CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

09 04 Bijlage Omgevingseffectrapport bij Omgevingsvisie Drimmelen.pdf

Raad 18 november 2021, gemeente drimmelenBij agendapunt: Vaststelling omgevingsvisie Drimmelen29.886 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Als gevolg van verdere schaalvergroting en stoppende landbouwbedrijven is de verwachting dat een deel van de agrarische gebouwen leeg komt te staan. De prognose is dat er in de periode 2017-2030 ruim 6 hectare aan agrarisch areaal vrijkomt. Op basis van het aantal banen zijn groot- en detailhandel (22,2%), onderwijs (17,8%) en landbouw (11,8%) de belangrijkste sectoren in de gemeente Drimmelen. Kijkend naar het aantal vestigingen zijn naast groot- en detailhandel (16,0%) ook de sectoren advisering, onderzoek en zakelijke dienstverlening (17%) en bouwnijverheid (11,9%) belangrijk voor de economie van de gemeente.

Blad 15 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Hoewel de werkgelegenheid op het gebied van toerisme in de Biesboschregio in het afgelopen decennium is gedaald, geeft de sector in de gemeente Drimmelen de meeste werkgelegenheid ten opzichte van de Biesboschregio. De gemeente Drimmelen is via de wegen A16 en A59 goed bereikbaar. Daarnaast is de gemeente via het Station Lage Zwaluwe verbonden met Dordrecht en Breda. Naast het treinstation zijn er binnen de gemeente verschillende busverbindingen. De OV-dekkingsgraad van de gemeente is echter relatief laag. De OV-dekkingsgraad geeft aan welk deel van de bewoners en gebruikers in de gemeente zich binnen het invloedsgebied van een OV-halte bevinden. De OV-dekkingsgraad van Drimmelen is 48% en is daarmee een stuk lager dan het Nederlandse gemiddelde van nietstedelijke gemeenten (52%) en weinig stedelijke gemeenten (59%). Relevante trends en ontwikkeling met betrekking tot het domein leefbaarheid betreffen voornamelijk demografische ontwikkelingen. De bevolking wordt steeds ouder (vergrijzing) en ouderen willen langer zelfstandig thuis blijven wonen. Daarnaast worden de huishoudens gemiddeld steeds kleiner. Dit vraagt om aanpassingen van de huidige woningvoorraad, zoals het vergroten van het woningaanbod voor kleine huishoudens en starters en meer levensloopbestendige woningen.

Met het oog op vergrijzing speelt het openbaar vervoer een belangrijke rol in het bereikbaar houden van voorzieningen. Daarbij geldt dat niet alleen de vergrijzing zorgt voor meer bewegingen van het openbaar vervoer. De verwachting is dat het aantal verkeersbewegingen in zijn geheel toeneemt. Dit betreft zowel het aantal bewegingen voor het openbaar vervoer als het wegverkeer. Dit leidt tot de volgende aandachtspunten: • Als gevolg van demografische ontwikkelingen verandert de vraag naar woningen; • De gemeente heeft te maken met enige leegstand van bedrijven. Een aandachtspunt voor de omgevingsvisie is dan ook om het vestigingsklimaat en de aantrekkelijkheid van bedrijventerreinen te behouden of te versterken; • Naar verwachting komt de komende jaren een deel van de agrarische bebouwing leeg te staan. Hier kan een alternatieve invulling aan gegeven worden; • De OV-dekkingsgraad van de gemeente Drimmelen is relatief laag, terwijl de vraag naar openbaar vervoer de komende jaren toeneemt.

4.4

Duurzaamheid In 2018 was het totale energiegebruik in gemeente Drimmelen 3.097 TeraJoule (TJ). Daarvan ging 892 TJ naar de gebouwde omgeving, 963 TJ naar verkeer en vervoer, 88 TJ naar industrie, energie, afval en water, 1.081 TJ naar landbouw, bosbouw en visserij, en 73 TJ naar hernieuwbare warmte. Daarmee zijn de sectoren ‘verkeer en vervoer’, ‘landbouw, bosbouw en visserij’ en de ‘gebouwde omgeving’ de grootste energieverbruikers in de gemeente. Dit zijn tevens de sectoren die de meeste CO2-uitstoten. Volgens de Klimaatmonitor was het aandeel hernieuwbare energie in 2018 circa 4% in de gemeente Drimmelen. Dit is lager dan het gemiddelde van de provincie NoordBrabant (7%). In het westen van de gemeente staan twee windturbines met een vermogen van minder dan 500 kW. Er zijn geen zonnevelden in de gemeente Drimmelen aanwezig. Wel had in 2019 circa 11% van de woningen zonnepanelen op het dak liggen.

Blad 16 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

De gemeente Drimmelen maakt onderdeel uit van de energieregio West-Brabant. In deze regio werken gemeenten samen om een Regionale Energiestrategie (RES) op te stellen. De RES wordt de komende periode nog verder uitgewerkt, waarin onderzocht wordt hoe energie bespaart kan worden en welke vormen van duurzame energieopwekking in de gemeente kunnen worden ingepast. In de concept-RES is de doelstelling opgenomen om 15% besparing te realiseren op het gebruik van warmte in de gebouwde omgeving in 2030. Daarnaast gaat de concept-RES uit van de realisatie van 8 windturbines, 1 zonneveld in Terheijden en de inzet van zonne-energie op daken. Wat betreft trends en ontwikkelingen zal de energievoorziening de komende jaren ingrijpend veranderen. Dit heeft ook gevolgen voor de fysieke leefomgeving. Duurzame energieopwekking moet bijvoorbeeld ingepast worden. Daarnaast worden nieuwe gebouwen gasloos gerealiseerd. Tot slot is de verwachting dat technologische ontwikkelingen ervoor zorgen dat er steeds meer betaalbare mogelijkheden worden ontwikkeld om de energietransitie te realiseren. Dit leidt tot de volgende aandachtspunten: • Energiebesparing, zowel bij grootgebruikers als bij particulieren; • Verdere uitwerking van de RES en vervolgens de realisatie van de doelen uit deze RES; • De inpassing van duurzame energieopwekking in de fysieke leefomgeving.

Blad 17 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

5

Buitengebied

5.1

Woningbouw in het buitengebied Toelichting botsproef Er is vanuit de gemeente behoefte aan de uitbreiding van het aantal woningen (circa 900-1.200 woningen). Deze woningbouwopgave komt onder meer doordat huishoudens steeds kleiner worden en de landelijke trend in groei van het aantal inwoners. De opgave kan niet volledig in de dorpen worden gerealiseerd, tenzij in de hoogte wordt gebouwd. Daarom wordt er al snel gekeken naar mogelijkheden in het buitengebied. Hier liggen met name kansen voor bijzondere woonvormen. Het provinciaal beleid is bepalend voor de mogelijkheid om nieuwe woningen in het buitengebied te realiseren. Als de gemeente hierop inzet moet het gesprek met de provincie aangegaan worden om woningbouw in het buitengebied mogelijk te maken. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Woningbouw is mogelijk in het buitengebied; • Geen mogelijkheden voor woningbouw in het buitengebied. Beschrijving van de referentiesituatie Volgens de Woonvisie van de gemeente Drimmelen 2 is er in de gemeente sprake van een daling van het gemiddeld aantal personen per huishouden. Deze ontwikkeling komt onder andere door vergrijzing, toename van het aantal echtscheidingen en kleinere gezinnen met kinderen. Het aantal inwoners van de gemeente blijft naar verwachting stabiel tot 2030, maar het aantal eenpersoonshuishoudens zal gaan groeien.

De gemeente Drimmelen staat daarom voor een woningbouwopgave om deze eenpersoonshuishoudens te huisvesten. In de Woonvisie wordt een behoefte van ruim 1.000 extra woningen genoemd in de periode van 2017-2030. Volgens de provincie Noord-Brabant is de woningbouwprognose tot 2035 van 1.020 woningen. Volgens het CBS zijn er in de periode 2017-2019 per saldo 160 woningen gerealiseerd in de gemeente Drimmelen (zie onderstaande tabel). Op basis van de Woonvisie komt de woningbehoefte voor de periode 2020-2030 daarmee op ongeveer 840 extra woningen. Tabel 5.1 De realisatie van woningen in de gemeente Drimmelen in de periode 2017-2019 (bron: CBS) Beginstand woningvoorraad Eindstand woningvoorraad Saldo 2017 11.601 11.708 +107 2018 11.708 11.779 +71 2019 11.779 11.761 -18

Volgens de Woonvisie is de verhouding tussen huur- en koopwoning in de gemeente Drimmelen niet vergelijkbaar met de verhouding in de regio West-Brabant. In de gemeente Drimmelen is de verhouding ongeveer 23% huur en 77% koop. In de regio West-Brabant is deze verhouding ongeveer 38% huur (waarvan 28% sociale huur en 10% particuliere huur) en 62% koop. Er ligt dan ook een opgave voor de gemeente Drimmelen om meer huurwoningen te realiseren. 2

Woonvisie gemeente Drimmelen 2017-2021; Wonen op maat. Vastgesteld op 9 maart 2017.

Blad 18 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Figuur 5.1 Kenmerken van de woningvoorraad in 2015 (bron: Woonvisie gemeente Drimmelen)

Het buitengebied is grotendeels in gebruik met agrarische functies. Uit de leefomgevingsfoto blijkt de verwachting dat in de periode 2017-2030 ongeveer 6 hectare agrarische bebouwing vrijkomt. Dit oppervlak komt vrij omdat er naar verwachting 40 bedrijven in dezelfde periode zullen stoppen door schaalvergroting en/of een gebrek aan opvolging. Dit is een prognose van de provincie NoordBrabant. Deze Vrijgekomen Agrarische Bebouwing (VAB’s) biedt ruimte voor nieuwe functies, zoals wonen, toerisme of zorg. De gemeente Drimmelen heeft de ambitie om 150 woningen per jaar te realiseren. Het huidig beleid richt zich steeds meer op kleinschalige inbreidingslocaties. Dit heeft de prioriteit boven uitbreidingslocaties in het buitengebied. Woningbouw in de vorm van uitbreidingslocaties mag niet ten koste gaan van natuur. Het groen in kernen moet juist behouden blijven en versterkt worden.

5.1.1

Woningbouw is mogelijk in het buitengebied Beschrijving van het alternatief Er wordt in het kader van de woningbouwopgave niet alleen ruimte gezocht voor nieuwe woningen in de dorpen en dorpsranden, ook in het buitengebied moet ruimte gezocht worden om aan de woningbouwopgave te voldoen. Beoordeling Voor de beoordeling is onderscheid gemaakt tussen twee scenario’s: nieuwbouwontwikkeling van woningen in het buitengebied en transformatie van vrijgekomen agrarische bebouwing (VAB).

Blad 19 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Woningbouw in buitengebied (nieuwe bebouwing) Nieuwbouw ontwikkeling in het buitengebied leidt niet tot significante effecten op de gezondheid en veiligheid van mensen. Dit is sterk afhankelijk van de locatie van de nieuw te bouwen woningen, en niet van de activiteit zelf. Dit is neutraal beoordeeld voor het domein gezondheid en veiligheid. Nieuw te ontwikkelingen gebieden hebben een negatief tot zeer negatief effect op de omgevingskwaliteit in het buitengebied, doordat er verlies van landschapswaarden (bijvoorbeeld openheid) en natuurwaarden (bijvoorbeeld aantasting van leefgebied van plant- en diersoorten) kan optreden. Dit is negatief tot zeer negatief beoordeeld voor het domein omgevingskwaliteit. Met de bouw van woningen in het buitengebied kan een significante bijdrage geleverd worden aan de woningbouwopgave van circa 1.500 woningen tot 2030. Met de bouw van nieuwe woningen kan ook een slag gemaakt worden met het kwalitatieve woningaanbod. Dit neemt echter niet weg dat de bestaande woningen getransformeerd moeten worden om te passen bij de toekomstige woningvraag. Dit leidt tot een positieve beoordeling op het domein leefbaarheid. Tot slot draagt de bouw van nieuwe woningen in het buitengebied niet bij aan duurzaam (compact) ruimtegebruik. De mogelijkheden binnen het bestaand bebouwd gebied worden immers niet benut.

De omvang van de woningbouwopgave en het ruimtebeslag dat hiervoor nodig is in het buitengebied leidt tot een negatieve tot zeer negatieve beoordeling op het domein duurzaamheid.

Nieuwbouw in buitengebied (transformatie VAB’s) Transformatie van VAB’s leidt niet tot significante effecten op de gezondheid en veiligheid van mensen. Dit is sterk afhankelijk van de locatie van de nieuw te bouwen woningen, en niet van de activiteit zelf. Dit is neutraal beoordeeld voor het domein gezondheid en veiligheid. Als woningbouw in het buitengebied mogelijk wordt gemaakt door transformatie/optimalisatie van VAB’s, dan is er geen sprake van effecten op omgevingskwaliteit en duurzaamheid. De bebouwde omgeving in het buitengebied wordt immers niet uitgebreid. Dit is voor beide domeinen neutraal beoordeeld. De bijdrage aan de woningbouwopgave van de gemeente is positief beoordeeld voor het domein leefbaarheid. Echter bieden de VAB’s naar verwachting onvoldoende ruimte voor de gehele woningbouwopgave van 1.000 woningen tot 2030 waardoor de beoordeling ‘beperkt’ blijft tot positief.

Blad 20 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

5.1.2

Geen mogelijkheden voor woningbouw in het buitengebied Beschrijving van het alternatief Het buitengebied biedt geen ruimte voor de woningbouwopgave. Het buitengebied blijft daarmee ongewijzigd ten opzichte van de huidige situatie. De woningbouwopgave wordt in de dorpen en dorpsranden opgelost. Beoordeling Het buitengebied blijft in dit alternatief ongewijzigd: er vindt geen uitbreiding of transformatie/optimalisatie van de beboufwde omgeving plaats. Dit is neutraal beoordeeld voor het buitengebied. Als aandachtspunt wordt wel benoemd dat de woningbouwopgave in dit alternatief opgelost moet worden in de dorpen. Wat dit betekent voor de dorpen is meegewogen in de beoordelingen van botsproef 7 en botsproef 11.

5.2

Duurzame energieopwekking in het buitengebied Toelichting botsproef De gemeente staat voor een opgave met betrekking tot de klimaatdoelstellingen. De gemeente Drimmelen moet aan de slag met de opwekking van duurzame energie. In hoeverre wordt er ruimte gezocht in het buitengebied om aan deze opgave te voldoen? De mogelijkheden in de dorpen worden als eerste benut, zoals daken en zonnepanelen. Daarnaast zijn meerdere windmolens gepland in het westen van de gemeente. Het is aan de gemeente om naast deze mogelijkheden ook gronden in het buitengebied in te zetten ten behoeve van de energieopwekking. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Ruimte voor duurzame energieopwekking in het buitengebied; • Geen ruimte voor duurzame energieopwekking in het buitengebied.

Blad 21 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Beschrijving van de huidige situatie Volgens de concept-RES van de regio West-Brabant wordt er in de gemeente Drimmelen 117 GWh duurzame energie opgewekt. Deze hoeveelheid energie wordt opgewerkt door middel van zonnepanelen op daken, een zonnepark en twee windturbines. Daarnaast worden ook bestaande (harde) plannen tot deze 117 GWh gerekend, dit betreffen bijvoorbeeld de geplande windturbines aan de westzijde van de gemeente (zie volgende figuur). Aanvullend op de huidige energieopwekking van 117 GWh heeft de gemeente Drimmelen vanuit de concept-RES een opgave voor 26 GWh door middel van zon op dak.

Figuur 5.2 Elektriciteitskaart (bron: concept-RES West-Brabant)

Het doel van het huidige beleid rondom energietransitie is om in 2040 energieneutraal te zijn en in 2050 helemaal geen fossiele energie meer te gebruiken. Dit moet worden bereikt door waar mogelijk energie te besparen en duurzame energie op te wekken. De gemeente stimuleert nieuwe vormen van duurzame energieopwekking. Er wordt ingezet op zonne-energie en op windenergie.

Blad 22 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

5.2.1

Ruimte voor duurzame energieopwekking in het buitengebied Beschrijving van het alternatief De energieopgave van de gemeente Drimmelen wordt (gedeeltelijk) in het buitengebied ingevuld. Dit betekent dat er aan de westzijde van de gemeente windturbines en een zonnepark worden geplaatst. Beoordeling Windturbines brengen veiligheids- en gezondheidsrisico’s met zich mee voor de enkele woningen in dit gebied (bijvoorbeeld hinder door geluid en slagschaduw). Aangezien er in dit gebied weinig woningen te vinden zijn leidt dit tot een licht negatieve beoordeling voor het domein gezondheid en veiligheid. Het plaatsen van windturbines en een zonnepark in het open landschap is negatief beoordeeld voor omgevingskwaliteit door aantasting van de open- en weidsheid van het landschap. Een zonnepark biedt kansen om energieopwekking te combineren met natuurontwikkeling waardoor de beoordeling ‘beperkt’ blijft tot negatief en niet zeer negatief is beoordeeld. Met het realiseren van windturbines en een zonneveld wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de energieopgave van de gemeente. Het is echter nog onzeker of hiermee duurzaamheidsdoelstellingen behaald worden, waardoor een positief tot zeer positieve beoordeling voor het domein duurzaamheid is gegeven. Er zijn geen significante effecten op het domein leefbaarheid. Dit is neutraal beoordeeld.

5.2.2

Geen ruimte voor duurzame energieopwekking in het buitengebied Beschrijving van het alternatief In het buitengebied wordt geen duurzame energie opgewekt. In dit alternatief worden geen windturbines en zonneparken in het buitengebied gerealiseerd. Beoordeling Het buitengebied blijft in dit alternatief ongewijzigd: er wordt geen duurzame energieopwekking in het buitengebied gerealiseerd. Er zijn daarom geen effecten op de domeinen gezondheid en veiligheid, omgevingskwaliteit en leefbaarheid. De energieopgave moet bij dit alternatief in de dorpen opgelost worden. Als aandachtspunt wordt hierbij genoemd dat hiermee waarschijnlijk niet aan de volledige energieopgave voldaan kan worden, omdat er in de dorpen te weinig ruimte hiervoor is. Dit is negatief tot zeer negatief beoordeeld voor het domein duurzaamheid.

Blad 23 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

5.3

Omgang met verduurzamingsinitiatieven Toelichting botsproef Er bestaan in de gemeente veel ideeën en initiatieven van bedrijven en inwoners om te verduurzamen en energie op te wekken. Voorbeelden zijn het gebruik van VAB’s voor duurzame initiatieven, of het plaatsen van zonnepanelen op een bedrijfslocatie. Dergelijke initiatieven lopen vaak tegen de regelgeving aan. Welke ruimte wil de gemeente bieden aan verduurzamingsinitiatieven? Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Mogelijkheden voor verduurzamingsinitiatieven; • Restricties voor verduurzamingsinitiatieven vanuit gemeentelijk beleid. Beschrijving van de referentiesituatie Volgens de Klimaatmonitor (zie figuur 5.3) zijn binnen de bebouwde omgeving de woningen de grootste energieverbruikers. Zoals in figuur 5.4 is weergegeven betreft het energieverbruik van woning voornamelijk het gebruik van gas. Ondanks dat er het gebruik van gas door woningen de afgelopen jaren is afgenomen ligt hier de grootste potentie om te verduurzamen in de gemeente Drimmelen.

Figuur 5.3 Energieverbruik in de gebouwde omgeving van de gemeente Drimmelen (Bron: Klimaatmonitor)

Blad 24 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Figuur 5.4 Gas- en elektriciteitsgebruik van woningen in de gemeente Drimmelen (bron: Klimaatmonitor)

Het huidig beleid is erop gericht om ruimte te geven aan nieuwe vormen van duurzame energieopwekking. Er wordt ingezet op zonne-energie en windenergie. Er bestaan echter geen kaders over hoe met initiatieven vanuit de samenleving of het bedrijfsleven moet worden omgegaan.

5.3.1

Mogelijkheden voor verduurzamingsinitiatieven Beschrijving van het alternatief Inwoners en bedrijven kunnen zelf initiatief nemen voor verduurzaming en kleinschalige energieopwekking, zoals het plaatsen van zonnepanelen op daken. Beoordeling Verduurzaming van bedrijven is voornamelijk gericht op de toepassing van zonnepanelen op het dak. Dit leidt niet tot veranderingen in de milieubelasting en heeft daarom geen effect op het domein gezondheid en veiligheid. Dit is neutraal beoordeeld. Verduurzaming van bedrijven leidt ook niet tot effecten op de omgevingskwaliteit. Dit is neutraal beoordeeld. In het geval dat (kleine) windturbines op bedrijventerreinen mogelijk gemaakt worden bestaat er wel kans op negatieve effecten op de domeinen omgevingskwaliteit en gezondheid en veiligheid, doordat windturbines zichtlijnen kunnen aantasten en hinder kunnen veroorzaken met betrekking tot geluid en slagschaduw. Dit is dan ook een aandachtspunt indien (kleine) windturbines mogelijk worden gemaakt. Ruimte geven aan bedrijven om te verduurzamen leidt tot een betere leefbaarheid doordat bedrijven hun eigen (financiële) afwegingen kunnen maken om te verduurzamen. Dit leidt tot positieve effecten op werkgelegenheid en economie. Het verduurzamen van bedrijven leidt tot een meer toekomstbestendiger= economie en leidt daarom tot een positieve beoordeling op leefbaarheid.

Blad 25 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Tot slot is duurzaamheid als positief tot zeer positief beoordeeld. Bedrijven met een relatief groot dakoppervlak kunnen met zonnepanelen op die daken een belangrijke bijdrage leveren aan de duurzaamheidsdoelstellingen. Het is echter onzeker of hiermee de energiedoelstellingen gehaald worden.

5.3.2

Restricties voor verduurzamingsinitiatieven Beschrijving van het alternatief Initiatieven voor verduurzaming kunnen niet plaatsvinden door restricties vanuit gemeentelijk beleid. Beoordeling De voortzetting van het huidige beleid levert geen wezenlijke veranderingen op voor de leefomgeving ten opzichte van de huidige situatie. Dit is voor alle domeinen beoordeeld als neutraal. Wel is er een aandachtspunt te noemen. Als er restricties voor verduurzamingen blijven bestaan is het de vraag of de opgave voor een energieneutrale samenleving wordt behaald. Wanneer verduurzaming op bedrijventerreinen in beperkte mate wordt toegestaan, zal op andere plekken in de gemeente ruimte gevonden moeten worden voor de energieopgave, bijvoorbeeld in het buitengebied (zie paragraaf 5.2).

5.4

Landbouwtransitie Toelichting botsproef Er zijn meerdere ontwikkelingen en opgaven die effect hebben op de agrarische sector en bedrijvigheid in de gemeente Drimmelen. Dit betreffen bijvoorbeeld de reductie van het energiegebruik, het terugdringen van de stikstofuitstoot en de trend om meer circulair te werken. Dit heeft impact op de bedrijfsvoering van agrarische bedrijven. Het is, met het oog op

Blad 26 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

investeringen voor de lange termijn, belangrijk voor bedrijven om te weten welk standpunt de gemeente hierin neemt. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Behoud schaalvergroting in de landbouw; • Stimuleren van kringlooplandbouw. Beschrijving van de referentiesituatie Uit de leefomgevingsfoto blijkt dat er 196 landbouwbedrijven in de gemeente Drimmelen waren gevestigd in 2019. Dit betreft zowel bedrijven in de akkerbouw, tuinbouw als veeteelt. De glastuinbouw is voornamelijk geconcentreerd in het deelgebied Plukmade (zie figuur 2.1). Het huidige landbouwsysteem is gericht op schaalvergroting. Hierbij kunnen landschapselementen worden verwijderd en vindt er intensivering van de landbouw plaats. Over het algemeen geldt: hoe intensiever en grootschaliger de landbouw wordt, hoe groter de belasting op de omgeving naar verwachting wordt. Kringlooplandbouw houdt in dat agrarische biomassa en de daarin opgeslagen voedingsstoffen vastgehouden worden in het voedselsysteem. Door zuiniger om te gaan met schaarse grondstoffen en minder biomassa te verspillen, hoeven minder voedingsstoffen van elders te worden aangevoerd in de vorm van bijvoorbeeld kunstmest en geïmporteerd veevoer. De beschikbaarheid van circulaire grondstoffen bepaalt daarmee de productiecapaciteit en de mogelijkheden voor consumptie die daaruit voortvloeien.

In het huidig beleid komt duurzaamheid steeds meer centraal te staan. Er wordt een balans gezocht tussen omgevingskwaliteit en economische ontwikkeling. Ondernemers worden gefaciliteerd om kansen te benutten. Daarbij krijgen jonge ondernemers de ruimte om een eigen bedrijf op te starten. Ook biedt de gemeente ruimte aan bedrijven om in te spelen op ontwikkelingen, onder voorwaarde dat nieuwvestiging en verandering van bedrijfsprocessen niet leiden tot onevenredige negatieve effecten op de fysieke leefomgeving.

5.4.1

Behoud schaalvergroting in de landbouw Beschrijving van het alternatief De huidige schaalvergroting wordt doorgezet waarbij landschapselementen kunnen worden verwijderd, verlies van kleinschaligheid in het landschap kan optreden en monoculturen worden toegepast. Beoordeling Bij schaalvergroting in de landbouw kan de milieudruk op het buitengebied en de woongebieden toenemen door bijvoorbeeld de toename van het gebruik van bestrijdingsmiddelen, geur- en stikstofemissie en het gebruik van zware machines. Dit kan leiden tot gezondheidsrisico’s voor inwoners van de gemeente Drimmelen en leidt daarom tot een negatieve beoordeling voor het domein gezondheid en veiligheid. Bij schaalvergroting kunnen (kleinschalige) landschapselementen verdwijnen en zo landschappelijke en natuurlijke waarden aangetasten. Ook leidt schaalvergroting waarschijnlijk tot meer vee en gebruik van zwaardere machines. Hiermee nemen de risico’s voor de biodiversiteit

Blad 27 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

toe. Zowel directe effecten van verstoring en habitatverlies, als indirecte effecten van stikstofdepositie zijn waarschijnlijk. Zonder mitigerende maatregelen kunnen effecten op Natura2000-gebied De Biesbosch niet worden uitgesloten. Dit is negatief beoordeeld voor het domein omgevingskwaliteit. Er is geen zeer negatieve beoordeling gegeven, omdat schaalvergroting in de landbouw niet in alle gevallen deze effecten zal hebben. De randvoorwaarden die worden gesteld voor schaalvergroting, eventuele compensatie en de uiteindelijke inpassing kunnen effecten mitigeren. Bovendien is onzeker in welke mate schaalvergroting zal optreden. Schaalvergroting in de landbouw kan leiden tot een afname van de werkgelegenheid in het buitengebied doordat het aantal bedrijven krimpt. De afzet van de landbouwsector neemt echter toe waarmee economische voordelen gepaard gaan. De effecten op het domein leefbaarheid zijn derhalve neutraal beoordeeld. Schaalvergroting betekent ook dat duurzame vormen van landbouw minder kans krijgen om tot ontwikkeling te komen en dat het grondgebruik minder duurzaam wordt gebruikt (monofunctioneel). Deze effecten zijn negatief beoordeeld voor het domein duurzaamheid.

5.4.2

Stimuleren van kringlooplandbouw Beschrijving van het alternatief Landbouwbedrijven zijn genoodzaakt om het energieverbruik te reduceren, meer circulaire methoden toe te passen en de milieudruk te verlagen (bijvoorbeeld een reductie van stikstof). Beoordeling Het stimuleren van kringlooplandbouw kan leiden tot positieve effecten op de gezondheid, veiligheid, omgevingskwaliteit en (met name) duurzaamheid. Een kleinschaliger landschap heeft meer kwaliteiten, zoals landschapselementen en meer biodiversiteit. Door kringlooplandbouw te stimuleren kunnen bestaande landschapselementen, zoals houtwallen, behouden blijven. Een kleinschaliger landschap kan werken als een gesloten systeem, waarbij de emissie (van bijvoorbeeld stikstof) afneemt. Kleinschaligheid leidt ook tot minder milieudruk (geluid, luchtverontreinigende stoffen). Dit is positief beoordeeld voor de domeinen omgevingskwaliteit en gezondheid en veiligheid. Kringlooplandbouw leidt tot een duurzamer grondgebruik, minder gebruik van grondstoffen en minder en groener energiegebruik. Dit is zeer positief beoordeeld voor het domein duurzaamheid. Voorwaarde hiervoor is wel dat de transitie naar kringlooplandbouw daadwerkelijk wordt gerealiseerd en niet slechts een beleidsambitie blijft.

Blad 28 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Blad 29 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

6

Biesbosch

6.1

Ontwikkeling van de Biesbosch Toelichting botsproef De Biesbosch is een natuurgebied en is aangewezen als Natura 2000-gebied. Naast natuurbelangen spelen er in het gebied ook belangen voor toerisme en recreatie. De vrijetijdseconomie is een bron van inkomsten voor de gemeente. Wat is de juiste balans tussen deze twee belangen? Kunnen bijvoorbeeld randvoorwaarden gesteld worden aan het toerisme (zoals alleen elektrische boten toestaan), zodat verstoring van de natuur zoveel mogelijk wordt voorkomen. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • In de Biesbosch staat natuurbescherming centraal; • De Biesbosch benutten als toeristische trekpleister. Beschrijving van de referentiesituatie Binnen de Europese Unie zijn de belangrijkste leefgebieden van de meest bedreigde en waardevolle soorten en habitattypen aangewezen als Natura 2000-gebied. Deze Natura 2000gebieden moeten samen een Europees ecologisch netwerk vormen om de achteruitgang van de biodiversiteit te keren. De juridische basis voor dit netwerk zijn de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn, die in Nederland zijn vertaald in de Wet natuurbescherming (Wnb). Per gebied zijn voor de soorten en habitattypen instandhoudingsdoelstellingen bepaald. Dit kunnen doelstellingen zijn met betrekking tot behoud of uitbreiding/verbetering. De Biesbosch is aangewezen als Natura 2000-gebied (zie onderstaand figuur).

Voor dit gebied zijn instandhoudingsdoelstellingen voor soorten bepaald zodat aantasting van de natuurlijke kenmerken van het gebied voorkomen wordt. Het gebied is daarnaast aangewezen als stiltegebied.

Figuur 6.1 Begrenzing van het Natura 2000-gebied de Biesbosch (bron: ministerie LNV)

Blad 30 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

In het coalitieakkoord staat dat er een verdere verkenning plaatsvindt naar de toeristische mogelijkheden van de Biesbosch. De rust en natuur worden beschermd bij nieuwe ontwikkelingen. Er bestaat niet alleen aandacht voor de effecten op de Natura 2000-gebieden, maar ook voor effecten van ontwikkelingen op andere beschermde natuurgebied en soorten.

6.1.1

Natuurbescherming staat centraal Beschrijving van het alternatief De Biesbosch is volledig beschermd als natuurgebied. Deze bescherming gaat verder dan nu het geval is doordat het gebied minder toegankelijk is voor toerisme en recreatie. Beoordeling Het beschermen van de Biesbosch en het minder toegankelijk maken van dit natuurgebied voor toerisme en recreatie leidt tot verlies van de mogelijkheden om te kunnen recreëren. Gezond gedrag (zoals wandelen en fietsen) wordt hiermee minder gestimuleerd. Dit is negatief beoordeeld voor het domein gezondheid en veiligheid. Voor de omgevingskwaliteit van de Biesbosch is dit alternatief zeer positief. De natuurwaarden in de Biesbosch kunnen zich onverstoord ontwikkelen en de verstoring van de Biesbosch door toerisme en recreatie neemt af. Er komen in dit alternatief minder toeristen/recreanten naar de Biesbosch. Dit leidt tot minder inkomsten en werkgelegenheid in de toeristische/recreatieve sector. Ook is de Biesbosch niet langer als voorziening voor openluchtrecreatie voor iedereen toegankelijk. Dit is negatief beoordeeld voor het domein leefbaarheid. Dit alternatief leidt niet tot significante effecten op duurzaamheid. Dit domein is derhalve neutraal beoordeeld.

6.1.2

Benutten als toeristische trekpleister Beschrijving van het alternatief De Biesbosch wordt benut als toeristische trekpleister. Dit betekent dat toeristen en recreanten naar het gebied worden getrokken. De Biesbosch krijgt hierdoor te maken met een toename van het aantal bezoekers. Beoordeling

Blad 31 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Met het benutten van de Biesbosch als toeristische trekpleister wordt beweging (fietsen en wandelen) gestimuleerd. In de huidige situatie zijn deze vormen van beweging in de Biesbosch ook al mogelijk waardoor er geen wezenlijk verschil bestaat ten opzichte van de huidige situatie. Het domein gezondheid en veiligheid is daarom neutraal beoordeeld. Door een toename van het aantal bezoekers neemt de verstoring (geluid, licht, aanwezigheid) in de Biesbosch toe wat leidt tot aantasting van natuurwaarden en een afname van de biodiversiteit. Dit is zeer negatief beoordeeld voor het domein omgevingskwaliteit. De leefbaarheid neemt toe doordat er meer werkgelegenheid ontstaat in de toeristische sector. Dit is positief beoordeeld voor het domein leefbaarheid. Het aandachtspunt hierbij is wel dat meer verkeer kan leiden tot een te grotere parkeerdruk op de parkeerplaatsen nabij toeristische trekpleisters. Dit alternatief leidt niet tot effecten op duurzaamheid. Dit domein is derhalve neutraal beoordeeld.

Blad 32 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

7

Dorpen

7.1

De initiatiefnemer van woningbouw Toelichting botsproef In de gemeente Drimmelen is de komende jaren behoefte aan nieuwe woningen, waarbij er vooral vraag is naar woningen voor ouderen en personen met een klein besteedbaar inkomen. Vanuit de woonvisie stuurt de gemeente (op hoofdlijnen) woningbouw in de gemeente Drimmelen, zodat het juiste aanbod wordt ontwikkeld bij de vraag die er is. Deze botsproef richt zich op de vraag of de gemeente deze rol voortzet, of meer gaat overlaten aan de markt. Het overlaten van woningbouw aan de markt kan ertoe leiden dat niet het type woningen wordt gebouwd waar behoefte aan is, maar bijvoorbeeld (grote) eengezinswoningen met hogere winstmarges. De gemeente kan ervoor kiezen om de ambitie voor de gewenste woningtypen per dorp scherper te formuleren in de omgevingsvisie, om via uitnodigingsplanologie de markt uit te dagen tot de bouw van deze woningen. De gemeente staat ook voor de opgave om het huidige woningaanbod te verbeteren en meer levensloopbestendig te maken. Welke positie wil de gemeente hierin nemen? Dit leidt tot de volgende alternatieven: • De gemeente stuurt de bouw van woningen; • De bouw van woningen wordt overgelaten aan de markt. Beschrijving van de referentiesituatie In de gemeente Drimmelen bestaat met name vraag naar (sociale) huurwoningen (zie paragraaf 5.1).

In de Woonvisie is per dorp in beeld gebracht hoeveel woningen per dorp nodig zijn en welke type woningen dit betreft: sociale huur, dure huur, goedkope koop, middeldure koop of dure koop. In verschillende dorpen is inmiddels voldaan aan de behoefte in het dure segment, maar loopt de bouw van goedkope koop- en huurwoningen achter. Het huidig beleid richt zich op de kwaliteit van de kernen en het verbeteren van de bestaande woningvoorraad zodat dit beter aansluit op de vraag. Omwille van de levendigheid en leefbaarheid in alle kernen is het behouden van starters en jonge gezinnen belangrijk. Betaalbare woningen zijn voor deze groep randvoorwaarde. Om het aantrekkelijke landelijke woonklimaat in de kernen te behouden, richt het beleid zich steeds meer op kleinschalige inbreidingslocaties. Dit heeft de prioriteit boven uitbreidingslocaties. De leefbaarheid in de gemeente kan vergroot worden door meer verschillende doelgroepen aan te trekken met verschillende woonvormen. De gemeente streeft ernaar om jongeren en personen met een kleiner besteedbaar inkomen (waaronder arbeidsmigranten) te behouden/aan te trekken door woningen beschikbaar te stellen en te experimenteren met nieuwe woonvormen (o.a. flexwonen).

Blad 33 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

7.1.1

De gemeente stuurt de bouw van woningen Beschrijving van het alternatief De bouw van nieuwe woningen wordt vanuit de gemeente gestuurd. Er wordt ingezet om meer woningen te realiseren voor ouderen en personen met een klein besteedbaar inkomen (zoals starters, jongeren en arbeidsmigranten). Beoordeling De sturing van de gemeente op de bouw van nieuwe woningen is neutraal beoordeeld voor de domeinen gezondheid en veiligheid, omgevingskwaliteit en duurzaamheid. Er liggen wel kansen om met sturing invulling te geven aan deze domeinen. Bijvoorbeeld door sociale woningen niet te bouwen op de meest milieubelaste plekken, zoals langs de A59, of door extra aandacht te geven aan kwaliteiten van de leefomgeving (meer groen in de wijk). Voor de leefbaarheid is sturing positief tot zeer positief. De gemeente kan sturen op de bouw van woningen voor doelgroepen die op dit moment niet zo makkelijk aan een woning kunnen komen. Bijvoorbeeld door gewenste percentage per woningtype op te stellen.

7.1.2

De bouw van woningen wordt overgelaten aan de markt Beschrijving van het alternatief Het wordt aan de markt overgelaten welke woningen gebouwd worden. Beoordeling De bouw van woningen overlaten aan de markt is neutraal beoordeeld voor de domeinen gezondheid en veiligheid en leefbaarheid. Woningen laten bouwen door de markt leidt niet tot een verhoogde of verlaagde milieudruk. Bij de locatiekeuze van de woningen kan wel rekening gehouden worden met de milieudruk op een beoogde locatie. Woningbouw overlaten aan de markt leidt enerzijds tot een (grotere) bijdrage aan de kwantitatieve opgave. Anderzijds bestaat de kans dat niet het juiste type woningen gebouwd wordt waar vraag naar is. Daarom scoort het domein leefbaarheid neutraal. Woningen laten bouwen door de markt kan licht positief zijn voor de omgevingskwaliteit en duurzaamheid doordat er mogelijk meer budget beschikbaar is (door een positievere businesscase) om hier invulling aan te geven door middel van bijvoorbeeld meer groen in de leefomgeving, klimaatadaptatiemaatregelen en circulair bouwen.

Blad 34 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

7.2

Woningbouw in grote of kleine dorpen Toelichting botsproef Zoals ook uit paragraaf 5.1 en 7.1 blijkt, staat de gemeente voor een woningbouwopgave. Er is er zijn onvoldoende woningen voor de eigen bevolking. Hierbij dient niet alleen een keuze gemaakt te worden over het type woningen dat gerealiseerd wordt, ook de locatie van de woningen is van belang. De gemeente kan ervoor kiezen om alleen nieuwe woningen mogelijk te maken in de grote dorpen, bijvoorbeeld omdat hier voldoende voorzieningen aanwezig zijn. In kleinere dorpen wordt met deze keuze geen ruimte gelaten voor groei en staat rust centraal. Daarentegen kan de gemeente er ook voor kiezen om nieuwe woningen ook in de kleine dorpen toe te staan, en woningbouw meer gelijkmatig over de dorpen te verspreiden. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Alleen nieuwe woningen in grote dorpen realiseren. Dit betreffen Made, Terheijden en Lage Zwaluwe.; • Zowel in grote als kleinere dorpen worden nieuwe woningen gebouwd. Beschrijving van de referentiesituatie De woningbouwopgave voor de gemeente Drimmelen is in de Woonvisie (2017) nader uitgewerkt per dorp. In de dorpen Made, Terheijden en Lage Zwaluwe is de woningbouwopgave op basis van de woningbouwprognoses een stuk groter dan in de kleinere dorpen Hooge Zwaluwe, Wagenberg en Drimmelen (zie onderstaande tabel).

Er bestaat dus een vraag naar woningen in de kleinere dorpen, alleen heeft deze een kleinere omvang dan de vraag in Made, Terheijden en Lage Zwaluwe. Tabel 7.1 Woningbouwopgave per dorp voor de periode 2017-2024 Dorp Woningbouwopgave (2017-2021) Made 390 Terheijden 195 Lage Zwaluwe 135 Hooge Zwaluwe 30 Wagenberg 55 Drimmelen 15 Totaal 820

In paragraaf 5.1 is geconcludeerd dat er in de periode 2017-2019 in het woningaanbod in de gemeente met 160 woningen is toegenomen. De beoogde woningbouwopgave van 820 is daarmee nog niet behaald. De verwachting is dan ook dat er in alle dorpen, zowel de grotere als de kleinere, een woningbouwopgave ligt.

Blad 35 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Het huidige beleid richt zich steeds meer op kleinschalige inbreidingslocaties om het aantrekkelijke woonklimaat in de kernen te behouden. Dit heeft de prioriteit boven uitbreidingslocaties. Bij de ontwikkeling van nieuwe woningen wordt vergroening van de openbare ruimte gestimuleerd en verstening in de kernen beperkt.

7.2.1

Alleen nieuwe woningen in grote dorpen realiseren Beschrijving van het alternatief Nieuwbouwwoningen worden alleen in de grote dorpen (Made, Terheijden en Lage Zwaluwe) gerealiseerd. Dit zijn ook de dorpen waar voorzieningen aanwezig zijn. In de kleinere dorpen is geen ruimte voor groei van het aantal woningen. Beoordeling Alleen woningen bouwen in de drie grotere dorpen leidt tot een grotere kans op milieuhinder door de nabijheid van de snelweg. De gezondheidseffecten die deze milieuhinder met zich mee brengt leiden tot een licht negatieve beoordeling gezondheid en veiligheid. De beoordeling is slechts licht negatief omdat er op dit moment al in de nabijheid van de snelweg woningen te vinden zijn. Het alternatief heeft slechts een beperkte invloed op de gemiddelde milieubelasting in de gemeente. De bouw van woningen in Lage Zwaluwe geeft risico’s voor de omgevingskwaliteit doordat er gebouwd kan worden in (de nabijheid van) het beschermde dorpsgezicht. Hiermee bestaat een risico op aantasting van cultuurhistorische waarden. Voor Made en Terheijden bestaat dit risico niet omdat deze dorpen geen beschermd dorpsgezicht hebben. Het risico voor de omgevingskwaliteit in Lage Zwaluwe resulteert in een negatieve beoordeling voor het domein omgevingskwaliteit. Uitbreiding van de grote dorpen leidt niet tot wezenlijke effecten op de leefbaarheid in de dorpen.

Dit is neutraal beoordeeld. Duurzaamheid is licht positief beoordeeld doordat er bij clustering van de woningbouwopgave in de grotere dorpen meervoudig ruimtegebruik toegepast kan worden door woningen te stapelen.

7.2.2

Zowel in grote als kleinere dorpen worden nieuwe woningen gebouwd Beschrijving van het alternatief Nieuwe woningen worden zowel in grote als in de kleinere dorpen gerealiseerd. De nieuwe woningen worden meer gelijkmatig over de dorpen verspreid.

Blad 36 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Beoordeling Woningen bouwen in de kleinere dorpen heeft geen wezenlijk effect op de gezondheid en de veiligheid. Dit is neutraal beoordeeld. Er kunnen wel negatieve effecten optreden op de omgevingskwaliteit, doordat er gebouwd kan worden in (de nabijheid van) het beschermde stads- en dorpsgezicht van Lage Zwaluwe, Hooge Zwaluwe en Drimmelen. Het effect van nieuwbouw nabij of in beschermde stads- en dorpsgezichten kan de cultuurhistorische waarden aantasten. Voor de leefbaarheid van de dorpen is toevoegen van nieuwe woningen licht positief beoordeeld, omdat daarmee de kleine dorpen (met bijbehorende voorzieningen) in stand worden gehouden. De grote dorpen kunnen zich makkelijker zelf in stand houden. Voor duurzaamheid treden er geen wezenlijke effecten op. Dit is neutraal beoordeeld.

7.3

Realisatie van voorzieningen Toelichting botsproef Het is de rol van de gemeente om een bepaald voorzieningenniveau te realiseren en te behouden. Daarin kunnen voor de toekomst strategische keuzes worden gemaakt. De gemeente kan ervoor kiezen om alleen de centrumfunctie (voorzieningen, winkels, horeca) in Made te versterken, waarbij de voorzieningen in andere dorpen niet op peil worden gehouden. Daarentegen kan de gemeente kan er ook voor kiezen om ook in alle andere dorpen een goed voorzieningenniveau te behouden. Echter moet dit niet leiden tot leegstand in de Marktstraat in Made. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Made wordt versterkt als centrumfunctie; • Behoud en toevoeging van voorzieningen in andere dorpen dan Made. Beschrijving van de referentiesituatie Binnen de gemeente Drimmelen is het voorzieningenniveau in de dorpen Made en Terheijden het grootst. Hier zijn bijvoorbeeld winkelvoorzieningen, horeca, maatschappelijke voorzieningen en een uitgebreide sportvoorzieningen te vinden. In Lage Zwaluwe is relatief veel bedrijvigheid te vinden en daardoor ook een goed basisvoorzieningenniveau. Zo is er een basisschool, supermarkt, sportaccommodatie en enkele horeca- en detailhandelsfuncties. Hooge Zwaluwe en Wagenberg zijn kleine dorpen met een redelijk voorzieningenniveau. De basisvoorzieningen zoals een basisschool en enkele winkelvoorzieningen zijn hier aanwezig.

Het dorp Drimmelen is voornamelijk gericht op recreatieve voorzieningen. In het dorp zijn naast de recreatieve voorzieningen alleen

Blad 37 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

enkele basisvoorzieningen aanwezig. Zo is er een supermarkt gevestigd in het havengebied, maar geen basisschool. Het huidige beleid richt zich op de concentratie van voorzieningen in goed bereikbare centra. In Made wordt ervoor gezorgd dat winkels zoveel mogelijk bij elkaar aan de Marktstraat gelegen zijn, zodat deze gemakkelijk bezocht kunnen worden door de inwoners. In alle kernen worden (basis)voorzieningen behouden. Het streven is om in iedere kern een ontmoetingsplek/dagopvang voor ouderen te hebben.

7.3.1

Made wordt versterkt als centrumfunctie Beschrijving van het alternatief De centrumfunctie in Made wordt versterkt. In de andere dorpen wordt wel gestreefd naar het behoud van basisvoorzieningen. Aanvullende voorzieningen (winkels, horeca) worden alleen in Made versterkt. Beoordeling Het versterken van de centrumfunctie in Made is neutraal beoordeeld voor alle domeinen. Voor het domein leefbaarheid kan dit alternatief leiden tot een (beperkte) leegloop in de kleinere dorpen, maar kan juist zorgen voor een versterking van de economie en de levendigheid in Made. Dit positieve en negatieve effect leiden gezamenlijk tot een neutrale beoordeling voor het domein leefbaarheid.

7.3.2

Behoud en toevoeging van voorzieningen in andere dorpen dan Made Beschrijving van het alternatief Naast Made wordt ook in alle andere dorpen ingezet op een goed voorzieningenniveau. Zo worden horeca en winkels in de dorpen behouden en zo nodig versterkt. Beoordeling Het behouden en toevoegen van voorzieningen in alle leidt tot een betere leefbaarheid, doordat de kans groter is dat de voorzieningen (en daardoor de werkgelegenheid, economie en de nabijheid van voorzieningen voor de inwoners) in de kleinere dorpen behouden kunnen blijven. Dit is voor het domein leefbaarheid positief beoordeeld. Op de overige domeinen treden geen effecten op.

Blad 38 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

7.4

Stationsgebied Lage Zwaluwe Toelichting botsproef Het station bij Lage Zwaluwe ligt direct naast de A16 in een verder afgelegen gebied, midden in de weilanden en zonder enige voorzieningen bij het station. Mede daardoor is dit het slechtst gewaardeerde NS station van Nederland, blijkt uit een klanttevredenheidsonderzoek van de NS. Dit gebied biedt echter volop kansen. Bijvoorbeeld om bij te dragen aan de behoefte aan bedrijfsruimte in de gemeente Drimmelen. Het is aan de gemeente om een toekomstperspectief te kiezen voor het stationsgebied. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Ontwikkelen van een nieuw (regulier) bedrijventerrein; • Combinatie van MKB, toerisme en recreatie. Op een nieuw te ontwikkelen bedrijfslocatie wordt ruimte gemaakt voor MKB, toerisme en recreatie. Daarmee kunnen deze sectoren versterkt worden en streekproducten op de kaart zetten; • Behoud huidige situatie. Beschrijving van de referentiesituatie Het station Lage Zwaluwe is het slechtst gewaardeerde NS station van Nederland. Vanwege de bereikbaarheid via het spoor en de A16 bestaan er mogelijkheden om rondom het station ruimte te bieden aan nieuwe bedrijven. Hiermee kan het station beter benut worden en kan invulling gegeven aan eventuele behoefte voor bedrijfsruimte. De ontwikkeling van het stationsgebied heeft raakvlak met de geplande windmolens in dit gebied (zie paragraaf 5.2).

Met het huidige beleid wordt ingezet op het behouden en versterken van het vestigingsklimaat. Bedrijven worden zoveel mogelijk behouden op goed bereikbare plekken aan de rand van kernen, zodat zij zo min mogelijk overlast veroorzaken voor omwonenden.

7.4.1

Ontwikkelen nieuw bedrijventerrein Beschrijving van het alternatief Aanleg van een nieuw (regulier) bedrijventerrein nabij het station Lage Zwaluwe. Beoordeling Het realiseren van een bedrijventerrein in de omgeving van station Lage Zwaluwe is neutraal beoordeeld voor gezondheid en veiligheid. Op dit domein zijn geen wezenlijke effecten te

Blad 39 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

verwachten doordat een bedrijventerrein maar beperkt gevoelig is voor de heersende milieugezondheidskwaliteit (geluid van spoor en weg, windturbines). De omgevingskwaliteit gaat achteruit bij het realiseren van een bedrijventerrein in het relatief open gebied. Daarnaast kan de biodiversiteit ter plaatse afnemen met een toename van verharding en verstoring. Dit is negatief beoordeeld. De locatie is goed ontsloten met het openbaar vervoer en de auto. Deze bereikbaarheid is gunstig voor de ontwikkeling van een bedrijventerrein. Daarnaast kan er met de ontwikkeling van een nieuwe bedrijventerrein nieuwe werkgelegenheid gecreëerd worden, bijvoorbeeld in sectoren zoals de logistiek/industrie en MKB. Dit is gunstig voor de leefbaarheid. Voorwaarde voor deze positieve effecten is wel dat er daadwerkelijk vraag is naar een nieuw bedrijventerrein. Duurzaamheid is neutraal beoordeeld. Er is sprake van duurzaam ruimtegebruik, omdat de locatie nabij een treinstation geschikt is voor een dergelijke functie. Het bouwen van een nieuw bedrijventerrein leidt echter wel tot een toename van het grondstofgebruik. Gezamenlijk leidt dit tot een neutrale beoordeling.

7.4.2

Bedrijfslocatie voor MKB, toerisme en recreatie Beschrijving van het alternatief Een bedrijfslocatie nabij het station waarmee de MKB, toerisme en recreatie versterkt worden. Er wordt de sectoren die hier zullen vestigen worden gereguleerd, waarbij wordt ingezet op sectoren waarmee streekproducten op de kaart gezet worden. Beoordeling De beoordeling is hetzelfde als voor het ontwikkelen van bestaande bedrijfsvestigingen (zie paragraaf 7.4.1). Inzetten op MKB, toerisme en recreatie leidt niet tot wezenlijke andere effecten. Echter is het realiseren van een bedrijventerrein wel logischer gezien de bestaande (landschappelijke en natuurlijke) kwaliteiten van de locatie. De locaties is immers geen toeristische trekpleister.

Blad 40 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

7.4.3

Behoud van de huidige situatie Beschrijving van het alternatief Het stationsgebied blijft behouden zoals het nu is. Beoordeling Het stationsgebied blijft in dit alternatief onveranderd. Dit is neutraal beoordeeld voor alle domeinen.

7.5

Levendige dorpen Toelichting botsproef Evenementen en horeca dragen bij aan levendigheid in een dorp. Meer evenementen en meer ruimte voor de horeca (bijvoorbeeld door middel van ruimere openingstijden) kunnen een impact hebben op het woonplezier van omwonenden om dat ze bijvoorbeeld geluidhinder veroorzaken. Met goede richtlijnen voor evenementen en de horeca, zoals een bepaalde locatie of de schaalgrootte van een evenement, kan overlast worden beperkt. Met de juiste richtlijnen kunnen evenementen juist bijdragen aan het woongenot. Dit leidt tot de volgende alternatieven • Ruimte voor evenementen en horeca; • Behoud van huidig woonklimaat. Beschrijving van de referentiesituatie In de gemeente Drimmelen vinden jaarlijks circa 300 evenementen plaats. Op dit moment zijn er geen vaste evenementenlocaties. Wel zijn er plekken die vaak gebruikt worden voor evenementen. Dit betreffen voornamelijk de centra van de dorpen. In de gemeente worden meerdere jaarlijks terugkerende evenementen georganiseerd, zoals de najaarskermis in Made en Bruisend Made, I Love Traaie in Terheijden en de Vlaggetjesdagen in Drimmelen. Daarnaast worden ook meerdere kleinere evenementen georganiseerd in de dorpen. Tot slot wordt ook de Brieltjenspolder regelmatig gebruikt voor evenementen. Deze locatie ligt verder van woningen af, waardoor voornamelijk de evenementen in de dorpen voor overlast kunnen zorgen.

De doelstelling van de gemeente is om een integraal evenementenbeleid op te stellen, waarbij regelgeving, openbare orde en veiligheid en dienstverlening leidend zijn. Daarmee kan de balans tussen alle betrokkenen verduidelijkt worden. Evenementen(organisatoren) vragen bij de gemeente een vergunning aan. In het vergunningentraject zijn veel partijen betrokken. De organisator dient in samenwerking met onder meer de gemeente, de politie en hulpdiensten tot een optimale planvorming voor het evenement te komen. De gemeente is naast het verstrekken

Blad 41 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

van de vergunning verantwoordelijk voor het beheersbaar, veilig en ordelijk laten plaatsvinden van evenementen.

7.5.1

Ruimte voor evenementen en horeca Beschrijving van het alternatief Om de levendigheid in de dorpen te stimuleren worden meer evenementen georganiseerd en wordt ruimte geboden aan de horeca, bijvoorbeeld door middel van ruimere openingstijden. Beoordeling Meer levendigheid in de dorpen trekt nieuwe bedrijvigheid aan. Dit leidt op twee manieren tot meer geluidhinder. Ten eerste ontstaat geluidhinder van de bedrijvigheid zelf, bijvoorbeeld door geluiden van terrassen of evenementen die georganiseerd worden. De bedrijvigheid trekt bovendien verkeer aan. De tweede wijze waarop geluidhinder kan ontstaat is dan ook door een toename van wegverkeerslawaai. Deze toename van geluid kan leiden tot gezondheidseffecten zoals stress of slapeloosheid. De mogelijke toename van geluidbelasting leidt tot een negatieve beoordeling. Een levendig in het centrum biedt een interessant vestigingsklimaat voor bedrijven. Hiermee ontstaan positieve effecten op de economie en werkgelegenheid. Daarnaast ontstaat meer levendigheid en mogelijkheden voor sociale contacten. Dit komt de sociale inclusiviteit ten goede. Dit is dan ook positief beoordeeld. Een aandachtspunt is echter wel een mogelijke toename van verkeer die gepaard gaat met de toename van activiteiten in de gemeente. Voor de domeinen omgevingskwaliteit en duurzaamheid zijn geen effecten te benoemen.

7.5.2

Behoud van huidig woonklimaat Beschrijving van het alternatief Het behouden van het huidige woonklimaat in de dorpen. Beoordeling Het alternatief wordt beoordeeld ten opzichte van de huidige situatie. Het behoud van het huidige woonklimaat levert daarom een neutrale beoordeling op.

Blad 42 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

7.6

Vergroening van de dorpen Toelichting botsproef De gemeente staat voor een woningbouwopgave. Waar deze woningen gebouwd worden is afhankelijk van andere botsproeven, zoals paragraaf 5.1 en 7.2. Toch zal een (groot) deel van de woningopgave binnen de bestaande dorpen worden gebouwd. Deze woningbouw kan leiden tot verlies van groen in de dorpen. Het is daarom van belang om keuzes te maken hoe groen in de dorpen behouden blijft en versterkt kan worden. Dit betreft zowel kwantitatief als kwalitatief groen. Hiervoor zijn drie alternatieven opgesteld. Een richtlijn (bijvoorbeeld een minimaal oppervlakte groen per woning) is toetsbaar. Daarentegen zorgt een richtlijn niet altijd voor het juiste groen op de juiste plek, omdat niet elke locatie identiek is. Twee alternatieven die voor maatwerk kunnen zorgen zijn een kwaliteitsindex (puntensysteem) of groenfonds. Een puntensysteem kan de kwaliteit van groen in de woonomgeving gestuurd worden. Bij een groenfonds bestaat er de mogelijkheid om elders in het dorp of in de gemeente meer groen te realiseren. Welk alternatief kiest de gemeente? En wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen bestaande wijken en nieuwbouw? De volgende alternatieven worden beoordeeld: • Minimaal m2 per woning; • Kwaliteitsindex (puntensysteem); • Groenfonds.

Beschrijving van de referentiesituatie Het percentage groen in de gemeente Drimmelen verschilt per buurt (zie figuur 7.1). Groen is van belang voor een aantrekkelijke leefomgeving, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Groen draagt bij aan een aantrekkelijke leefomgeving omdat groen uitnodigt om te fietsen, wandelen en te sporten. De omgeving stimuleert op deze manier beweging. Daarnaast draagt groen bij aan de biodiversiteit omdat er door vergroening meer ruimte komt voor flora en fauna. Groen heeft een belangrijk aandeel in klimaatadaptatie. Door klimaatverandering worden steeds vaker hevige regenbuien verwacht. In een groene omgeving kan water beter infiltreren in de bodem dan in een verharde omgeving, waarmee het risico op wateroverlast verkleind wordt. Daarnaast worden door klimaatverandering steeds vaker lange periodes met hogere temperaturen verwacht. In de dorpen, waar het groenpercentage lager ligt, kan hittestress optreden. De belangrijkste oorzaken van hittestress in bebouwd gebied zijn de absorptie van zonlicht door de in het dorp aanwezige donkere materialen en de relatief lage windsnelheden. Dit wordt ook wel het hitte-eiland effect genoemd (zie figuur 7.2). Door klimaatverandering neemt het risico op hittestress toe.

Groenstructuren hebben een verkoelend effect, waarmee de gezondheidsklachten door hittestress (zoals benauwdheid of slapeloosheid) beperkt kunnen worden.

Blad 43 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Figuur 7.1 Percentage groen per buurt (bron: Atlas Natuurlijk Kapitaal)

Het huidig beleid richt zich niet alleen op het behoud van natuur in de kernen, maar ook op het verder versterken van deze natuur. Daarbij moet vergroening worden gestimuleerd en verstening worden tegengegaan. Bij nieuwe ontwikkelingen in de kernen streeft de gemeente naar een goede balans tussen groenbehoud en ontwikkeling van nieuwe functies. Daarbij moeten kansen voor klimaatadaptatie zo veel mogelijk verzilverd worden en worden initiatiefnemers gestimuleerd om maatregelen te nemen. De kernen in gemeente Drimmelen moeten daarmee ingericht worden zodat ze uitnodigen tot bewegen en ontmoeten.

Blad 44 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Figuur 7.2 Stedelijk hitte-eiland effect (bron: Atlas Natuurlijk Kapitaal)

7.6.1

Minimaal m2 groen per woning Beschrijving van het alternatief De grootte van het groenoppervlak koppelen aan het aantal woningen (sturing op kwantiteit van het groenoppervlak). Beoordeling Het sturen van het oppervlak groen in relatie tot het aantal woningen kan licht positief zijn voor de domeinen gezondheid en veiligheid en omgevingskwaliteit. Meer groen in de woonomgeving stimuleert gezond gedrag (zoals bewegen in de groene omgeving) en bevordert klimaatadaptatie. Groen zorgt immers voor een betere infiltratie van hemelwater in de bodem en voor een verkoelend effect waardoor hittestress beperkt wordt. Sturing op kwantiteit van het groenoppervlak zegt echter niets over de kwaliteit ervan. Ook gaat deze regel alleen over nieuw te bouwen woningen, waardoor het effect op de totale leefomgeving beperkt is.

Blad 45 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

7.6.2

Kwaliteitsindex (puntensysteem) Beschrijving van het alternatief Een puntensysteem is een voorbeeld uit Den Haag. Hier is een systeem uitgewerkt om de creativiteit en keuzevrijheid van ontwikkelaars ruimte te geven bij het inbedden van groen en natuurinclusief bouwen. Een ontwikkelaar kiest zelf welke maatregelen hij toepast in een ontwerp, en elk van de maatregelen krijgt 1, 2 of 3 punten toegekend. Een biodivers dak heeft bijvoorbeeld 3 punten, een sedumdak 2 punten, en een insectensteen 1 punt. Beoordeling Het stimuleren van meer groen in de omgeving doormiddel van een puntensysteem is positief beoordeeld voor het domeinen gezondheid en veiligheid. Groen nodigt uit tot beweging, zoals fietsen en wandelen, en stimuleert daarmee gezond gedrag. Tegelijkertijd heeft groen een verkoelend effect waarmee de gezondheidsrisico’s van hittestress beperkt worden. Met een puntensysteem wordt niet alleen gestuurd op de kwantiteit maar ook op de kwaliteit van groen. Een vergroening van het bestaand bebouwd gebied biedt daarmee meer ruimte voor biodiversiteit en bevorderd klimaatadaptatie. Groen zorgt namelijk voor een betere infiltratie van hemelwater in de bodem. Dit beperkt de eventuele wateroverlast als gevolg van klimaatverandering. Dit leidt tot een positieve beoordeling op het domein omgevingskwaliteit.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=fe252674-1de6-413d-93f1-428f806b14ed