09 04 Bijlage Omgevingseffectrapport bij Omgevingsvisie Drimmelen.pdf
Tekst van het document
Het domein duurzaamheid is licht positief beoordeeld doordat er met het puntensysteem afgestemd wordt hoe de ruimte (duurzaam) ingevuld kan worden. Er zijn geen effecten op de leefbaarheid. Dit is neutraal beoordeeld.
7.6.3
Groenfonds Beschrijving van het alternatief Met een groenfonds reserveert de gemeente jaarlijks een potje geld voor projecten en initiatieven voor meer en betere kwaliteit groen in de gemeente. Dit geld is bijvoorbeeld bedoeld voor de aanleg van groene daken (klimaatbestendigheid door waterretentie en afname van het stedelijk hitte-eiland effect), groen integraal mee ontwikkelen (leegstand en verloedering bedrijventerreinen of tegengaan van leegstand in winkelgebieden, maatschappelijk vastgoed of leegloop van een krimpregio), of het versterken van groenstructuren in dorp en gemeente (verbeteren leefbaarheid). Een groenfonds is er niet alleen voor specifieke lokale nieuwbouwontwikkelingen, maar voor de gemeente als geheel. Hierbij kan een link gemaakt worden naar het Nationaal Groenfonds voor (co)financiering.
Blad 46 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
Beoordeling Een groenfonds is er niet alleen voor specifieke lokale nieuwbouwontwikkelingen, maar voor de gemeente als geheel. Dit biedt kansen om knelpunten in de gemeente op het gebied van kwaliteit aan te pakken en op te lossen. Dit kan leiden tot een gezondere leefomgeving, meer omgevingskwaliteit en een duurzaam gebruik van de ruimte. De beoordeling is gelijk aan het invoeren van een puntensysteem of een kwaliteitsindex.
7.7
Bereikbaarheid van de dorpen Toelichting botsproef De gemeente wil de dorpen bereikbaar houden voor de auto, maar bewoners ook stimuleren om meer te verplaatsen met de fiets, openbaar vervoer of te voet. Zal deze gedragsverandering plaatsvinden als de bereikbaarheid voor de auto behouden blijft of verbeterd wordt? Het is aan de gemeente om een keuze te maken over de bereikbaarheid van de dorpen. Op welke vervoerswijzen zet de gemeente in? Dit leidt tot de volgende alternatieven • Verbetering van de bereikbaarheid met de auto; • Inzetten op gedragsverandering mobiliteit. Beschrijving van de referentiesituatie In het kader van het beleidsplan verkeer en vervoer gemeente Drimmelen 2018-2028 is een enquête uitgezet. Deze enquête is door 425 respondenten uit de gemeente Drimmelen ingevuld. Uit deze enquête (zie onderstaand figuur) blijkt inwoners op de auto zijn gericht als voornaamste vervoermiddel.
Figuur 7.3 Voornaamste vervoerswijzen van 425 respondenten uit de gemeente Drimmelen (bron: beleidsplan verkeer en vervoer gemeente Drimmelen 2018-2018; Antea Group)
Blad 47 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
In hetzelfde beleidspan (2018) staat dat in woon- en winkelgebieden een beperkt aantal parkeerplaatsen beschikbaar zijn. Het aantal parkeerplaatsen dat gerealiseerd is, is gebaseerd op een parkeernorm die niet meer aansluit bij de huidige tijd. Het autobezit per huishouden is sterker toegenomen dan verwacht. Daarnaast wordt een toename van toerisme en recreatie waargenomen, waardoor op enkele locaties in de dorpen en bij toeristisch recreatieve voorzieningen de parkeerdruk is toegenomen. Hier worden bijvoorbeeld auto’s geparkeerd op het troittoir waardoor de doorgang voor onder andere (minder valide) voetgangers geblokkerd wordt. In de gemeente Drimmelen zijn verschillende fiets- en wandelroutes aanwezig. Deze zijn hieronder weergegeven.
Figuur 7.4 Primaire en secundaire fietsroutes (bron: beleidsplan Verkeer en Vervoer gemeente Drimmelen 2018-2028)
Blad 48 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
Figuur 7.5 Wandelroutes (bron: visitbrabant.nl)
Het huidige beleid is erop gericht om de kernen te verbinden met de regio. Daarnaast moeten de kernen toegankelijk worden gemaakt voor iedereen en alle activiteiten (zoals wonen, werken en recreëren). De gemeente richt zich op een goede bereikbaarheid (bij voorkeur op loopafstand) van voorzieningen per kern. In de gemeente Drimmelen moet ingezet worden op gedragsverandering, waarbij mensen gestimuleerd worden om de auto te laten staan. Om de gemeente toegankelijk voor iedereen te houden wordt ingezet op de ontwikkeling van goed en betaalbaar openbaar vervoer tussen de kernen, specifiek voor senioren en mensen met een beperking.
7.7.1
Verbetering van de bereikbaarheid met de auto Beschrijving van het alternatief Betere faciliteiten voor het autoverkeer en hoge parkeernormen hanteren. Beoordeling Meer ruimte geven aan het autoverkeer leidt voornamelijk tot een hogere milieubelasting langs de bestaande autowegen en op de woongebieden. Dit is negatief beoordeeld voor het domein gezondheid en veiligheid. De effecten op de overige domeinen zijn neutraal beoordeeld. Hier zijn los van de voortzetting van bestaande trends geen wezenlijke effecten te verwachten.
Blad 49 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
7.7.2
Inzetten op gedragsverandering mobiliteit Beschrijving van het alternatief Inzetten op gedragsverandering in mobiliteit: minder gebruik van de auto en meer gebruik van langzaam verkeersmodaliteiten (voet, fiets) en het openbaar vervoer. Beoordeling Inzetten op mobiliteitsshift van de auto naar andere modaliteiten (voet, fiets, openbaar vervoer) leidt tot een verhoogd gebruik van duurzame vervoermiddelen. Dit is positief beoordeeld voor de domeinen gezondheid en veiligheid en duurzaamheid. Weggebruikers komen meer in beweging als ze de auto niet gebruiken, waarmee gezond gedrag wordt gestimuleerd. Daarnaast leidt minder gebruik van de auto tot een gezondere leefomgeving door minder uitstoot van luchtverontreinigende stoffen en minder geluidemissie langs de wegen. De gezondheidseffecten van deze emissies wordt daarmee beperkt. Dit leidt tot een positieve beoordeling. Een mobiliteitsshift leidt tot meer levendigheid in de dorpen doordat de auto (voor een deel) uit het straatbeeld verdwijnt en de openbare ruimte voor andere functies ingericht kan worden. Daarnaast worden er meer mensen te voet en op de fiets verwacht, met ontmoeting en levendigheid tot gevolg. Dit is licht positief beoordeeld voor het domein leefbaarheid. Het is echter nog onzeker hoeveel ruimte er precies vrijkomt en hoe deze ingevuld wordt.
Blad 50 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
8
Gemeente als geheel
8.1
Versterken van toerisme en recreatie? Toelichting botsproef De gemeente Drimmelen heeft de ambitie om meer toeristen en recreanten naar de gemeente te trekken. Dit kan echter het woonklimaat beïnvloeden door bijvoorbeeld overlast van verkeer of overvolle terrassen. Het is aan de gemeente om hier een afweging in te maken. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Versterken van toerisme en recreatie; • Behoud huidige situatie. Beschrijving van de referentiesituatie De Biesbosch is een grote toeristische trekpleister voor de gemeente Drimmelen. Naast natuurwaarden biedt de Biesbosch en de Amer recreatiemogelijkheden op het water. Er vindt steeds meer recreatie in de Biesbosch plaats, mede door de ligging ten opzichte van de Randstad. Deze recreatie zet de natuurwaarden in de Biesbosch onder druk. Naast de Biesbosch zijn er in de gemeente verschillende toeristische en recreatieve voorzieningen te vinden, bijvoorbeeld de jachthavens aan de Amer en de verschillende fiets- en wandelpaden (zie figuur 7.4 en figuur 7.5). Volgens het huidige beleid verdient recreatie en toerisme met name in Drimmelen en Lage Zwaluwe alle mogelijke ondersteuning (o.a. de jachthavens/watergebonden recreatie). De gemeente wil de poortfunctie richting de natuur benadrukken en uitbouwen. Ook in de andere kernen worden waar mogelijk initiatieven gefaciliteerd.
De gemeente streeft naar de ontwikkeling van een groene dorpsrand per kern met ecologische en extensieve recreatieve functies. Hierdoor moet een zachtere overgang naar het landelijk gebied ontstaan.
8.1.1
Versterken van toerisme en recreatie Beschrijving alternatief Aantrekken van meer toeristen en recreanten naar de gemeente. Beoordeling Meer toeristen en recreanten in de dorpen kunnen leiden tot meer overlast in de bestaande woonomgeving, bijvoorbeeld door een toename van geluidoverlast door terrassen. Bij bewoners kan dit leiden tot overlast zoals slapeloosheid door geluidoverlast in de avonduren. Dit is negatief beoordeeld voor het domein gezondheid en veiligheid. Het aantrekken van meer toeristen en recreanten naar de gemeente kan leiden tot nieuwe levendigheid in de dorpen en nieuwe werkgelegenheid in deze sector. Dit is positief beoordeeld voor het domein leefbaarheid. Er zijn geen wezenlijke effecten te verwachten op de domeinen omgevingskwaliteit en duurzaamheid.
Blad 51 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
8.1.2
Behoud huidige situatie Beschrijving alternatief Behoud huidige situatie waarbij geldt ‘er kunnen nog best wat toeristen bij’ voordat het impact gaat hebben op het woonplezier. Beoordeling Dit alternatief heeft geen effecten op de domeinen omdat de huidige situatie grotendeels behouden blijft. De domeinen zijn neutraal beoordeeld.
8.2
Stimuleren van een gezonde leefomgeving? Toelichting botsproef Milieueffecten, zoals geluid, luchtkwaliteit of geur, afkomstig van de snelweg, landbouwbedrijven of andere activiteiten beïnvloeden de leefomgeving. Voor dergelijke milieueffecten zijn wettelijke normen vastgesteld. De gemeente kan ervoor kiezen om nadrukkelijk een gezonde leefomgeving te stimuleren, waarbij maatregelen getroffen worden om de gezonde leefomgeving te verbeteren. Een voorbeeld is het vaststellen van normen die strenger zijn dan de wettelijke normen. Het gevolg hiervan kan zijn dat bepaalde ontwikkelingen niet, of in minder mate, mogelijk worden gemaakt. Welke keuze maakt de gemeente hierin? Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Behoud huidige situatie; • Maatregelen ten behoeve van gezonde leefomgeving. Beschrijving van de referentiesituatie In de gemeente Drimmelen zijn twee snelwegen aanwezig: de A16 en de A59. Deze snelwegen zijn een belangrijke bron van luchtverontreiniging en geluidbelasting. Verkeer is de voornaamste bron van de luchtverontreinigende stof stikstofdioxide (NO2). Figuur 8.1 geeft weer dat het gebied langs de A16 en A59 te maken heeft met een relatief hoge gemiddelde jaarconcentratie stikstofdioxide. De concentratie fijnstof (PM10) wordt in de gemeente Drimmelen (zie figuur 8.2Figuur 8.2) niet
Blad 52 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
veroorzaakt door de snelwegen maar door de veehouderijen. Hoge concentraties van stikstofdioxide en fijnstof kunnen gezondheidsklachten veroorzaken, zoals luchtwegklachten en hart- en vaatziekten. Daarom zijn naast de wettelijke grenswaarden ook WHO-advieswaarden vastgesteld (zie tabel 8.1). Tabel 8.1 Wettelijke normen en WHO-advieswaarden Wettelijke normen PM10 40 µg/m3 NO2 40 µg/m3
WHO-advieswaarden 20 µg/m3 40 µg/m3
Figuur 8.1 Gemiddelde jaarconcentratie stikstofdioxide in 2017 (bron: RIVM)
Figuur 8.2 Gemiddelde jaarconcentratie fijnstof in 2017 (bron: RIVM)
Blad 53 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
De aanwezigheid van de veehouderijen in de gemeente zorgt niet alleen voor fijnstof. De ammoniak die deze bedrijven uitstoten kan leiden tot geuroverlast. In figuur 8.3 is te zien dat de geurbelasting het hoogst is op de locaties waar veehouderijen zijn gevestigd.
Figuur 8.3 Geurhinder van veehouderijen in 2013 (bron: Atlas Leefomgeving)
Tot slot is de indicatieve geluidbelasting van wegverkeer weergegeven (zie figuur 8.4). Op de kaart is te zien dat de twee snelwegen, A16 en A59, de voornaamste veroorzakers zijn van geluidbelasting door wegverkeer.
Figuur 8.4 Indicatieve kaart wegverkeerslawaai in 2016 (bron: RIVM)
Blad 54 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
De gemeente Drimmelen richt zich op dit moment op de wettelijke regelgeving en normeringen. De Omgevingswet biedt mogelijkheden om hierin eigen afwegingen te maken. Daarin kunnen ook gebiedsgerichte keuzes worden gemaakt, waarbij bijvoorbeeld in de kernen minder wordt toegestaan dan in het buitengebied.
8.2.1
Behoud huidige situatie Beschrijving alternatief Behoud huidige situatie met druk op het milieu, bijvoorbeeld van licht, lucht, geluid en geur, afkomstig van de snelwegen en de landbouw. Beoordeling Dit alternatief voorziet geen veranderingen in de leefomgeving. De domeinen zijn derhalve neutraal beoordeeld.
8.2.2
Maatregelen ten behoeve van gezonde leefomgeving Beschrijving alternatief Het treffen van maatregelen op de aspecten waar de gemeente wel invloed op heeft, om daarmee een gezondere leefomgeving te realiseren. Een voorbeeld van een maatregel is het plaatsen van geluidschermen. Beoordeling Het treffen van maatregelen ten behoeve van een gezondere leefomgeving is positief beoordeeld voor het domein gezondheid en veiligheid. Het effect van deze maatregelen op de domeinen is sterk afhankelijk van de aard en doelmatigheid van deze maatregelen. De andere domeinen zijn neutraal beoordeeld, omdat de aard van deze maatregelen (bijvoorbeeld fysiek ruimtebeslag) niet bekend is.
Blad 55 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
8.3
Bedrijventerreinen Toelichting botsproef In de gemeente Drimmelen bestaat vraag naar extra ruimte op bedrijventerreinen. Deze ruimtevraag komt met name vanuit de logistiek/industrie (regionaal) en MKB (lokaal). Om de nodige hectares te realiseren moeten er keuzes gemaakt worden. Een strategie kan zijn om de huidige bedrijventerreinen te herstructureren en revitaliseren. Daarmee kunnen de bedrijventerreinen geschikt gemaakt worden voor de huidige en toekomstige vraag vanuit de markt. Een bedrijventerrein zoals ’t Spijck in Terheijden zou dan als een van de eerste op de rol staan, maar ook de VAB-locaties in het buitengebied kunnen gebruikt worden om aan de vraag naar bedrijventerrein te voldoen. Een andere keuze is om de huidige bedrijventerreinen intact te houden en te zoeken naar uitbreidingslocaties. Wat zijn in dat geval geschikte uitbreidingslocaties? Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Revitaliseren van bedrijventerreinen. Hierbij wordt ook VAB’s betrokken; • Uitbreiding bestaande bedrijventerreinen. Beschrijving van de referentiesituatie In de gemeente Drimmelen zijn verschillende bedrijventerreinen te vinden (zie figuur 8.5). Het is nog niet inzichtelijk hoe groot de vraag naar ruimte op bedrijventerreinen is.
Figuur 8.5 Bedrijventerreinen in de gemeente Drimmelen (bron: IBIS bedrijventerreinen; provincie NoordBrabant
De gemeente wil bedrijven zo veel mogelijk vestigen op goede bereikbare plekken aan de rand van de kernen, zodat de bedrijven zo min mogelijk overlast veroorzaken in de kernen. De gemeente
Blad 56 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
zet in op het behouden en versterken van het vestigingsklimaat en wil daarnaast ruimte bieden aan nieuwe invullingen van leegstaand vastgoed.
8.3.1
Revitaliseren van bedrijventerreinen Beschrijving alternatief Investeren in revitaliseren van bedrijventerreinen en klaarmaken voor de economie van morgen. Hiermee wordt o.a. gericht op het vergroenen van bedrijventerreinen om ze klimaatbestendiger te maken, maar er kan bijvoorbeeld ook geïnvesteerd worden in functiekoppelingen met energie, infrastructuur of industrieel erfgoed bedoeld. Beoordeling Voor de beoordeling is onderscheid gemaakt tussen twee scenario’s: revitaliseren van bedrijventerreinen en bedrijventerreinen in het buitengebied door vrijgekomen agrarische bebouwing (VAB) te gebruiken. Revitaliseren van bedrijventerreinen Het opknappen van de bestaande bedrijventerreinen kan positief zijn voor de omgevingskwaliteit op die bedrijventerreinen, door bijvoorbeeld het toevoegen van groenstructuren. Hiermee ontstaat meer ruimte voor biodiversiteit en wordt een bijdrage geleverd aan klimaatadaptatie. Het toevoegen van nieuwe kwaliteit is licht positief beoordeeld voor het domein omgevingskwaliteit, omdat er naar verwachting beperkte ruimte beschikbaar is voor vergroening. Door revitalisatie kan de aantrekkelijkheid van het bedrijventerrein toenemen doordat het beter voldoet aan de wensen van bedrijven. Het vestigingsklimaat voor bedrijven verbetert wat kan zorgen voor nieuwe bedrijvigheid. Dit is licht positief beoordeeld voor het domein leefbaarheid.
De revitalisatie van bedrijventerreinen is positief tot zeer positief voor het domein duurzaamheid als dit inhoudt dat er meer duurzame energie wordt gebruikt of opgewekt, zoals zon op daken.
Bedrijventerreinen in het buitengebied (transformatie VAB’s) Bedrijven kunnen effect hebben op de milieugezondheidskwaliteit van de omgeving, door verkeersaantrekkende werking en bedrijfsactiviteiten. Zo kan geluidoverlast toenemen en de luchtkwaliteit verslechteren. Doordat de VAB’s relatief klein zijn en verspreid liggen in de gemeente zijn de effecten beperkt en is een licht negatieve beoordeling gegeven voor het domein gezondheid en veiligheid.
Blad 57 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
Als bedrijven in het buitengebied mogelijk gemaakt worden door transformatie/optimalisatie van VAB’s, dan is er geen sprake van effecten op de domeinen omgevingskwaliteit en duurzaamheid. De bebouwde omgeving in het buitengebied wordt immers niet uitgebreid. De leefbaarheid is positief beoordeeld, omdat er wordt bijgedragen aan de opgave van de gemeente om meer ruimte te geven aan bedrijven. Dit kan positieve effecten hebben op de werkgelegenheid in de gemeente.
8.3.2
Uitbreiding bestaande bedrijventerreinen Beschrijving alternatief Bestaande bedrijventerreinen uitbreiden, waarbij huidige staat van bedrijventerreinen behouden blijft. Beoordeling Het uitbreiden van bedrijventerreinen leidt tot meer ruimtebeslag in onbebouwd gebied. Daarmee kan verlies van landschap en/of biodiversiteit gepaard gaan. Dit is negatief beoordeeld voor het domein omgevingskwaliteit. Uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen is licht positief voor leefbaarheid, omdat invulling wordt gegeven aan de opgave om bedrijventerreinen uit te breiden. Echter kan dit ook leiden tot leegstand op verouderde bedrijventerreinen waardoor de effecten beperkt zijn.
Blad 58 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
9
Plukmade
9.1
Mogelijkheden uitbreiding Plukmade Toelichting botsproef Plukmade is een kassengebied dat bijna volledig in gebruik is door de glastuinbouwsector, namelijk 132 hectare netto glastuinbouw. In het gebied is schaalvergroting en revitalisering gaande. Om voldoende ruimte te bieden aan ondernemers zijn er wensen om het gebied uit te breiden in noordelijke richting. Argument voor uitbreiding is onder andere het bieden van mogelijkheden voor ondernemers. Uitbreidingsruimte kan gezocht worden in noordelijke richting, aan de overzijde van de N263. Een uitbreiding vraagt om grote investeringen in de infrastructuur en het is nog onduidelijk of de uitbreidingsmogelijkheden voldoende opbrengen om de kosten daarvoor terug te verdienen. Ook vanuit omgevingsaspecten is het de vraag of de meerwaarde van uitbreiding van Plukmade opweegt tegen de negatieve gevolgen die hiermee gepaard gaan. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • •
Geen uitbreiding Plukmade Uitbreiding van Plukmade is mogelijk in noordelijke richting tot aan de spoorlijn (zie onderstaand figuur).
Figuur 9.1 Eventuele uitbreidingsruimte Plukmade
Beschrijving van de referentiesituatie De huidige invulling van het potentiële uitbreidingsgebied is voornamelijk agrarisch, met bijbehorende agrarische bebouwing en woningen. In het gebied zijn enkele groenstroken en kleine
Blad 59 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
waterpartij te vinden. Door het gebied loopt een zandpad waar vroeger het spoor liep. Deze voormalige spoorlijn maakt onderdeel uit van de Halve Zolenlijn en heeft daarmee een cultuurhistorische waarde. Het kassengebied Plukmade draagt bij aan de werkgelegenheid in de gemeente Drimmelen. In 2018 zorgde de sector landbouw, bosbouw en visserij voor 11,5% van de banen in de gemeente. In aantallen betreft dit zo’n 600 mensen (jaarrond). In piektijden loopt het aantal werknemers op naar ongeveer 1300. Een deel van deze banen wordt ingevuld door arbeidsmigranten. Dit duidt op een mismatch tussen vraag en aanbod van werk: het aanbod van werk in de glastuinbouw past niet bij het opleidingsniveau van bewoners in/rondom de gemeente Drimmelen. Het kassengebied zorgt in de huidige situatie voor milieubelasting. Met name in de vorm van lichtvervuiling. Daarnaast vraagt het gebied veel energie omdat de planten licht en warmte vragen om te groeien (zie onderstaande figuren). Een deel van de kassen in Plukmade is aangesloten op het Amerwarmtenet. De Amercentrale is de centrale bron. Via een samenwerking (met o.a. provincie, gemeenten en Ennatuurlijk) wordt gezocht naar alternatieve duurzame invullingen van warmte aangezien de Amercentrale mogelijk gaat sluiten. Op dit moment is een uitbreiding van het kassengebied niet mogelijk.
Wel is er binnen het gebied nog ruimte op enkele percelen om kassen te realiseren.
Figuur 9.2 Elektriciteitsverbruik in 2019 (bron: VNG)
Blad 60 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
Figuur 9.3 Gasverbruik in 2019 (bron: VNG)
9.1.1
Geen uitbreiding van Plukmade Beschrijving van het alternatief De huidige mogelijkheden met betrekking tot inbreiding blijven bestaan. Uitbreiding (aan de noordzijde) van Plukmade vindt niet plaats. Daarmee is dit alternatief gelijk aan de referentiesituatie. Beoordeling Dit alternatief voorziet geen veranderingen in de leefomgeving. De domeinen zijn derhalve neutraal beoordeeld.
9.1.2
Uitbreiding Plukmade tot aan het spoor Beschrijving van het alternatief Het gebied tussen Plukmade en het spoor heeft een omvang van circa 28 hectare. Op dit moment beslaat Plukmade 132 hectare netto glastuinbouw. Beoordeling Er worden geen effecten verwacht op het domein gezondheid & veiligheid. Daarom is dit domein neutraal beoordeeld. Door een uitbreiding van Plukmade zal de impact op de omgeving toenemen, bijvoorbeeld in de vorm van lichtvervuiling. Deze lichtvervuiling kan de natuur en biodiversiteit verstoren, met
Blad 61 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
negatieve effecten als gevolg. Aangezien de uitbreidingsruimte aansluit op Plukmade en er op dit moment ook lichtvervuiling plaatsvindt, is het effect van lichtvervuiling beperkt. Daarnaast zal het aandeel groen en water met een uitbreiding van het kassengebied afnemen. Het aandeel verharding neemt juist toe ten opzichte van de huidige invulling. Het gevolg is dat het gebied minder klimaatadaptief is. Zeker met het oog op klimaatverandering (meer warmere dagen en hevige regenval) is dit een negatieve ontwikkeling. Daarnaast wordt het zandpad waar de voormalige Halve Zolenlijn liep aangetast (of gaat zelfs verloren) waarmee een negatief effect op het aspect cultuurhistorie ontstaat. Tot slot kan het open/agrarische karakter van het gebied worden aangetast met de komst van kassen. Deze aantasting van het landschap is beperkt omdat het grenst aan het huidige kassengebied. Door de negatieve effecten op natuur/biodiversiteit, klimaatadaptatie, cultuurhistorie en het landschap is een negatieve tot zeer negatieve beoordeling op het domein omgevingskwaliteit gegeven. Een uitbreiding van het kassengebied biedt ontwikkelmogelijkheden voor ondernemers in de glastuinbouwsector en brengt daardoor positieve economische effecten teweeg. Deze economische effecten zijn naar verwachting beperkt omdat het voornamelijk werkgelegenheid oplevert waar weinig vraag naar is.
Hierdoor bestaat de kans dat meer (tijdelijke) arbeidsmigranten aangetrokken worden, waardoor de positieve effecten op de economie van de gemeente Drimmelen beperkt zijn. Dit leidt tot ‘slechts’ een licht positieve beoordeling op het domein leefbaarheid. Tot slot is het domein duurzaamheid negatief beoordeeld. Het kassengebied vraagt veel energie (in de vorm van licht en warmte) om de planten te kunnen laten groeien. De grotere energiebehoefte draagt niet bij aan energiebesparing in het kader van de energietransitie. Wel bestaan er mogelijkheden om deze negatieve effecten te mitigeren door de energievraag duurzaam in te vullen. In dat geval kan de beoordeling minder negatief worden.
Blad 62 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
10
De keuzes Op basis van de beoordelingen in de voorgaande hoofdstukken zijn keuzes op 29 september 2020 voorgelegd aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Drimmelen. In de volgende paragraaf is een overzicht gegeven van de door het College gemaakte keuzes. Deze richtinggevende keuzes zijn verwerkt in de omgevingsvisie. In dit hoofdstuk is onderzocht of de gemaakte keuzes voldoende bijdragen aan de opgaven voor de gemeente. Daarnaast is ook onderzocht of de keuzes in samenhang met elkaar zijn.
10.1
De gemaakte keuzes Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Drimmelen heeft richtinggevende keuzes gemaakt over hoe omgegaan wordt met de opgaven in de gemeente. Bij het maken van keuzes is de informatie die opgehaald is uit het participatieproces, de beleidsinventarisatie, de leefomgevingsfoto en de impactbeoordeling uit de voorgaande hoofdstukken van dit OER afgewogen. Deze informatie is door middel van keuzebladen aan het college voorgelegd. Bij een groot aantal botsproeven is een combinatie van de opbrengsten uit de participatie en de omgevingseffecten doorslaggevend geweest in de keuze. Bovendien is er bij een aantal botsproeven een middenweg gekozen op basis van de omgevingseffecten, met als doel de positieve effecten op de omgeving te versterken en/of negatieve effecten te voorkomen. Tot slot zijn bij botsproef 2 (duurzame energieopwekking) de afspraken uit de RES doorslaggevend geweest voor de keuze. Hieronder is een overzicht gegeven van de gemaakte keuze per botsproef. Buitengebied 1. Woningbouw is mogelijk in het buitengebied. Met name op VAB-locaties zijn (speciale) woonvormen mogelijk, zoals zorgwoningen. Agrarische gronden worden bij voorkeur niet gebruikt voor woonfuncties omdat in eerste instantie gekozen wordt voor inbreiding in dorpen.
Als dat niet mogelijk is wordt gekozen voor uitbreiding door middel van kansrijke woningbouwlocaties grenzend aan de dorpen. 2. Er is ruimte voor duurzame energieopwekking in het buitengebied. Zo worden, in lijn met de doelstelling uit de RES, windmolens geplaatst langs de A16 (zie figuur 9.1) en worden kansen verkend voor kleine windmolens op kavels in het buitengebied. 3. De gemeente geeft ruimte aan verduurzamingsinitiatieven, maar wel binnen bepaalde kaders. Deze kaders moeten nog opgesteld worden. 4. Er wordt ruimte gegeven aan de landbouw om te groeien, vernieuwen, veranderen en te verbreden. Wel worden randvoorwaarden gesteld aan deze groei. Biesbosch 5. Er wordt een balans gezocht tussen natuur en toerisme. Hiervoor wordt de Biesbosch verdeeld in zones die open zijn voor toerisme en zones die afgesloten zijn van toerisme en waar de natuur meer ruimte krijgt. Daarnaast worden voorwaarden gesteld aan toeristische activiteiten, hierbij kan gedacht worden aan een maximum aantal bezoekers en/of alleen elektrische boten toestaan. Dit wordt nader uitgewerkt in een Gebiedsvisie Biesbosch.
Blad 63 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
Figuur 10.1 De geplande windmolens langs de A16 (bron: gemeente Drimmelen)
Dorpen 6. De gemeente stuurt op de te bouwen woningtypen per dorp. Hiervoor is maatwerk per dorp nodig. 7. Nieuwe woningen zijn in alle dorpen gewenst. Per dorp worden kansrijke woningbouwlocaties aangewezen. 8. In de drie grote dorpen (Made, Terheijden en Lage Zwaluwe) wordt een goed voorzieningenniveau behouden. In de andere dorpen worden de basisvoorzieningen in stand gehouden. Met basisvoorzieningen worden scholen, supermarkten, winkels, openbaar vervoer en sportverenigingen bedoeld. 9. Vanwege het belang van het behoud van het open landschap wordt het station Lage Zwaluwe niet gezien als potentiële locatie voor een (regionaal) bedrijventerrein. Dit betekent dat de huidige situatie blijft behouden. . 10. Horeca en evenementen krijgen de ruimte, maar hier worden kaders voor opgesteld om het prettige woonklimaat te behouden. Zo wordt in het centrum (iets) meer geluid toegestaan ten behoeve van de levendigheid, maar moet in de woongebieden een prettig leefklimaat behouden blijven. Door middel van een evenementenkalender krijgen evenementen ruimte, maar worden grenzen gesteld aan de frequentie. Tot slot worden initiatieven die bijdragen aan de leefbaarheid en economische vitaliteit in (alle) dorpen gestimuleerd. De rol van de gemeente is hierbij faciliterend.
Blad 64 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
11. Een minimaal m2 groen per woning wordt gecombineerd met een groenfonds. De minimale eis per woning heeft betrekking op zowel nieuwe als bestaande woningen. Het groenfonds wordt ingezet om nieuwe projecten een bijdrage te laten leveren aan de vergroeningsopgave. Hierbij wordt ingezet op een integrale aanpak voor leefbaarheid, klimaat en biodiversiteit. 12. Er wordt ingezet op een gedragsverandering om meer met duurzame vervoersmiddelen te reizen, zoals fietsen, wandelen en het openbaar vervoer, door te investeren in goede fiets- en wandelpaden en duurzame vormen van verkeer. Hierbij worden koppelkansen met de bereikbaarheid van voorzieningen benut. Gemeente als geheel 13. Toerisme en recreatie wordt versterkt maar mag niet ten koste gaan van het woongenot. Toerisme en recreatie worden versterkt zodat ze bijdragen aan de economie en de levendigheid, maar klachten en drukte moeten hierbij gemonitord worden om het woongenot te waarborgen. 14. In woongebieden worden de minimaal wettelijke milieu-eisen gehanteerd. Wel kan er maatwerk toegepast worden om in enkele wijken strengere normen (waar mogelijk) te hanteren op basis van de ligging van de wijk. Verder is de wens uitgesproken om doormiddel van (compenserende) maatregelen een gezondere leefomgeving te creëren. 15. In eerste instantie worden bestaande/verouderde bedrijventerreinen gerevitaliseerd.
Vervolgens wordt gekeken naar nieuwe locaties, bijvoorbeeld op VAB’s. Het uitbreiden van bestaande bedrijventerreinen, zoals de Brieltjenspolder, heeft geen prioriteit. Plukmade 16. De gemeente biedt uitbreidingsmogelijkheden voor Plukmade tot aan de spoorlijn als hiervoor initiatieven van ‘onderop’ zich voordoen. Daarmee wordt ruimte geboden voor ondernemers in de tuinbouwsector. Daarbij is het belangrijk dat vroegtijdig samengewerkt wordt met o.a. de provincie. Deze samenwerking moet zich richten op de beperkingen in het gebied, zoals de hoogspanningsleidingen, landschappelijke inpassing en het behoud van een duurzame, groene, recreatieve buffer bij Drimmelen.
10.2
Beoordeling van het voorkeursalternatief De hiervoor genoemde keuzes zijn onderdeel van de omgevingsvisie. De impact van deze keuzes is beoordeeld door middel van de botsproeven. Voor twee keuzes wijkt de gekozen oplossingsrichting (het voorkeursalternatief) af van de onderzochte alternatieven. Dit is het geval bij de keuze over de landbouw (keuze 4) en de keuze voor de Biesbosch (keuze 5). Omdat het voorkeursalternatief dermate afwijkt van de onderzochte alternatieven zijn de gemaakte keuzes in deze paragraaf afzonderlijk beoordeeld.
10.2.1
Landbouwtransitie Nadere beschrijving van het voorkeursalternatief Met betrekking tot de landbouw is gekozen voor het geven van ruimte aan de landbouw om te groeien, vernieuwen, veranderen en verbreden. Agrarische bedrijven moeten ook kunnen groeien, zowel in oppervlak als in de ruimte om verschillende activiteiten te ondernemen. Wel worden randvoorwaarden gesteld aan deze groei. Ontwikkeling of vestiging van nieuwe agrarische
Blad 65 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
bedrijven is mogelijk indien er geen extra uitstoot van wordt veroorzaakt (milieu). Een bedrijf kan bijvoorbeeld groeien als er tegelijkertijd voor minder uitstoot van geur en stikstof gezorgd wordt. Impactbeoordeling Door de randvoorwaarde dat nieuwe activiteiten in de landbouw niet mogen leiden tot een toename van uitstoot van bijvoorbeeld fijnstof, stikstof of ammoniak, vindt er geen verandering plaats ten opzichte van de huidige situatie. De uitstoot van verontreinigende stoffen neemt niet toe, maar het verminderen van de huidige uitstoot wordt niet actief aangepakt. Dit resulteert in een neutrale beoordeling voor het domein gezondheid en veiligheid. De groeimogelijkheden voor de landbouw leiden naar verwachting tot verdere schaalvergroting. Schaalvergroting kan leiden tot verschillende negatieve effecten op het domein omgevingskwaliteit. Zo kunnen de organische bodemkwaliteit en de biodiversiteit verder achteruit gaan en kan het intensief gebruik van bodem en water een verdrogend effect hebben. Met de omgevingsvisie worden randvoorwaarden gesteld aan de uitstoot van stikstof. Hierdoor leidt een eventuele uitbreiding van landbouwbedrijven niet tot een toename van stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden.
De negatieve effecten door schaalvergroting in combinatie met het beperken van de stikstofuitstoot leiden tot een licht negatieve beoordeling op het domein omgevingskwaliteit. Het domein leefbaarheid is beoordeeld als neutraal. De omgevingsvisie biedt mogelijkheden voor de agrarische sector om te groeien. De verwachting is echter dat de groei van individuele bedrijven niet leidt tot nieuwe werkgelegenheid als gevolg van schaalvergroting. Schaalvergroting betekent namelijk dat een groter oppervlakte landbouwgrond bewerkt kan worden met minder arbeidskrachten. De effecten op de economie zijn daarmee neutraal. In de omgevingsvisie is de randvoorwaarde opgenomen om de uitstoot in de landbouwsector niet verder te laten toenemen. De uitstoot van CO2 is hierbij niet nadrukkelijk benoemd, maar de randvoorwaarde met betrekking tot geur en stikstof draagt ook bij aan het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. De randvoorwaarde zorgt ervoor dat de uitstoot niet toeneemt, maar zorgt er niet voor dat de uitstoot zal afnemen. Dit resulteert in een neutrale beoordeling op het domein duurzaamheid.
Advies Het beleid met betrekking tot de landbouw is voornamelijk gericht op het voorkomen van negatieve effecten, maar het creëren van positieve impact wordt met de omgevingsvisie nauwelijks gestimuleerd. Een actieve aanpak van de negatieve gevolgen die schaalvergroting met zich meebrengt is noodzakelijk, bijvoorbeeld met betrekking tot de achteruitgang van de biodiversiteit en de klimaatopgave.
Blad 66 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
Er wordt geadviseerd om verbreding en vernieuwing van de landbouw te stimuleren in plaats van schaalvergroting. Verbreding en vernieuwing kunnen een positieve bijdrage leveren op het gebied van biodiversiteit en klimaat. Ook voor de economie is dit positief omdat er nieuwe verdienmodellen ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan verdienmodellen met recreatie en/of energieopwekking. Dit kan bijdragen aan extra werkgelegenheid in de gemeente. Verbreding in de landbouw zorgt ervoor dat bedrijven niet noodzakelijk hoeven uit te breiden voor een financieel goede situatie, omdat een nieuwe functie (zoals recreatie, zorg, wonen of energie) voor extra inkomen zorgt. De trend van schaalvergroting en intensief gebruik van de bodem kan hiermee doorbroken worden, waardoor meer ruimte ontstaat voor omgevingskwaliteiten, zoals landschap, natuur en biodiversiteit. Inzet op multifunctionele landbouw en kringlooplandbouw kan daarmee positieve effecten op klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid en economie teweeg brengen.
10.2.2
Biesbosch Nadere beschrijving van het voorkeursalternatief Met betrekking tot de Biesbosch is een compromis gemaakt tussen de twee onderzochte alternatieven, zodat een balans ontstaat tussen natuur en toerisme. Hiervoor wordt de Biesbosch verdeeld in zones die gericht zijn op natuurwaarden en zones gericht op toerisme. Hierbij wordt aangesloten op de gebiedsvisie Biesbosch en de recreatiezonering van de provincie. Dit betekent dat de Biesbosch met name aan de zuidzijde verder ontwikkeld wordt. Deze zonering wordt vastgelegd in het omgevingsplan. Tot slot worden voorwaarden gesteld aan toeristische activiteiten. Impactbeoordeling Met de zonering in de Biesbosch blijven mogelijkheden bestaan om in het gebied te bewegen (zoals wandelen en fietsen). In de huidige situatie zijn deze vormen van beweging in de Biesbosch ook al mogelijk waardoor er geen wezenlijk verschil bestaat ten opzichte van de huidige situatie. Dit is beoordeeld als neutraal voor het domein gezondheid en veiligheid. De zonering van de Biesbosch biedt ruimte voor natuurontwikkeling in bepaalde delen van het Natura 2000-gebied. Als gevolg van de zonering is de verwachting dat de recreatiedruk in de recreatieve zones van de Biesbosch toeneemt, wat een negatieve impact heeft op de kwaliteit van de aanwezige natuur (bijvoorbeeld in de vorm van betreding of verstoring).
In de omgevingsvisie is echter benoemd dat randvoorwaarden aan de recreatieve activiteiten worden gesteld. Met de juiste randvoorwaarden kunnen negatieve effecten (deels) gemitigeerd worden. Ook kunnen randvoorwaarden ervoor zorgen dat de effecten van de recreatieve zones op de natuurzones beperkt blijfven (denk aan stikstofdepositie en/of geluidemissies). Het stimuleren van natuurontwikkeling (in de ‘natuurzones’ van de Biesbosch) is positief voor het domein omgevingskwaliteit. In welke mate dit positieve effect kan plaatsvinden en in welke mate de recreatiedruk voor negatieve effecten zorgt, is afhankelijk van de randvoorwaarden die opgesteld worden. Dit resulteert in een neutrale beoordeling met betrekking tot het domein omgevingskwaliteit. Het domein leefbaarheid is neutraal beoordeeld. De Biesbosch blijft toegankelijk voor toerisme en recreatie. Hiermee blijven voldoende mogelijkheden voor deze sector bestaan, waardoor geen wezenlijke effecten op de economie worden verwacht.
Blad 67 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
Er worden geen wezenlijke effecten op duurzaamheid verwacht. Dit domein is derhalve neutraal beoordeeld.
Advies Uit de impactbeoordeling blijkt dat het stellen van de juiste randvoorwaarden aan toeristisch/recreatieve activiteiten cruciaal is voor het vinden van de juiste balans tussen natuur en recreatie. Het advies is om in te zetten op vormen van recreatie die weinig verstoring van de natuur veroorzaken. Het gaat daarbij om kwaliteit van recreatieve voorzieningen in plaats van kwantiteit. Dit betekent een beperking van de emissie van geluid en stikstof en het voorkomen van betreding van kwetsbare natuur. De vormen van recreatie moeten passen bij de instandhoudingsdoelen van de Biesbosch. Naast het voorkomen van negatieve effecten op de natuurwaarden kan flexibele zonering worden toegepast. Dat betekent dat de natuur rust krijgt op het moment dat ze dat nodig heeft (minimale verstoring) en recreanten de ruimte te bieden waar dat mogelijk is. Delen van de Biesbosch kunnen (tijdelijk) afgesloten/geopend worden om een goede balans tussen toerisme/recreatie en natuur te behouden. Zo kan ingespeeld worden op een behoefte vanuit de natuur. Een voorbeeld is het afsluiten van gebieden in het broedseizoen om broedvogels niet te verstoren. Door gebruik te maken van tijdelijke en flexibele afsluitingen kan gezocht worden naar optimalisatie van de zonering.
De natuur is niet altijd en overal gevoelig, waardoor er (tijdelijk) meer ruimte gegeven kan worden aan (bepaalde vormen van) toerisme en recreatie.
10.3
Samenhang van keuzes In deze paragraaf is onderzocht of de gemaakte keuzes voldoende bijdragen aan de opgaven voor de gemeente Drimmelen. Daarnaast worden de keuzes in samenhang beschouwd. Zijn de keuzes in lijn met elkaar of belemmeren ze elkaar? Woningbouwopgave De gemeente Drimmelen draagt met de gemaakte keuzes bij aan de woningbouwopgave. Zo kunnen VAB’s gebruikt worden voor (speciale) woonfuncties in het buitengebied (keuze 1). Door deze woonfuncties alleen op de erven toe te staan behoudt de landbouwsector zijn ruimte in het buitengebied. Met het toestaan van woonfuncties in het buitengebied wordt de leefbaarheid in het buitengebied behouden (als de woningen niet leiden tot leegstand elders). Woningbouw in de dorpen vindt in eerste instantie plaats door middel van inbreiding en niet door uitbreiding (keuze 1). Dit betekent dat het bestaand bebouwd gebied zal verdichten en dat minder ruimte beschikbaar is voor water en groen. Met het oog op klimaatverandering kunnen hierdoor
Blad 68 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
knelpunten ontstaan met betrekking tot klimaatadaptatie (zoals hittestress en wateroverlast). Tegelijkertijd is er gekozen voor vergroening van de dorpen door middel van een minimaal oppervlak groen per woning en een groenfonds (keuze 11). Deze maatregelen dragen bij aan de vergroening en klimaatadaptatie in de dorpen, maar voeren de druk op de (openbare) ruimte op. Daarom is het aan te raden om het minimaal m2 groen- of waterstructuren als uitgangspunt te hanteren bij de keuze voor inbreiding of uitbreiding. Als een inbreidings- of uitbreidingslocatie niet het minimaal m2 groen- en waterstructuren kan bieden, dan zal gekeken moeten worden naar alternatieven. Er is gekozen om woningbouw in alle dorpen mogelijk te maken (keuze 7). Om de bouw van bepaalde woningtypen te stimuleren is er gekozen voor een sturende rol van de gemeente (keuze 6). Hiermee wordt de bouw van meer (sociale) huurwoningen gestimuleerd. Daarnaast draagt de mogelijkheid voor woningen in de kleinere dorpen bij aan het behouden van basisvoorzieningen in deze dorpen (keuze 8). Om in te kunnen spelen op de vraag per dorp is monitoring van de (toekomstige) woningvoorraad van belang. Wel kunnen per dorp kansrijke woningbouwlocaties aangewezen worden rekening houdend met bijvoorbeeld de aanwezige voorzieningen, klimaatadaptatie, cultuurhistorie en bereikbaarheid.
Verduurzamingsopgave Met de plaatsing van windmolens langs de A16 (keuze 2) wordt een belangrijke bijdrage aan de energieopgave geleverd. De plaatsing van windmolens nabij agrarische bedrijven kan leiden tot aantasting van het (open) agrarische landschap. Daarnaast kunnen windmolens hinder (zoals slagschaduw en geluid) en landschappelijke impact (hoogte) met zich meebrengen. Dit kan een belemmering vormen voor de keuze om VAB’s te gebruiken voor (speciale) woonfuncties in het buitengebied (keuze 1). Als met het windpark nabij de A16 wordt voldaan aan de energieopgave, dan zijn windmolens nabij agrarische bedrijven niet noodzakelijk. In dat geval wordt aanbevolen de windmolens nabij agrarische bedrijven achterwege te laten. Als met een windpark aan de A16 niet voldaan kan worden aan de energieopgave, dan moet de resterende opgave elders opgelost worden, bijvoorbeeld bij agrarische bedrijven. Omdat een windmolen negatieve effecten voor de omgeving kan veroorzaken is zon op dak een beter alternatief. Dit leidt namelijk niet tot aantasting van het open landschap en niet tot hinder voor omwonenden. Als toch wordt gekozen voor windmolens is een nadere afweging over de wenselijkheid hiervan nodig. In een nadere afweging kan bijvoorbeeld het instellen van een hoogtebeperking relevant zijn om aantasting van het open landschap zoveel mogelijk te beperken.
Het stimuleren van verduurzamingsinitiatieven (keuze 3) is in lijn met duurzame energieopwekking. Er wordt hiermee niet alleen ingezet op het aanbod van duurzame energie. Ook de vraag naar energie wordt aangepakt door verduurzaming van woningen te stimuleren. Dit gaat goed samen met de opwekking van duurzame energie (keuze 2). Er kan een nadere keuze gemaakt worden over de rol die de gemeente hierbij pakt. Wanneer de gemeente een actieve en faciliterende rol pakt kunnen inwoners sterker gestimuleerd worden om verduurzamingsinitiatieven op te zetten dan bij een meer ondersteunde rol waarbij de gemeente ‘afwacht’ tot initiatieven vanuit de samenleving komen. De keuze om de landbouw binnen nog op te stellen kaders te laten groeien, vernieuwen, veranderen en verbreden (keuze 4) biedt kansen, maar neemt ook risico’s voor het milieu met zich mee. Enerzijds kan vernieuwing, verandering en verbreding bijdragen aan de energieopgave (keuze 2), doordat bijvoorbeeld nieuwe technieken gebruikt worden die minder energie vragen of energie
Blad 69 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
opwekken. Anderzijds kan groei, vernieuwing, verandering en verbreding ook leiden tot een verhoogde milieudruk in het buitengebied. Er ligt hier een kans voor de agrarische bedrijven en de gemeente om kaders op te stellen die leiden tot een beter milieu voor mens en dier. Randvoorwaarden kunnen bijvoorbeeld zijn dat er geen toename, of een afname van emissie (geur, luchtvervuiling, stikstof, geluid) optreedt, de landschappelijke impact beperkt blijft of afneemt, of dat er meervoudig en duurzaam ruimtegebruik wordt toegepast. Er wordt ingezet op een gedragsverandering om meer met duurzame vervoersmiddelen te reizen, zoals fietsen, wandelen en het openbaar vervoer, door te investeren in goede fiets- en wandelpaden en duurzame vormen van verkeer (keuze 12). Hier liggen kansen voor nieuwe (woningbouw)ontwikkelingen (keuze 1), maar zeker ook voor het bestaand bebouwd gebied. Inzetten op een gedragsverandering is geen gemakkelijke opgave. Bewoners van de gemeente blijven snel uit gewoonte de auto gebruiken. Naast investeringen in duurzaam vervoer zijn er ook beperkingen voor de auto nodig, zoals autoluwe zones of een lagere parkeernorm, om de gedragsverandering in gang te zetten. Deze keuze gaat goed samen om maatregelen te treffen die leiden tot een gezondere leefomgeving (keuze 14).
Verder gaat deze keuze goed samen met de keuze om dorpen met nieuwe woningbouw eerst in te breiden (keuze 1). Daarmee worden hogere dichtheden gecreëerd die goed samen gaan met een hoger gebruik van het openbaar vervoer. Uitbreiding van de dorpen (ook deel van keuze 1) kan daarentegen leiden tot een hoger autogebruik en minder gebruik van duurzame vervoersmiddelen. Stimuleren van levendigheid en gezondheid Het behouden van een voorzieningenniveau in alle dorpen (keuze 8) is goed voor de woningbouwopgave (keuze 1). De dorpen blijven hiermee aantrekkelijk voor bestaande en nieuwe inwoners. Ruimte geven aan horeca en evenementen in de dorpen (keuze 10) is goed voor de levendigheid. Dit maakt de dorpen enerzijds aantrekkelijker voor haar inwoners. Daarnaast kunnen voorzieningen hiervan profiteren wat helpt bij het behouden van een goed voorzieningenniveau (keuze 8). Anderzijds kan er meer hinder optreden bij woningen in het centrum, wat niet in lijn is met de keuze om het woongenot niet aan te laten tasten (keuze 13). Het behouden van een prettig woon- en leefklimaat in de woongebieden is in lijn met de keuze om meer woningen toe te staan in de dorpen (keuze 1). Woningen kunnen echter ook in het centrum staan. De hinder wordt beperkt door grenzen te stellen aan de frequentie. Dit is een effectieve randvoorwaarde.
Aanvullend hierop kunnen ook andere maatregelen/spelregels ingevoerd worden om hinder verder te beperken. Dit past bij de faciliterende rol van de gemeente. Regels kunnen bijvoorbeeld gaan over locaties van evenementen. Door de locaties aan te wijzen waar geen (of minder) woningen in de buurt staan, of door evenementenlocaties ruimtelijk te spreiden zal er minder sprake zijn van overlast. Ook het tijdstip en de tijdsduur van evenementen is van belang. Als deze in de avond- of nachturen plaatsvinden leiden ze tot meer hinder dan overdag. Het definiëren van regels hieromtrent kan helpen in het tegengaan van hinder en aantasting van het woongenot. Het hanteren van de minimaal wettelijke milieu-eisen in woongebieden leidt niet tot een verandering/verbetering van de huidige leefomgevingskwaliteit. Maatwerk toepassen door strengere normen te hanteren wel. De vraag die hierbij centraal staat is welke locaties geschikt zijn om strengere normen toe te passen. Woongebieden langs de snelweg hebben doorgaans te maken met een slechtere leefomgevingskwaliteit (door uitstoot van luchtverontreinigend stoffen en geluid). Deze locaties lenen zich voor strengere normen. Echter zijn het stellen van strengere
Blad 70 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
normen hier ook een uitdaging. Vaak zijn hier al maatregelen toegepast (aan de bron, in de overdracht of aan de ontvanger) om te kunnen voldoen aan de minimaal wettelijke milieu-eisen. Als strengere normen niet gehaald kunnen worden, dan kunnen maatregelen in de leefomgeving getroffen worden die de effecten ervan verminderen. Maatregelen om in een bepaald gebied een gezonder leefklimaat te creëren kunnen bijvoorbeeld zijn: het weren van luidruchtige scooters, meer groen in de wijk (keuze 11) of het stimuleren van het gebruik van duurzame vervoermiddelen (keuze 12). Het zoeken van een goede balans tussen natuur en toerisme (keuze 5) is in lijn met het behouden/versterken van de levendigheid in de gemeente (keuze 13). Het stellen van voorwaarden aan toeristische activiteiten kan onnodige milieuhinder of hinder voor omwonenden zoveel mogelijk voorkomen. Hier ligt een kans om recreanten op een duurzame manier te vervoeren (elektrische boten, schoon openbaar vervoer, gebruik van fiets, in lijn met keuze 12). Er ligt ook een kans om toeristen beter te verspreiden over de gemeente, zodat daarmee de hinder verminderd/verspreid wordt. De VAB’s zouden bijvoorbeeld toegankelijk gemaakt kunnen worden voor recreanten. Ruimte op bedrijventerreinen De gemeente Drimmelen zet in eerste instantie in op het revitaliseren van bestaande bedrijventerreinen.
Naast deze revitalisering blijft de mogelijkheid bestaan om bedrijventerreinen uit te breiden of een nieuw bedrijventerrein te realiseren (keuze 15). Om doelgericht te revitaliseren is inzicht nodig in de vraag naar ruimte op bedrijventerreinen en welke voorzieningen voor bedrijven nodig zijn. Als hieruit blijkt dat er niet voldoende ruimte is op de bestaande bedrijventerreinen kan gezocht worden naar nieuwe locaties. De VAB’s zijn hiervoor potentiële locaties. In de omgevingsvisie kan de randvoorwaarde opgenomen worden dat alleen nieuwe locaties gezocht worden als blijkt dat de bestaande bedrijventerreinen na revitalisatie onvoldoende ruimte bieden. Daarmee wordt leegstand op bedrijventerreinen en het eventuele wegtrekken van bedrijven voorkomen.
Blad 71 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
11
De omgevingsvisie als geheel
11.1
Ambities De keuzes voor de omgevingsvisie zoals deze beschreven zijn in hoofdstuk 10 zijn verwerkt in vier overkoepelende ambities voor de gemeente Drimmelen. In de omgevingsvisie zijn per ambitie nadere toelichtingen beschikbaar waarin ingegaan wordt op de maatregelen die de gemeente treft om deze ambities te verwezenlijken. De omgevingsvisie is te vinden op https://omgevingsvisie.drimmelen.nl. In de omgevingsvisie zijn de volgende vier ambities vastgelegd: • Samen bouwen aan de gezonde toekomst • Levendige dorpen • Onze blauw-groene motor • Toekomstbestendige gemeente
11.2
Effecten van de omgevingsvisie In deze paragraaf zijn de effecten die de gehele omgevingsvisie heeft op de leefomgeving beschouwd. Naast de keuzes die in het vorige hoofdstuk zijn beschreven bevat de omgevingsvisie geen nieuw beleid met mogelijk relevante milieueffecten. De totaalbeoordeling van de gevolgen van de gemaakte keuzes vormt daarom ook een beeld van de effecten van de omgevingsvisie als geheel ten opzichte van vigerend beleid.
11.2.1
Gezondheid en veiligheid In het buitengebied worden windturbines geplaatst om te voldoen aan de opgave vanuit de Regionale Energiestrategie (RES). Deze windturbines brengen potentiële veiligheids- en gezondheidsrisico’s met zich mee (bijvoorbeeld hinder door geluid en slagschaduw). Aangezien er in dit gebied weinig woningen te vinden zijn de negatieve effecten op het domein gezondheid en veiligheid beperkt. Met de omgevingsvisie wordt ruimte gegeven aan de landbouw om te groeien, vernieuwen, veranderen en verbreden. Er worden randvoorwaarden gesteld aan de groei van de landbouw. Deze randvoorwaarden moeten erop gericht zijn om gezondheidseffecten van bijvoorbeeld bestrijdingsmiddelen, geur- en stikstofemissies te beperken. Met betrekking tot de Biesbosch wordt ingezet op een combinatie van toerisme/recreatie en natuurontwikkeling. Mensen behouden de mogelijkheid om te recreëren in de Biesbosch. Daarmee blijft de mogelijkheid bestaan voor beweging in de natuur, bijvoorbeeld door te wandelen of te fietsen. Ook de inzet op vergroening van de kernen draagt bij aan een gezonde levensstijl. Naast het feit dat een groen woonomgeving beweging stimuleert heeft het groen ook een verkoelend effecten. Daarmee wordt in woonwijken hittestress beperkt en treden minder gezondheidsrisico’s (zoals benauwdheid en slapeloosheid) op. In de gemeente wordt ingezet op het stimuleren van levendigheid.
Zo krijgen horeca en evenementen de ruimte en worden toerisme en recreatie gestimuleerd. Er worden kaders
Blad 72 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
opgenomen waarbinnen deze activiteiten kunnen plaatsvinden om het woongenot in de gemeente te beschermen. Deze kaders dienen erop gericht te zijn om overlast te voorkomen, bijvoorbeeld van horeca en evenementen te beperken. Deze functies kunnen namelijk op twee manieren leiden tot geluidhinder. Ten eerste ontstaat geluidhinder van de bedrijvigheid zelf, bijvoorbeeld door geluiden van terrassen of evenementen die georganiseerd worden. Deze bedrijvigheid en de inzet op toerisme en recreatie trekt bovendien verkeer aan. De tweede wijze waarop geluidhinder kan ontstaat is dan ook door een toename van wegverkeerslawaai. Deze toename van geluid kan leiden tot gezondheidseffecten zoals stress of slapeloosheid. Kaders die overlast van horeca en evenementen kunnen beperken zijn bijvoorbeeld het aanwijzen van locaties (op afstand van woongebieden) waar deze activiteiten kunnen plaatsvinden en het stellen van grenzen aan de frequentie en openingstijden. Communicatie is hierbij een belangrijk middel. Wanneer omwonenden vooraf geïnformeerd worden, wordt geluidhinder over het algemeen minder snel als overlast ervaren. De monitoring van klachten en drukte sluit hierbij aan. In de gemeente Drimmelen wordt ingezet op een mobiliteitsshift naar andere modaliteiten (voet, fiets, openbaar vervoer) leidt tot een verhoogd gebruik van duurzame vervoermiddelen.
Enerzijds wordt gezond gedrag gestimuleerd omdat mensen meer gaan wandelen en fietsen. Daarnaast wordt autoverkeer ontmoedigd. Dit gaat gepaard met een afname van luchtverontreiniging en geluidemissies, zodat een gezondere leefomgeving ontstaat. Een belangrijk aandachtspunt is de verwachte toename van verkeer door de inzet op horeca, evenementen, toerisme en recreatie. Deze extra verkeersbewegingen moeten zoveel mogelijk uitgevoerd worden met duurzame vervoersmiddelen om gezondheidswinst te behalen. Dit kan bijvoorbeeld gerealiseerd worden door in te zetten op het verbeteren van de OV-bereikbaarheid. Tot slot wordt in woonwijken de minimaal wettelijke milieu-eisen gehanteerd. Er kan maatwerk toegepast worden om in enkele wijken strengere normen (waar mogelijk) te hanteren op basis van de ligging van de wijk. Op de plaatsen waar inderdaad strengere normen worden gehanteerd kan gezondheidswinst optreden. De meeste winst met betrekking tot gezondheid kan behaald worden wanneer strengere eisen worden toegepast op plaatsen met een relatief slechte leefomgevingskwaliteit, zoals in woongebieden langs snelwegen. Wel is het behalen van de eisen op deze locaties een uitdaging. De gemeente dient daarom een actieve rol aan te nemen om de huidige leefomgevingskwaliteit te verbeteren.
Echter zal voor een groot deel van de gemeente de wettelijke normen gelden, waardoor deze keuze naar verwacht leidt tot (zeer) beperkte positieve effecten op het domein gezondheid en veiligheid.
11.2.2
Omgevingskwaliteit Woningbouw wordt in beperkte mate toegestaan in het buitengebied. Met de omgevingsvisie wordt in eerste instantie gebruik gemaakt van vrijgekomen agrarische bebouwing (VAB) voor de realisatie van woningen in het buitengebied. Vervolgens wordt gekeken naar uitbreidingslocaties in de dorpsranden. Hiermee worden negatieve effecten, zoals het verlies van landschappelijke waarden en biodiversiteit in het buitengebied, beperkt. Een belangrijk aandachtspunt hierbij zijn de beschermde dorpsgezichten van Lage Zwaluwe, Hooge Zwaluwe en Drimmelen. Door in deze dorpsranden woningen te bouwen kunnen cultuurhistorische waarden worden aangetast. Dit dient meegewogen te worden in de afwegingen voor woningbouwlocaties. In het buitengebied wordt ruimte geboden aan windturbines en een zonnepark. Hiermee kan het open landschap aangetast worden. De windturbines zijn langs het spoor en de A16 beoogd.
Blad 73 van 83
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Drimmelen projectnummer 0455574.100 21 oktober 2021 Gemeente Drimmelen
Hiermee wordt landschappelijke aantasting beperkt. Voor een zonnepark geldt dat er kansen liggen om een koppeling te maken met natuurontwikkeling. Hiermee kunnen positieve effecten voor de biodiversiteit gecreëerd worden. Het wordt dan ook aangeraden om dergelijke koppelkansen te benutten. De omgevingsvisie geeft de mogelijkheid aan de landbouwsector om te groeien. Deze groei kan gepaard gaan met aantasting van landschapselementen, zoals houtwallen, en aantasting van de biodiversiteit. De randvoorwaarden die aan deze groei worden gekoppeld moeten er daarom op gericht zijn om landschappelijke kenmerken en natuurlijke waarden te behouden, of zelfs te versterken. De omgevingsvisie biedt uitbreidingsmogelijkheden voor Plukmade tot aan de spoorlijn. Een uitbreiding gaat gepaard met een verlies aan biodiversiteit, verlies van het open landschap en aantasting van de cultuurhistorisch waardevolle Halve Zolenlijn. Er zijn in de omgevingsvisie (nog) geen mitigerende maatregelen opgenomen om deze effecten te verminderen. Voorbeelden van maatregelen zijn bijvoorbeeld het realiseren van voldoende groenstructuren in het kassengebied (ten behoeve van biodiversiteit en klimaatadaptatie) en het behoud van de Halve Zolenlijn door het gebied. De gemeente Drimmelen zet in eerste instantie in op het revitaliseren van bedrijventerreinen.