CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

[2024015771] Jaarstukken 2023_2024-06-17 Definitief V2 DEF

Raad 27 juni 2024, gemeente drimmelenBij agendapunt: Jaarstukken 2023 en accountantsverslag gemeente Drimmelen37.858 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Prestatie-indicator In 2023 rondden we geen grote projecten af waarbij we de Bouwapp gebruikten (zie paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen). Daarom hielden we geen enquête. Prestatie-indicator Bewoners zijn tevreden over de afgeronde projecten

Werkelijk 2022

Begroot 2023

Werkelijk 2023

67%

70% of meer

N.v.t.

2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte Wat willen we bereiken? Stoepen, fietspaden en wegen veiliger maken zodat iedereen met een gerust hart door de dorpen heen kan. Iedereen wil dat zijn kind veilig naar school kan lopen en dat je 's avonds zonder zorgen naar de sportvelden kunt fietsen. Dat je na een dag werken je auto in de buurt kwijt kunt en je makkelijk kunt gaan winkelen bij onze lokale ondernemers. Daarom moet er geïnvesteerd worden om onze stoepen,

29

fietspaden en wegen veiliger te maken zodat iedereen veilig door en naar de dorpen kan. Soms vraagt dat om simpele maatregelen zoals zorgen dat de stoeptegels recht liggen, maar ook grotere investeringen schuwen we niet. Alleen zo houden we onze dorpen (verkeers)veilig. Daarnaast zorgen we er voor dat het er netjes uit blijft zien en het groen goed onderhouden wordt. De blauwgroene gemeente blijft ons visitekaartje. Wat gaan we daarvoor doen? Realisatie bypass Zoutendijk Omschrijving We willen Hooge Zwaluwe verkeersveilig maken. Met het grote aantal tractoren, vrachtwagens en sluipverkeer dat nu door het dorp racet, is het niet veilig. Daarom investeren we in een bypass van de Zoutendijk op de Horenhilsedijk voor tractoren en vrachtwagens (bestemmingsverkeer) zodat door het dorp rijden niet meer nodig is. Vrachtwagens die niks in onze dorpen te zoeken hebben, gaan we steviger aanpakken. Dit doen we door proeven te starten met camera’s aan het begin van het dorp, die vrachtwagens die geen bestemmingsverkeer zijn, direct op de bon te slingeren. Ook houden we acties samen met de politie waarbij we vrachtwagens in de ochtend- en avondspits actief weren en bekeuren.

De bypass zal in eerste instantie alleen voor tractoren en vrachtwagens (bestemmingsverkeer) bedoeld zijn, daarom investeerden we in 2022 in verlichtende maatregelen als het stimuleren van gebruik van de alternatieve route Ruilverkavelingsweg/Zanddijk en het aanpassen van de online routing van Google Maps. Ook worden de verkeersmaatregelen om hardrijders tegen te houden samen met de bewoners verder uitgewerkt, zodat er ingegrepen kan worden. Tot slot maken we de weg vanaf de rotonde van Wagenberg tot en met de Zonzeelseweg fietsveilig. De natuurcompensatie van de bypass voeren we in de gemeente Drimmelen uit. Na aanleg van de bypass en het nemen van alle hierboven beschreven verkeersmaatregelen, vindt een nieuwe verkeersmeting plaats om te zien of er nog meer maatregelen nodig zijn om Hooge Zwaluwe verkeersveilig te maken Wat is het resultaat? Realisatie bypass Zoutendijk voor groot verkeer. Kwaliteit In de zomer 2023 besloot de raad om extra kredieten beschikbaar te stellen voor zowel de aanleg van de Bypass als de Zoutendijk binnen de bebouwde kom. 2023 gebruikten we vooral om het bestemmingsplan af te ronden. Daarvoor voerden we een aantal onderzoeken uit, voerden overleg met ProRail over de aan te passen overweg en onderhandelden we met grondeigenaren. In het voorlopig ontwerp namen we voorzieningen op waardoor de bypass alleen geschikt is voor zwaar en landbouwverkeer.

In 2023 bereikten we een akkoord met de verschillende grondeigenaren waar het tracé van de bypass is geprojecteerd. Het bestemmingsplan legden we eind 2023 ter inzage zodat bewoners hun zienswijzen over de plannen konden indienen. Met ProRail overlegden we om de kosten voor de overweg te minimaliseren. Bewoners van de Zoutendijk gaven aan dat zij liever een eenvoudige aanpassing van de weg wilden dan een volledige reconstructie. We pasten onze plannen hierop aan en besteedden het werk aan. Met de bewoners van de Zonzeelseweg (Hooge Zwaluwe) spraken we over de het creëren van een fietsveilige route tussen de Wagenbergsestraat en de Zwaluwseweg. We maakten een ontwerp waaruit blijkt dat een veilige verbinding mogelijk is. Weren vrachtverkeer Omschrijving 30

Vrachtwagens die niks in onze dorpen te zoeken hebben , gaan we steviger aanpakken. Dit doen we door proeven te starten met camera's aan het begin van het dorp die vrachtwagens, die geen bestemmingsverkeer zijn, direct signaleren en bekeuren. Ook houden we acties samen met de politie, waarbij we vrachtwagens in de ochtend- en avondspits actief weren en bekeuren. Wat is het resultaat? Alleen bestemmend vrachtverkeer in de kernen en indien mogelijk met behulp van de inzet van camera's. Kwaliteit In de Batterij in Drimmelen zijn we gestart met de voorbereidingen voor het weren van vrachtverkeer. Vanuit de gemeente hadden we eind 2023 alles gereed voor het plaatsen van camera's bij de Batterij. Eind 2023 wachtten we nog op antwoorden van het Openbaar Ministerie. Samen met de BOA's hielden we handhavingsacties om niet bestemmend vrachtverkeer terug te sturen. Visie Lage Zwaluwe (omleiding Flierstraat) Omschrijving De optie van een volwaardige rondweg bij de Flierstraat om zo de haven in Lage Zwaluwe beter bereikbaar te maken, verbinden we aan de kansen die de Louisepolder aan bedrijvigheid biedt. Wat is het resultaat? Binnen de visie Lage Zwaluwe besteden we aandacht aan de ontsluiting van de jachthaven. Dit in combinatie met de ontwikkeling in de Louisepolder. Kwaliteit Verkeer is onderdeel van de visie Lage Zwaluwe.

Om goede inzichten te krijgen in verkeerstromen startten we in 2023 met een verkeerscirculatieplan. Het verminderen van vracht- en sluipverkeer namen we uiteraard mee. In 2024 sluiten we het verkeerscirculatieplan af. Visie Lage Zwaluwe (verminderen vracht- en sluipverkeer) Omschrijving We onderzoeken de mogelijkheden om ook de zuidkant van Lage Zwaluwe te ontlasten van zwaar- en sluipverkeer. Dit betrekken we bij de visie op Lage Zwaluwe. Wat is het resultaat? In de Ruimtelijke Visie op Lage Zwaluwe komen ontsluitingsmogelijkheden terug. Kwaliteit Om de zuidkant van Lage Zwaluwe van verkeer te ontlasten namen we dit deel mee in het verkeerscirculatieplan. Dit plan is onderdeel van de Visie Lage Zwaluwe. De visie leggen we in 2024 voor aan de raad. Rotonde Godfried Schalckenstraat Omschrijving We leggen een rotonde ter hoogte van de Godfried Schalckenstraat-Haasdijk aan om zo de verkeersveiligheid op de doorgaande route in Made verder te verbeteren. Daarna zullen we de mogelijkheden voor de aanleg van een rotonde bij de kombocht in de Van Gilslaan/Zuideindsestraat onderzoeken. 31

Wat is het resultaat? Een rotonde op de Godfried Schalckenstraat. Kwaliteit We zijn gestart met de voorbereidingen voor de aanleg van de rotonde. De combinatie van fietspaden, bushaltes en de aanleg van de rotonde is complex, waardoor we niet de optimale rotonde kunnen aanleggen. We hielden een bewonersavond, waarna we het ontwerp definitief maakten. Bij de begroting van 2024 vroegen we extra middelen voor de uitvoering van de werkzaamheden. Het begrote bedrag bleek te laag te zijn omdat uit het ontwerp bleek dat we bijvoorbeeld ook de bushalte moesten aanpassen. Verder voerden we een inflatiecorrectie door. Reconstructie Zeggelaan Omschrijving De geplande herinrichting van de Zeggelaan in Terheijden vraagt om een evenwichtige keuze in de aanleg van groen en parkeervakken. Wat is het resultaat? Een evenwichtig en overwogen heringerichte Zeggelaan. Kwaliteit Bewoners van de Zeggelaan verzochten ons om onderzoek uit te voeren naar een volledige 30km/h weg. We overwogen alle opties. Uiteindelijk richten we de Zeggelaan deels in als 30 km/h en deels als 50 km/h weg. Hierdoor borgen we binnen de beschikbare ruimte (voor het gedeelte waar 30 km/h geldt) de fietsveiligheid op de rijbaan. Bij het deel waar 50 km/h geldt, verhogen we de fietspaden naast de rijbaan. Door de extra participatie liep de planning uit.

Behouden mobiliteit Omschrijving Het openbaar vervoer en de deeltaxi zorgen voor een optimale bereikbaarheid van onze dorpen en houden zo ook de leefbaarheid van de dorpen mede in stand. Wat is het resultaat? In stand houden mobiliteit in de kernen. Bij uitval regulier OV zorgen we voor alternatieven. Denk hierbij aan het uitbreiden van HUBS of Automaatje. Kwaliteit In 2023 kregen we het bij de provincie voor elkaar om het openbaar vervoer via bestaande routes te laten rijden. Dit neemt de provincie op in de voorwaarden die horen bij de concessie. Over de concessie spraken we in 2023 regelmatig, zodat de aanbesteding door de provincie uitgezet werd. Overige voorzieningen bleven in stand. Verminderen vrachtverkeer kernen Omschrijving Het vrachtwagenverbod in de diverse kernen blijft en we gaan hier gericht op handhaven. Wat is het resultaat? Minder doorgaand vrachtverkeer in de kernen.

32

Kwaliteit Samen met de BOA's hielden we 5 acties om vrachtverkeer in de kernen te weren. Daarnaast hielden we natuurlijk reguliere controles. Verkeersmaatregelen Omschrijving We maken een speciaal budget vrij om knelpunten van inwoners en ondernemers snel op te lossen. Dit budget is specifiek bedoeld om hardrijders aan te pakken en onveilige/onoverzichtelijke punten op te lossen. We zetten daarbij ook een mobiele flitspaal in die inwoners kunnen ‘huren’. Wat is het resultaat? Jaarlijkse verkeersmaatregelennota waarin we de locaties en maatregelen vastleggen en de uitvoering van dit programma. Kwaliteit In 2023 stelden we een verkeersmaatregelennota op. We bereiden de werkzaamheden voor en startten daarna met de uitvoering. We besteedden onder andere aandacht aan bewustwording over verkeersveiligheid en verbeterden de bushalte bij het gemeentehuis. Verder namen we maatregelen om overlast van de sluiting van de Haringvlietbrug te verminderen. Uit tellingen bleek dat de genomen maatregelen werkten. Bijkomend voordeel is dat bewoners na het opheffen van de afsluiting van de Haringvlietbrug minder overlast ervaren. Veiligere fietsroutes Omschrijving Na het aanleggen van een Rode loper/Goeiestoepkesroute in ieder dorp van Drimmelen, leggen we ook in ieder dorp ‘Sport- en Schoolroutes’ aan.

Via deze routes kunnen kinderen op een veilige manier naar school en hun sportvereniging lopen en fietsen. Wat is het resultaat? Veiligere fietsroutes naar scholen en sportverenigingen (zie collegenota fietsnetwerk). Kwaliteit In Wagenberg rondden we het onderzoek naar de knel- en verbeterpunten af. Dat deden we samen met de sportvereniging, de school en de ouders. Hieruit kwamen 12 voorstellen voor verbetering van de routes. De voorstellen werken we in 2024 verder uit. De terugkoppeling aan bewoners en de uitvoering vindt eveneens in 2024 plaats. Snelfietspad Oosterhout en Breda Omschrijving Er moet een verlicht snelfietspad komen van Made naar Oosterhout. We verwerven de gronden die daarvoor noodzakelijk zijn. Met de provincie gaan we ook in gesprek over de aanleg van een snelfietspad via Wagenberg naar Breda. Zo kunnen scholieren, forenzen, toeristen en recreanten onze dorpen makkelijker bereiken. Wat is het resultaat? Haalbaarheidsonderzoek snelfietspad Breda.

33

Kwaliteit Het haalbaarheidsonderzoek Snelfietspaden Made - Breda en Made - Oosterhout stelden we uit tot een volgende bestuursperiode. De financiële last vonden we vooralsnog te hoog. Het college blijft onverminderd inzetten op mee-koppelkansen voor deze snelfietsroutes in de regio. Landbouwverkeer op N285 Omschrijving We starten met hulp van de Provincie nog deze collegeperiode een proef om landbouwverkeer op de N285 toe te laten en zo de dorpen te ontlasten. Wat is het resultaat? Haalbaarheidsonderzoek naar Landbouwverkeer op de N285 (gecombineerd met fietsroute zie hierboven). Kwaliteit Na vaststelling van het Kwaliteitsnetwerk Landbouwverkeer (met hierin de wens voor het openstellen van de N285) hebben we een verzoek richting de provincie gestuurd om de N285 open te stellen voor landbouwverkeer. In eerste instantie via een proef. We wachten nog op antwoord van de provincie. Evaluatie verkeersmaatregelen Batterij Omschrijving We willen een onderzoek naar de verkeerssituatie bij de Batterij in Drimmelen, waar nu vooral vrachtverkeer voor verkeersonveilige situaties zorgt. Wat is het resultaat? Evaluatie van de genomen maatregelen door middel van een verkeerstelling. Kwaliteit We evalueerden de maatregelen die we namen in de Batterij in Drimmelen.

Uit de verkeerstellingen, handhavingsacties en overleg met betrokken bewoners namen we het besluit om de Batterij te voorzien van camera's. Het Openbaar Ministerie moest dit voorstel toetsen. Eind 2023 wachtten we nog op antwoorden van het OM. Verkeerveilige boombakken Marktstraat Omschrijving De bestaande omranding van de zilverlindes in de Marktstraat in Made zorgen voor ongemak en verkeersonveilige situaties. We gaan op zoek naar een alternatief dat de zilverlindes beschermt maar ook het in- en uitstappen makkelijker maakt. Wat is het resultaat? Een alternatieve oplossing die zowel verkeersveilig als boomvriendelijk is.

Kwaliteit We verbreedden de parkeervakken, waardoor er meer ruimte ontstaat bij het uitstappen. We creëerden extra doorsteken bij de lange bloembakken. Begin 2024 plaatsten we, in samenwerking met de BIZ schermen met daarop afbeeldingen. Hiermee beperken we dat mensen door de bloembakken lopen.

34

Hanging baskets Omschrijving De hanging baskets zorgen voor een kleurrijke bloemenlinten en vergroten de aantrekkelijkheid om in onze dorpen te wonen en te recreëren. Daarom zetten we de baskets de komende jaren voort. Wat is het resultaat? Fleurige aankleding van de entrees en hotspots van de dorpen. Kwaliteit In het voorjaar brachten we in onze dorpen de hanging baskets opnieuw aan. We kregen veel complimenten over de verfraaiing van onze dorpen. Formatie aanspreekpunt Openbare werken Omschrijving Aanspreekpunten openbare ruimte per dorp (totaal 1 fte). Wat is het resultaat? Meer duidelijkheid voor bewoners over het onderhoud aanleg en beheer van de openbare ruimte. Kwaliteit Zie programma 1. Formatie klimaatadaptatie Omschrijving Formatie voor klimaatadaptieve maatregelen (0,5 fte). Wat is het resultaat? Klimaatadaptatie wordt binnen andere beleidsterreinen waaronder Omgevingswet geïmplementeerd en krijgt een plaats bij (her)inrichtingsplannen en uitvoering. Kwaliteit Bij het opstellen van de vacature besloten we Klimaatadaptatie en Biodiversiteit te combineren. In april 2023 begon onze medewerker Klimaatadaptatie en Biodiversiteit. Sindsdien werd onze medewerker veel bij (bestemmings)plannen en nieuw beleid betrokken. Hij legde verbinding tussen de traditionele onderwerpen zoals bouwen, verkeer en water met klimaat en biodiversiteit.

Zijn hoogste prioriteit lag bij het actieplan Biodiversiteit, dat we in 2024 vaststelden. Formatie PL Verkeersambities Omschrijving Formatie ten behoeve van verkeersambities uitbreiden (extra beleidswens). Wat is het resultaat? Realiseren van de verkeersonderdelen van het coalitieprogramma. Kwaliteit

35

In september 2023 vulden we de vacature in. Het duurde lang voordat we een geschikte kandidaat vonden. Daardoor is de planning van een aantal projecten uit het coalitieakkoord verschoven. Onze medewerker startte met de veilige school en sportroutes, fietsveilige Zonzeelseweg en nam een aantal projecten over waardoor er minder inhuur noodzakelijk was. Prestatie-indicator Prestatie-indicator

Werkelijk 2022

Begroot 2023

Werkelijk 2023

Onderhoudsniveau wegen Kwaliteit B (ingedikt)

96%

90% of meer

96%

Onderhoudsniveau voetpaden en hoofdfietspaden Kwaliteit B

96%

90% of meer

96%

Tevredenheid burgers over onderhoud Openbare Verlichting

7

8 of meer

7

2.3 Water Wat willen we bereiken? Water veiligheid Wat gaan we daarvoor doen? In samenwerking met het waterschap de vastgestelde voorkeursalternatieven uitvoeren. Omschrijving Het waterschap stelde de nieuwe hoogten en vorm (voorkeursalternatieven) van de dijkverzwaringen vast. We blijven onze belangen inbrengen. We onderzoeken een koppeling met goed gebruik van de openbare ruimte. Afspraken over planning en uitvoering maken we in 2022 en begin 2023. Start van de uitvoering door het waterschap vindt plaats in 2023. Wat is het resultaat? Een aantrekkelijk havengebied Terheijden met een veilig achterland. Kwaliteit We overlegden met het waterschap over de inrichting van de haven en de omgeving van de haven van Terheijden. Samen met de bewoners bespraken we de inrichting van het Havenplein. Een ander onderwerp ging over de herplantplicht van de te kappen bomen die voor de dijkverzwaring moeten wijken. Met de bewoners zochten we naar de meest geschikte plaatsen om bomen te planten. Niet in alle gevallen konden we aan de wens van de bewoners voldoen. Desondanks zijn we tevreden met het bereikte resultaat. Wat willen we bereiken? We streven naar een water- en volksgezondheidsveilige omgeving waarbij we insteken op klimaatadaptatie. Wat gaan we daarvoor doen? Actualiseren Water- en Rioleringsplan Omschrijving We stellen in 2023 een waterplan vast.

Dit plan gaat in op actuele thema’s zoals Klimaatadaptatie (DPRA). Hierbij houden we rekening met droogte, intensivering van buien, hittestress en waterveiligheid. In dit plan geven we ook aan hoe we dat willen bereiken door onder meer educatie en voorlichting, vergroenen van de verhardingen, etc. Wat is het resultaat? Een water- en rioleringsplan.

36

Kwaliteit In 2023 stelde de gemeenteraad het waterbeleidsplan 2023-2027 vast. Het plan gaat in op actuele thema’s zoals Klimaatadaptatie (DPRA). Hierbij houden we rekening met droogte, intensivering van buien, hittestress en waterveiligheid. Ook bevat het plan traditionele hoofdstukken zoals beheer en financiën. Wat heeft het gekost?

Tabel Prg.2-2 Prim. Begroting

na wijziging

Realisatie

2023

2023

2023

2.1

Natuur en groen

2.402.813

2.573.323

2.758.072

2.2

Verkeer en inrichting openbare ruimte

4.547.952

5.417.283

5.148.403

2.3

Water

2.210.949

2.416.847

2.587.364

Totaal lasten

9.161.714

10.407.453

10.493.839

2.1

Natuur en groen

11.208

12.056

26.702

2.2

Verkeer en inrichting openbare ruimte

126.684

416.767

476.635

2.3

Water

3.093.565

3.313.156

3.291.011

Totaal baten

3.231.457

3.741.978

3.794.348

Saldo mutaties reserves

-658.076

-667.969

-474.562

Saldo van baten en lasten

5.272.181

5.997.506

6.224.929

Begrotingsafwijkingen programma 2 Programma 2. Openbare ruimte

Begroot

Werkelijk

Verschil

Reserves

Netto

2.1 Natuur en groen

2.561.268

2.731.370

-170.102

-2.815

-172.918 nadeel

2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte

5.000.517

4.671.767

328.749

-179.279

149.470 voordeel

2.3 Water

-896.309

-703.647

-192.662

-11.313

-203.975 nadeel

Totaal

6.665.475

6.699.491

-34.016

-193.407

-227.422 nadeel

2.1 Natuur en groen (€ 170.000 nadeel; reservemutaties € 3.000 nadeel) Beleidsplannen openbaar groen (€ 25.000 voordeel) Op het onderdeel advieskosten begrootten we een bedrag van € 25.000 voor inrichting groen woningbouwopgave (natuurinclusief bouwen). In 2023 hadden we nog geen kader om hier gericht uitgaves van te doen en voerden we geen specifieke natuurinclusieve maatregelen uit. Hierdoor bleef het bedrag onbenut. Openbaar groen (€ 95.000 nadeel) a. Bomen: onderhoud (zie paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen) (€ 48.000 nadeel): De kosten voor onderhoud bomen waren hoger. Dit had met name te maken met hogere uitgaven voor onderzoeks- en advieskosten. We voerden meer Boomeffectanalyses (BEA) uit. Vanwege beperkte ambtelijke capaciteit huurden we voor de afhandeling van de bezwaren op de waardevolle bomenkaart een bedrijf in. Deze kosten waren niet begroot. Verder wijzigden we het beheerpakket voor bomen. Het muteren en controleren van de data kostte meer geld dan begroot. b. Cultuurbeplanting en grasvegetaties: onderhoud (zie paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen) (€ 41.000 voordeel): In tegenstelling tot 2022 waren op cultuurbeplanting minder uren buitendienst nodig voor het watergeven van de beplantingen. Dit geeft bij apparaatskosten Openbare werken (buitendienst) een voordeel. c. Bermen: onderhoud (zie paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen) (€ 88.000 nadeel): We 37

combineerden de werkzaamheden voor het maaien van bermen en watergangen in één bestek. Daardoor is de toedeling van kosten ook veranderd. De kosten van het maaibestek vielen € 75.000 hoger uit. Het overgrote deel hiervan komt voor rekening van het maaien langs fietspaden. In de bestek is een factorfout opgetreden. In de begroting van 2024 corrigeerden we de budgetten. Speelterreinen en -toestellen (€ 32.000 nadeel) In 2022 voerden we geen groot onderhoud aan de valondergronden uit. Daardoor was er in 2023 meer onderhoud noodzakelijk. Daarbij nam het aantal vierkante meters kunstgrasvalondergrond toe. Het rioleringsproject en realiseren van extra parkeervakken in de Nachtegaalstraat zorgden ervoor dat we de speeltuin aanpasten. Daarbij waren enkele toestellen aan het einde van hun levensduur. Vanwege deze maatregelen kozen we ervoor de bestaande speeltuin te renoveren en waar mogelijk toestellen te hergebruiken. Midzuid en Woonvizier zegden toe dat zij een bijdrage leveren aan de renovatie van speeltuinen. Het grindpad dat door de speeltuin in de Repel loopt, vervingen we door bestrating. Het grind kwam op de kunstgrasvalondergrond van de toestellen terecht en zorgde hierdoor voor onveilige situaties. Bestrijding exoten (€ 54.000 nadeel) In 2022 stelde het college een werkplan vast voor het bestrijden van de Duizendknoop. Deze exoot veroorzaakt schade aan gebouwen en wegen.

Landelijk beleid stuurt aan op bestrijding van de Duizendknoop. In het centrum van Made kwamen we Duizendknoop tegen. Bij het bestrijden van de exoot bleek dat een traditionele methode niet kon. Vandaar dat we overstapten op een fors duurdere bestrijdingsmethode. Diverse kleine verschillen thema € 17.000 nadeel (waarvan reserve kapitaallasten € 3.000 nadeel). 2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte (€ 329.000 voordeel; reservemutaties € 179.000 nadeel) Kabels en leidingen (€ 169.000 voordeel) In 2023 vond er géén tijdelijke inhuur plaats voor het toezicht op het leggen van een glasvezelnetwerk en de geplande werkzaamheden van Enexis en Brabant Water (€ 54.000 voordeel). Dit omdat Enexis en Brabant Water de werkzaamheden grotendeels verplaatsten naar 2024. Ook zijn de herstelwerkzaamheden in de Hoofdstraat en Raadhuisstraat in Terheijden uitgesteld (€ 41.000 voordeel en overige ontvangsten € 38.000 voordeel), omdat de aanleg van de huisaansluitingen TEC en het verwijderen van de gasaansluitingen langer duurden dan gepland. In 2023 ontvingen we meer leges voor grote werken (leges € 36.000 voordeel). Wegen en verkeer: exploitatie (€ 167.000 voordeel; reserve kapitaallasten € 161.000 nadeel) a. Schades (€ 51.000 nadeel): We hadden in 2023 veel schades (o.a. € 64.000 Prinsenhof Made). Deze schade meldden we bij onze verzekering, maar ze handelde de schade nog niet af. b.

Klein onderhoud (zie paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen) (€ 23.000 voordeel): Halverwege november zetten we het klein onderhoud stil, omdat we overschrijdingen voorzagen. Vervolgens herstartten we in november weer de werkzaamheden. Door het slechte weer liepen de werkzaamheden uit en benutten we het budget niet volledig. Het uitgestelde onderhoud voeren we uit in het eerste kwartaal van 2024. c. Kapitaallasten (€ 195.000 voordeel) (reserve kapitaallasten € 161.000 nadeel): Vanwege onderbesteding, vertraagde uitvoering, op de lopende kredieten is er een voordeel door lagere afschrijvingslasten (zie voor een inhoudelijke toelichting het overzicht van de lopende kredieten). De lagere onttrekking uit de reserve Kapitaallasten betreffen voornamelijk de investeringen "Aansluiting Zoutendijk / Horrenhilsedijk" (€ 113.000) en "Verkeersveilig Zeggelaan (minimale variant)" (€ 42.000). Civiele kunstwerken (€ 45.000 voordeel; reserve kapitaallasten € 15.000 nadeel) a. Klein onderhoud (zie paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen) (€ 24.000 voordeel): Eind 2023 ontdekten we een slechte onveilige grondkering in de Stationsstraat in Drimmelen. We hadden op dat moment nog geen inzicht in de kosten. Vandaar dat we dit geld niet uitgaven. Uiteindelijk bleken de herstelkosten € 85.000. Dit betekende een grove overschrijding en qua uitvoering was dit in 2023 niet haalbaar.

De uitvoering vindt plaats in 2024. b. Kapitaallasten (€ 21.000 voordeel) (reserve kapitaallasten € 15.000 nadeel): Vanwege onderbesteding, vertraagde uitvoering, op de lopende kredieten is er een voordeel door lagere afschrijvingslasten (zie voor een inhoudelijke toelichting het overzicht van de lopende kredieten).

38

Openbare verlichting (€ 40.000 nadeel) De kosten voor het onderhoud openbare verlichting vielen hoger uit. De kosten voor materiaal en de indexering waren hoger dan begroot. Daarnaast is het opvallend dat we in 2023 minder schade aan de openbare verlichting hadden. Daar staat tegenover dat we ook minder masten door schade vervingen (investeringen). Diverse kleine verschillen thema € 16.000 nadeel (waarvan reserve kapitaallasten € 3.000 nadeel). 2.3 Water (€ 193.000 nadeel; reservemutaties € 11.000 nadeel) Watergangen en stedelijk water (€ 7.000 voordeel; reserve kapitaallasten € 11.000 nadeel) a. Onderhoud (zie paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen) (€ 22.000 nadeel): De toedeling van de kosten van het gezamenlijke maaibestek resulteerde in een nadeel van € 22.000 op onderhoud watergangen (zie tevens toelichting bermen onderhoud). b. Kapitaallasten lopende kredieten (€ 30.000 voordeel, reserve kapitaallasten € 11.000 nadeel): Vanwege onderbesteding, vertraagde uitvoering, op de lopende kredieten is er een voordeel door lagere afschrijvingslasten (zie voor een inhoudelijke toelichting het overzicht van de lopende kredieten). Dit betreft de kredieten Baggeren stedelijk water en de Waterornamenten. Waterbeleidsplan/ Waterkeringen (€ 24.000 nadeel) Om de verzwaring van de dijken door het waterschap langs de Mark in goede banen te leiden besteedden we extra uren.

We overlegden intensief met het waterschap en bewoners. Riool(heffing) (€ 168.000 nadeel) Bij het thema Water, onderdeel Riool(heffing), zijn de voordelen en nadelen anders dan in de reguliere begroting. Dit heeft te maken met de toerekening van kosten (zie hieronder punt c.). Andere posten hebben geen invloed op de reguliere begroting maar wel op de storting/ onttrekking voorziening Riolering. De geraamde onttrekking in de begroting (inclusief wijzigingen) bedraagt € 1.022.854. De werkelijke onttrekking bedraagt € 397.341 lager dan geraamd (voordeel). Het voordeel van ca. € 397.000 wordt veroorzaakt door: a. Onderhoud riolering: reparaties/ renovatie strengen e.d. (zie paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen) (€ 42.000 voordeel): De maatregelen riolering naar aanleiding van inspectie 2023 zijn vrij laat in het jaar aanbesteed. In verband met de extreme neerslag is wel een start gemaakt met de werkzaamheden, maar deze zijn niet afgerond in 2023. b. Kapitaallasten lopende kredieten (€ 183.000 voordeel): Vanwege onderbesteding en vertraagde uitvoering op de lopende kredieten is er een voordeel door lagere afschrijvingslasten (zie voor een inhoudelijke toelichting het overzicht van de lopende kredieten). c.

Lagere toerekening rente, BTW en overhead (€ 168.000 voordeel): Het voordeel wordt per saldo veroorzaakt door lagere kosten en onderbesteding op de investeringen, welke toe te rekenen zijn aan de tarieven van de riolering. Dit betreft de toerekening van overheadkosten (€ 16.000 nadeel), rente (€ 94.000 voordeel), BTW (€ 76.000 voordeel) en de toerekening van kosten straatvegen en watergangen (€ 14.000 voordeel). d. Overige posten (€ 4.000 voordeel): Het restant van € 4.000 wordt veroorzaakt door veel kleinere oorzaken zoals kwijtschelding, urenbesteding, doorbelasting gemeentewerf / tractie e.d. De lagere kostentoerekening (punt c.) leidt tot een nadeel op het jaarrekeningresultaat met € 168.000 (lagere kostenverhaal dan in de begroting is opgenomen). Diverse kleine verschillen thema Water € 8.000 nadeel. Totaal diverse kleine verschillen programma € 41.000 nadeel (waarvan reserve kapitaallasten € 6.000 nadeel).

39

Openstaande kredieten programma 2 Lopende kredieten

Jaar (van aanvang)

Raming

Totaal Uitgaven

Restant Projectfase Planning (afgerond in) (K-T)

Thema Natuur en Groen Renovatie openbaar groen 2023

2023

168.281

50.736 5. Realisatie

Q2 2024

8.842

31.158 5. Realisatie

Q2 2024

219.017 Alternatief omranding Zilverlindes Markstraat Made (CA)

2023

40.000

Totaal thema Natuur en Groen

177.123

81.894

259.017

Renovatie openbaar groen 2023 Er zijn een aantal projecten in afronding. Naar verwachting kan het krediet in het tweede kwartaal van 2024 afgesloten worden. De planning van renovatie groen vindt altijd plaats in het winterseizoen. Alternatief omranding Zilverlindes Markstraat Made (CA) We hebben de parkeerplaatsen verbreed, waardoor mensen makkelijker kunnen uitstappen. In overleg met de BND maakten we plannen voor het voorkomen van het doorkruisen van de plantbakken. Eind 2023 is de uitvoering van de plannen nog niet afgerond. Lopende kredieten

Jaar (van aanvang)

Raming

Totaal Uitgaven

Restant (K-T)

Projectfase

Planning (afgerond in)

Thema Verkeer en inrichting openbare ruimte Aansluiting Zoutendijk / Horrenhilsedijk

2018

487.790 2.400.000

Aankoop grond Zoutendijk

2018

Rode loperroute

2019

516.000

3. Ontwerp

Q4 2024

1.912.210 32.289

483.711 5. Realisatie

Q2 2024

879.172

120.828 5. Realisatie

Q2 2024

100.623

101.377 4. Voorbereiding

Q4 2024

1.000.000 Wegen / rehabiliatie 2023

2023

202.000

Herinrichting havenplein Terheijden (CA)

2023

450.000

Centrumplan Made

2016

11.341

438.659 3. Ontwerp

Q1 2025

2.715.758

224.242 3. Ontwerp

Q1 2026

2.940.000 Verkeersveilig Zeggelaan (minimale variant)

2020

935.000

21.638

913.362 4. Voorbereiding

Q4 2024

Verkeersreconstructies extra uit CA 2023

2023

100.000

56.611

43.389 4. Voorbereiding

Q2 2024

Aanleg sport- en schoolroutes (verkeersveiligheid) CA 2023

2023

260.000

6.000

254.000 3. Ontwerp

Q3 2024

Haven Terheijden: vervanging beschoeiing

2017

60.000

-

60.000 3. Ontwerp

Q3 2024

Project de Kleine Schans eo (Zuiderwaterlinie) (CA)

2020

268.000

74.002

193.998 3. Ontwerp

Q3 2024

Aanbrengen brug de Schans

2020

100.000

-

100.000 3. Ontwerp

Q3 2024

Vervanging openbare verlichting 2023

2023

125.000

94.138

30.862 5. Realisatie

Q3 2024

Vergroten burgertevredenheid 2022

2022

90.000

71.130

18.870 4. Voorbereiding

Q2 2024

Vergroten burgertevredenheid 2023

2023

90.000

5.678

84.322 5. Realisatie

Q1 2024

Civiele werken buiten projectgeb. Romboutsstr Made

2021

117.750

63.013

54.737 5. Realisatie

Q2 2026

Aanleg rotonde Godfried-Schalkenstraat te Made (CA) :voorbereiding

2023

50.000

24.250

25.750 4. Voorbereiding

Q2 2024

Totaal thema Verkeer en inrichting openbare ruimte

4.643.433 9.703.750

5.060.317

Aansluiting Zoutendijk/ Horrenhilsedijk/ Aankoop grond Zoutendijk Zie toelichting paragraaf "2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte". Rode loperroute De laatste aanvullende werkzaamheden zijn in uitvoering. We ronden het werk af in het tweede kwartaal van 2024. 40

Wegen/ rehabiliatie 2023 Voorbereiding Van Gilslaan is in 2023 afgerond. De uitvoering vindt plaats in 2024. Herinrichting havenplein Terheijden (CA) Dit werk is in de ontwerpfase. We hielden bewonersavonden en pasten daar het ontwerp op aan. We wachten de afronding van de dijkverzwaring af voordat we aan de gang gaan. Centrumplan Made Uitvoering vindt plaats nadat het Dorpshart en woningbouw is gerealiseerd. Verkeersveilig Zeggelaan (minimale variant) De voorbereiding bevindt zich in de besteksfase. De planning van de uitvoering is in 2024. Verkeersreconstructies extra uit CA 2023 We maakten een uitgebreide verkeersmaatregelennota. Dit vanwege het extra beschikbare krediet. De werkzaamheden lopen door in 2024. Aanleg sport- en schoolroutes (verkeersveiligheid) CA 2023 Zie toelichting paragraaf "2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte (Veilige fietsroutes)". Haven Terheijden: vervanging beschoeiing Bij de dijkversterking vervangt het waterschap ook de beschoeiing in de haven. Het waterschap startte na de zomer van 2023. Haar werkzaamheden lopen door in 2024. Project de Kleine Schans eo (Zuiderwaterlinie) (CA)/ Aanbrengen brug de Schans Het ontwerp voor het verfraaien van de Schans is gereed. Vanwege het monument zijn meer organisaties betrokken bij de vergunningverlening. Dit levert vertraging op.

Vervanging openbare verlichting 2023 We vervingen minder masten en armaturen dan verwacht. Dit had deels te maken met wisselingen van personeel bij de opdrachtnemers, deels door beperkte schade aan de masten. In 2024 zullen we een aantal geplande werkzaamheden afronden. Vergroten burgertevredenheid 2022/ Vergroten burgertevredenheid 2023 We startten de werkzaamheden. De planning loopt onder andere door het slechte weer uit. Verwachting is dat de werkzaamheden in het voorjaar van 2024 worden afgerond. Civiele werken buiten projectgebied Romboutsstraat Made De herinrichting van het parkje naast het nieuwe appartementencomplex is gepland kort voor de oplevering van IKC de Stuifhoek. Aanleg rotonde Godfried Schalkenstraat te Made (CA): voorbereiding Zie toelichting paragraaf "2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte".

41

Lopende kredieten

Jaar (van aanvang)

Raming

Totaal Uitgaven

Restant (K-T)

Projectfase

Planning (afgerond in)

Thema Water Baggeren stedelijk water

2014

681.000

280.580

400.420 5. Realisatie

Q3 2024

Waterornament Dorpsplein

2022

75.000

10.245

64.755 4. Voorbereiding

Q2 2024

Waterornament Nieuwstraat

2022

75.000

280

74.720 4. Voorbereiding

Q2 2024

Rioolvervanging Burg. van Campenhoutstraat / Boerenhoekstraat

2018

1.884.000

988.834

895.166 5. Realisatie

Q2 2025

Maatregelen kern Made uitvoering: vervanging (Nachtegaalstraat)

2021

1.027.000

443.224

583.776 5. Realisatie

Q3 2024

Maatregelen kern Made uitvoering: ambitieniveau (Nachtegaalstraat)

2021

120.200

-

120.200 5. Realisatie

Q3 2024

Maatregelen kern L.Zw.: uitvoering: vervanging (Griendwerkerstraat)

2021

1.135.000

1.006.652

128.348 5. Realisatie

Q3 2024

Maatregelen kern L.Zw:uitvoering: ambitieniveau (Griendwerkerstraat)

2021

277.500

2.708

274.792 5. Realisatie

Q3 2024

Maatregelen kern Thd: voorbereiding (Molenstraat)

2021

100.000

26.374

73.626 3. Ontwerp

Q1 2026

Maatregelen kern Made (Schoolstraat,Dreef): verv.

2023

754.000

-

754.000 3. Ontwerp

Q3 2026

Maatregelen kern Made (Schoolstraat,Dreef) ambitieniveau

2023

34.200

-

34.200 3. Ontwerp

Q3 2026

Maatregelen kern Made voorbereiding (FresiaGer.str)

2023

100.000

10.843

89.158 3. Ontwerp

Q4 2024

Maatregelen kern Made (de Gijster)

2023

527.000

24.424

502.576 3. Ontwerp

Q4 2024

Maatregelen kern Made (Meidoornln Hoefkensstr)

2023

1.122.808

2.888

3. Ontwerp

Q4 2024

1.119.920 Maatregelen kern Wagenberg (Gomarusstraat eo)

2023

828.400

45.633

782.767 3. Ontwerp

Q4 2024

Maatregelen kern Made: voorbereiding Stationsstraat

2020

100.000

27.959

72.041 3. Ontwerp

Q1 2025

Maatregelen kern Made: uitstroomleiding (Kievitstr./Acaciastr.) i.c.m. Nachtegaalstr.

2020

189.560

42.969

146.591 5. Realisatie

Q2 2025

Rioolvervanging Kerkstraat Made

2018

608.464

113.115

495.349 3. Ontwerp

Q1 2026

Maatregelen gebied Oude haven Drimmelen

2020

100.000

78.563

21.437 4. Voorbereiding

Q2 2025

Ambitieniveau WRP

2018

487.667

-

487.667 5. Realisatie

Q4 2026

Maatregelen kern Terheijden: uitvoering (Molenstraat): vervanging

2022

1.200.000

-

3. Ontwerp

Q1 2026

Maatregelen kern Terheijden: uitvoering (Molenstraat): ambitieniveau

2022

150.000

-

150.000 3. Ontwerp

Q1 2026

Aanpassing persleiding (BP De Schakel Drimmelen)

2023

163.150

-

163.150 3. Ontwerp

Q4 2024

Vervanging drukriolering (mechanisch/elektrisch)

2023

275.000

-

275.000 4. Voorbereiding

Q3 2024

1.200.000

Totaal thema Water

3.105.292 12.014.949

8.909.657

Baggeren stedelijk water Dit jaar zijn we gestart met het baggeren van onze watergangen binnen de bebouwde kom in Terheijden en Wagenberg. De werkzaamheden lopen door in 2024. Het restantkrediet zetten we in voor baggerwerkzaamheden in andere kernen. Die volgen in 2025, 2026 en 2027. Waterornament Dorpsplein/ Waterornament Nieuwstraat Werk is in voorbereiding via een bouwteam. We hielden bewonersavonden waarbij we wisselende reacties kregen. Uiteindelijk bleven ontwerp en geplande locaties in stand. Rioolvervanging Burg. van Campenhoutstraat/ Boerenhoekstraat Het project voor het gedeelte Burgemeester van Campenhoutstraat en de Boerenhoekstraat is afgerond. We gebruiken, zoals in de vorige bestuursperiode besloten, het restant krediet voor het vergroten van de riolering in de Prinsenpolderstraat tussen de Burgemeester van Campenhoutstraat

42

en de Vierendeelseweg. Dit is inclusief het aanpassen van de overstort in de Vierendeelseweg (Ambities Klimaatadaptatie). We willen dit project in 2025 voorbereiden en uitvoeren. Maatregelen kern Made uitvoering: vervanging/ ambitieniveau (Nachtegaalstraat) Het project is in uitvoering. Vanwege het vele slechte weer in de afgelopen periode loopt het project vertraging op. De verwachting is dat de werkzaamheden voor de zomervakantie van 2024 gereed zijn. Door de vele regen is de grondwaterstand erg hoog. Om droog te werken maakten we extra kosten. De verwachting is dat het budget niet toereikend is. Maatregelen kern Lage Zwaluwe uitvoering: vervanging/ ambitieniveau (Griendwerkerstraat) Het project is in uitvoering. Vanwege het vele slechte weer in de afgelopen periode loopt het project vertraging op. De verwachting is dat de werkzaamheden voor de zomervakantie van 2024 gereed zijn. Vanwege de vele regen is de grondwaterstand erg hoog. Om droog te werken maakten we extra kosten. De verwachting is dat het budget niet toereikend is. Maatregelen kern Terheijden: voorbereiding (Molenstraat)/ Maatregelen kern Terheijden: uitvoering (Molenstraat): vervanging/ ambitieniveau De werkzaamheden zijn in voorbereiding. Uitvoering is gepland voor eind 2024. Maatregelen kern Made (Schoolstraat, Dreef): vervanging/ ambitieniveau In 2023 maakten we de functionele rioleringsontwerpen.

In 2024 bereiden we dit project verder voor. De uitvoering verwachten we in 2025. Maatregelen kern Made voorbereiding (Fresia- Geraniumstraat) Ook voor de Fresiastraat en omgeving maakten de functionele rioleringsontwerpen. In 2024 bereiden we het werk voor. Uitvoering staat voor 2025 en 2026 gepland. Maatregelen kern Made (de Gijster) Tijdens de voorbereidingen bleek dat we de verharding toch afkoppelen. Vooraf was de inschatting dat dit niet mogelijk was. Deze kans levert wel een vertraging op. De verwachting is dat het project in het 2e kwartaal van 2024 kan worden aanbesteed. De uitvoering start in het derde kwartaal van 2024. Maatregelen kern Made (Meidoornlaan/ Hoefkensstraat) Dit project besteedden we in 2023 aan. We vormen een bouwteam met de aannemer. De aannemer startte de voorbereidingen. De verwachting is om het project eind 2024 af te ronden. Het project heeft een behoorlijke waterbergingsopgave. Na de voorbereidingen weten we of het budget toereikend is. Er is een aantal onzekerheden die eerst uitgezocht moeten worden. Maatregelen kern Wagenberg (Gomarusstraat e.o.) We rondden de voorbereiding af en startten de aanbesteding. De verschillende nutsbedrijven gaven aan eerst hun eigen werkzaamheden uit te voeren. In februari 2024 starten zij hiermee. Aansluitend worden de rioleringswerkzaamheden uitgevoerd. De verwachting is dat deze eind 2024 gereed zijn.

Het budget lijkt vooralsnog voldoende te zijn. Maatregelen kern Made: voorbereiding Stationsstraat Voor dit project startten we in 2023 met het maken van de functionele rioleringsontwerpen. De voorbereidingen nemen geheel 2024 in beslag. Het project is gedeeltelijk onderdeel van de z.g. hemelwatersnelweg. De uitvoering is in de jaren 2025 t/m 2027 gepland. Maatregelen kern Made: uitstroomleiding (Kievit-/Acaciastraat) i.c.m. Nachtegaalstraat Conform de strategische rioolplanning passen we 2 overstorten aan. Kievitstraat leverden we in 2023 op. Om de Acaciastraat aan te leggen, is het noodzakelijk dat Brabant Water een transportleiding verlegt. Door de omvang van deze leiding heeft dit een grote impact op de watervoorziening in Made. Omdat Brabant Water heeft aangegeven deze leiding in 2025 te gaan vervangen is besloten om hierop te wachten. We maken werk met werk. Rioolvervanging Kerkstraat Made Voor dit project zijn we in 2023 gestart met het maken van de functionele rioleringsontwerpen. De uitvoering van het werk stelden we uit totdat de woningen gereed zijn. Maatregelen gebied Oude haven Drimmelen 43

Uitvoering overstort in voorbereidingsfase. Afmeting overstort afhankelijk van de uitbreiding project Rietlanden. Ambitieniveau WRP Om projecten klimaat adaptief uit te voeren is een stelpost opgenomen. Aanpassing persleiding (BP De Schakel Drimmelen) Uitvoering gepland in Q2 2024. Vervanging drukriolering (mechanisch/elektrisch) Met het ouder worden van de mechanische drukriolering nemen de kosten toe. De eerste gemalen worden naar aanleiding van de inspectie aangepakt. Lopende kredieten

Jaar (van aanvang)

Raming

Totaal Uitgaven

Restant (K-T)

Projectfase Planning (afgerond in)

Tractie en gereedschappen Bestelauto

2021

47.226

4.204

43.022 5. Realisatie

Q1 2024

bestelauto

2022

47.226

2.888

44.338 5. Realisatie

Q1 2024

94.452

7.092

87.360

Totaal Tractie en gereedschappen Totaal programma 2

21.977.716

7.925.848 14.139.228

Bestelauto's De voertuigen zijn besteld en worden begin 2024 geleverd.

44

Af te sluiten kredieten programma 2 Af te sluiten kredieten

Jaar (van aanvang)

Raming

Totaal Uitgaven

Restant (K-T)

Thema Natuur en Groen Kwaliteitsverbetering Oude haven Drimmelen: Parkje

2020

150.000

149.352

648

Renovatie openbaar groen 2021

2021

145.000

144.659

341

Renovatie openbaar groen 2022

2022

171.000

170.369

631

466.000

464.380

1.620

Totaal thema Natuur en Groen Thema Verkeer en inrichting openbare ruimte Drimmelenseweg - Sluizeweg Made

2020

830.430

832.811

-2.381

Wegen: rehabiliatie (inclusief Witteweg)

2021

467.000

452.139

14.861

Kwaliteitsverbetering Oude haven Drimmelen: Biesboschweg

2021

200.000

228.268

-28.268

Vergroten burgertevredenheid 2021

2021

89.874

89.874

0

Wegen / rehabiliatie 2022

2022

202.000

202.795

-795

Dijkverzwaring Terheijden: nieuwe wandelpaden

2023

88.200

90.506

-2.306

Verkeersveilig Crullaan (minimale variant)

2020

744.778

744.778

0

Verkeersreconstructies 2021

2021

57.583

57.583

0

Verkeersreconstructies 2023

2023

18.417

18.365

52

Gladheidbestrijding faecaliënzuiger

2022

14.687

14.687

-0

Sneeuwploeg 2st 22/NJN

2022

16.000

14.304

1.696

Vervanging openbare verlichting 2022

2022

Totaal thema Verkeer en inrichting openbare ruimte

125.000

124.921

79

2.853.969

2.871.030

-17.061

Thema Water Bijdrage damwand haven Terheijden

2022

171.000

171.000

-

Maatregelen gebied OHD (uitvoering)

2021

270.000

282.510

-12.510

Maatregelen kern Made: uitvoering (Stationsstraat) verv.

2023

-

-

-

Maatregelen kern Made: uitvoering (Stationsstraat) ambitieniveau

2023

-

-

-

Maatregelen kern Made (Patronaatstr L.Eijckenst)

2023

-

-

-

441.000

453.510

-12.510 18.931

Totaal thema Water Tractie en gereedschappen Pickups (3 stuks)

2021

187.461

168.530

Bedrijfswagen Boa

2021

52.460

52.460

-0

containers 2 stuks

2022

40.302

37.596

2.705

Totaal Tractie en gereedschappen

280.223

258.587

21.636

Totaal Bedrijfsvoering

280.223

258.587

21.636

Totaal programma 2

4.041.192

4.047.507

6.315-

Kwaliteitsverbetering Oude haven Drimmelen: Biesboschweg (€ 28.268 nadeel) Tijdens de uitvoering constateerden we dat het asfalt in de oprit naar de Haven uit teerhoudend materiaal bestond. De stortkosten waren hierdoor ca. € 13.000 hoger. Ook constateerden we dat een deel van het bestaande bestratingsmateriaal niet herbruikbaar was door grote beschadigingen en veel breuk. Voor de aanschaf van nieuw bestratingsmateriaal betaalden we ca. € 15.000. De omvang van de af te sluiten kredieten bedraagt ca. € 4 miljoen. De afwijking van ca. € 6.000 overschrijding is minimaal (0,16%).

45

3. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie Inleiding Inleiding Het programma is uitgewerkt in drie thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende sub-doelstellingen: 1. Woningbouw en ruimte 2. Duurzaamheid 3. Economie, recreatie en toerisme. 3.1 Woningbouw en ruimte Wat willen we bereiken? Voldoende woningen bouwen in alle kernen en alle prijsklassen We zien de noodzaak van heel veel nieuwe, duurzame woningen. Jong en oud komen niet aan een woning, de druk op de woningmarkt is enorm en de komende vier jaar zijn cruciaal daarin. We moeten de bouw van nieuwe woningen dus gaan versnellen. Dat doen we ook door actievere grondpolitiek te voeren. Maar bouwen is meer dan stenen stapelen. De plannen in en aan de randen van de dorpen moeten veel betaalbare woningen voor onze inwoners bevatten. In een groene omgeving, natuurinclusief en energieneutraal. Dat staat allemaal in het Programma Wonen. Alle andere voorzieningen, zoals scholen en sportaccommodaties, moeten dan ook klaar zijn voor meer inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? Bouw 800 woningen Omschrijving We willen per jaar starten met de bouw van gemiddeld 200 woningen. De verdeling in segmenten vindt plaats volgens het recent vastgestelde programma Wonen. Hiervoor moet het ambtelijk apparaat op sterkte zijn, om ook tegenvallende projecten in de tijd op te kunnen vangen.

Aan het eind van de collegeperiode in 2026 moet Drimmelen 800 woningen rijker zijn, verdeeld over alle dorpen. Wat is het resultaat? De bouw van 800 extra woningen, in alle dorpen en uitvoering van het programma Wonen. Kwaliteit In 2023 hebben we 138 woningen opgeleverd. Qua start bouw was 2023 geen goed jaar. Dit komt onder andere doordat twee grote projecten, Verlengde Elsakker met 88 woningen en Kloosterstraat met 51 woningen, niet tot uitvoering zijn gekomen. Dit enerzijds door een beroepszaak bij de Raad van State, anderzijds doordat de ontwikkelaar moeite had een zorgpartner te vinden voor de zorgwoningen. Hierdoor stokt het aantal qua start bouw helaas op een magere 47 stuks. Ook de bouw van flexwoningen bleek meer voorbereidingstijd te kosten dan was voorzien. Meer gedetailleerde informatie kunt u terugvinden in de halfjaarlijkse raadsbrief woningbouw. Bouwen volgens de Drimmelense norm Omschrijving Woningen bouwen is meer dan stenen stapelen. Het gaat om duurzaam, betaalbaar en energieneutraal bouwen. Voor de juiste doelgroepen en natuurinclusief. Met meer aandacht voor ontsluiting en verkeersafwikkeling. Bij elk groot plan beschrijven we wat nodig is op het gebied van onderwijs, sport, verenigingen, speeltuinen en overige voorzieningen en handelen we daar ook naar.

46

Wat is het resultaat? Onze woningbouwplannen voldoen aan de Drimmelense norm: duurzaam, betaalbaar, energieneutraal, natuurinclusief, voor de juiste doelgroep, stedenbouwkundig doordacht met aandacht voor ontsluiting en verkeerafwikkeling en voldoende openbaar groen en speelruimte. Per dorp vindt een leefbaarheidstoets plaats met als doel de voorzieningen aan te laten sluiten op de groei van de dorpen. Kwaliteit Wij bouwen volgens de Drimmelense norm. We zijn gestart met het vastleggen van de Drimmelense norm in een handzaam document voor onze bouwers. Daarin zal met name voor natuurinclusief bouwen een handreiking worden opgenomen. We verwachten dit document in 2024 op te leveren. Woningbouw Hooge Zwaluwe Omschrijving De locaties die zijn opgenomen in de Omgevingsvisie zijn als kansrijke woningbouwlocaties benoemd. Die worden op hun waarde voor de lokale samenleving beoordeeld en vervolgens tot uitvoering gebracht. Voor Hooge Zwaluwe worden zo spoedig mogelijk ruime locaties gevonden om ook daar de benodigde woningen te kunnen bouwen. Wat is het resultaat? Vaststelling kansrijke woningbouwlocaties voor Hooge Zwaluwe. Kwaliteit Het proces voor het zoeken naar kansrijke woningbouwlocaties in Hooge Zwaluwe is afgerond met de vaststelling van twee voorkeurslocaties voor korte termijn en drie locaties voor de langere termijn.

Bewoners zijn en worden te zijner tijd weer betrokken bij concrete ruimtelijke plannen voor woningbouw. Voor de woningbouwontwikkeling aan de zuidkant van Hooge Zwaluwe is grond aangekocht en een projectplan vastgesteld. Invoering Omgevingswet Omschrijving We ronden de implementatie van de Omgevingswet af. Met als leidende principes: één aanspreekpunt voor (ruimtelijke) initiatieven, meer samenhang in beleid, minder bureaucratie/minder regels en meer naar buiten. Wat is het resultaat? Implementatie van de Omgevingswet, één aanspreekpunt voor alle initiatieven en minder bureaucratie/minder regels. Kwaliteit Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De invoering van de Omgevingswet is eind 2023 ook afgerond. We werkten in 2023 al met 1 aanspreekpunt via o.a. ikhebeenplan@drimmelen.nl, de intaketafel en de omgevingstafel en de nieuwe clusterindeling op Grondgebied. Zo is ook het cluster Beleid gestart om meer samenhang in beleid te krijgen. Er hebben verschillende opleidingen plaatsgevonden om de organisatie zo goed mogelijk voor te bereiden op de komst van de Omgevingswet. De werkprocessen Omgevingswet zijn zo goed als klaar. Er is ook een beheerorganisatie ingesteld om te borgen dat volgens deze processen wordt gewerkt en dat processen aangepast/aangevuld worden wanneer nodig.

De DSO-keten (Digitaal Stelsel Omgevingswet) is eind 2023 omgezet naar de productieomgeving. De raad heeft in 2023 nog een 47

besluit genomen over het delegatiebesluit en een aanpassing van het adviesrecht en over de verordening adviescommissie ruimtelijke plannen die belast wordt met het adviesrecht. Eind 2023 hebben we ook ingezet op communicatie over de Omgevingswet naar buiten toe via website, sociale media en een ondernemersbijeenkomst. De voorbereiding op het nieuwe omgevingsplan is door vertrek van de projectleider stil blijven liggen. Eind 2023 is dit projectleiderschap weer ingevuld. Hierdoor kan begin 2024 het plan van aanpak (transitieplan), om te komen tot het omgevingsplan nieuwe stijl, afgerond en vastgesteld worden en kan worden gestart met uitvoering van fase 1 van dit transitieplan. In 2024 ronden we het programma invoering Omgevingswet af met een evaluatie en nazorgplan, communicatie en ondernemersbijeenkomsten. Nota Grondbeleid Omschrijving Een actiever grondbeleid helpt bij het versnellen van de woningbouwopgave. We benutten eerst de gronden die al in eigendom van de gemeente zijn (Stuivezandsestraat) maar verwerven indien nodig zelf gronden om zelf invloed te hebben op soorten woningen, duurzaamheid en natuurinclusiviteit. Wat is het resultaat? Een nieuwe Nota Grondbeleid met de mogelijkheid voor actief grondbeleid. Kwaliteit De gemeenteraad heeft in 2023 de nieuwe Nota Grondbeleid vastgesteld met meer ruimte voor actief grondbeleid.

Ecowijk Lage Weg Terheijden Omschrijving Aan de Lage Weg in Terheijden zal een Eco-wijk worden gerealiseerd. Wat is het resultaat? De realisatie van een Eco-wijk aan de Lage Weg in Terheijden. Kwaliteit De haalbaarheid van een Ecowijk op deze locatie is onderzocht. De resultaten van dit onderzoek zijn beschikbaar. Het college neemt in het eerste kwartaal van 2024 een besluit over het vervolg. 100 tijdelijke woningen Omschrijving We zoeken een deel van de oplossing van de woningnood in het realiseren van tijdelijke woningen en tiny houses zodat we starters, die anders onze dorpen verlaten, kunnen behouden. Wat is het resultaat? 100 tijdelijke woningen/woonunits/tiny houses realiseren voor een brede doelgroep. Kwaliteit Met de komst van de projectleider flex woningbouw in 2023 hebben we met Woonvizier plannen gemaakt voor de snelle realisatie van 16 tijdelijke woningen aan de Markstraat in Terheijden. In 2023 is de omgevingsvergunning verleend en in 2024 start Woonvizier met de bouw. Deze 16 tijdelijke woningen zullen ook in 2024 opgeleverd worden. Daarnaast is in 2023 een deelgebied binnen het project de Ligne aangewezen voor de realisatie van tijdelijke woningen. Woonvizier is aangehaakt bij

48

de plannen om hier een 30-tal tijdelijke woningen te realiseren. Verder is er in 2023 onderzoek gedaan naar de mogelijkheden tot het realiseren van tijdelijke woningen op de andere aangewezen locatie, de Lageweg in Terheijden. Er lopen gesprekken met Woonvizier en andere partijen over het invullen van deze locatie. Opkoopbescherming Omschrijving We voeren een opkoopbescherming in voor alle woningen onder de NHG-grens zodat deze woningen als eerste aangeboden moeten worden aan onze eigen inwoners, voordat ze opgekocht kunnen worden door beleggers of uitzendbureaus. Wat is het resultaat? Opkoopbescherming voor woningen onder de NHG-grens, binnen de wettelijke mogelijkheden. Kwaliteit In 2023 is in regionaal verband besloten dat er een gezamenlijk onderzoek uitgevoerd wordt door de gemeenten van de SRBT. Dit onderzoek schetst het regionale speelveld van de inzet van woonruimteverdelingsinstrumenten in relatie tot de (regionale) opgave en biedt vervolgens aan de individuele gemeenten van de regio de mogelijkheid schaarsteonderzoek(en) uit te voeren. Schaarsteonderzoek vormt het beginpunt voor de benodigde onderbouwing van een opkoopbescherming. Dit (schaarste)onderzoek vindt in de eerste helft van 2024 plaats.

Voorrang bij nieuwbouwwoningen Omschrijving We voeren op alle bouwprojecten een binnen de wet passende systematiek in die inwoners uit onze dorpen voorrang geeft op de woningen. Wat is het resultaat? Een onderzoek naar de mogelijkheden om inwoners uit onze eigen gemeente voorrang te geven bij nieuwbouwprojecten. Kwaliteit In de gemeente Drimmelen gaat van zowel de sociale huurwoningen als van de koopwoningen ongeveer 60% naar eigen inwoners. Daartegenover is wettelijk vastgesteld dat een gemeente in 2023 tot maximaal 25% van de betaalbare huurwoningen toe mocht wijzen aan eigen inwoners, waardoor deze mogelijkheid in 2023 geen toegevoegde waarde bood. Om verkoop van nieuwbouwwoningen aan inwoners met lokale binding toch nog verder te stimuleren, nemen we waar mogelijk een inspanningsverplichting op voor projectontwikkelaars om nieuwbouwwoningen zo veel mogelijk aan eigen inwoners te verkopen. Wonen en werken ZZP'ers Omschrijving Drimmelen kenmerkt zich door een hoog aantal mensen die de kost verdienen in de bouw (waaronder veel ZZP’ers). Speciaal voor die doelgroep zetten we geclusterd woningen en (gemeenschappelijke) ruimtes weg waar geklust kan worden. Zo behouden we werkgelegenheid én starters/gezinnen voor de gemeente. Wat is het resultaat? Een onderzoek naar de mogelijkheden om een project op te zetten voor geclusterde woningbouw + bedrijfsruimte voor ZZP'ers.

We doen dat samen met het bedrijvennetwerk Drimmelen (BND).

49

Kwaliteit In 2023 zijn gesprekken gevoerd over de behoefte en mogelijkheden voor geclusterde woningbouw + bedrijfsruimte voor ZZP'ers en kleine zelfstandigen. Begin 2024 is in een breder onderzoek van bureau Lexnova onder ondernemers in de Gemeente Drimmelen een vraag opgenomen of er behoefte is aan deze vorm van geclusterde woningbouw + bedrijfsruimte voor ZZP'ers en kleine zelfstandigen. Als onderdeel van de mogelijkheden ten aanzien van de uitbreiding van bedrijventerrein Brieltjenspolder wordt geclusterde woningbouw + bedrijfsruimte voor ZZP'ers en kleine zelfstandigen meegenomen. Regeling huisvesting aandachtsgroepen Omschrijving De Regeling huisvesting aandachtsgroepen richt zich op arbeidsmigranten, statushouders, woonwagenbewoners, dak- en thuisloze mensen, studenten en andere spoedzoekers. We geven invulling aan die regeling, voldoen samen met Woonvizier aan de reguliere taakstelling van de provincie voor de huisvesting van statushouders en dragen bij aan een taakstelling voor de huisvesting van oorlogsvluchtelingen. Wat is het resultaat? Uitvoering van de regeling huisvesting aandachtsgroepen. Kwaliteit De huisvesting van aandachtgroepen was in 2023 een belangrijk thema. Begin 2023 vingen wij een groep van ongeveer 150 Oekraïense vluchtelingen op in een boot in de haven van Lage Zwaluwe.

Vanaf 1 april vindt de huisvesting van Oekraïense vluchtelingen plaats in diverse woningen in onze gemeente. De opvang is goed verlopen en wordt in 2024 voortgezet. Met betrekking tot de huisvesting van statushouders hebben wij in samenwerking met Woonvizier in 2023 een inhaalslag gemaakt. De achterstand die we hadden is weggewerkt. We hebben daar complimenten over gekregen van de Provincie. Overigens blijft het ondanks alle inspanningen lastig om te voldoen aan de taakstelling. Eind 2023 hebben wij in het gemeentehuis een groep van ongeveer 30 asielzoekers opgevangen. Het ging daarbij om crisisnoodopvang. We hebben dat gedaan na een oproep van de Staatssecretaris Asiel en Migratie. De opvang is goed verlopen. In 2023 is ook besloten om op zoek te gaan naar twee locaties van maximaal 75 plaatsen voor een meer langdurige opvang van asielzoekers. We voldoen daarmee aan de afspraken die in regionaal verband zijn gemaakt. Via een participatietraject hebben we bewoners van onze gemeente gevraagd aan welke criteria de opvanglocaties moeten voldoen en zijn bewoners betrokken bij het zoeken naar zoeklocatie-gebieden. De bedoeling is om beide locaties in 2024 operationeel te maken. Over de huisvesting van spoedzoekers en woonwagenbewoners zijn afspraken gemaakt met Woonvizier.

Besluitvorming over de uitbreiding van het aantal woonwagenplaatsen aan de Tuinbouwweg in Made heeft plaatsgevonden. Verder is medewerking verleend aan een rekenkameronderzoek naar de huisvesting van arbeidsmigranten in onze gemeente. De uitkomsten van dit onderzoek betrekken we bij het actualiseren van het beleid huisvesting arbeidsmigranten. Wonen met Zorg Omschrijving We omarmen initiatieven die wonen en zorg combineren, zoals woningen waar meerdere generaties zelfstandig onder één dak wonen (kangoeroewoningen) en betrekken hierbij actief de ouderenorganisaties om gebruik te maken van hun expertise.

50

Wat is het resultaat? Initiatieven op het gebied van wonen met zorg worden omarmd. Kwaliteit Als gemeente zijn wij voor de bouw van woningen voor ouderen grotendeels afhankelijk van particuliere ontwikkelaars. Inkomende woonzorginitiatieven worden omarmt en initiatiefnemers worden vanuit de gemeente geprikkeld om op levensloopbestendigheid van nieuwbouwwoningen te sturen. Hier zijn ook eisen vanuit het Programma Wonen 2030 aan verbonden. Verder is er regelmatig contact met de werkgroep Wonen, Zorg en Welzijn van de Adviesraad Sociaal Domein over de bevordering van dit thema. Duurzaamheidsregeling en starterslening Omschrijving We storten extra middelen in het fonds voor duurzaamheidsleningen en startersleningen. Zo maken we het voor onze inwoners makkelijker om hun woning te verduurzamen of om als starter een 1e woning aan te kopen. Wat is het resultaat? Voortzetting regeling duurzaamheidsleningen en startersleningen. Kwaliteit De gemeenteraad heeft ook in 2023 besloten extra middelen te storten in het fonds voor de duurzaamheidslening en de starterslening. Het aantal verstrekte startersleningen en duurzaamheidsleningen was in 2023 ongeveer gelijk aan dat van 2022. De duurzaamheidsleningen worden vooral ingezet voor zonnepanelen en warmteboilers. Prestatie-indicator

Prestatie-indicator

Werkelijk 2022

Begroot 2023

Werkelijk 2023

Aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen en appartementen

197

150

138

Aantal nieuwbouwwoningen en appartementen start bouw*

119

275

33

Aantal verstrekte startersleningen

21

-

23

Aantal verstrekte duurzaamheidsleningen

90

-

88

Reguliere procedure omgevingsvergunning: gemiddelde doorlooptijd vergunningverlening (in weken)

7,0

7,0

7,0

3.2 Duurzaamheid Wat willen we bereiken? We kiezen voor duurzaamheid, minder afval en nieuwe energie We kiezen voor duurzaamheid, minder afval en nieuwe energie. We willen het zwerfafval in onze gemeente terugdringen en naar circulariteit toewerken. We willen duurzame energie, voor de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen. Maar ook voor de toekomst van de westerse democratie. We moeten vol aan de bak om onze energievoorziening snel te verduurzamen en Drimmelen moet daarin zijn deel doen en voorop blijven lopen. Dat vraagt in bepaalde dossiers om stevige keuzes. De uitvoering van de Transitie Visie Warmte en het werken aan aardgasvrije wijken vergt veel mensen en middelen. Drimmelen staat voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid. De vraag is echter niet of deze transitie technisch gaat lukken, maar of deze transitie ook sociaal lukt. Zonder mensen uit het oog te verliezen die het ook moeten kunnen betalen. Het kan niet zo zijn dat sociale minima en

51

middeninkomens met alle regelingen buiten de boot vallen. De energietransitie moet voor iederéén haalbaar en betaalbaar zijn. Ook veel direct zichtbare zaken, zoals het proactief opzetten van een laadpalenstructuur voor fiets en auto en de toepassing van LED-veldverlichting, vragen nu om beslissingen en de daarbij behorende randvoorwaarden. Wat gaan we daarvoor doen? Programma Duurzaamheid Omschrijving Drimmelen verduurzaamt op 5 thema’s: energietransitie, duurzaam ondernemen en circulariteit, klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit en duurzame mobiliteit. Dit zijn de duurzame ‘Big Five’ uit ons Programma Duurzaamheid. In de nieuwe bestuursperiode gaan we verder met het uitvoeren van dit programma. Wat is het resultaat? Opstellen en uitvoeren van het plan voor de Duurzaamheids-'Big Five': energietransitie, duurzaam ondernemen, circulariteit, klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit en duurzame mobiliteit. Kwaliteit De uitvoering van het programma Duurzaamheid loopt volop vanuit de verschillende onderwerpen. Het was de bedoeling om de actualisatie van het Programma Duurzaamheid en het opstellen van het uitvoeringsprogramma al in 2023 te starten. Door inzet op Omgevingswet, Stedelijke Regio BredaTilburg en cluster Beleid was er te weinig capaciteit beschikbaar om hiermee aan de slag te gaan. In het laatste kwartaal is daarom besloten dit door te schuiven naar 2024.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=bedb6e62-0ad9-4cbf-b037-9dc30b44e8b8