CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

09 04 Bijlage Omgevingseffectrapport bij Omgevingsvisie Drimmelen.pdf

Raad 18 november 2021, gemeente drimmelenBij agendapunt: Vaststelling omgevingsvisie Drimmelen29.886 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen

projectnummer 0455574.100 definitief 21 oktober 2021

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen

projectnummer 0455574.100 definitief 21 oktober 2021

Auteurs R.J. Last W.J. Daggenvoorde

Opdrachtgever Gemeente Drimmelen Park 1 4921 BV Made

datum 21 oktober 2021

beschrijving definitief

vrijgave J.J. Verhoeven

Samenvatting Aanleiding en doel De gemeente Drimmelen is bezig met het opstellen van een omgevingsvisie. De omgevingsvisie schetst op hoofdlijnen het beleid ten aanzien van de fysieke leefomgeving en bepaald dus de koers van de gemeente. Omdat de omgevingsvisie kaderstellend is voor toekomstige ontwikkelingen in de gemeente Drimmelen moet de milieueffectrapportage (m.e.r.) worden doorlopen. Als onderdeel van deze procedure is een Omgevingseffectrapport (OER) opgesteld. Het OER heeft als doel om het omgevingsbelang mee te wegen bij de besluitvorming rondom de omgevingsvisie. Dit is tweedelig. Ten eerste zijn de verschillende botsproeven beoordeeld op de impact op de leefomgeving. Deze effectbeoordelingen zijn gebruikt bij het maken van keuzes voor de omgevingsvisie. Zo heeft het omgevingsbelang een nadrukkelijke rol gespeeld in de besluitvorming. Het tweede onderdeel van het OER is de beoordeling van keuzes die uiteindelijk gemaakt zijn, zodat een integrale en consistente omgevingsvisie ontstaat.

Aanpak van het OER Leefomgevingsfoto Om de gevolgen voor de omgeving te kunnen onderzoeken wordt gebruik gemaakt van een referentiesituatie. De referentiesituatie is de toekomstige situatie in de gemeente Drimmelen wanneer het bestaande beleid (dus zonder de keuzes die in de omgevingsvisie worden gemaakt) wordt voortgezet. Ook autonome trends en ontwikkelingen die al in gang zijn gezet, horen bij de referentiesituatie. De referentiesituatie is voor de gemeenten Drimmelen, Altena en Geertruidenberg beschreven aan de hand van een online leefomgevingsfoto. Deze bevat kaarten en toelichtingen voor alle relevante thema’s en heeft voor het OER gediend als naslagwerk om beoordelingen te concretiseren. De leefomgevingsfoto is online te raadplegen via https://leefomgevingsfoto.anteagroup.nl/dag-gemeenten/. De leefomgevingsfoto is niet alleen gebruikt als referentiesituatie voor de beoordelingen in het OER, maar heeft ook een rol gespeeld bij het maken van keuzes voor de omgevingsvisie. In de keuzesessie met de het College van Burgemeester en Wethouders zijn kaartbeelden gebruikt voor de beeldvorming en het onderbouwen van beleidsopties. Tot slot is een omschrijving van de huidige situatie met kansen, risico’s en aandachtspunten is in de omgevingsvisie opgenomen bij de gebiedsbeschrijvingen. De leefomgevingsfoto heeft hiervoor als basis gediend.

De referentiesituatie per domein Het beoordelingskader in het OER bestaat uit vier domeinen: gezondheid en veiligheid, omgevingskwaliteit, leefbaarheid en duurzaamheid. Op basis van de leefomgevingsfoto, het huidig beleid en trends en ontwikkelingen is de referentiesituatie beschreven. Hieruit volgen onderstaande aandachtspunten per domein.

Gezondheid en veiligheid • Het verbeteren van een gezonde leefomgeving rondom de A16 en A59. Het verkeer veroorzaakt rondom deze wegen namelijk hoge concentraties stikstofdioxide en een hoge geluidbelasting; • Verminderen van de geuroverlast binnen de gemeente; • Vergroenen van de bebouwde omgeving. Hiermee kan een gezondere en beweegvriendelijkere leefomgeving ontstaan. Een groene leefomgeving is daarnaast ook klimaatadaptiever. Omgevingskwaliteit • Het in standhouden en/of verbeteren van de bestaande natuurgebieden; • Het beperken van de stikstofuitstoot binnen de gemeente om zo de kwaliteit van Natura 2000-gebieden (waaronder de Biesbosch) te behouden; • Het vergroenen van de bebouwde omgeving om de gevolgen van klimaatverandering (zoals wateroverlast en hittestress) te beperken; • Intensief agrarisch gebruik van de bodem ontmoedigen om zo de kwaliteit van de bodem, de waterhuishouding en de biodiversiteit te verbeteren. Leefbaarheid • Als gevolg van demografische ontwikkelingen verandert de vraag naar woningen; • De gemeente heeft te maken met enige leegstand van bedrijven. Een aandachtspunt voor de omgevingsvisie is dan ook om het vestigingsklimaat en de aantrekkelijkheid van bedrijventerreinen te behouden of te versterken; • Naar verwachting komt de komende jaren een deel van de agrarische bebouwing leeg te staan.

Hier kan een alternatieve invulling aan gegeven worden; • De OV-dekkingsgraad van de gemeente Drimmelen is relatief laag. Duurzaamheid • Energiebesparing, zowel bij grootgebruikers als bij particulieren; • Verdere uitwerking van de RES en vervolgens de realisatie van de doelen uit deze RES; • Inpassing van duurzame energieopwekking. De botsproeven De botsproeven betreffen de keuzes die gemaakt moeten worden voor de omgevingsvisie. Deze botsproeven zijn gekoppeld aan een van de deelgebieden in de gemeente Drimmelen. In het OER zijn 16 botsproeven opgenomen. Elke botsproef bestaat uit twee of drie alternatieven. In het OER is elk alternatief beoordeeld op de gevolgen voor de leefomgeving. De impact van het alternatief is beoordeeld op vier domeinen. Dit betreffen de domeinen gezondheid en veiligheid, omgevingskwaliteit, leefbaarheid en duurzaamheid. Gezamenlijk omvatten de domeinen de gehele fysieke leefomgeving. De beoordeling op domeinen leidt per alternatief tot een dashboard, waarmee in één oog opslag de impact op de leefomgeving inzichtelijk wordt. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de deelgebieden, botsproeven en alternatieven. In de dashboards is steeds dezelfde volgorde van de domeinen aangehouden: gezondheid & veiligheid, omgevingskwaliteit, leefbaarheid en duurzaamheid.

Deelgebied Buitengebied

Biesbosch

Botsproef 1. Woningbouw in het buitengebied

2.

Duurzame energieopwekking in het buitengebied

3.

Omgang met verduurzamingsinitiatieven

4.

Landbouwtransitie

5.

Ontwikkeling van de Biesbosch

Alternatieven

Dorpen

6.

De initiatiefnemer van woningbouw

7.

Woningbouw in grote of kleine dorpen

8.

Realisatie van voorzieningen

9.

Stationsgebied Lage Zwaluwe

10. Levendige dorpen

11. Vergroening van de dorpen

12. Bereikbaarheid van de dorpen

Gehele gemeente

13. Versterken van toerisme en recreatie?

14. Stimuleren van een gezonde leefomgeving

15. Bedrijventerreinen

Plukmade

16. Eventuele uitbreidingsruimte Plukmade

Resultaten en conclusies De botsproeven zijn met de beoordeling op de vier domeinen voorgelegd aan de het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Drimmelen. Deze beoordelingen hebben samen met de input uit het participatieproces, de beleidsinventarisatie en de leefomgevingsfoto geleid tot strategische keuzes voor de omgevingsvisie. Vervolgens is in het OER onderzocht of de gemaakte keuzes voldoende bijdragen aan de opgaven waar de gemeente Drimmelen voor staat en of de keuzes in samenhang met elkaar zijn. De aanbevelingen die hieruit voortgekomen zijn, zijn verwerkt in de omgevingsvisie. Tot slot zijn in het OER de effecten van de gehele omgevingsvisie op de leefomgeving beschouwd. Hierbij zijn aanbevelingen gegeven voor monitoring. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de keuzes die gemaakt zijn door het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Drimmelen. Vervolgens heeft de gemeenteraad hierover ingestemd. Deelgebied Buitengebied

Gemaakte keuzes 1. Woningbouw is mogelijk in het buitengebied. Met name op VAB-locaties zijn (speciale) woonvormen mogelijk, zoals zorgwoningen. Agrarische gronden worden bij voorkeur niet gebruikt voor woonfuncties omdat in eerste instantie gekozen wordt voor inbreiding in dorpen. Als dat niet mogelijk is wordt gekozen voor uitbreiding door middel van kansrijke woningbouwlocaties grenzend aan de dorpen. 2. Er is ruimte voor duurzame energieopwekking in het buitengebied. Zo worden, in lijn met de doelstelling uit de RES, windmolens geplaatst langs de A16 en worden kansen verkend

voor kleine windmolens op kavels in het buitengebied. 3. 4. Biesbosch

5.

De gemeente geeft ruimte aan verduurzamingsinitiatieven, maar wel binnen bepaalde kaders. Deze kaders moeten nog opgesteld worden. Er wordt ruimte gegeven aan de landbouw om te groeien, vernieuwen, veranderen en te verbreden. Wel worden randvoorwaarden gesteld aan deze groei. Er wordt een balans gezocht tussen natuur en toerisme. Hiervoor wordt de Biesbosch verdeeld in zones die open zijn voor toerisme en zones die afgesloten zijn van toerisme en waar de natuur meer ruimte krijgt. Daarnaast worden voorwaarden gesteld aan toeristische

Dorpen

Gehele gemeente

Plukmade

activiteiten, hierbij kan gedacht worden aan een maximum aantal bezoekers en/of alleen elektrische boten toestaan. Dit wordt nader uitgewerkt in een Gebiedsvisie Biesbosch. 6. De gemeente stuurt op de te bouwen woningtypen per dorp. Hiervoor is maatwerk per dorp nodig. 7. Nieuwe woningen zijn in alle dorpen gewenst. Per dorp worden kansrijke woningbouwlocaties aangewezen. 8. In de drie grote dorpen wordt een goed voorzieningenniveau behouden. In de andere dorpen worden de basisvoorzieningen in stand gehouden. Met basisvoorzieningen worden scholen, supermarkten, winkels, openbaar vervoer en sportverenigingen bedoeld. 9. Vanwege het belang van het behoud van het open landschap wordt het station Lage Zwaluwe niet gezien als potentiële locatie voor een (regionaal) bedrijventerrein. Dit betekent dat de huidige situatie blijft behouden. 10. Horeca en evenementen krijgen de ruimte, maar hier worden kaders voor opgesteld om het prettige woonklimaat te behouden. Zo wordt in het centrum (iets) meer geluid toegestaan ten behoeve van de levendigheid, maar moet in de woongebieden een prettig leefklimaat behouden blijven. Door middel van een evenementenkalender krijgen evenementen ruimte, maar worden grenzen gesteld aan de frequentie. Tot slot worden initiatieven die bijdragen aan de leefbaarheid en economische vitaliteit in (alle) dorpen gestimuleerd.

De rol van de gemeente is hierbij faciliterend. 11. Een minimaal m2 groen per woning wordt gecombineerd met een groenfonds. De minimale eis per woning heeft betrekking op zowel nieuwe als bestaande woningen. Het groenfonds wordt ingezet om nieuwe projecten een bijdrage te laten leveren aan de vergroeningsopgave. Hierbij wordt ingezet op een integrale aanpak voor leefbaarheid, klimaat en biodiversiteit. 12. Er wordt ingezet op een gedragsverandering om meer met duurzame vervoersmiddelen te reizen, zoals fietsen, wandelen en het openbaar vervoer, door te investeren in goede fietsen wandelpaden en duurzame vormen van verkeer. Hierbij worden koppelkansen met de bereikbaarheid van voorzieningen benut. 13. Toerisme en recreatie wordt versterkt maar mag niet ten koste gaan van het woongenot. Toerisme en recreatie worden versterkt zodat ze bijdragen aan de economie en de levendigheid, maar klachten en drukte moeten hierbij gemonitord worden om het woongenot te waarborgen. 14. In woongebieden worden de minimaal wettelijke milieu-eisen gehanteerd. Wel kan er maatwerk toegepast worden om in enkele wijken strengere normen (waar mogelijk) te hanteren op basis van de ligging van de wijk. Verder is de wens uitgesproken om doormiddel van (compenserende) maatregelen een gezondere leefomgeving te creëren. 15. In eerste instantie worden bestaande/verouderde bedrijventerreinen gerevitaliseerd.

Vervolgens wordt gekeken naar nieuwe locaties, bijvoorbeeld VAB’s (op de erven). Het uitbreiden van bestaande bedrijventerreinen, zoals de Brieltjenspolder, heeft hierbij geen prioriteit. 16. De gemeente biedt uitbreidingsmogelijkheden voor Plukmade tot aan de spoorlijn als hiervoor initiatieven van ‘onderop’ zich voordoen. Daarmee wordt ruimte geboden voor ondernemers in de tuinbouwsector. Daarbij is het belangrijk dat vroegtijdig samengewerkt wordt met o.a. de provincie. Deze samenwerking moet zich richten op de beperkingen in het gebied, zoals de hoogspanningsleidingen, landschappelijke inpassing en het behoud van een duurzame, groene, recreatieve buffer bij Drimmelen.

Beoordeling voorkeursalternatieven De hiervoor genoemde keuzes zijn aanvullingen op het bestaand beleid van de gemeente Drimmelen. De impact van dit nieuwe beleid is beoordeeld door middel van de botsproeven. Voor enkele keuzes wijkt de gekozen oplossingsrichting (het voorkeursalternatief) af van de onderzochte alternatieven. Dit is met name het geval bij de keuze over de landbouw (keuze 4) en de keuze voor de Biesbosch (keuze 5). Omdat het voorkeursalternatief dermate afwijkt van de onderzochte oplossingen zijn de gemaakte keuzes afzonderlijk beoordeeld.

Beoordeling van de omgevingsvisie als geheel Gezondheid en veiligheid Voor het domein gezondheid en veiligheid zijn zowel positieve als negatieve effecten te benoemen. De gezondheids- en veiligheidsrisico’s van de omgevingsvisie zitten met name in de risico’s van windturbines, zoals geluidhinder en slagschaduw. Daarnaast kan de groei van de landbouw leiden tot een toename van bestrijdingsmiddelen, geur- en stikstofemissie. De randvoorwaarden die aan de groei van de landbouw worden gesteld moeten erop gericht zijn om deze gezondheidsrisico’s te beperken. Tot slot wordt er in de gemeente Drimmelen ingezet op levendigheid, waarmee een risico op een toename van (geluid)overlast gepaard gaat. De kaders die aan de horeca en evenementen meegegeven worden moeten de kans op overlast zo veel mogelijk beperken, bijvoorbeeld door beperkte openingstijden of frequentie. De omgevingsvisie brengt ook positieve effecten met zich mee doordat de Biesbosch mogelijkheden blijft bieden voor beweging (wandelen en fietsen) en de vergroening van woonwijken leidt tot een kleinere kans op hittestress en daarmee gezondheidsrisico’s beperkt. De mobiliteitsshift naar duurzame vervoersmiddelen stimuleert gezond gedrag en kan zorgen voor een afname van geluidhinder en luchtverontreiniging afkomstig van autoverkeer.

Echter is er wel een verbetering van de OV-bereikbaarheid nodig om deze effecten verder te stimuleren, zeker met het oog op het aantrekken van activiteiten zoals evenementen en toerisme. Tot slot kunnen op een aantal plekken in de gemeente milieu-eisen gehanteerd worden die strenger zijn dan de wettelijke norm, om een gezond woonklimaat te waarborgen. Echter zullen zonder actieve rol van de gemeente de positieve effecten (zeer) beperkt zijn. Omgevingskwaliteit Met de omgevingsvisie wordt woningbouw in dorpsranden toegestaan. Hiermee gaat mogelijk een verlies van landschappelijke waarden en biodiversiteit gepaard. Daarnaast moet bij de bouw in de dorpsranden van Lage Zwaluwe, Hooge Zwaluwe en Drimmelen zorgvuldig worden omgegaan met het beschermd dorpsgezicht. De beoogde windturbines en zonnepark in het buitengebied kunnen leiden tot aantasting van de landschappelijke waarden, maar bieden daarentegen ook koppelkansen met natuurontwikkeling. De keuze om uitbreidingsmogelijkheden te bieden voor Plukmade leiden tot negatieve effecten op biodiversiteit, landschap en cultuurhistorie. In de omgevingsvisie zijn (nog) geen mitigerende maatregelen opgenomen om deze effecten te verminderen. Door oude bedrijventerreinen te revitaliseren ontstaan positieve effecten op biodiversiteit en klimaatadapatie in deze gebieden.

Met de omgevingsvisie wordt echter niet uitgesloten dat een nieuw bedrijventerrein wordt gerealiseerd. Dit gaat mogelijk gepaard met negatieve effecten op klimaatadaptatie en biodiversiteit door een toename van het verhard oppervlak. Bij de inrichting van een nieuw bedrijventerrein dient hier dan ook aandacht voor te zijn. Naast de bestaande bedrijventerreinen ontstaan ook in de woongebieden positieve effecten op biodiversiteit en klimaatadaptatie omdat de vergroening zorgt voor zowel een kwantitatieve als kwalitatieve verbetering van het groen.

De keuze om toerisme en recreatie in de Biesbosch te behouden en meer toeristen naar de gemeente te trekken kan leiden tot negatieve effecten op dit Natura 2000-gebied. Hiervoor is een passende beoordeling opgesteld. Hierin is onderzocht welke keuzes uit de omgevingsvisie risico’s voor Natura 2000-gebieden met zich meebrengen. Leefbaarheid De mogelijkheden om VAB’s en met name de dorpsranden in te zetten voor woningbouw leidt tot een significante bijdrage aan de woningbouwopgave. Dit neemt echter niet weg dat de huidige woningvoorraad aangepast moet worden naar de (toekomstige) woonwensen. Daarnaast wordt woningbouw niet alleen in grote, maar ook in kleinere dorpen toegestaan. Dit is gunstig voor de leefbaarheid in deze dorpen en vergroot het draagvlak voor voorzieningen. De ambitie om basisvoorzieningen in de kleinere dorpen te behouden wordt daarmee beter haalbaar. De verduurzamingsmogelijkheden voor bedrijven en de mogelijkheden voor de landbouw om te groeien, vernieuwen, veranderen en verbreden biedt deze sectoren de ruimte om eigen (financiële) afwegingen te maken voor de bedrijfsvoering. Dit is positief voor de werkgelegenheid en economie. Ook het revitaliseren of het realiseren van een nieuw bedrijventerrein dragen hieraan bij omdat beter aangesloten kan worden op de wensen van bedrijven.

De omgevingsvisie zet in op levendigheid door horeca, evenementen, toerisme en recreatie te versterken. Dit leidt tot positieve effecten op economie en werkgelegenheid. Het aantrekken van deze functies leidt echter ook tot een toename van verkeer. De extra verkeersbewegingen moeten zoveel mogelijk uitgevoerd worden met duurzame vervoersmiddelen. Dit kan bijvoorbeeld gerealiseerd worden door in te zetten op het verbeteren van de OV-bereikbaarheid. Om de mobiliteitsshift verder in de hand te spelen kan ingezet worden op het beperken van autogebruik door autoluwe zones te realiseren en een lagere parkeernorm te hanteren. Duurzaamheid Duurzaam ruimtegebruik wordt met de omgevingsvisie in de hand gespeeld. Zo leidt het gebruik van VAB’s en de dorpsranden voor woningbouw tot compact ruimtegebruik. Daarnaast zorgt de inzet van een groenfonds voor de vergroening van de bebouwde omgeving ervoor dat afgestemd wordt hoe de ruimte (duurzaam) ingevuld kan worden. De inzet op een gedragsverandering met betrekking tot mobiliteit leidt tot meer vervoersbewegingen met duurzame vervoersmiddelen en een afname van de CO2-uitstoot. Het gebruik van duurzame vervoersmiddelen biedt met name in de Biesbosch kansen om verstoring te beperken, denk bijvoorbeeld aan elektrische boten.

Daarnaast kan met de revitalisering van bestaande bedrijventerreinen een bijdrage geleverd worden aan de energiedoelstellingen, doordat bedrijven over het algemeen een groot dakoppervlak hebben waar ruimte is voor zonnepanelen. De revitalisering biedt ook mogelijkheden voor energiebesparing. Het is nog onzeker of de mogelijkheden voor de landbouw (groei, verbreding, vernieuwing) zullen leiden tot een positieve bijdrage aan duurzaamheid. Groei kan leiden tot schaalvergroting, maar juist ook extensivering omdat er meer mogelijkheden bestaan voor nevenactiviteiten. De randvoorwaarden die aan de groei van de landbouwsector worden gesteld zijn dus belangrijk voor de effecten die op zullen treden. De omgevingsvisie sluit aan bij de Regionale Energie Strategie (RES). Deze RES heeft nog geen milieueffectrapportage doorlopen waardoor de opgaven uit de RES nadrukkelijk meegenomen zijn

in het OER. Dit neemt niet weg dat wanneer een exacte locatie voor bijvoorbeeld het zonnepark beoogd is, de effecten nader beschouwd moeten worden. Tot slot kan bij een eventuele uitbreiding van het kassengebied Plukmade ingezet worden op het gebruik van duurzame energie. Op dit moment zijn er al verschillende initiatieven met betrekking tot Plukmade. Dergelijke initiatieven bieden kansen om de negatieve impact van een uitbreiding op de energiebalans te mitigeren. Monitoring De volgende opgaven en ambities kennen onzekere factoren en uitkomsten, waarmee door monitoring, evaluatie en bijsturing passend kan worden omgegaan: • Woningbouwopgave. De voortgang van plannen en de bouw van woningen zijn belangrijke parameters om te bepalen of aan de woningbouwopgave wordt voldaan; • Vraag naar ruimte op bedrijventerreinen. De vraag is of revitalisatie van bedrijventerreinen genoeg is om aan de vraag naar ruimte op bedrijventerreinen te kunnen voldoen. Het monitoren van de ontwikkeling van de vraag naar bedrijventerreinen kan inzicht geven of en op welke termijn een nieuw bedrijventerrein nodig is. Dit is afhankelijk van de vraag in de markt (naar bijvoorbeeld aantal hectare en type bedrijven) en de opbrengst van revitalisatie van de huidige bedrijventerreinen. • Energieopgave.

De voortgang van plannen, de aanleg van windmolens en de totale opwek van duurzame energie zijn belangrijke parameters om te bepalen of de energiedoelstellingen worden behaald en of er meer windmolens en/of zonnepanelen nodig zijn bij bijvoorbeeld agrarische bedrijven. • Evenementen en mogelijke aantasting van het woongenot. Het is aan te bevelen om bij evenementen de mate van hinder te monitoren en op basis daarvan te bepalen of het woongenot aangetast wordt. • Gedragsverandering in relatie tot autogebruik. Met de inzet op meer gebruik van duurzame vervoersmiddelen kan het autogebruik en het gebruik van duurzaam vervoer gemonitord worden. Dit zijn belangrijke parameters om te bepalen of er inderdaad een gedragsverandering plaatsvindt en meer mensen gebruik maken van duurzame vervoersmiddelen. • Landbouwtransitie. De voortgang van plannen voor de landbouw en de mate van groei, vernieuwing, verandering en verbreding van de landbouw en welke effecten dit met zich meebrengt. • Leefbaarheid. De monitoring van (de toename van) het aantal woningen, evenementen (aantal bezoekers, duur, et cetera), voorzieningen in de kernen en het buitengebied en het gebruik van de openbare ruimte (door voetgangers/fietsers) kan gebruikt worden om levendigheid te monitoren. Gelijktijdig kan het (gewenst) effect hiervan inzichtelijk gemaakt worden.

Inhoudsopgave

Blz.

Samenvatting Aanleiding en doel Aanpak van het OER Resultaten en conclusies

1

Inleiding

1

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

Aanleiding Proces naar de omgevingsvisie M.e.r.-plicht Doel van het OER Passende beoordeling Leeswijzer

1 2 3 4 4 5

2

Beschrijving botsproeven

6

2.1 2.2

Beschrijving deelgebieden Beschrijving van de botsproeven

6 7

3

Aanpak van het OER

9

3.1 3.2 3.3

Leefomgevingsfoto Opbouw van de beoordeling Het beoordelingskader

9 9 10

4

Referentiesituatie per domein

13

4.1 4.2 4.3 4.4

Gezondheid en veiligheid Omgevingskwaliteit Leefbaarheid Duurzaamheid

13 14 15 16

5

Buitengebied

18

5.1 5.2 5.3 5.4

Woningbouw in het buitengebied Duurzame energieopwekking in het buitengebied Omgang met verduurzamingsinitiatieven Landbouwtransitie

18 21 24 26

6

Biesbosch

30

6.1

Ontwikkeling van de Biesbosch

30

7

Dorpen

33

7.1 7.2 7.3

De initiatiefnemer van woningbouw Woningbouw in grote of kleine dorpen Realisatie van voorzieningen

33 35 37

7.4 7.5 7.6 7.7

Stationsgebied Lage Zwaluwe Levendige dorpen Vergroening van de dorpen Bereikbaarheid van de dorpen

39 41 43 47

8

Gemeente als geheel

51

8.1 8.2 8.3

Versterken van toerisme en recreatie? Stimuleren van een gezonde leefomgeving? Bedrijventerreinen

51 52 56

9

Plukmade

59

9.1

Mogelijkheden uitbreiding Plukmade

59

10

De keuzes

63

10.1 10.2 10.3

De gemaakte keuzes Beoordeling van het voorkeursalternatief Samenhang van keuzes

63 65 68

11

De omgevingsvisie als geheel

72

11.1 11.2 11.3 11.4 11.5

Ambities Effecten van de omgevingsvisie Monitoring Wisselwerking tussen OER en omgevingsvisie Conclusie

72 72 79 81 81

Bijlage 1: passende beoordeling

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

1

Inleiding

1.1

Aanleiding De Omgevingswet komt eraan. Met deze nieuwe wet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ordening vereenvoudigen en samenvoegen. Een van de instrumenten van deze nieuwe wet is de omgevingsvisie, de vervanger van de structuurvisie(s). In de omgevingsvisie schetst de overheid het beleid voor de fysieke leefomgeving voor de komende jaren. Onderwerpen zoals natuur, water, verkeer en economie komen in de omgevingsvisie terug. De gemeente Drimmelen (zie voor ligging figuur 1.1) is bezig met het opstellen van de omgevingsvisie. De omgevingsvisie schetst op hoofdlijnen het beleid ten aanzien van de fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie is geen blauwdruk voor de toekomst, maar bepaalt wel de koers. Hiermee stelt de gemeente kaders voor toekomstige ontwikkelingen. De gemeente wil bij het opstellen van deze kaders de belangen van de fysieke leefomgeving mee laten wegen. Hiervoor is het voorliggend omgevingseffectrapport opgesteld. In dit rapport zijn de te maken keuzes voor de omgevingsvisie beoordeeld op de impact op de fysieke leefomgeving.

Figuur 1.1 De ligging van de gemeente Drimmelen

Blad 1 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

1.2

Proces naar de omgevingsvisie Bij het opstellen van de omgevingsvisie hebben bewoners, bedrijven en andere partijen meegedacht over de inhoud. Deze inspraak heeft in het voorjaar van 2020 plaatsgevonden door middel van een digitale enquête en Digibijeenkomsten. Voorbereiding Ter voorbereiding van de inspraak is onderzocht hoe de gemeente ervoor staat. Hiermee is inzicht verkregen in het beleid van de gemeente Drimmelen, de ontwikkelingen die spelen en voor welke belangrijke opgaven (uitdagingen) de gemeente staat. Digitale enquête en Digibijeenkomsten Aan de hand van deze uitdagingen zijn de digitale enquête en Digibijeenkomsten vormgegeven. Samen met inwoners en bedrijven en organisaties is nagedacht over de toekomst van de gemeente Drimmelen. Vragen die hierbij centraal stonden zijn bijvoorbeeld: Wat vindt u belangrijk voor de gemeente Drimmelen, voor uw wijk en voor uw omgeving? En hoe kunnen we bijvoorbeeld de bereikbaarheid verbeteren? Klankbordgroep Buurgemeenten, het waterschap en andere betrokken partijen hebben ook meegedacht in het proces. Deze partijen kwamen samen in de klankbordgroep. Hierbij is aan de verschillende partijen gevraag hoe zij om willen gaan met de ontwikkelingen die spelen in het gebied waar zij wonen. Deze bijeenkomst met de klankbordgroep is samen met de gemeente Geertruidenberg georganiseerd.

Vertalen en keuzes maken Uit het participatieproces zijn doelen en speerpunten naar voren gekomen. Niet al deze speerpunten kunnen tegelijkertijd of in dezelfde ruimte gerealiseerd worden: er ontstaan botsingen. Deze botsingen tussen belangen zijn vormgegeven door middel van 16 botsproeven. In voorliggend omgevingseffectrapport is beoordeeld wat de impact van de botsingen is op de leefomgeving. Op basis van deze beoordelingen zijn de keuzes door het College van Burgemeester en Wethouders voorbereid. Op 29 september is het College meegenomen in de keuzes en besluitvorming over ambities. Vervolgens zijn de keuzes op 13 oktober 2020 ter besluitvorming voorgelegd. De gemeenteraad heeft hier vervolgens mee ingestemd. Besluitvorming en zienswijzen De keuzes en de aanbevelingen uit het omgevingseffectrapport zijn verwerkt in de ontwerpomgevingsvisie. Deze ontwerp-omgevingsvisie ligt vanaf 28 januari 2021 ter inzage. In deze periode heeft iedereen de gelegenheid om een zienswijze in te dienen op de ontwerp-omgevingsvisie en/of het omgevingseffectrapport. Advies commissie m.e.r. Het OER is voorgelegd aan de commissie m.e.r. en de commissie heeft een advies uitgebracht. Hierin geeft zij aan dat het OER beknopt, helder van structuur en goed leesbaar is. Doordat de omgevingsvisie zich richt op een aantal concrete vraagstukken is de informatie in het OER kernachtig en concreet.

Het OER is zinvol voor het bestuurlijke proces dat doorlopen is omdat het een objectieve blik geeft op de omgevingseffecten. De keerzijde van de compacte en concrete aanpak is dat de effectbeoordeling niet navolgbaar en herhaalbaar is en dat het OER een aantal

Blad 2 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

strategische thema’s voor de lange termijn (zoals klimaatadaptatie) grotendeels onbesproken laat. De commissie geeft aan dat in het OER een analyse van de leefomgevingsfoto ontbreekt, alternatieven voor Plukmade ontbreken, de effectbeoordeling niet navolgbaar is en twee voorkeursalternatieven niet zijn beoordeeld. Op basis van dit advies is het OER aangepast op de volgende punten: 1. In hoofdstuk 10 is toegelicht welke informatie ten grondslag heeft gelegen aan de gemaakte keuzes. 2. De wisselwerking tussen het OER en de omgevingsvisie is toegelicht. Het OER bevat nu een paragraaf waarin een overzicht is gegeven van de adviezen uit het OER die overgenomen zijn in de omgevingsvisie. 3. Er is een nieuw hoofdstuk toegevoegd waarin de referentiesituatie per domein is beschreven. Hierin zijn ook de belangrijkste trends, ontwikkelingen en aandachtspunten voor de omgevingsvisie benoemd. 4. Per botsproef is de beschrijving van de referentiesituatie uitgebreid met het huidige beleid van de gemeente Drimmelen op het betreffende onderwerp. Hiermee is de navolgbaarheid van de effectbeoordeling verbeterd. 5. Er is een botsproef over het kassengebied Plukmade toegevoegd. 6. Voor de botsproeven over de landbouwtransitie en de Biesbosch geldt dat de uiteindelijke keuze een compromis is tussen de onderzochte alternatieven.

Een beoordeling van deze uiteindelijke keuze is toegevoegd aan het OER, zodat deze voorkeursalternatieven ook zijn beoordeeld. Hiervoor zijn twee extra impactbeoordelingen opgesteld. 7. In de omgevingsvisie zijn keuzes gemaakt op een hoog abstractieniveau. Het is daarom lastig om de cumulatieve effecten van stikstof te beschouwen. Dat neemt niet weg dat dit cumulatieve effect geagendeerd moet worden. In het OER is hierover een alinea toegevoegd. 8. In het OER is deze paragraaf opgenomen over hoe het advies van de commissie m.e.r. is verwerkt.

1.3

M.e.r.-plicht In de Wet milieubeheer is vastgelegd dat kaderstellende plannen voor (mogelijk) m.e.r.-plichtige activiteiten de procedure van de milieueffectrapportage (m.e.r.) 1 doorlopen moet worden. Het doel van de m.e.r. is het milieubelang volwaardig en vroegtijdig in de plan- en besluitvorming mee te nemen. De omgevingsvisie van de gemeente Drimmelen wordt kaderstellend voor toekomstige ontwikkelingen en is daardoor m.e.r.-plichtig. De m.e.r.-plicht houdt in dat een m.e.r.-procedure moet worden doorlopen, met als resultaat een milieueffectrapport (MER) dat met de ontwerp-omgevingsvisie ter inzage wordt gelegd. Omdat het gaat om een milieueffectrapport over de gehele fysieke leefomgeving wordt dit een omgevingseffectrapport (OER) genoemd. In het OER worden de gevolgen van de keuzes voor de gehele fysieke leefomgeving onderzocht, in plaats van enkel de gevolgen voor het milieu zoals in een MER wordt gedaan. Het OER sluit beter aan bij de reikwijdte van de omgevingsvisie dan het MER. 1

Het is gebruikelijk de afkortingen (de) m.e.r. en (het) MER te gebruiken. De afkorting m.e.r. met kleine letters en puntjes ertussen staat voor de volledige procedure, de milieueffectrapportage. MER met hoofdletters, zonder puntjes staat voor het milieueffectrapport, het rapport dat hierbij opgesteld wordt.

Blad 3 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

1.4

Doel van het OER Het OER heeft als doel om het omgevingsbelang mee te wegen bij de besluitvorming rondom de omgevingsvisie. De te maken keuzes voor de omgevingsvisie worden in het OER beoordeeld op de impact op de leefomgeving. Op basis daarvan doet het OER aanbevelingen in het kader van het omgevingsbelang. Het OER is daarmee ondersteunend aan het besluitvormingsproces rondom de omgevingsvisie. De informatie vanuit het OER is in het visievormingsproces op verschillende momenten ingebracht, bijvoorbeeld om keuzes aan te scherpen en afwegingskaders uit te werken of als reality check op de visie (zie figuur 1.2). Zo kan het omgevingsbelang goed worden meegewogen bij vaststelling van de omgevingsvisie en bij de doorwerking van de visie in programma’s, plannen en projecten.

Figuur 1.2: Het opstellen van de omgevingsvisie en het OER lopen parallel met elkaar en voeden elkaar met de benodigde informatie

De beleidsopties (alternatieven) voor de omgevingsvisie zijn vormgegeven als botsproeven (zie hoofdstuk 2). Per botsproef zijn verschillende alternatieven ontwikkeld. Elk alternatief wordt afzonderlijk beoordeeld op de impact op de fysieke leefomgeving (hoofdstukken 5 t/m 9). Deze beoordeling draagt bij aan de afweging van de alternatieven en helpt daarmee de gemeente Drimmelen bij het maken van keuzes voor de omgevingsvisie. Nadat de gemeente Drimmelen de keuzes heeft gemaakt is in het OER ook de samenhang en mogelijke tegenstrijdigheden van deze keuzes onderzocht (hoofdstuk 10).

1.5

Passende beoordeling Naast het OER is een passende beoordeling opgesteld. De omgevingsvisie bevat richtinggevende beleidskeuzes, waarvan niet op voorhand uit te sluiten is dat deze afzonderlijk of in samenhang kunnen leiden tot significante gevolgen op Natura 2000-gebieden. Daarom dient op grond van de Wet natuurbescherming een passende beoordeling van de omgevingsvisie te worden opgesteld. De passende beoordeling is de wettelijke plantoets die hoort bij kaderstellende plannen waarvan significante gevolgen op voorhand niet uitgesloten kunnen worden. De passende beoordeling heeft als doel:

Blad 4 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

• •

•

Het in beeld brengen van de risico’s op significante gevolgen op de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-netwerk als gevolg van het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie. Beschrijven van mitigerende maatregelen en/of beleidsaanpassingen die nodig zijn om significante gevolgen te voorkomen. Het gaat hier met name om aanbevelingen voor de uitwerking van de uitvoeringsbesluiten. Waar relevant: kansen op positieve effecten.

Het college van Burgemeester en Wethouders van Drimmelen heeft per botsproef een keuze gemaakt over hoe omgegaan wordt met de opgaven in de gemeente. Deze keuzes zijn vervolgens voorgelegd aan de gemeenteraad. In hoofdstuk 10 is een overzicht gegeven van de gemaakte keuze per botsproef. Die keuzes zijn verder uitgewerkt in de omgevingsvisie tot concrete projecten (zie passende beoordeling in bijlage 1). Op basis van die projecten is in beeld gebracht welke risico’s en kansen er zijn voor Natura 2000-gebieden en of significante effecten gevolgen voor de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-netwerk kunnen worden uitgesloten.

1.6

Leeswijzer Het OER is opgebouwd uit 11 hoofdstukken. In hoofdstuk 2 zijn de deelgebieden en botsproeven beschreven. Vervolgens is in hoofdstuk 3 de methodiek die gebruikt wordt in het OER toegelicht. In de hoofdstukken 4 tot en met 9 zijn de botsproeven beoordeeld. Vervolgens gaat hoofdstuk 10 in op de gemaakte keuzes en de samenhang tussen deze keuzes. Het OER sluit af met hoofdstuk 11, waarin de effecten van de gehele omgevingsvisie worden beschreven en ingegaan wordt op de monitoring.

Blad 5 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

2

Beschrijving botsproeven Het participatieproces voor de omgevingsvisie heeft geleid tot 16 botsproeven. De botsproeven betreffen de keuzes die gemaakt moeten worden voor de omgevingsvisie. Voor elke botsproef worden twee of drie alternatieven afgewogen. Op basis van de beoordeling van de botsproeven in het OER heeft het College van Drimmelen strategische keuzes gemaakt, die in de omgevingsvisie met behulp van de informatie uit het OER verder zijn geconcretiseerd. De botsproeven zijn gekoppeld aan een deelgebied waar de botsproef invloed op heeft. In dit hoofdstuk is eerst beschreven welke deelgebieden in de gemeente Drimmelen te onderscheiden zijn. Vervolgens is de inhoud van de botsproeven kort toegelicht.

2.1

Beschrijving deelgebieden Enkele opgaven waar de gemeente Drimmelen voor staat hebben betrekking op de gehele gemeente. De meeste opgaven hebben echter betrekking één van de volgende deelgebieden (zie figuur 2.1): • Buitengebied. Het buitengebied bestaat voornamelijk uit landbouwgrond. Daarnaast zijn er in het buitengebied ook natuurwaarden te vinden. • Biesbosch. Het noordelijk deel van de gemeente behoort tot de Biesbosch. Dit natuurgebied is een nationaal park, waar natuurwaarden beschermd worden en waar men kan recreëren in de natuur. • Dorpen. Dit zijn de gebieden waar de woonfunctie voorop staat. In de gemeente liggen zes dorpen: Made, Terheijden, Wagenberg, Lage Zwaluwe, Hooge Zwaluwe en Drimmelen. • Plukmade: Dit is een glastuinbouwgebied, wat betekent dat hier voornamelijk kassen te vinden zijn ten behoeve van de tuinbouw.

Blad 6 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Figuur 2.1 De deelgebieden in de gemeente Drimmelen

2.2

Beschrijving van de botsproeven De opgaven voor de gemeente Drimmelen zijn aan het College van Burgemeester en Wethouders voorgelegd in de vorm van 16 botsproeven. Hieronder is per botsproef kort beschreven welke keuzes gemaakt moeten worden in het kader van de omgevingsvisie. De botsproeven gelden voor de deelgebieden die in paragraaf 2.1 zijn beschreven. Buitengebied 1. Woningbouw in het buitengebied. Wordt in het buitengebied wel of juist geen ruimte gezocht om de woningbouwopgave in te vullen? 2. Duurzame energieopwekking in het buitengebied. Wordt er wel/geen ruimte gezocht voor duurzame energieopwekking in het buitengebied? 3. Omgang met verduurzamingsinitiatieven. Moet verduurzaming door bedrijven en inwoners beleidsmatig gestimuleerd worden? 4. Landbouwtransitie. Wordt een transitie naar kringlooplandbouw gestimuleerd of blijft de huidige schaalvergroting behouden? Biesbosch 5. Hoe wordt de ontwikkeling van de Biesbosch ingestoken? Staat natuurbescherming centraal of wordt de Biesbosch benut als toeristische trekpleister?

Blad 7 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Dorpen 6. De initiatiefnemer van woningbouw. Moet de gemeente sturen op de bouw van bepaalde type woningen of wordt woningbouw volledig overgelaten aan de markt? 7. Woningbouw in grote of kleine dorpen? Wordt de nieuwbouw van woningen beperkt tot de grote dorpen (Made, Terheijden en Lage Zwaluwe) of worden ook mogelijkheden geboden in kleinere dorpen? 8. Realisatie van voorzieningen. Wordt het voorzieningenniveau alleen in Made versterkt waarmee een centrumfunctie ontstaat of worden voorzieningen ook behouden en versterkt in andere dorpen? 9. Voor de ontwikkelingen van het stationsgebied Lage Zwaluwe bestaan drie mogelijkheden: a. Ontwikkelen nieuwe bedrijfsvestigingen; b. Combinatie MKB, toerisme en recreatie; c. Behouden huidige situatie. 10. Levendige dorpen. Wordt ruimte geboden aan evenementen en horeca, ook als dit tot minder woonplezier leidt voor omwonenden? 11. Hoe wordt de vergroening van de dorpen ingestoken? a. Een norm voor minimaal m2 groen per woning; b. Kwaliteitsindex of puntensysteem; c. Groenfonds. 12. Bereikbaarheid. Wordt de bereikbaarheid voor de auto verder verbeterd of wordt er ingezet op het stimuleren van andere vervoersmiddelen? Gemeente als geheel 13. Versterken van toerisme en recreatie. Wordt ingezet op toerisme en recreatie, ook als dit leidt tot minder woonplezier voor bewoners? 14.

Stimuleren van een gezonde leefomgeving door middel van (milieu)maatregelen of wordt de huidige situatie met milieudruk behouden? 15. Bedrijventerreinen. Wordt ingezet op het revitaliseren van bedrijventerreinen of inzetten op uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen? Plukmade 16. Eventuele uitbreiding Plukmade. Moeten we extra ruimte bieden aan ondernemers in de glastuinbouw?

Blad 8 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

3

Aanpak van het OER

3.1

Leefomgevingsfoto De alternatieven van de botsproeven zijn in het OER beoordeeld. Om per alternatief de gevolgen voor de omgeving te kunnen onderzoeken wordt gebruik gemaakt van een referentiesituatie. De referentiesituatie is de toekomstige situatie in de gemeente Drimmelen wanneer het bestaande beleid (dus zonder de keuzes in die in de omgevingsvisie worden gemaakt) wordt voortgezet. Ook autonome trends en ontwikkelingen die spelen, horen bij de referentiesituatie. De referentiesituatie is voor de gemeenten Drimmelen, Altena en Geertruidenberg beschreven aan de hand van een online leefomgevingsfoto. Deze bevat kaarten en toelichtingen voor alle relevante thema’s en heeft voor het OER gediend als naslagwerk om beoordelingen te concretiseren. De leefomgevingsfoto is online te raadplegen via https://leefomgevingsfoto.anteagroup.nl/daggemeenten/#. Per botsproef is de referentiesituatie voor de botsproeven bepaald aan de hand van de informatie uit de leefomgevingsfoto (zie hoofdstuk 4). De leefomgevingsfoto is op meerdere manieren ingezet in het proces naar de omgevingsvisie. Ten eerste is vanuit de leefomgevingsfoto input geleverd voor de keuzesessie. Op de keuzebladen die de leden van het College hebben ontvangen is informatie uit de leefomgevingsfoto opgenomen en gebruikt bij de beeldvorming en onderbouwing van de beleidsopties.

Daarnaast is de leefomgevingsfoto een belangrijk onderdeel van de referentiesituatie. In het OER zijn de alternatieven van de botsproeven beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie (huidige situatie, aangevuld met de trends en ontwikkelingen). Bij alle botsproeven is een korte beschrijving gegeven van de huidige situatie aan de hand van de leefomgevingsfoto en/of het bestaand beleid. Een omschrijving van de huidige situatie met kansen, risico’s en aandachtspunten is in de omgevingsvisie opgenomen bij de gebiedsbeschrijvingen.

3.2

Opbouw van de beoordeling In het OER zijn per deelgebied de bijbehorende botsproeven toegelicht. Voor iedere botsproef worden de volgende zaken beschreven: • Een korte toelichting van de botsproef waaruit duidelijk wordt welke keuze er in de omgevingsvisie gemaakt dient te worden. • Beschrijving van de huidige situatie op basis van de leefomgevingsfoto. Hierbij wordt alleen ingegaan op de thema’s die relevant zijn voor de beoordeling van de betreffende botsproef. • De beoordeling van de alternatieven. Per botsproef worden alle alternatieven afzonderlijk beoordeeld volgens het beoordelingskader (zie paragraaf 3.3). Op basis van de beoordeling van de alternatieven zijn keuzes gemaakt voor de omgevingsvisie. Deze keuzes zijn op 29 september 2020 voorgelegd aan het College van Burgemeester en Wethouders. De gemaakte keuzes zijn vervolgens onderzocht in het OER. Hierbij is gekeken of de gemaakte keuzes voldoende bijdragen aan de opgaven voor Drimmelen. Daarnaast is onderzocht of de gemaakte keuzes in samenhang zijn met elkaar door na te gaan of er tegenstrijdigheden zitten in de gemaakte keuzes.

Blad 9 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

3.3

Het beoordelingskader De alternatieven van elke botsproef zijn apart beoordeeld op de impact die het betreffende alternatief heeft op de fysieke leefomgeving. Bij deze beoordeling wordt gebruik gemaakt van een integraal beoordelingskader, dat bestaat uit vier domeinen. Per domein wordt een beoordeling gegeven naar gelang de verwachte impact van een alternatief. In de volgende paragraaf is beschreven welke criteria per domein worden gehanteerd. Hierin zijn ook aspecten meegenomen die minder ruimtelijk te duiden zijn, bijvoorbeeld sociale cohesie. Dit beoordelingskader is opgesteld conform de Europese m.e.r.-richtlijn.

3.3.1

De vier domeinen Gezondheid en veiligheid Op dit domein treden positieve effecten op als sprake is van een afname van milieuhinder die optreedt door bijvoorbeeld luchtverontreiniging of geluidemissies. Ook zijn er positieve effecten als een maatregel leidt tot een omgeving die (meer) bijdraagt aan het stimuleren van gezond gedrag, zoals sport en bewegen. Het voorkomen van ongevallen en mitigeren van veiligheidsrisico’s wordt eveneens positief beoordeeld. Een negatieve beoordeling wordt gegeven als de keuze leidt tot een toename van verontreiniging en/of hinder, van gezondheidseffecten en/of van veiligheidsrisico’s. Ook wanneer een keuze ongezond gedrag stimuleert of leidt tot toename van risico’s voor kwetsbare groepen is dit aanleiding voor een negatieve beoordeling. Omgevingskwaliteit Op dit domein treden positieve effecten op als een maatregel bijdraagt aan een toekomstbestendig natuurlijk systeem, waarbij de fysieke leefomgeving is afgestemd op de aanwezige functie(s) en het klimaat. Maatregelen waarmee verstoring van processen - als gevolg van klimaatverandering – wordt voorkomen worden positief beoordeeld. Daarnaast wordt een positieve beoordeling gegeven als de keuze leidt tot meer omgevingskwaliteit. Die kwaliteiten kunnen betrekking hebben op landschap, cultuurhistorie, archeologie, ondergrond, water en natuur.

Een negatieve beoordeling wordt gegeven wanneer de keuze bijdraagt aan toename van risico’s als gevolg van klimaatverandering, zoals droogtestress, hittestress en wateroverlast. Ook bij aantasting van historisch en landschappelijk kapitaal of van het opnamevermogen van het natuurlijke milieu, waaronder effecten op de biodiversiteit, de kwaliteit en omvang van natuur- en groengebieden en het watersysteem leidt dit tot een negatieve beoordeling en (andere) aanwezige waarden in de fysieke leefomgeving wordt een negatieve beoordeling gegeven. Wanneer de (relatieve) kwaliteit en het regeneratievermogen van de natuurlijke hulpbronnen en ecosysteemdiensten wordt aangetast, is dat ook een reden voor een negatieve beoordeling. Leefbaarheid Met de leefbaarheid worden economische en maatschappelijke aspecten van de fysieke leefomgeving bedoeld. Een positieve beoordeling wordt gegeven als een maatregel leidt tot een betere afstemming van de woningmarkt op de behoefte. Of als deze bijdraagt aan een toekomstbestendige economie, met banen die passen bij het arbeidspotentieel en opleidingen die passen bij de vacatures. Ook keuzes die bijdragen aan de levendigheid, sociale cohesie en een

Blad 10 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

passend voorzieningenniveau worden positief beoordeeld. Het bieden van een betere bereikbaarheid van woon- en werklocaties wordt eveneens positief beoordeeld. Een negatieve beoordeling wordt gegeven wanneer de toekomst van belangrijke economische sectoren in gevaar wordt gebracht en wanneer keuzes leiden tot knelpunten in de bereikbaarheid, scheve verhoudingen op de woningmarkt of een onvoldoende voorzieningenniveau. Ook wanneer keuzes leiden tot verlies aan sociaal kapitaal en sociale cohesie wordt dit negatief beoordeeld. Duurzaamheid Wanneer keuzes bijdragen aan de energietransitie, de transitie naar een circulaire economie en naar kringlooplandbouw, dan wordt dit positief beoordeeld. Voorbeelden van positieve gevolgen zijn beperking van de CO2-uitstoot, vergroenen van de energiebalans; reductie van het gebruik van grondstoffen; stimulering van hergebruik en duurzaam en meervoudig ruimtegebruik. In principe worden maatregelen die bijdragen aan een goede balans tussen de (toekomstige) maatschappelijke behoeften en de draagkracht van de fysieke leefomgeving positief beoordeeld. Een negatieve beoordeling wordt gegeven aan maatregelen die deze balans (verder) in gevaar brengen, bijvoorbeeld doordat deze leiden tot onomkeerbare milieugevolgen, de productie van afvalstoffen of (onevenredige) uitputting van natuurlijke hulpbronnen.

Ook wanneer een keuze de mogelijkheid tot duurzaam, doelmatig en meervoudig ruimtegebruik in de toekomst onmogelijk maakt, kan een negatieve beoordeling worden gegeven.

3.3.2

Dashboard en beoordelingsmethode Op basis van de bovenstaande domeinen wordt elk alternatief van een botsproef afzonderlijk beoordeeld met behulp van de leefomgevingsfoto en expert judgement. Hierbij wordt aan elk domein een waarde verbonden volgens onderstaande scorebalk. De score kan variëren van zeer negatief tot zeer positief. Een neutrale beoordeling wordt toegekend als het betreffende alternatief geen wezenlijke impact heeft op het betreffende domein. Positieve en negatieve beoordelingen worden gegeven aan de hand van de beschrijving in de voorgaande paragraaf. Het verschil tussen een positieve (of negatieve) en een zeer positieve (of zeer negatieve) beoordeling is relatief. Een extremere beoordeling wordt gegeven wanneer een alternatief op meerdere thema’s significante effecten veroorzaakt, of bepalend is voor het doelbereik van de omgevingsvisie. Per alternatief wordt de beoordeling toegelicht. Zeer negatief

Negatief

Neutraal

Positief

Zeer positief

Figuur 3.1 Scorebalk die gebruikt is bij de beoordeling van de alternatieven

Hoewel in beginsel beoordelingen zijn gegeven ten opzichte van de referentiesituatie (de huidige situatie geëxtrapoleerd naar de toekomst aan de hand van bestaande beleid, trends en autonome ontwikkelingen), is het voor de wisselwerking met de omgevingsvisie wenselijk geweest om het verschil tussen alternatieven duidelijk uit te lichten, door een net wat stevigere beoordeling te geven. Elke beoordeling moet dan ook gelezen worden binnen de context van de botsproef. Voor verschillende botsproeven geldt daarnaast dat een alternatief grotendeels overeenkomt met voortzetting van bestaand beleid. De gevolgen zouden dan theoretisch gezien neutraal moeten worden beoordeeld. Voor enkele thema’s wordt een keuze voor voortzetting van beleid gezien als

Blad 11 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

een duidelijke keuze om bestaande trends te versterken. Omdat daardoor effecten worden vergroot, of op zijn minst minder onzeker worden, is in deze gevallen geen neutrale beoordeling gegeven, ook al zijn de effecten (deels) het gevolg van autonome trends. Voorbeelden zijn het alternatief om geen ruimte te bieden aan duurzame energieopwekking in het buitengebied (paragraaf 5.2) en het alternatief van behoud van schaalvergroting in de landbouw (paragraaf 5.4). Door middel van dashboards kunnen alternatieven met elkaar vergeleken worden, wat de gemeente helpt bij het maken van keuzes in de omgevingsvisie. Een voorbeeld van een dashboard is hieronder weergegeven.

Figuur 3.2 Een voorbeeld van een dashboard per alternatief

Blad 12 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

4

Referentiesituatie per domein In dit hoofdstuk is per domein beschreven wat de referentiesituatie is op basis van de leefomgevingsfoto. De referentiesituatie is de toekomstige situatie in de gemeente Drimmelen wanneer het bestaande beleid (dus zonder de keuzes in die in de omgevingsvisie worden gemaakt) wordt voortgezet. Ook autonome trends en ontwikkelingen die spelen, horen bij de referentiesituatie. In onderstaande paragrafen worden niet alle aspecten in de leefomgevingsfoto toegelicht, maar alleen de meest bepalende onderdelen voor de referentiesituatie. De referentiesituatie wordt per botsproef toegelicht op basis van meer gedetailleerde informatie en kaartmateriaal.

4.1

Gezondheid en veiligheid Met de leefomgevingsfoto is de huidige situatie op het gebied van luchtkwaliteit, geur en geluid in beeld gebracht. Wat betreft luchtkwaliteit kan worden gesteld dat de gemiddelde jaarconcentratie fijnstof (PM10) onder de wettelijke norm van 40 µg/m 3 en zelfs onder de WHO-advieswaarde van 20 µg/m3 ligt. Er zijn enkele plekken, zoals rondom de A59 en Plukmade waar de WHOadvieswaarde wordt overschreden. In de gemeente ervaart circa 15% van de volwassenen (19-64 jaar) ernstige geurhinder. Dit ligt hoger dan het gemiddelde van 10% in de regio West-Brabant. Hiervan zijn open haarden en het uitrijden van mest de belangrijkste veroorzakers, maar men ervaart ook geurhinder door stallen met (pluim)vee en landbouwactiviteiten. Het wegverkeer is de voornaamste bron van geluid in de gemeente. De geluidbelasting langs de A16 en A59 ligt aanzienlijk hoger dan in de rest van de gemeente. De Biesbosch is aangewezen als stiltegebied. Dit is een gebied dat wordt beschermd van te veel geluid, zodat een rustige omgeving bestaat voor mens en dier. Het is niet de bedoeling om mensen uit stiltegebieden te weren. Rustig recreëren, wandelen en fietsen is bijvoorbeeld toegestaan. Naast milieuthema’s richt het domein gezondheid en veiligheid zich ook op een gezonde omgeving. Dit is een omgeving die gezondheidsrisico’s zoveel mogelijk voorkomt en uitnodigt tot beweging.

In de gemeente Drimmelen voldoet 61% van de volwassenen (19-64 jaar) aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Zo’n 75% van de 65-plussers voldoet aan deze norm. Beide cijfers zijn hoger dan het gemiddelde van de regio West-Brabant. De fysieke leefomgeving kan beweging stimuleren. Zo draagt een groene omgeving bij aan de beweegvriendelijkheid, omdat groen uitnodigt tot bijvoorbeeld wandelen en fietsen. Het percentage groen per kern verschilt sterk. Zo is er in Made (46%) en Lage Zwaluwe (46%) minder groen in de bebouwde omgeving te vinden dan in bijvoorbeeld Hooge Zwaluwe (67%). Trends en ontwikkelingen op het gebied van gezondheid en veiligheid maken ook onderdeel uit van de referentiesituatie. Zo is er steeds meer aandacht voor het realiseren van een gezonde leefomgeving. Dit is niet alleen een groene omgeving die uitnodigt tot beweging, maar ook een omgeving die passende voorzieningen en duurzame woningen heeft en ontmoeting tussen haar gebruikers stimuleert. Een andere trend is dat de kwaliteit van de lucht de afgelopen decennia verbetert is. De verwachting is dat deze verbetering verder zal doorzetten, mede door de scherpere regelgeving rondom emissies van ammoniak, fijnstof en geur.

Blad 13 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

Dit leidt tot de volgende aandachtspunten: • Het verbeteren van een gezonde leefomgeving rondom de A16 en A59. Het verkeer veroorzaakt rondom deze wegen namelijk hogere concentraties stikstofdioxide en fijn stof en een hogere geluidbelasting dan in de rest van de gemeente; • Het verminderen van de geuroverlast binnen de gemeente; • Het vergroenen van de bebouwde omgeving. Hiermee kan een gezondere en beweegvriendelijkere leefomgeving ontstaan. Een groene leefomgeving is daarnaast ook klimaatadaptiever.

4.2

Omgevingskwaliteit Het domein omgevingskwaliteit gaat over natuur, klimaatadaptatie, bodem, water, ondergrond en historisch kapitaal. Een deel van de gemeente Drimmelen bestaat uit de Biesbosch en is daarmee kenmerkend voor de gemeente. De Biesbosch is een Natura 2000-gebied en valt daarmee onder de verantwoordelijkheid van het Rijk. Voor de Biesbosch zijn instandhoudingsdoelstellingen voor habitattypen, habitatrichtlijnsoorten, broedvogels en niet-broedvogels vastgesteld. Daarmee is per soort aangegeven hoe de populatie en het leefgebied zich moet ontwikkelen. Binnen de Biesbosch zijn enkele stikstofgevoelige habitattypen aanwezig. Deze gebieden verkeren in een overspannen situatie. Dit betekent dat elke toename van stikstofdepositie in dit gebied kan leiden tot negatieve effecten op de natuurwaarden. Naast de Biesbosch zijn er enkele andere natuurgebieden aangewezen binnen de gemeente. Deze natuurgebieden vallen onder het Natuurnetwerk Brabant (NNB). Het NNB valt onder de verantwoordelijkheid van de provincie Noord-Brabant. Het doel van het NNB is om een samenhangend netwerk te creëren tussen bestaande en toekomstige natuurgebieden. De soortendiversiteit is in de Biesbosch het hoogst, maar ook in de diverse NNB-gebieden zijn veel soorten te vinden. Zo is de soortendiversiteit in het NNB nabij Hooge Zwaluwe, Drimmelen en Terheijden hoger dan in het omliggend agrarisch gebied.

Klimaatverandering heeft invloed op de omgevingskwaliteit. Door klimaatverandering worden er vaker hevige regenbuien verwacht, maar ontstaan ook vaker en langere droge periodes. Om wateroverlast en hittestress te voorkomen is het van belang dat er binnen het bestaand bebouwd gebied voldoende groen is. Hemelwater kan in groene gebieden beter in de bodem infiltreren dan in verharde gebieden. In de gemeente is kans op hittestress het grootst in Made. Dit valt te verklaren door het relatief lage percentage groen en hoge percentage verharding. Niet alleen de bebouwde omgeving moet bestand zijn tegen klimaatverandering. Klimaatverandering vraagt ook om aanpassingen in het buitengebied. Het huidige intensieve agrarisch gebruik put de bodem uit. Door jarenlange schaalvergroting is zijn natuurlijke elementen verwijderd en is de bodem uitgeput en is de biodiversiteit aangetast. Een gezonde bodem voorkomt (grond)wateroverlast doordat de bodem werkt als een spons. Een gezonde bodem kan water bufferen in tijden van droogte. In verschillende gebieden, zoals rondom Made, bestaat er een aanzienlijke kans op grondwateroverlast in 2050. Tot slot richt het domein omgevingskwaliteit zich ook op historisch kapitaal. Naast de vele rijks- en gemeentelijke monumenten beschikt de gemeente Drimmelen ook over drie beschermde dorpsgezichten. Dit zijn Lage Zwaluwe, Hooge Zwaluwe en Drimmelen.

Met het realiseren van

Blad 14 van 83

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen

nieuwe ontwikkelingen (bijvoorbeeld woningbouw) dient rekening gehouden te worden met het beschermde aangezicht van de kern. Wat betreft trends en ontwikkelingen is de aandacht voor natuur en biodiversiteit de afgelopen jaren gegroeid. Dit is bijvoorbeeld te zien in initiatieven rondom natuurinclusieve landbouw/kringlooplandbouw en circulair ondernemen. De verwachting is dat het bewustzijn en het aantal initiatieven verder door zal groeien. Een andere trend is dat het landschap onder druk staat doordat ruimte wordt gezocht voor nieuwe ontwikkelingen, zoals woningbouw of duurzame energieopwekking. Tot slot is de regelgeving rondom stikstof de afgelopen jaren meerdere keren gewijzigd. Als gevolg hiervan worden strengere maatregelen verwacht die de emissie van stikstof beperken. Dit leidt tot de volgende aandachtspunten: • Het in standhouden en/of verbeteren van de bestaande natuurgebieden, het landschap en historisch kapitaal bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen; • Het beperken van de stikstofuitstoot binnen de gemeente om zo de kwaliteit van Natura 2000-gebieden (waaronder de Biesbosch) te behouden; • Het vergroenen van de bebouwde omgeving om de gevolgen van klimaatverandering (zoals wateroverlast en hittestress) te beperken; • Intensief agrarisch gebruik van de bodem ontmoedigen om zo de kwaliteit van de bodem, de waterhuishouding en de biodiversiteit te verbeteren.

4.3

Leefbaarheid Volgens het CBS stonden in 2019 11.779 woningen in de gemeente Drimmelen. Deze woningvoorraad bestaat voor ongeveer 70% uit koopwoningen en 30% huurwoningen. Het thema wonen gaat niet alleen over de woningvoorraad, maar ook over het voorzieningenniveau en de sociaal-economische leefbaarheid. De meeste voorzieningen zijn te vinden in het centrum van Made en Terheijden. Hier zijn bijvoorbeeld winkels, supermarkten, basiszorgvoorzieningen (zoals huisartsen), sportvelden en horecagelegenheden. In Made is ook een middelbare school te vinden. In de kleinere kernen zijn minder voorzieningen, al beschikt Wagenberg over relatief veel voorzieningen in relatie tot de omvang van het dorp. De Leefbaarometer geeft op basis van vijf dimensies een score voor de leefbaarheid. Dit betreffen de dimensies wonen, bewoners, voorzieningen, veiligheid en de fysieke leefomgeving. De leefbaarheid in de gemeente Drimmelen is beoordeeld van voldoende tot zeer goed. Er zijn geen buurten of wijken waar de leefbaarheid beneden het Nederlands gemiddelde scoort. Binnen de gemeente liggen acht bedrijventerreinen. Elk dorp heeft een klein lokaal bedrijventerrein. Er is sprake van enige leegstand van bedrijven, zowel op bedrijventerreinen als in het landelijk gebied.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=fe252674-1de6-413d-93f1-428f806b14ed