit risico in de toekomst verder kunnen verkleinen. 7. Niet kunnen voldoen aan taakstelling huisvesting statushouders De afgelopen jaren heeft de gemeente niet aan de taakstelling van huisvesting van statushouders kunnen voldoen. Het risico bestaat dat als deze situatie van langere duur is de
72
provincie op kosten van de gemeente deze statushouders gaat huisvesten. Daar komt bij dat er de komende periode meer statushouders gehuisvest moeten worden. We kunnen dit niet meer alleen met de woningen van Woonvizier. We zullen dus op zoek moeten naar alternatieven die geld kosten. 8. Dure woningaanpassing Wmo Een Wmo-cliënt vraagt een uitzonderlijk dure woningaanpassing aan. Juridische procedure loopt maar de uitkomst daarvan is onzeker. 9. Het begrote budget voor Wmo-voorzieningen is ontoereikend De kosten voor de Wmo zijn vraag afhankelijk. Casemanagers indiceren kritisch en er worden goede prijsafspraken gemaakt met leveranciers, maar als meer inwoners Wmo-voorzieningen nodig hebben leidt dit tot overschrijding van de begrote budgetten. 10. De taak huishoudelijke ondersteuning kan niet worden uitgevoerd binnen budget De ontwikkelingen in de thuisondersteuning (cao loonstijgingen, hoog ziekteverzuim, vergrijzing) in combinatie met regelgeving (AMvB, reële prijs Wmo, abonnementstarief Wmo) oefent een opwaartse druk uit op volume en tarief huishoudelijke ondersteuning. Hiermee houden we rekening in de begroting, maar het is risico is dat de ontwikkelingen sterker zijn dan voorzien. Aanbieders kampen met personeelstekorten en kunnen daardoor niet altijd volledig de afgesproken zorg leveren. Er is een risico dat cliënten een proces aanspannen tegen de gemeente.
Inventarisatie van de weerstandscapaciteit
Benodigde weerstandscapaciteit Als alle risico's zich gelijktijdig in hun volle omvang zouden voordoen zou een nadeel optreden van €20,2 miljoen. Het reserveren van een dergelijk groot bedrag als buffer voor alle risico's is echter onnodig omdat het niet waarschijnlijk is dat alle risico's zich in 2025 gelijktijdig, en in hun maximale omvang, zullen voordoen. Daarom is op basis van de geïdentificeerde risico's een risico-simulatie uitgevoerd. Bij deze simulatie is gerekend met een zekerheidspercentage van 90%. Het resultaat is, dat met een benodigde weerstandscapaciteit van €4,3 miljoen (begroting 2024: € 4,35 miljoen), het voor 90% zeker is dat alle risico's die in 2025 zouden kunnen optreden, kunnen worden afgedekt. De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door alle risico's waarvoor geen of onvoldoende beheersmaatregelen kunnen worden getroffen. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare middelen om de risico's op te vangen, noemen we de weerstandscapaciteit. Voor 2025 wordt een weerstandscapaciteit begroot van € 13,8 miljoen (primaire begroting 2024: € 16,2 miljoen). Weerstandsvermogen Het is van belang om te weten of het beschikbare weerstandsvermogen toereikend is om de geïdentificeerde risico's af te dekken. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico-simulatie voortvloeit, wordt daarom afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit.
De uitkomst van deze berekening vormt de ratio weerstandsvermogen. Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen =
------------------------------------------Benodigde weerstandscapaciteit
73
Tabel Par.A-5 Ratio weerstandsvermogen (bedragen in €) Omschrijving
2025 begroting
2024 begroting
2023 rekening
2022 rekening
Beschikbare weerstandscapaciteit
13.754.596
16.244.650
16.613.105
19.032.043
Benodigde weerstandscapaciteit
4.295.998
4.347.482
5.016.644
5.135.205
3,20
3,74
3,31
3,71
Ratio weerstandsvermogen
De raad heeft in de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen bepaald dat het weerstandsratio van de gemeente Drimmelen minimaal gelijk moet zijn aan 1. In dat geval is het beschikbare weerstandsvermogen precies toereikend om de risico's af te dekken. Met een ratio van 3,2 voldoet de gemeente in ruime mate aan die ondergrens. Het ratio is in vergelijking met de begroting 2024 (3,74) en de jaarrekening 2023 (3,31) licht gedaald. Financiële kengetallen Vanaf 2016 schrijft het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor dat er in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen in de begroting. Dit besluit is genomen op basis van het rapport van de adviescommissie onder leiding van Staf Depla, uitgebracht in 2014. Het doel van het invoeren van deze kengetallen is voornamelijk om de financiële positie voor raadsleden beter inzichtelijk te maken. Het is echter niet bedoeld als normeringsinstrument binnen het kader van financieel toezicht. De volgende vijf financiële kengetallen zijn opgenomen in de begroting: 1. Netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen) 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit Begroting 2025 Kengetallen
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
1a. Netto schuldquote
35%
79%
82%
87%
92%
91%
1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
31%
75%
78%
83%
88%
86%
2. Solvabiliteitsratio
44%
32%
31%
29%
27%
26%
3. Kengetal grondexploitatie
-1%
3%
1%
0%
0%
0%
4. Structurele exploitatieruimte
-8%
-2%
1%
-1%
-1%
0%
5. Belastingcapaciteit
82%
91%
97%
97%
97%
97%
Een korte toelichting op de kengetallen: 1a. Netto schuldquote & 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen (stijging van 35% naar 82%) De netto schuldquote geeft een beeld van de schuldenlast van de gemeente in verhouding tot haar eigen middelen. Dit kengetal geeft aan hoeveel druk de rentelasten en aflossingen op de exploitatie leggen. Simpel gezegd: hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. Een organisatie streeft in principe naar zo min mogelijk schuld om financiële stabiliteit te waarborgen. Daarom geldt: hoe lager de netto schuldquote, hoe beter. Een hoge netto schuldquote is echter niet per se problematisch. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat de gemeente leningen heeft afgesloten die vervolgens zijn doorgeleend aan andere partijen, die deze leningen jaarlijks aflossen. In zo'n geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn. Om inzicht te krijgen in het doorlenen, wordt de netto schuldquote zowel inclusief als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. In tabel verloop van de kengetallen is te zien dat Gemeente Drimmelen in 2025 een netto schuldquote heeft van 82% en een gecorrigeerde netto schuldquote van 78%. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Een netto schuldquote 74
(niet gecorrigeerd) tussen 0% en 90% wordt gezien als minst risicovol. De netto schuldquote van de gemeente Drimmelen was altijd relatief laag, maar vanaf 2024 stijgt deze aanzienlijk en komt naar verwachting in 2027 boven de gewenste limiet van 90% uit. 2. Solvabiliteitsratio (daling van 44% naar 31%) Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Een hoge schuld hoeft geen probleem te zijn als er ook veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves) aanwezig is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer een lening is aangegaan omdat het eigen vermogen niet liquide is, doordat het vastzit in bijvoorbeeld een gemeentehuis of omdat er andere investeringen mee zijn gefinancierd. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de financiële weerbaarheid van de gemeente. De solvabiliteitsratio wordt berekend door het totale eigen vermogen te delen door het totaal van de passiva. De passivakant van de balans bestaat uit de som van het eigen en vreemde vermogen. Deze ratio geeft dus de verhouding weer tussen het eigen vermogen en het totale vermogen. Hoe hoger dit percentage, hoe beter. Een ratio boven de 50% wordt aangemerkt als minst risicovol, een solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50% wordt gezien als risico neutraal.
In tabel verloop van de kengetallen is te zien dat Gemeente Drimmelen in 2025 een solvabiliteitsratio heeft van 31%. 3. Kengetal grondexploitatie (stijging van -1% naar 1%) De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een aanzienlijke impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Wanneer een gemeente leningen heeft afgesloten om grond aan te kopen voor een (toekomstig) woningbouwproject, resulteert dit in een schuld. Het is daarom essentieel om te beoordelen of deze schuld kan worden afgelost zodra het project wordt uitgevoerd. Het kengetal voor grondexploitatie geeft aan hoe groot de waarde van de grondpositie is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Wanneer grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, is het risico voor de gemeente relatief klein. Het is belangrijk om te kunnen inschatten of er een reële verwachting is dat grondexploitatie zal bijdragen aan het verminderen van de schuld. Als de grond tegen een te hoge waarde op de balans staat en moet worden afgewaardeerd, leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. Kortom, een grote grondpositie kan een risico vormen omdat dit de schuld kan verhogen. Daarom geldt: hoe lager dit percentage, hoe beter. Dit kengetal wordt berekend door het totaal van de bouwgronden in exploitatie te delen door het totaal van de baten (exclusief de mutaties in reserves).
Een grondexploitatie van 20% of lager wordt beschouwd als minst risicovol. In tabel verloop van de kengetallen is te zien dat Gemeente Drimmelen in 2025 een Grond exploitatie heeft van 1% van de totale baten. Het kengetal voor de grondexploitatie van de gemeente Drimmelen is laag, dit is positief. 4. Structurele exploitatieruimte (stijging van -8% naar 1%) Voor het beoordelen van de financiële positie van een gemeente is het belangrijk om te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting, terwijl structurele lasten bijvoorbeeld bestaan uit personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. De structurele exploitatieruimte wordt berekend door het verschil tussen de structurele lasten (A) en baten (B) op te tellen bij het verschil tussen structurele toevoegingen (C) en onttrekkingen (D) aan reserves, en dit resultaat te delen door de totale baten (exclusief de mutaties in reserves) (E). De formule ziet er als volgt uit: Structurele exploitatieruimte=(((B-A)+(D-C))/E)X 100% Met structurele baten en lasten wordt hier het totaal van de baten/lasten bedoeld, minus de incidentele baten/lasten.
Een positief percentage betekent dat de structurele baten voldoende zijn om de structurele lasten (waaronder rente en aflossing van leningen) te dekken. Dus, hoe hoger dit percentage, hoe beter. In de tabel financiële kengetallen is te zien dat Gemeente Drimmelen in 2025 een Structurele exploitatieruimte heeft van 1%. De gemeente Drimmelen verwacht dat de structurele lasten afgedekt
75
kunnen worden met structurele baten. Vanwege de voortdurende onzekerheid over de bijdrage uit het Gemeentefonds vanaf 2026 is dat vooralsnog niet het geval. 5. Belastingcapaciteit (stijging van 82% naar 97%) De onroerendezaakbelasting (OZB) is voor een gemeente de belangrijkste bron van eigen belastinginkomsten. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen. Wanneer de woonlasten relatief laag zijn, is er meer ruimte om bij te sturen tijdens financieel tegenvallende periodes, waardoor de gemeente wendbaarder blijft. Om deze ruimte weer te kunnen geven, wordt er gebruikgemaakt van een ijkpunt, namelijk de landelijke gemiddelde tarieven. De belastingcapaciteit wordt gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten. Naast de OZB worden ook de riool- en afvalstoffenheffingen meegenomen in de berekening, omdat deze heffingen niet kostendekkend hoeven te zijn en lager mogen worden vastgesteld (wat resulteert in belastingcapaciteit die niet wordt benut). De belastingcapaciteit wordt berekend door de totale woonlasten van de gemeente te delen door de landelijke gemiddelde totale woonlasten. De totale woonlasten bestaan uit de som van de OZB-lasten, rioolheffing en afvalstoffenheffing, verminderd met eventuele heffingskortingen.
Bij alle heffingen en lasten wordt uitgegaan van een gezin en een gemiddelde WOZ-waarde. Een lage belastingcapaciteit betekent dat de gemeente qua belastingen onder het landelijke gemiddelde zit en daardoor relatief veel ruimte heeft om deze te verhogen indien nodig. Hoe lager het percentage, hoe beter. In tabel verloop van de kengetallen is te zien dat Gemeente Drimmelen in 2025 een belastingcapaciteit heeft van 97%. Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie De financiële kengetallen laten zien dat de gemeente zich in een veranderende financiële positie bevindt. De daling van de solvabiliteit, van 44% naar 31%, duidt op een afnemende financiële buffer. Dit betekent dat de gemeente minder eigen vermogen heeft om toekomstige investeringen of onvoorziene omstandigheden op te vangen. De netto schuldquote, die stijgt van 35% naar 82%, laat zien dat de gemeente meer afhankelijk wordt van externe financiering. Dit betekent dat er meer middelen nodig zijn om de bestaande schuldenlast te dragen, wat vraagt om zorgvuldige afwegingen bij toekomstige investeringen. De structurele exploitatieruimte schommelt tussen 1% en -1%, wat aangeeft dat de gemeente beperkt ruimte heeft binnen haar structurele exploitatie voor nieuwe financiële verplichtingen. Hierdoor is het belangrijk om alert te blijven op eventuele financiële risico's.
De belastingcapaciteit, met een niveau van 97%, laat zien dat de gemeente qua belastingdruk net onder het landelijk gemiddelde zit. Dit biedt beperkte ruimte om via een verhoging van lokale lasten extra middelen te genereren, mocht dat in de toekomst nodig zijn. Samenvatting: De kengetallen vragen om voortdurende aandacht en zorgvuldige monitoring. Er sprake is van een daling in de solvabiliteit en een stijging in de schuldenlast, daarnaast is de structurele exploitatieruimte beperkt. De gemeente zal haar financiële positie nauwlettend blijven volgen om op een verantwoorde manier toekomstige uitdagingen aan te pakken en de financiële duurzaamheid te waarborgen.
76
B. Lokale heffingen Inleiding In de paragraaf lokale heffingen gaan we in op: de hoofdlijnen van het beleid, de lokale lastendruk, de begrote inkomsten, de mate van kostendekkendheid en een korte beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Waarmee rekening gehouden wordt met regelgeving Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Beleid lokale heffingen Onder de diverse lokale heffingen van de gemeente Drimmelen vallen: de belastingen, bestemmingsbelasting/heffingen en retributies/rechten. Deze heffingen zijn hoogstens kostendekkend en dragen bij aan het welzijn, de leefbaarheid en voorzieningen van de gemeente. Belastingen Tegenover een belasting staat geen rechtstreekse individuele tegenprestatie van de gemeente. De opbrengsten dienen als algemeen dekkingsmiddel. Onder de noemer belastingen vallen onder andere de volgende zaken bij de gemeente Drimmelen: • • •
Onroerende zaakbelastingen (OZB) Precariobelasting Toeristenbelasting.
Bestemmingsbelasting/heffingen Heffingen worden geheven om kosten van collectieve voorzieningen te betalen. Onder de noemer heffingen vallen onder andere de volgende zaken bij de gemeente Drimmelen: • • •
Afvalstoffenheffing Rioolheffing Bijdrage BedrijvenInvesteringsZone (BIZ).
Retributies/rechten Rechten worden geheven voor een geleverde of een bewezen individuele dienst. Onder de noemer rechten vallen onder andere de volgende zaken bij de gemeente Drimmelen: • • •
Begraafrechten Marktgelden/ standplaatsen Leges, zoals secretarieleges, leges omgevingsvergunning en leges Biesbosch.
Onroerende zaakbelasting De tarieven worden uiteindelijk bepaald op basis van de begrote opbrengst OZB in combinatie met de WOZ-waarde voor het belastingjaar (inclusief de verwachte marktstijging). Precariobelasting Onder Precariobelasting valt de belasting die een gemeente mag heffen voor het gebruik van gemeentegrond. De tarieven staan in de verordening Precariobelasting. Daarnaast wordt er precario geheven voor het afmeren in de buitenhaven van Lage Zwaluwe en worden er liggelden in rekening gebracht op basis van privaatrechtelijke overeenkomsten. Toeristenbelasting • Het tarief watertoeristenbelasting is per persoon € 1,75 voor 24 uur. • Het tarief landtoeristenbelasting is per persoon € 1,75 voor een overnachting. Alleen niet-inwoners betalen de toeristenbelasting, dus ook arbeidsmigranten. Behalve als zij ingeschreven zijn in de BRP (Basisregistratie Personen). De netto-opbrengst gebruiken we voor het verbeteren van toeristische voorzieningen. Afvalstoffenheffing De gemeente laat het huishoudelijk afval (oud papier en karton, PMD, rest- en gft-afval) door een afvalinzamelaar huis-aan-huis ophalen. Daarnaast kan je afval, soms tegen betaling, naar de milieustraat brengen. Daar betaal je belasting voor, de afvalstoffenheffing. De afvalstoffenheffing is sinds 2003 gebaseerd op het Diftar-principe en is een 100% kostendekkende heffing. 77
Rioolheffing In 2023 stelde de raad het Water- en rioleringsplan Drimmelen 2023-2027 vast. Wederom dient de rioolheffing 100% dekkend te zijn. De voorziening bouwen we af. We innen de rioolheffing om de gemeentelijke kosten voor inzameling, transport van afvalwater te dekken, beheer en behoud van het rioleringssysteem te bekostigen en voor het verwerken van hemelwater. Daarnaast dekken we de kosten van maatregelen tegen de nadelige gevolgen van de grondwaterstand. BedrijvenInvesteringsZone (BIZ) De BIZ Bruisend Made is na een succesvolle eerste periode van vijf jaar voor vijf jaar voortgezet in de periode 2023-2027. Uiterlijk 1 november dient het BIZ bestuur een schriftelijk verzoek tot BIZ subsidie voor het komende belastingjaar in bij het college. BIZ-bijdrage wordt jaarlijks bij wege van aanslag geheven en bepaald op basis van de WOZ-waarden van de panden die niet in hoofdzaak tot woning dienen. Begraafrechten Begraafrechten omvatten het begraven van stoffelijke overschotten, het bijzetten van urnen en het onderhoud van graven op gemeentelijke begraafplaatsen. De tarieven zijn vastgelegd in de Verordening lijkbezorgingsrechten Drimmelen en mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Echter, de kosten overstijgen de opbrengsten. In het verleden zijn de tarieven meerdere malen aanzienlijk verhoogd.
Om de begraafplaats aantrekkelijk te houden voor nieuwe begravingen, zijn hoge tarieven ongunstig. Ze kunnen zelfs resulteren in een verdere daling van het aantal begravingen en daarmee de inkomsten. Bovendien vervult de begraafplaats ook een parkfunctie, wat voor veel gemeenten een reden is om een lagere kostendekkendheid na te streven. Vanwege deze maatschappelijke betekenis zijn de tarieven niet kostendekkend. Marktgelden en standplaatsen De gemeente heeft weekmarkten op 3 locaties: het Dorpsplein in Terheijden, de Marktstraat te Made en de Nieuwstraat in Lage Zwaluwe. Voor het innemen van een standplaats op de weekmarkt wordt een recht geheven, het marktgeld. Daarnaast wordt een recht geheven voor de standplaatsen op overige locaties in onze gemeente. In verband met de maatschappelijke betekenis, zijn deze tarieven niet kostendekkend. Secretarieleges Secretarieleges worden geheven ter compensatie van de kosten voor diensten van de gemeenten, bijvoorbeeld voor het verstrekken van reisdocumenten, rijbewijzen, uittreksels uit de BRP en Burgerlijke Stand, aanvraag Verklaring Omtrent Gedrag, huwelijksvoltrekkingen. Leges omgevingsvergunning Leges worden geheven ter compensatie van kosten voor diensten van de gemeente, bijvoorbeeld voor het aanvragen van een vergunning.
Leges Biesbosch Voor het in behandeling nemen van een aanvraag voor een vergunning voor bijvoorbeeld het varen met een rondvaartboot of een ontheffing voor het beoefenen van modelsport in het Biesboschgebied binnen de gemeentegrenzen van Drimmelen worden leges geheven. Lokale lastendruk De lastendruk voor de afvalstoffen- en rioolheffing zijn berekend na inzet van de voorzieningen Afvalstoffenheffing en Riolering (zie tabel Par.B-2: Overzicht heffingen).
78
Tabel Par.B-1: Overzicht lastendruk Lokale Lastendruk gem. per huishouden (euro) Omschrijving
Begroting 2024 Begroting 2025 Nominale stijging Procentuele stijging
Onroerende zaakbelastingen
330,27
344,47
14,20
4,3%
Afvalstoffenheffing
319,59
334,40
14,81
4,6%
Rioolheffing
256,42
271,76
15,34
6,0%
Totaal gemiddeld per huishouden
906,28
950,63
44,35
4,9%
De omvang van de totale lokale lastendruk stijgt in 2025 als gevolg van hogere netto-lasten onroerende zaakbelastingen, afvalstoffen- en rioolheffing. De stijging van de onroerendezaakbelasting (OZB) wordt bepaald door de OZB-index. De tarieven worden vastgesteld op basis van de verwachte inkomsten uit de OZB en de Waardering Onroerende Zaken (WOZ)-waarde voor het betreffende belastingjaar (inclusief de verwachte stijging van de marktwaarde). De definitieve tarieven worden vastgesteld tijdens de Raadsvergadering op12 december 2024. Als de marktwaarde meer of minder stijgt dan verwacht, wordt het tarief daarop aangepast. Bij een hogere marktwaarde gaat het tarief omlaag, en bij een lagere marktwaarde gaat het tarief omhoog. Afvalstoffenheffing berekenen we met de gemiddelde kosten per aansluiting na inzet van de voorziening. We passen hier een vast recht en een variabel tarief toe. Het variabel tarief bestaat uit het betalen per lediging. Naast de kosten zetten we ook een voorziening afval in om grote schommeling te voorkomen. In 2025 vindt er een kostenstijging plaats van de afvalstoffenheffing ondanks de inzet van de voorziening. Rioolheffing berekenen we met de gemiddelde kosten per aansluiting na inzet van de voorziening. De rioolheffing bestaat uit twee onderdelen. Te weten een vast recht en een variabel tarief waarbij we rekenen met watergebruik.
We zetten ook een voorziening rioolheffing in om grote schommeling in tarief te voorkomen. Ook voor de rioolrechten is dit jaar de kostenstijging zoveel, dat een forse stijging ondanks de inzet van de voorziening niet kan worden voorkomen. Tabel Par.B-2: Overzicht heffingen Totale Heffingen (in euro) Omschrijving
Begroting 2025 Begrote lasten
Onroerende zaakbelastingen
Begrote baten
Inzet voorziening
6.014.000
Precario
55.005 6.069.005
Toeristenbelasting
325.000
Totaal Belastingen (algemeen dekkingsmiddel)
6.394.005
Afvalstoffenheffing
4.244.104
4.127.196
116.907
Rioolheffing
4.168.435
3.833.173
335.262
22.410
22.410
0
8.434.948
7.982.780
452.169
206.641
126.750
Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Totaal Bestemmingsbelastingen/ heffingen Lijkbezorging Marktgelden / standplaatsen Leges
87.394
26.091
2.079.948
1.691.050
Totaal Retributies/ rechten
2.373.984
1.843.891
Totaal
10.808.932
16.220.675
452.169
Algemene uitgangspunten kostendekkende tarieven Voor het bepalen van de kostendekkende tarieven hanteren we de algemene informatie in de Handreiking kostentoerekening Heffingen, rechten en tarieven (VNG) en de notitie Lokale heffingen van de commissie BBV. 79
Voor het bepalen van de kostendekkende tarieven hanteren we de volgende uitgangspunten: • De gehanteerde index voor de tarieven in de tabellen van de begroting is de herrekende index op basis van de meicirculaire. Dit geldt niet voor de tarieven met een wettelijk maximum of voor tarieven die al maximaal kostendekkend zijn. De herrekening van de indexering naar aanleiding van de septembercirculaire wordt als één algemene stelpost opgenomen onder de algemene middelen. Bij de vaststelling van de tarieven wordt uitgegaan van de herrekende index op basis van de septembercirculaire. • De basis wordt gevormd door de integrale kostprijs incl. overhead, (omslag)rente, bijdragen aan voorzieningen en de compensabele btw (voor riool, afval, diensten en gebruik van voor openbare dienst bestemde gemeentebezittingen). Om het te heffen volume voor de afvalstoffen- en rioolheffing te bepalen gebruiken we de volgende uitgangspunten: • Voor de afvalstoffen- en rioolheffing geldt het systeem van gesloten financiering met duurzame, 100% kostendekkendheid. Hierbij maken we gebruik van een egalisatievoorziening (conform art 44, lid 2 BBV), voorcalculatie en nacalculatie. • Directe kosten toerekening van taakveld 7.3 voor de afvalstoffenheffing en van taakveld 7.2 voor de rioolheffing: dit zijn kosten voor de activiteiten die direct in verband staan met de geleverde dienst.
De inzet van personeel rekenen we toe op basis van de voor 2024 berekende uurtarieven. • De toerekening van de (toerekenbare) kosten straatreiniging/vegen is voor de afvalstoffenheffing 30% (taakveld 2.1) en voor de rioolheffing 55%. Straatreiniging/vegen doen we om 3 redenen. Voor het functioneren van de riolering, vanwege het nevenafval bij het (verkeerd) aanbieden en inzamelen van huishoudelijk afval en de verkeersveiligheid. Omdat we een landelijke gemeente zijn hebben we o.a. relatief veel bladafval in verhouding tot het nevenafval. Bladafval verstopt o.a. het rioolstelsel. • Van het zwerfafval blijkt circa 60% te bestaan uit nevenvervuiling bij de inzameling van huishoudelijk afval; de toerekening van de kosten zwerfafval worden daarom voor 60% toegerekend aan de afvalstoffenheffing (taakveld 2.1). • De toerekening van kosten stedelijk water en watergangen (taakveld 5.7) is voor de rioolheffing 15% van de kosten die zijn gekoppeld aan één of meer van de vijf thema’s in het WRP: afvalwater, hemelwater, grondwater, oppervlaktewater en bedrijfsvoering. • Overhead: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces (taakveld 0.4; zie voor de berekening tabel Par.B-3). • Alle kwijtscheldingskosten nemen we op in het tarief voor de afvalstoffenheffing (taakveld 6.3).
• De extracomptabele rente toerekening berekenen we met de externe rente (zie paragraaf D. Financiering). • De extra comptabele BTW toerekening: dit betreft de extracomptabel berekende compensabele BTW die kan worden toegerekend aan activiteiten waarvan de kosten worden verhaald via de afvalstoffen- en rioolheffing. Het overheadtarief wordt bepaald door het totaal volume aan overheadkosten te delen door het totaal aan productieve uren van de primaire afdelingen (de programma's exclusief het programma overhead).
80
Tabel Par.B-3: Berekening Overheadtarieven Berekening Overheadtarieven
Prim. Begr. 2024
Totale volume overhead na verrekening (zie tabel saldo excl. Mutaties reserves) (in euro) Directe verrekening met grond exploitaties (in euro)
2025
2026
2027
2028
10.168.106 11.552.045 11.221.687 11.258.677 11.305.750 251.635
275.929
288.607
201.790
195.338
Totale volume overhead (inzet reserves en verrekening Grondexploitaties 10.419.741 11.827.974 11.510.295 11.460.467 11.501.089 (in euro) Salariskosten (in euro) Overige kosten (in euro)
4.708.984 5.523.181 5.523.181 5.523.181 5.523.181 5.710.757 6.304.793 5.987.113 5.937.286 5.977.907 10.419.741 11.827.974 11.510.295 11.460.467 11.501.089