05 02 Bijlage Begroting 2024
Tekst van het document
Wat gaat het kosten?
51
Tabel Prg.4-2 Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Onderwijs - Jeugdhulp - voorliggende voorz en preventie
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2.384.932
2.471.000
2.196.608
2.253.812
2.253.812
2.253.812
669.444
768.782
1.125.264
1.125.319
1.125.319
1.125.319
- Jeugdhulp - toegang (CJG)
1.485.327
1.629.728
1.575.323
1.404.923
1.404.923
1.404.923
- Jeugdhulp - specialistische zorg
5.667.597
6.078.006
6.312.208
5.723.488
5.670.390
5.670.390
859.906
1.123.123
1.123.905
1.093.424
1.025.273
933.029
Participatie en schuldenproblematiek
9.706.006
7.667.835
8.077.295
7.650.906
7.628.352
7.627.874
Sociale structuur, sport en zorg
11.039.519 12.325.896 12.589.904 12.815.972 12.684.089 12.518.241
Totaal lasten
31.812.730 32.064.369 33.000.506 32.067.844 31.792.159 31.533.588
- Gezondheid
Onderwijs
668.326
783.414
464.512
464.512
464.512
464.512
- Jeugdhulp - voorliggende voorz en preventie
24.895
33.997
33.997
33.997
33.997
33.997
- Jeugdhulp - toegang (CJG)
10.550
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
- Jeugdhulp - specialistische zorg - Gezondheid
4.245
313.775
289.471
289.471
216.914
7.725
Participatie en schuldenproblematiek
4.715.227
3.364.974
4.249.869
4.249.869
4.249.869
4.249.869
Sociale structuur, sport en zorg
1.379.051
1.751.608
1.535.712
1.178.731
1.403.166
1.234.842
Totaal baten
6.802.293
6.247.768
6.573.561
6.216.580
6.368.457
5.990.945
Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves
25.010.437 25.816.602 26.426.945 25.851.264 25.423.701 25.542.642
Saldo mutaties reserves
Saldo van baten en lasten
-956.650 -1.080.296
-845.838
-813.386
-793.386
-732.357
24.053.787 24.736.305 25.581.106 25.037.878 24.630.315 24.810.286
52
Algemene dekkingsmiddelen
53
Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. Het gemeentefonds (algemene uitkeringen) en de OZB (lokale heffingen) zijn de grootste onderdelen. Volgens de regels van het BBV (notitie Lokale heffingen) voegen we aan de begroting een Financiële begroting toe. Hier leest u onze baten en lasten met een toelichting. Tabel AlgDm-1 Programma Algemene dekkingsmiddelen
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
A.Lokale heffingen
5.397.242
-463.980
4.933.262
5.485.068
-525.611
4.959.457
5.736.407
-371.062
5.365.345
B. Algemene uitkeringen
46.585.722
42.783.750
-3.340
42.780.410
43.981.235
-5.411
43.975.824
46.591.362
-5.640
C. Dividend
83.051
-
83.051
83.051
-
83.051
91.065
-
91.065
D. Saldo financieringsfunctie
54.677
-212.675
-157.998
62.996
-382.196
-319.200
76.838
-560.611
-483.773
E. Overige algemene dekkingsmiddelen
-
-3.429
3.429
-
-1.138.249
-1.138.249
-
-295.192
-295.192
F. Onvoorzien
-
-
-
-
-5.000
-5.000
-
-5.000
-5.000
G. Vennootschapsbelasting Totaal algemene dekkingsmiddelen
-
-
-
-
-2.500
-2.500
-
-2.500
-2.500
48.318.720
-683.424
47.642.154
49.612.350
-2.058.967
47.553.383
52.495.672
-1.240.005
51.255.667
54
A. Lokale heffingen Onder de Lokale heffingen vallen de volgende belastingen: - Onroerendezaakbelasting - Precariobelasting - Toeristenbelasting Een nadere toelichting op deze belastingen is opgenomen in de paragraaf B. Lokale heffingen. B. Algemene uitkeringen Naar aanleiding van de Miljoenennota heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken een septembercirculaire 2023 uitgebracht met de onderstaande financiële gevolgen: Tabel AlgDm-2 Uitkeringen gemeentefonds 2024
2025
2026
2027
Septembercirculaire 2023
46.591.362
46.621.362
42.743.208
43.014.301
Meicirculaire 2023
45.884.783
45.973.609
42.280.514
41.762.701
706.579
647.753
462.694
1.251.600
Verschil september - meicirculaire Geoormerkte gelden
2024
2025
2026
2027
Gemeentefonds uitkeringen Bijzondere bijstand en vroegsignalering
33.329
Rijksvaccinatieprogramma
4.988
5.074
4.395
Veilig wonen
7.062
7.062
7.062
7.062
Totaal te oormerken bedragen
45.379
12.136
11.457
11.430
Netto effect septembercirculaire
661.200
635.617
451.237
1.240.170
4.368
Ten opzichte van de Voorjaarsnota / meicirculaire hebben er enkele belangrijke mutaties plaatsgevonden: Accressen Sinds de meicirculaire 2022 is het volume deel bevroren tot en met 2025. Vooruitlopend op een nieuwe financieringssystematiek heeft het kabinet in de septembercirculaire 2022 eenmalig € 1 miljard extra beschikbaar gesteld in 2026. Het volumedeel staat hierdoor vast tot en met 2026. Bij de Voorjaarsnota 2023 is dit bedrag vanaf 2027 structureel gemaakt en is besloten om de volumeontwikkeling vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. De indexatie voor het volumedeel wordt vanaf 2027 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). De loon- en prijsontwikkeling in het accres wordt bijgesteld met een gecombineerde index op basis van de CPB-indices voor de loonvoet sector overheid, de prijsontwikkeling materiele overheidsconsumptie (IMOC) en de prijsontwikkeling bruto overheidsinvesteringen (IBOI). Vanaf 2027 volgt de indexatie voor inflatie de prijs bbp van het lopend jaar. De mutaties ten opzichte van de meicirculaire 2023 zijn als volgt (genoemde bedragen zijn voor alle gemeenten): - 2024: € 434 miljoen - 2025: € 371 miljoen - 2026: € 339 miljoen - 2027: € 453 miljoen.
Bijzondere bijstand en vroegsignalering Het kabinet stelt in totaal € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Voor 2024 wordt in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld. We zien bij schuldhulpverlening dat er veel meldingen vroegsignalering komen. De afgelopen periode veel meer dan gepland. Surplus voert de vroegsignalering voor ons uit. Op basis van de toename van het aantal meldingen, is het verzoek gekomen om het aantal uren preventief op te hogen. Dit kan voor 2024 door de incidentele inzet van deze middelen.
55
Rijksvaccinatieprogramma Vanaf december 2019 krijgen zwangere vrouwen maternale kinkhoestvaccinatie aangeboden door de Rijksoverheid. Vanaf 1 januari 2024 wordt de uitvoering van deze maternale kinkhoestvaccinatie formeel overgedragen aan de gemeenten. Deze vaccinatie wordt dan toegevoegd aan de opsomming van vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) zoals genoemd in artikel 11, tweede lid, in het Besluit publieke gezondheid. Bij deze septembercirculaire worden de bijbehorende middelen, circa € 4 miljoen per jaar aan het gemeentefonds toegevoegd aan het cluster Sociale basisvoorzieningen. De GGD zal de gemeentelijke bijdrage voor het uitvoeren van het rijksvaccinatieprogramma verhogen. Vanaf 1 januari komen de kosten voor de kinkhoesvaccinatie structureel in de begroting de van de GGD. Veilig wonen De veiligheid van decentrale bestuurders is een vereiste voor het goed functioneren van het openbaar bestuur. Per 1 oktober 2023 wordt de werkgeversverantwoordelijkheid voor hun veiligheid daarom geëxpliciteerd met een wijziging van de Regeling rechtspositie decentrale politieke ambtsdragers. Vanuit het programma Weerbaar Bestuur wordt hier een tegemoetkoming van € 2,4 miljoen per jaar tegenover gesteld voor 2023-2026. Decentrale bestuurders krijgen een veiligheidsadvies op maat met een uitgebreider pakket aan preventieve maatregelen voor hun woonomgeving.
Interne en externe veiligheid ligt bij het cluster veiligheid het is daarom raadzaam om de gelden te oormerken aan openbare orde en veiligheid. C. Dividend De gemeente bezit 0,065% van de totale aandelen van de Bank Nederlandse gemeenten (BNG) en bezit daarmee 36.426 aandelen met een nominale waarde van € 91.065 in totaal. D. Saldo financieringsfunctie Het financieringsresultaat is het resultaat van de externe rentekosten- en opbrengsten. De stijging wordt veroorzaakt door extra begrote rentekosten vanaf 2023 voor rentekosten voor de kasgeldleningen in verband met de stijgende rente én rentekosten van een op basis van de financieringsbehoefte af te sluiten langlopende lening in 2023. E. Overige algemene dekkingsmiddelen Onder de overige algemene dekkingsmiddelen staan bedragen die nog niet specifiek aan een programma zijn toegewezen, zoals inzet van het inhuurbudget (€ 95.600), gepensioneerden vervangen ( € 100.000) en een meer toekomstige bezetting (€ 100.000). F. Onvoorzien Het BBV verplicht ons om een post onvoorzien op te nemen. Als binnen de begroting geen andere dekkingsmiddelen beschikbaar zijn, kan de gemeente een beroep doen op deze post. Dit kan alleen als de last onvoorzienbaar, onvermijdbaar, onuitstelbaar en incidenteel is. G.
Vennootschapsbelasting De belastingplicht gaat over alle opbrengsten die de gemeenten ontvangen voor diensten die niet rechtstreeks in verband staan met de uitoefening van het openbaar bestuur. Voor Drimmelen zijn dit inkomsten uit (actieve) grondexploitatie en opbrengsten uit de reststromen afval. Voor 2024 gaan we uit van een belastingplicht van € 2.500.
56
Overhead Wat gaat het kosten?
Het doel van het onderdeel overhead is de gemeenteraad meer inzicht te geven in de totale overheadkosten van de organisatie. In de programma’s leest u de kosten van het primaire proces. Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces noemen we overhead. Deze overheadkosten rekenen we direct toe aan de betreffende taken en activiteiten door middel van een overheadopslag per uur. Bedrijfskosten voor activiteiten gericht op de externe klant registreren we in de betreffende taakvelden. Het totaalbedrag van de overhead staat in het overzicht van baten en lasten in de financiële begroting en in de hierna volgende tabellen. Tabel Prg.1-2 Realisatie Begroting Begroting Management en bestuursondersteuning Huisvesting Automatisering
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
Begroting 2027
1.157.493
1.122.441
1.207.998
1.220.916
1.220.916
1.220.916
669.604
770.153
656.637
880.231
842.557
842.557
1.824.243
2.347.505
3.319.047
3.226.445
3.235.746
3.221.871
Planning & Control
368.717
376.982
781.982
781.982
781.982
781.982
Facilitaire zaken
1.318.196
1.554.769
1.580.193
1.563.143
1.563.143
1.563.143
Financiele administratie
590.882
563.728
261.746
261.746
261.746
261.746
Personeel en organisatie
1.552.817
1.600.628
1.634.378
1.525.283
1.473.745
1.468.741
Communicatie
466.728
458.957
417.942
392.942
417.942
392.942
Front-office
233.881
309.722
348.648
348.648
348.648
348.648
Totaal lasten
8.182.561
Management en bestuursondersteuning
9.104.884 10.208.571 10.201.336 10.146.425 10.102.546
0
0
-10.338
29.465
Automatisering
0
0
Planning & Control
0
0
2.315
0
Financiele administratie
662
0
Personeel en organisatie
20.874
0
Communicatie
7.079
0
Huisvesting
Facilitaire zaken
Front-office Totaal baten
0
0
20.593
29.465
25.465
25.465
25.465
25.465
15.000
15.000
15.000
15.000
40.465
40.465
40.465
40.465
Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves
8.161.968
9.075.419 10.168.106 10.160.870 10.105.960 10.062.081
Saldo mutaties reserves
-509.439
-273.330
Saldo van baten en lasten
7.652.529
8.802.089 10.087.302 10.080.067 10.075.455 10.031.576
-80.803
-80.803
-30.505
-30.505
57
Berekening overhead tarieven Omschrijving Totaal volume overhead na verrekening (zie bovenstaande tabel saldo excl. mutaties reserves) Directe verrekening met grondexploitaties (programma 3)
2024
2025
2026
2027
10.168.106 10.160.870 10.105.960 10.062.081 251.635
-
-
-
Totaal volume Overhead (voor inzet reserves en verrekening met grondexploitaties) 10.419.741 10.160.870 10.105.960 10.062.081 Salariskosten
4.708.984
4.708.984
4.708.984
4.708.984
Overige kosten
5.710.757
5.451.886
5.396.976
5.353.097
Totaal geraamde uren organisatie (o.b.v. 1.400 uur per FTE)
258.500
258.500
258.500
258.500
T.b.v. Overhead - binnendienst
75.118
75.118
75.118
75.118
T.b.v. Overhead - buitendienst
30
30
30
30
Overige programma's
183.352
188.787
188.787
188.787
Uurtarief Overhead
56,83
53,82
53,53
53,30
Uurtarief Salariskosten binnendienst
62,67
62,67
62,67
62,67
Uurtarief Salariskosten buitendienst
44,63
44,63
44,63
44,63
Het overheadtarief wordt bepaald door het totaal volume aan overheadkosten te delen door het totaal aan productieve uren van de primaire afdelingen (de programma's exclusief het programma overhead).
58
Basisset beleidsindicatoren Basisset beleidsindicatoren Het Besluit Begroting en Verantwoording en de Regeling Beleidsindicatoren gemeenten schrijven voor dat gemeenten een uniforme set van beleidsindicatoren in hun begroting (en jaarstukken) opnemen. Gemeenten kunnen daarmee de maatschappelijke effecten van hun beleid toelichten. Bovendien wordt het mogelijk gemaakt om gemeentebegrotingen onderling beter te vergelijken. De basisset is ingedeeld naar de taakvelden die een gemeente kent:
Bestuur en ondersteuning (taakveld 0)
Veiligheid (1)
Economie (3)
Onderwijs (4)
Sport, cultuur en recreatie (5)
Sociaal Domein (6)
Volksgezondheid en milieu (7)
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (8)
Voor het taakveld Verkeer, vervoer en waterstaat (2) zijn voor 2023 landelijk geen beleidsindicatoren verplicht gesteld.
59
Tabel Indic-1 Verplichte beleidsindicatoren Nr. Taakvel Indicator d
Eenheid Jaarstukke Begrotin Begrotin Bron n 2022 g 2023 g 2024
1
0
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
6,0
6,5
6,9 Eigen gegevens
2
0
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
5,9
6,2
6,5 Eigen gegevens
3
0
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
685
748
883 Eigen gegevens
4
0
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
21%
13%
15% Eigen gegevens
5
0
Overhead
% van totale lasten
12%
13%
13% Eigen gegevens
6
1
Verwijzingen Halt
per 1.000 inw. 1218 jr
13
13
13 Bureau Halt
Het aantal verwijzingen naar Halt, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 12 tot 18 jaar.
7
1
Winkeldiefstal per 1.000 inwoners
aantal per 1.000 inwoners
0,5
0,5
0,5 CBS - Diefstallen
Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.
8
1
Geweldsmisdrijven per aantal 1.000 inwoners per 1.000 inwoners
2,2
1,7
2,1 CBS - Criminaliteit
Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).
9
1
Diefstal uit woning per 1.000 inwoners
aantal per 1.000 inwoners
1,1
1,1
1,6 CBS - Diefstallen
Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners.
10
1
Vernieling en aantal beschadiging per 1.000 per inwoners 1.000 inwoners
4,2
2,1
3,5 CBS - Criminaliteit
Het aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 inwoners.
11
3
Functiemenging
%
44,7
44,7
44,7 CBS - BAG/LISA
De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
12
3
Vestigingen
per 1.000 inw 1564jr
163,2
163,2
166,9 LISA
Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar.
13
4
Absoluut verzuim
per 1.000 leerlinge n
2
1
1 DUO - Dienst Uitvoering Onderwijs/Ingrado
Beschrijving
Het aantal leerplichtigen en/of kwalificatieplichtige jongeren die niet staan ingeschreven op een school of instelling, per 1.000 leerlingen.
60
14
4
Relatief verzuim
per 1.000 leerlinge n
14
14
11 DUO - Dienst Uitvoering Onderwijs/Ingrado
Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend, per 1.000 leerlingen.
15
4
Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)
%
1,4
2,0
1,3 DUO - Dienst Uitvoering Onderwijs/Ingrado
Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.
16
5
Niet-sporters
%
50,9
44,0
44,0 Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD, CBS en RIVM
Het percentage niet wekelijkse sporters ten opzichte van het totaal aantal inwoners.
17
6
Banen
per 1.000 inw 1564jr
557,8
458,1
472,4 CBS Het aantal banen, per Bevolkingsstatistiek/LI 1.000 inwoners in de SA leeftijd van 15 t/m 64 jaar.
Verplichte beleidsindicatoren Nr. Taakvel Indicator d
Eenheid Jaarstukke Begrotin Begrotin Bron n 2022 g 2023 g 2024
Beschrijving
18
6
Jongeren met delict voor rechter
%
1
1
1 CBS - Jeugd
Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.
19
6
Kinderen in uitkeringsgezin
%
2
2
2 CBS - Jeugd
Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen.
20
6
Netto arbeidsparticipatie
%
73,6
72,6
74,0 CBS Arbeidsdeelname
21
6
Werkloze jongeren
%
1
1
1 CBS - Jeugd
22
6
Personen met een bijstandsuitkering
per 10.000 inw 18jr eo
12,6
12,6
12,6 CBS - Participatie Wet Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand en de Participatiewet, per 10.000 inwoners.
23
6
Aantal reper integratievoorzieningen 10.000 inw 1564jr
179,8
86
97 CBS - Participatie Wet Het aantal reintegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
24
6
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
12,0
11,6
12,0 CBS - Jeugd
Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar.
25
6
Jongeren met jeugdbescherming
%
0,6
3,9
3,4 CBS - Jeugd
Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatre gel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar.
26
6
Jongeren met jeugdreclassering
%
0,3
0,3
0,3 CBS - Jeugd
Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatre gel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar).
27
6
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
per 10.000 inw
1070
1070
Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking. Het percentage werkeloze jongeren (16-22 jaar).
1070 CBS - Monitor Sociaal Aantal per 10.000 Domein WMO inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt
61
dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten 28
7
Omvang huishoudelijk restafval
kg per inwoner
89
100
100 CBS - Statistiek Huishoudelijk afval
De hoeveelheid restafval per bewoner per jaar (kg)
29
7
Hernieuwbare elektriciteit
%
20
25
35 Rijkswaterstaat Klimaatmonitor
Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.
30
8
WOZ-waarde woningen dzd euro
337
342
372 CBS - Statistiek Waarde Onroerende Zaken
De gemiddelde WOZ waarde van woningen (x€1.000).
31
8
Nieuw gebouwde woningen
aantal per 1.000 woninge n
16,9
15,0
7,0 BAG
Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen.
32
8
Demografische druk
%
75,6
74,3
72,2 CBS Bevolkingsstatistiek
De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.
33
8
Woonlasten euro éénpersoonshuishoude n
675
665
769 COELO, Groningen
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.
34
8
Woonlasten euro meerpersoonshuishoud en
793
782
865 COELO, Groningen
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.
62
Paragrafen
63
A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inventarisatie van de risico's Risicokaart De risicokaart hieronder geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans van optreden en financieel gevolg. De aantallen in de risico categorieën tellen op naar het totaal aantal geïdentificeerde risico’s, 56. De risico's waarvan de kans van optreden kleiner dan 10% is of de maximale schadelast kleiner dan € 25.000 zijn vanwege hun geringe betekenis buiten beschouwing gelaten. Tabel Par.A-1 Maximale schadelast
Klasse
x > € 500.000
5
5
2
€ 250.000 < x < € 500.000
4
3
2
3
1
3
€ 100.000 < x < € 250.000
3
2
4
5
1
2
€ 25.000 < x < € 100.000
2
3
4
5
4
3
x < € 25.000
1
Imagoschade
1
1
2
10%
30%
50%
70%
90%
Kans
1
2
3
4
5
Klasse
Risico top 10 In het overzicht hieronder staan de tien risico’s die de meeste invloed hebben op het totale risicoprofiel van de gemeente. Naast die procentuele invloed is ook steeds het risicobedrag aangegeven. Tabel Par.A-2 2024 begroting
2022 rekening
2023 begroting
Risico
Risicobedrag (in €)
Invloed op risicoprofiel
1
3
3
Hogere indexering grond-, weg- en waterbouw werkzaamheden
450.000
7,02%
2
9
*
Financiele situatie projectontwikkeling De Weelde
450.000
7,01%
3
*
*
Meerkosten energieaansluiting De Bernardus en IKC De Stuifhoek
450.000
7,00%
4
2
2
Bijdrage kosten in verwijdering obstakels bij dijkverzwaring De Mark
300.000
4,72%
5
5
5
Garantstelling verlenen aan Stichting de Wijngaerd
300.000
4,62%
6
6
*
Budget huishoudelijke ondersteuning ontoereikend
225.000
4,43%
7
*
*
Niet kunnen voldoen aan taakstelling huisvesting statushouders
225.000
4,21%
8
7
7
Overname rente- en aflossingsverplichtingen lening BNG bij insolventie BOEi
170.000
4,07%
9
*
4
Bijdrage in dure woningaanpassing ingevolge de Wmo
250.000
3,40%
10
10
9
Budget voor Wmo-voorzieningen ontoereikend
182.000
3,20%
* = Dit risico is nieuw opgenomen of behoorde niet tot de risico top 10
Toelichting bij risico's 1. Hogere indexering grond-, weg- en waterbouw werkzaamheden Hogere indexering grond-, weg- en waterbouw werkzaamheden i.v.m. stijgende marktprijzen door hogere loonkosten, brandstof- en grondstofprijzen. 2. Financiële situatie projectontwikkeling De Weelde De projectontwikkelaar heeft onvoldoende middelen om de kosten voor het bouw- en woonrijp maken
64
van het terrein te dekken. De gemeente loopt het risico dat zij het tekort voor haar rekening moet nemen. 3. Meerkosten energieaansluiting De Bernardus en IKC De Stuifhoek. Vanwege problemen met het elektriciteitsnetwerk van Enexis (netcongestie/transportschaarste), zal er vrijwel zeker sprake zijn van meerkosten voor de realisatie van een energieaansluiting van het nieuwe sociaal-cultureel centrum De Bernardus en IKC De Stuifhoek. 4. Bijdrage kosten in verwijdering obstakels bij dijkverzwaring van de Mark Het waterschap is begonnen met het verzwaren van de dijken. Omdat het niet te voorzien is welke ondergrondse obstakels er worden tegengekomen, blijft er een risico bestaan dat de gemeente bij moet gaan dragen aan de kosten voor het verzwaren van de dijken. 5. Garantstelling Stichting De Wijngaerd De gemeenteraad besloot op 16 juli 2015 een gemeentegarantie te verlenen aan stichting de Wijngaerd. Zo kon de stichting renovatie van haar huisvesting en tijdelijke huisvesting financieren. Als de Wijngaerd haar rente- en aflossingsverplichtingen aan de geldverstrekker niet kan voldoen wordt de gemeentegarantie aangesproken en zal de gemeente die verplichtingen over moeten nemen. 6.
Budget huishoudelijke ondersteuning is ontoereikend De ontwikkelingen in de thuisondersteuning (cao loonstijgingen, hoog ziekteverzuim, vergrijzing) in combinatie met regelgeving (AMvB reële prijs Wmo, abonnementstarief Wmo) oefent een opwaartse druk uit op volume en tarief huishoudelijke ondersteuning. Hiermee houden we rekening in de begroting, maar het is risico is dat de ontwikkelingen sterker zijn dan voorzien. Aanbieders kampen met personeelstekorten en kunnen daardoor niet altijd volledig de afgesproken zorg leveren. Er is een risico dat cliënten een proces aanspannen tegen de gemeente. 7. Niet kunnen voldoen aan taakstelling huisvesting statushouders De afgelopen jaren heeft de gemeente niet aan de taakstelling van huisvesting van statushouders kunnen voldoen. De woningbouw kan deze mensen, gezien de krapte op de arbeidsmarkt en de andere doelgroepen die ze moet bedienen, niet op korte termijn huisvesten. Het risico bestaat dat als deze situatie van langere duur is de provincie op kosten van de gemeente deze statushouders gaat huisvesten. Daar komt bij dat er de komende periode meer statushouders gehuisvest moeten worden. We kunnen dit niet meer alleen met de woningen van Woonvizier. We zullen dus op zoek moeten naar alternatieven die geld kosten. 8.
Overname rente- en aflossingsverplichtingen lening BNG bij insolventie BOEi BOEi is opdrachtgever voor de herbestemming van de voormalige Bernarduskerk tot nieuw sociaalcultureel centrum voor Made. BOEi financiert haar opdracht deels door een lening die de gemeente bij de BNG heeft afgesloten en onder dezelfde condities aan BOEi heeft doorgelegd. In een situatie waarin BOEi niet langer aan haar rente- en aflossingsverplichtingen jegens de gemeente kan voldoen, zal die verplichting van de gemeente jegens de BNG onverminderd voort blijven bestaan. 9. Dure woningaanpassing WMO Een Wmo-cliënt heeft een uitzonderlijk dure woningaanpassing aangevraagd. Juridische procedure loopt maar de uitkomst daarvan is onzeker. 10. Begrote budget voor Wmo-voorzieningen is ontoereikend De kosten voor de Wmo zijn vraag afhankelijk. Casemanagers indiceren kritisch en er worden goede prijsafspraken gemaakt met leveranciers, maar als meer inwoners Wmo-voorzieningen nodig hebben leidt dit tot overschrijding van de begrote budgetten. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van de onderkende risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risico’s treden namelijk niet allemaal tegelijk op. Met deze simulatie is vastgesteld dat de geïdentificeerde risico's met een bedrag van € 4,4 miljoen (begroting 2023: 4,5 miljoen) kunnen worden afgedekt.
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare middelen om de risico’s op te vangen, noemen we weerstandscapaciteit. Voor 2024 wordt een weerstandscapaciteit begroot van € 16,2 miljoen (begroting 2023: € 17,3 miljoen).
65
Weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen, uitgedrukt in het weerstandsratio. Tabel Par.A-5 Ratio weerstandsvermogen (bedragen in €) Omschrijving
2024 begroting
2023 begroting
2022 rekening
Beschikbare weerstandscapaciteit
16.244.650
19.032.043
17.271.252
Benodigde weerstandscapaciteit
4.347.482
5.135.205
4.514.388
3,74
3,71
3,83
Ratio weerstandsvermogen
De raad heeft in de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen bepaald dat het weerstandsratio van de gemeente Drimmelen minimaal gelijk moet zijn aan 1. In dat geval is het beschikbare weerstandsvermogen precies toereikend om de risico's af te dekken. Met een ratio van 3,74 voldoet de gemeente in ruime mate aan die ondergrens. Het ratio is in vergelijking met de jaarrekening 2022 (3,71) en de begroting 2023 (3,83) ongeveer gelijk gebleven.
Financiële kengetallen Bij de vernieuwing van de BBV is, op basis van advies van de commissie Depla, voorgeschreven dat er in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De invoering van de kengetallen is voornamelijk bedoeld om de financiële positie voor raadsleden inzichtelijker te maken. De kengetallen hebben geen functie als normerings-instrument in het kader van financieel toezicht. Begroting 2024 Verloop van de kengetallen Kengetallen
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
1a. Netto schuldquote
24%
63%
57%
63%
63%
61%
1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
21%
60%
55%
60%
59%
57%
2. Solvabiliteitsratio
52%
36%
37%
37%
37%
36%
3. Kengetal grondexploitatie
1%
-1%
0%
0%
2%
1%
4. Structurele exploitatieruimte
3%
-6%
2%
2%
-2%
-2%
5. Belastingcapaciteit
76%
79%
97%
97%
97%
97%
Een korte toelichting op de kengetallen: 1a. Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Een netto schuldquote tussen de 0% en 90% wordt gezien als minst risicovol. De begrote netto schuldquote in 2024 is 57%. De netto schuldquote van de gemeente Drimmelen is relatief laag maar stijgt ten opzichte van het niveau uit 2022 en eerder. 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te krijgen in hoeverre sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote weergegeven (netto schuld gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Voor deze schuldquote wordt dezelfde criteria gehanteerd als de netto schuldquote.
66
De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen is eveneens relatief laag maar stijgend ten opzichte van het niveau uit het verleden. 2. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen bestaat uit reserves en het resultaat van baten en lasten. Een solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50% wordt gezien als risico neutraal. Een ratio boven de 50% wordt aangemerkt als minst risicovol. Meerjarig voorziet de gemeente een ratio met neutraal risico dat daalt ten opzichte van het niveau van 2022. 3. Kengetal grondexploitatie Grondexploitaties kunnen een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de grond is van belang, omdat deze terugverdiend moet worden bij de verkoop. Boekwaarden worden afgezet tegen de totale baten. Een grondexploitatie van 20% of lager wordt beschouwd als minst risicovol. Het kengetal voor de grondexploitatie van de gemeente Drimmelen is laag, dit is positief. 4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het evenwicht van de begroting wordt er ook gekeken naar de structurele en incidentele lasten en baten. Voorbeeld van structurele baten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten.
Bij structurele lasten zijn dat bijvoorbeeld personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is dan ook meer flexibel dan een begroting waar bij de structurele baten en lasten in evenwicht zijn. De meerjarig begrote structurele exploitatieruimte van de gemeente Drimmelen is voor de jaren 2024 en 2025 2%. De gemeente Drimmelen verwacht dat de structurele lasten afgedekt kunnen worden met structurele baten. Dat is vanwege de voortdurende onzekerheid over de bijdrage uit het Gemeentefonds vanaf 2026 vooralsnog niet het geval. 5. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten jaarlijks. Bij de berekening van het kengetal worden de gemeentelijke woonlasten afgezet tegen het landelijk gemiddelde. De totale woonlasten van de gemeente Drimmelen liggen naar verwachting lager dan het landelijk gemiddelde. Wat inhoudt dat er ten opzichte van dit landelijk gemiddelde ruimte is om de lokale belastingen te verhogen. Dankzij een grotere inzet van de daarvoor bedoelde voorzieningen riolering en afvalstoffenheffing ontstond er in 2022 meer ruimte in de belastingcapaciteit.
Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Geconcludeerd kan worden, dat de financiële positie van de gemeente Drimmelen in 2024 door een daling van de solvabiliteit en van de structurele exploitatieruimte in beperkte mate verslechterd t.o.v. de werkelijk positie in 2022. Dit beeld herhaalt zich in de ravijnjaren 2026 en 2027.
67
B. Lokale heffingen Inleiding In de paragraaf lokale heffingen gaan we in op: de hoofdlijnen van het beleid, de lokale lastendruk, de begrote inkomsten, de mate van kostendekkendheid en een korte beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Waarmee rekening gehouden wordt met regelgeving Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Beleid lokale heffingen Onder de diverse lokale heffingen van de gemeente Drimmelen vallen: de belastingen, Bestemmingsbelasting/heffingen en Retributies/rechten. Deze heffingen zijn hoogstens kostendekkend en dragen zorg aan het welzijn, de leefbaarheid en voorzieningen van de gemeente. Belastingen Tegenover een belasting staat geen rechtstreekse individuele tegenprestatie van de gemeente. De opbrengsten dienen als algemeen dekkingsmiddel. de onroerende zaakbelastingen, precariobelasting en toeristenbelasting. Bestemmingsbelasting/heffingen Heffingen worden geheven om kosten van collectieve voorzieningen te betalen. de afvalstoffenheffing, rioolheffing en bijdrage BedrijvenInvesteringsZone (BIZ). Retributies/rechten Rechten worden geheven voor een geleverde of een bewezen individuele dienst. Begraafrechten, marktgelden/ standplaatsen en leges: secretarieleges, leges omgevingsvergunning en leges Biesbosch.
Onroerende zaakbelasting De tarieven worden uiteindelijk bepaald op basis van de begrote opbrengst OZB in combinatie met de WOZ-waarde voor het belastingjaar (inclusief de verwachte marktstijging). Precariobelasting Onder Precariobelasting valt de belasting die een gemeente mag heffen voor het gebruik van gemeentegrond. De tarieven staan in de verordening Precariobelasting. Daarnaast wordt er precario geheven voor het afmeren in de buitenhaven van Lage Zwaluwe en worden er liggelden in rekening gebracht op basis van privaatrechtelijke overeenkomsten. Toeristenbelasting Het tarief watertoeristenbelasting is per persoon € 1,00 voor 24 uur. Het tarief landtoeristenbelasting is per persoon € 1,00 voor een overnachting. Alleen niet-inwoners betalen de toeristenbelasting, dus ook arbeidsmigranten. Behalve als zij ingeschreven zijn in de BRP (Basisregistratie Personen). De netto-opbrengst gebruiken we voor het verbeteren van toeristische voorzieningen. Afvalstoffenheffing De gemeente laat het huishoudelijk afval (oud papier en karton, PMD, rest- en gft-afval) door een afvalinzamelaar huis-aan-huis ophalen. Daarnaast kan je afval, soms tegen betaling, naar de milieustraat brengen. Daar betaal je belasting voor, de afvalstoffenheffing. De afvalstoffenheffing is sinds 2003 gebaseerd op het Diftar-principe en is een 100% kostendekkende heffing.
Rioolheffing In 2023 stelde de raad het Water- en rioleringsplan Drimmelen 2023-2027 vast. Wederom dient de rioolheffing 100% dekkend te zijn. De voorziening bouwen we af. We innen de rioolheffing om de gemeentelijke kosten voor inzameling, transport van afvalwater te dekken, beheer en behoud van het rioleringssysteem te bekostigen en voor het verwerken van hemelwater. Daarnaast dekken we de kosten van maatregelen tegen de nadelige gevolgen van de grondwaterstand.
68
BedrijvenInvesteringsZone (BIZ) De BIZ Bruisend Made is na een succesvolle eerste periode van vijf jaar voor vijf jaar voortgezet in de periode 2023-2027. Uiterlijk 1 november dient het BIZ bestuur een schriftelijk verzoek tot BIZ subsidie voor het komende belastingjaar in bij het college. BIZ-bijdrage wordt jaarlijks bij wege van aanslag geheven en bepaald op basis van de WOZ-waarden van de panden die niet in hoofdzaak tot woning dienen. Begraafrechten Onder Begraafrechten vallen: het begraven van stoffelijke overschotten, het bijzetten van urnen en het onderhoud van graven op de gemeentelijke begraafplaatsen. Marktgelden en standplaatsen De gemeente heeft weekmarkten op 3 locaties: het Dorpsplein in Terheijden, de Marktstraat te Made en de Nieuwstraat in Lage Zwaluwe. Voor het innemen van een standplaats op de weekmarkt wordt een recht geheven, het marktgeld. Daarnaast wordt een recht geheven voor de standplaatsen op overige locaties in onze gemeente. In verband met de maatschappelijke betekenis, zijn deze tarieven niet kostendekkend. Secretarieleges Secretarieleges worden geheven ter compensatie van de kosten voor diensten van de gemeenten, bijvoorbeeld voor het verstrekken van reisdocumenten, rijbewijzen, uittreksels uit de BRP en Burgerlijke Stand, aanvraag Verklaring Omtrent Gedrag, huwelijksvoltrekkingen.
Leges omgevingsvergunning Leges worden geheven ter compensatie van kosten voor diensten van de gemeente, bijvoorbeeld voor het aanvragen van een vergunning. Leges Biesbosch Voor het in behandeling nemen van een aanvraag voor een vergunning voor bijvoorbeeld het varen met een rondvaartboot of bijvoorbeeld een ontheffing voor het beoefenen van modelsport in het Biesboschgebied binnen de gemeentegrenzen van Drimmelen worden leges geheven. Lokale lastendruk Tabel Par.B-1: Overzicht lastendruk Lokale Lastendruk gem. per huishouden Omschrijving
Begroting 2023
Begroting 2024
Nominale stijging
Procentuele stijging
Onroerende zaakbelastingen
€ 316,65
€ 330,27
€ 13,62
4,3%
Afvalstoffenheffing
€ 250,63
€ 325,13
€ 74,50
29,7%
Rioolheffing
€ 181,97
€ 256,42
€ 74,45
40,9%
Totaal gemiddeld per huishouden
€ 749,25
€ 911,82
€ 162,57
21,7%
De omvang van de totale lokale lastendruk stijgt in 2024 als gevolg van hogere netto-lasten onroerende zaakbelastingen, afvalstoffenheffing en riolering. De stijging in de lastendruk van de onroerend zaakbelasting (Ozb) wordt bepaald op basis van de Ozb-index. De tarieven worden uiteindelijk bepaald op basis van de begrote opbrengst onroerendzaakbelasting in combinatie met de WOZ-waarde voor het belastingjaar (inclusief de verwachte marktstijging). De definitieve tarieven worden vastgesteld in de Raadsvergadering van 14 december 2023. Een hogere of lagere verwachte marktwaardestijging leidt niet tot meer of minderopbrengsten omdat de tarieven dan worden aangepast. Het tarief beweegt tegengesteld aan de marktwaardeontwikkeling mee: een hogere marktwaardestijging leidt tot een verlaging van het tarief en een lagere marktwaardestijging leidt tot een verhoging van het tarief. Afvalstoffenheffing berekenen we met de gemiddelde kosten per aansluiting. We passen hier een vast recht en een variabel tarief toe. Het variabel tarief bestaat uit het betalen per lediging. Naast de kosten zetten we ook een voorziening afval in om grote schommeling te voorkomen. Dit jaar is de kostenstijging dermate dat een forse stijging van de afvalstoffenheffing ondanks inzet van de voorziening niet kan worden voorkomen.
69
Rioolheffing berekenen we met de gemiddelde kosten per aansluiting. De rioolheffing bestaat uit twee onderdelen. Te weten een vast recht en een variabel tarief waarbij we reken met watergebruik. We zetten ook een voorziening rioolheffing in om grote schommeling in tarief te voorkomen. Ook voor de rioolrechten is dit jaar de kostenstijging dermate dat een forse stijging ondanks de inzet van de voorziening niet kan worden voorkomen. Inkomsten en kostendekkendheid Tabel Par.B-2: Overzicht heffingen Totale Heffingen Omschrijving
Begroting 2024 Begrote lasten
Begrote baten
OZB
Inzet voorziening
€ 5.682.554
Precario
€ 52.790
Toeristenbelasting
€ 156.000
Totaal Belastingen (algemeen dekkingsmiddel)
€-
€ 5.891.344
€-
Afvalstoffenheffing
€ 4.135.768
€ 3.899.248
€ 236.520
Rioolheffing
€ 3.682.674
€ 3.356.583
€ 326.091
€ 22.410
€ 22.410
€ 7.840.852
€ 7.278.241
€ 244.776
€ 123.900
Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Totaal Bestemmingsbelastingen/ heffingen Lijkbezorging Marktgelden / standplaatsen Leges
€ 110.205
€ 26.091
€ 2.092.009
€ 1.775.726
€ 562.611
Totaal Retributies/ rechten
€ 2.446.990
€ 1.925.717
€-
Totaal
€ 10.287.842
€ 15.095.302
€ 562.611
Algemene uitgangspunten kostendekkende tarieven Voor het bepalen van de kostendekkende tarieven hanteren we de algemene informatie in de Handreiking kostentoerekening Heffingen, rechten en tarieven (VNG) en de notitie Lokale heffingen van de commissie BBV. Voor het bepalen van de kostendekkende tarieven hanteren we de volgende uitgangspunten:
De gehanteerde index voor de tarieven in de tabellen van de begroting is de herrekende index op basis van de meicirculaire. Dit geldt niet voor de tarieven met een wettelijk maximum of voor tarieven die al maximaal kostendekkend zijn. De herrekening van de indexering naar aanleiding van de september circulaire wordt als één algemene stelpost opgenomen onder de algemene middelen. Bij de vaststelling van de tarieven wordt uitgegaan van de herrekende index op basis van de septembercirculaire.
De basis wordt gevormd door de integrale kostprijs incl. overhead, (omslag)rente, bijdragen aan voorzieningen en de compensabele btw (voor riool, afval, diensten en gebruik van voor openbare dienst bestemde gemeentebezittingen).
Om het te heffen volume voor de afvalstoffen- en rioolheffing te bepalen gebruiken we de volgende uitgangspunten:
Voor de afvalstoffen- en rioolheffing geldt het systeem van gesloten financiering met duurzame, 100% kostendekkendheid. Hierbij maken we gebruik van een egalisatievoorziening (conform art 44, lid 2 BBV), voorcalculatie en nacalculatie.
Directe kosten toerekening van taakveld 7.3 voor de afvalstoffenheffing en van taakveld 7.2 voor de rioolheffing: dit zijn kosten voor de activiteiten die direct in verband staan met de geleverde dienst. De inzet van personeel rekenen we toe op basis van de voor 2024 berekende uurtarieven.
De toerekening van de (toerekenbare) kosten straatreiniging/vegen is voor de afvalstoffenheffing 30% (taakveld 2.1) en voor de rioolheffing 55%. Straatreiniging/vegen doen we om 3 redenen. Voor het functioneren van de riolering, vanwege het nevenafval bij het (verkeerd) aanbieden en inzamelen van huishoudelijk afval en de verkeersveiligheid. Omdat
70
we een landelijke gemeente zijn hebben we o.a. relatief veel bladafval in verhouding tot het nevenafval. Bladafval verstopt o.a. het rioolstelsel.
Van het zwerfafval blijkt circa 60% te bestaan uit nevenvervuiling bij de inzameling van huishoudelijk afval; de toerekening van de kosten zwerfafval worden daarom voor 60% toegerekend aan de afvalstoffenheffing (taakveld 2.1).
De toerekening van kosten stedelijk water en watergangen (taakveld 5.7) is voor de rioolheffing 15% van de kosten die zijn gekoppeld aan één of meer van de vijf thema’s in het WRP: afvalwater, hemelwater, grondwater, oppervlaktewater en bedrijfsvoering.
Overhead: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces (taakveld 0.4; zie voor de berekening onderdeel 'Overhead').
Alle kwijtscheldingskosten nemen we op in het tarief voor de afvalstoffenheffing (taakveld 6.3).
De extracomptabele rente toerekening berekenen we met de externe rente (zie paragraaf D. Financiering - onderdeel B. Financieringspositie - Renteschema).
De extra comptabele BTW toerekening: dit betreft de extracomptabel berekende compensabele BTW die kan worden toegerekend aan activiteiten waarvan de kosten worden verhaald via de afvalstoffen- en rioolheffing.
Tabel Par.B-3: Overzicht tarieven riool- en afvalstoffenheffing (na inzet voorziening) Afvalstoffenheffing
2021
2022
2023
2024
Stijging t.o.v. 2023
vastrecht tarief
€ 169,09
€ 146,49
€ 156,32
€ 232,77
€ 76,45
- per lediging gft containerinhoud 25 liter
€ 0,80
€ 0,80
€ 0,80
€ 0,80
€-
- per lediging gft containerinhoud 140 liter
€ 3,50
€ 3,50
€ 3,50
€ 3,50
€-
- per lediging ov.huish.afvalst. cont.-inh. 40 liter
€ 2,45
€ 2,45
€ 2,45
€ 2,45
€-
- per lediging ov.huish.afvalst. cont.-inh. 240 liter
€ 11,70
€ 11,70
€ 11,70
€ 11,70
€-
- per aanbieding toegangspas perscontainer
€ 2,45
€ 2,45
€ 2,45
€ 2,45
€-
- per perceel bij verzamelcontainers
€ 128,19
€ 111,06
€ 118,51
€ 176,47
€ 57,96
- per aanvraag
€ 17,50
€ 17,50
€ 17,50
€ 17,50
€-
- per 0,5 m³
€ 30,00
€ 30,00
€ 30,00
€ 30,00
€-
€ 45,00
€ 45,00
€ 45,00
€ 45,00
€-
-grove huishoudelijke afvalstoffen per 10 kilogram
€ 2,15
€ 2,15
€ 2,15
€ 2,15
€-
- bouw- en sloopafval per 10 kilogram
€ 2,15
€ 2,15
€ 2,15
€ 2,15
€-
- schoon puin per 10 kilogram
€ 0,50
€ 0,50
€ 0,50
€ 0,50
Rioolheffing
2021
2022
2023
2024
vastrecht tarief
€ 172,50
€ 66,74
€ 117,46
€ 195,93
€ 78,47
0 - 250 m³
€ 0,59
€ 0,59
€ 0,59
€ 0,59
€-
251 - 500 m³
€ 0,41
€ 0,41
€ 0,41
€ 0,41
€-
501 - 1.000 m³
€ 0,08
€ 0,08
€ 0,08
€ 0,08
€-
meer dan 1.000 m³
€ 0,03
€ 0,03
€ 0,03
€ 0,03
€-
Inzameling grove huishoudelijke afvalstoffen
Inzameling grof tuinaanval - per aanvraag Aanbieding op de milieustraat
€Stijging t.o.v. 2023
variabele tarieven (verbruik water):
71
Afvalstoffenheffing Binnen Drimmelen zijn er naast de landelijke ontwikkelingen een aantal specifieke ontwikkelingen. We krijgen een nieuwe afvalinzamelaar en de inzamelroutes nemen toe door het groeiende aantal woningen. Verder stijgen de kosten door het vervangen van afvalcontainers en registratiechips en de inzameling van oud papier en karton. Ook stijgen de rentekosten en zijn er andere niet beïnvloedbare kosten. Over deze ontwikkelingen schreven we een raadsbrief (31 augustus 2023). Door het gesloten systeem van financiering zijn dit de totale kosten en opbrengsten. De voorziening kunnen we inzetten om (grote) stijgingen van de afvalstoffenheffing te dempen. Dit jaar zetten we 35% van de voorziening in om niet de gehele bovengenoemde stijgingen ten laste te brengen aan de inwoners. Rioolheffing In 2023 stelden we het nieuwe water en rioleringsplan op. Tot dat moment rekenden we lage eenheidsprijzen voor investeringen. Hierdoor waren de ramingen te laag. Dit hebben we omhoog gebracht, omdat we regelmatig met hogere aanbestedingen te maken hadden. Verder is de inflatie op het gebied van investeringen en onderhoud van civieltechnische werken erg hoog. Tot slot veroorzaakt de ouderdom van de drukriolering en andere elektrische en mechanische onderdelen effect een behoorlijke intensivering van het onderhoud.
De rioolheffing dekt de kosten voor inzameling en transport voor hemel- en afvalwater, beheer en onderhoud van het rioleringssysteem. Met het eventuele overschot vulden we een voorziening. De voorziening zetten we in om (grote) stijgingen van de rioolheffing te dempen. Dit jaar zetten we 35% van de voorziening in om niet de gehele inflatie, toename salariskosten en hoge rentestijgingen ten laste te brengen aan de inwoners. Tabel Par.B-4: Overzicht kostendekkendheid Bestemmingsbelastingen/ heffingen
Retributies/ rechten
Afvalstoffen-heffing
Rioolheffing
BIZ
Directe lasten -/- baten
€ 3.016.444
€ 2.258.137
€ 22.410
Overhead
€ 538.274
€ 485.509
Rente
€ 5.974
€ 665.421
Btw
€ 575.075
€ 273.607
Totaal lasten
€ 4.135.768
€ 3.682.674
Totaal baten heffingen/ leges (incl. inzet voorziening)
€ 4.135.768
€ 3.682.674
Kostendekkendheid
100%
100%
Lijkbezorging
Totaal
Marktgelden/ standplaatsen
Leges
€ 178.358
€ 61.321
€ 1.270.379
€ 6.807.050
€ 41.929
€ 46.971
€ 811.752
€ 1.924.435
€ 24.489
€ 1.913
€ 9.878
€ 884.963
€ 22.410
€ 244.776
€ 110.205
€ 2.092.009
€ 10.287.842
€ 22.410
€ 123.900
€ 26.091
€ 1.775.726
€ 9.766.569
€ 671.395
100%
51%
24%
85%
95%
72
Titel 1 Algemene
Titel 2 Dienstverlening vallend
dienstverlening
onder fysieke leefomgeving/
Titel 3 Dienstverlening vallend onder
omgevingsvergunning
Europese dienstenrichtlijn
Directe lasten -/- baten
€ 513.712
€ 733.740
€ 22.927
Overhead
€ 244.397
€ 546.564
€ 20.791
Btw
€ 1.659
€ 8.219
€-
Totaal lasten
€ 759.768
€ 1.288.523
€ 43.718
Totaal baten heffingen/ leges
€ 570.420
€ 1.191.388
Kostendekkendheid
75%
€ 13.918 92%
32%
Kwijtschelding In de gemeente Drimmelen kan kwijtschelding worden aangevraagd voor de onroerende zaakbelastingen en de riool- en afvalstoffenheffing. Voor de overige belastingen wordt geen kwijtschelding verleend. De gemeente Drimmelen hanteert een kwijtscheldingsnorm van 100% (landelijke norm is 90%) van de bijstandsuitkering, waardoor meer burgers voor kwijtschelding in aanmerking komen. In de praktijk betekent dit dat iedere burger met een inkomen op bijstandsniveau kwijtschelding ontvangt, mits hij/zij geen vermogen heeft. Onder vermogen wordt verstaan spaargeld/auto/huis etc. Sinds 1 januari 2023 is een verruiming van de vermogensnorm voor kwijtschelding toegepast. Inwoners met een laag inkomen mogen nu nagenoeg geen (kleine) buffer hebben om onverwachte uitgaven op te kunnen vangen. Door voor verruiming van dit bedrag kunnen inwoners een kleine buffer opbouwen zonder dat dit ten koste gaat van het verlenen van kwijtschelding voor de gemeentelijke belastingen. Hiermee dragen we bij aan vergroting van de zelfredzaamheid van de doelgroep. Het totaalbedrag voor het kwijtschelden van riool- en afvalstoffenheffing nemen we mee in de tarieven voor alle belastingbetalers in de gemeente. Dit betekent dat alle belastingbetalers meebetalen aan het kwijtschelden van de riool- en afvalstoffenheffing.
Kwijtschelding van onroerende zaakbelasting komt sporadisch voor en is voor rekening van de gemeente.
73
C. Onderhoud kapitaalgoederen Onze gemeente beheert ongeveer 385 hectare openbare ruimte. Iedereen die hier woont, werkt of recreëert maakt daar gebruik van. De gemeente maakt dit mogelijk door het aanleggen en in stand houden van onder andere wegen, groen en riolering. Maar ook door het aanbrengen van verkeersmaatregelen (zoals verkeersborden en drempels), straatmeubilair en openbare verlichting. We noemen dat de kapitaalgoederen van de openbare ruimte. Bij het inrichten, onderhouden en beheren van de openbare ruimte houden we rekening met de vigerende wetgeving en besluiten vanuit het rijk, de provincie het waterschap en natuurlijk ons eigen beleid. Het onderhoud en beheer van de openbare ruimte verdelen we in drie categorieën: Klein onderhoud, groot onderhoud en reconstructies/ rehabilitaties / vervangingen (investeringen). Voor een overzicht van de (vervangings)investeringen (inclusief toelichtingen) wordt verwezen naar "bijlage 5. Investeringsprognose 2024 - 2028" en voor een overzicht van de stand van de onderhoudsvoorzieningen (inclusief verloop) zie de "Financiële begroting" onderdeel "B2. Stand en verloop van de reserves en voorzieningen". Tabel Par. C-1 Overzicht beleids- en beheersplannen Prg. Beleids- en beheersplannen
Begroting 2024 2024
2.
2028
-
-
-
-
-
-
-
-
-
5.000
65.000
5.000
5.000
5.000
12.000
20.000
-
-
-
Integraal groenbeleidsplan (2017-2026) *
-
-
-
-
-
Beheerplan openbaar groen *
-
-
-
-
-
Actieplan Biodiversiteit (2023) *
-
-
-
-
-
Effectbestek openbaar groen (2018 tm 2027) *
-
-
-
-
-
Bomenbestek (2023 tm 2026)
-
-
-
-
-
15.000
-
-
-
15.000
-
-
-
-
-
b. Riolering Water- en rioleringsplan Drimmelen 2023-2027 c. Water Baggeren havens: beleidsplan / dieptepeilingen
2.
2027
21.500
Beleidsplan Verkeer en vervoer (2018): Parkeeronderzoek
2.
2026
a. Wegen Beleids- en beheerplan wegen Drimmelen (2021-2030)
2.
2025
d. Groen
Bermen en watergangenbestek (2021 tm 2024): bijdrage aan Waterschap Div. e. Gebouwen Beheer van het vastgoed (Gebouwen Beheer Systeem) (2020) 2.
f. Civiele kunstwerken Beleidsnotitie civiele kunstwerken en havens (8 juni 2009) * Totaal beleids- en beheersplannen
-
-
-
-
-
53.500
85.000
5.000
5.000
20.000
a. Wegen Het beleidskader met betrekking tot Wegen legden we vast in het Beleidsplan wegen 2021-2030; "Op weg naar grotere burgertevredenheid". Het uitgangspunt is kwaliteit gestuurd onderhoud op basis van tweejaarlijkse weginspecties. Wij grijpen in bij de overgang van kwaliteitsniveau C (slecht) naar D (zeer slecht). Bij onze hoofdfietsroutes en voetpaden grijpen we eerder in, namelijk bij de overgang van kwaliteit B (matig) naar C. Hiermee borduren we grotendeels voort op het vorige beleid, maar met meer aandacht voor de voetpaden. Op basis van de 90%-regel is de gemiddelde kwaliteit van het gehele wegennet bepaald. Hierbij bepalen we bij welke beeldkwaliteit we de grens van 90% bereiken. Het algemeen kwaliteitsniveau van de verhardingen in de gemeente Drimmelen is B. Andere uitgangspunten van het wegenbeleid:
74
- We pakken wortelopdruk actiever en structureler aan, o.a. door het vergroten van boomvakken; - Langs de hoofdlandbouwroutes passen we bermverharding toe; - Binnen de bebouwde kom en op fietspaden passen we geen slijtlagen toe; - Voor het vergroten van de burgertevredenheid pakken we jaarlijks een kern aan. b. Riolering Op gemeentelijk niveau is begin 2023 het Water en Rioleringsplan Drimmelen 2023-2027 vastgesteld. Door de integrale benadering van het gehele watersysteem vindt in dit beleidsplan zowel riolering als water plaats en is afgestemd op het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (DPRA 2018). De doelen van het Deltaplan zijn: Analyseren van de gevolgen van klimaatverandering (tot 2050) voor diverse functies in een gebied; Bepalen van een strategie en concrete doelen (tot 2050) voor het verbeteren van de water robuust- en klimaatbestendigheid; Uitvoering geven aan de strategie door dit vast te leggen in beleidsplannen, wetten en regels. Beleidsuitgangspunten: Bij het vaststellen van het Waterbeleidsplan (WRP) zijn nieuwe ambities vastgesteld. Deze ambities anticiperen vooral op klimaatverandering. Afvalwater: het verzamelen en afvoeren van afvalwater gebeurt op een milieu hygiënische wijze. Hemelwater: We staan overlast eens in de vijf jaar toe (bui 09). We infiltreren zo veel als mogelijk.
Grondwater: We anticiperen op grondwaterknelpunten zoals bodemdaling door lage grondwaterstanden of grondwateroverlast door storende grondlagen. c. Water In het WRP namen we ook ambities voor oppervlaktewater op. Oppervlaktewater: Slechte oppervlaktekwaliteit beperken we; Oppervlaktewater proberen we lang vast te houden; Wateroverlast door oppervlaktewater beperken we in samenwerking met het waterschap. In de notitie Baggeren havens (2014) namen we een aantal streef dieptes op. Een ander uitgangspunt bestaat uit het eens in de vijf jaar monitoren van de diepten in de havens. Na twee monitoringsronden stellen we een beheerplan op (2024). d. Groen Het beleidskader met betrekking tot Openbaar groen ligt vast in het integraal groenbeleidsplan 2017 – 2026 ‘Groen leeft en verbindt’. Hierin heeft zowel biodiversiteit als duurzaamheid een belangrijke plek. Groenbeleid Het groenbeleid is gericht op duurzaam kwaliteitsgroen. Dit houdt in dat we: Geen chemische onkruidbestrijdingsmiddelen gebruiken Accepteren we een bepaalde mate van kruidengroei accepteren op die plaatsen waar dat mogelijk is.
De minimale onderhoudsniveau van het groen en onkruid op verhardingen is beeldkwaliteit B Grove heesters onderhouden we op beeldkwaliteit C-niveau Centra en hotspots onderhouden we op beeldkwaliteitsniveau A Begrazing vindt plaats op basis van visuele beoordeling en frequentie (geen beeldkwaliteit) Onderhoud voeren op mede basis van burgertevredenheid. Bomenbeleid We werken met een waardevolle bomenkaart. Bermenbeleid Het ecologisch bermbeheer is een groeiproces waarbij we streven naar beplanting die van nature in een berm voorkomt. Bij het onderhoud houden we rekening met de verkeersveiligheid en het beperken van specifieke plantensoorten als Jacobskruiskruid en exoten. Ecologische Verbindingszones Het integrale groenbeleidsplan ambieert om de EVZ Mark-Zwaluwse Haven verder te ontwikkelen. Het
75
waterschap vroeg de gemeente hieraan mee te werken. e. Gebouwen De werkzaamheden worden uitgevoerd conform het door de gemeenteraad in 2020 vastgestelde beleidskader. Dit is verankerd in het Gebouwen Beheer Systeem (GBS-systeem). f. Civiele kunstwerken In 2009 stelden we de Beleidsnotitie civiele kunstwerken en havens vast. Er is één duidelijk uitgangspunt. We houden de kunstwerken veilig. We inspecteren de kunstwerken iedere drie jaar. Tabel Par. C-2 Overzicht onderhoud kapitaalgoederen Prg. Exploitatie 2.
2.
2025
2026
2027
2028
Klein onderhoud (incl. halfverhardingen)
281.206
281.206
281.206
281.206
281.206
Asfaltverhardingen: uitvullen / -vlakken / herprofileren van bermen
25.982
25.982
25.982
25.982
25.982
307.188
307.188
307.188
307.188
307.188
Onderhoud vrij verval riolering
100.000
100.000
75.000
75.000
75.000
Reparaties / renovatie strengen e.d.
75.000
75.000
75.000
75.000
75.000
Onderhoud drukriolering
115.000
115.000
115.000
115.000
115.000
a. Wegen
b. Riolering
Onderhoud Individuele Behandeling Afvalwater (IBA's) 2.
25.000
25.000
25.000
25.000
25.000
315.000
315.000
290.000
290.000
290.000
233.600
233.600
233.600
233.600
233.600
233.600
233.600
233.600
233.600
233.600
367.262
367.262
367.262
367.262
367.262
c. Water Onderhoud watergangen en stedelijk water
2.
Begroting 2024 2024
d. Groen Onderhoud bomen Onderhoud cultuurbeplanting en grasvegetaties 1.030.522 1.005.522 1.005.522 1.005.522 1.005.522 Onderhoud overige (natuurterr., recr. plaatsen, landsch. beplanting, bosplantsoen)
43.300
43.300
43.300
43.300
43.300
Onderhoud ecologische verbindingszones (EVZ)
36.365
36.365
36.365
36.365
36.365
Onderhoud bermen (incl. egalisatie, verhoging biodiversiteit, stortkosten)
281.500
285.500
285.500
285.500
285.500
1.758.949 1.737.949 1.737.949 1.737.949 1.737.949 Div. e. Gebouwen Klein onderhoud gebouwenbeheer 2.
289.150
289.150
289.150
289.150
289.150
289.150
289.150
289.150
289.150
289.150
63.000
63.000
63.000
63.000
63.000
63.000
63.000
63.000
63.000
63.000
f. Civiele kunstwerken Onderhoud civiele kunstwerken (incl. beschoeiingen waterpartijen) Totaal exploitatie 2.966.887 2.945.887 2.920.887 2.920.887 2.920.887
Prg. Onderhoudsvoorzieningen
Begroting 2024 2024
2.
2025
2026
2027
2028
a. Wegen 1.262.317 1.262.317 1.262.317 1.262.317 1.262.317
Div. e. Gebouwen
578.640
578.640
578.640
578.640
578.640
Totaal onderhoudsvoorzieningen 1.840.957 1.840.957 1.840.957 1.840.957 1.840.957
76
Tabel Par. C-3 Areaal Areaal
Begroting
Objecten openbare ruimte
Onderdeel
a. Wegen
Asfalt
817.251
m2
Elementen
1.184.514
m2
Beton
28.315
m2
Halfverharding
34.484
m2
Masten
6.339
stuks
Armaturen
6.454
stuks
Objecten havens
52
stuks
Bruggen (hout, staal, beton), duikerbruggen
31
stuks
Duikers (beton)
227
stuks
Objecten overige (vissteigers / beschoeiingen)
14
stuks
Vrijverval riolering
151.000
m1
Drukriool
51.800
m1
Individuele Behandeling Afvalwater (IBA)
81
stuks
Gemalen (groot en klein)
260
stuks
Bergbezinkbassins
8
stuks
Watergangen
200.681
m1
Stedelijk water
28.182
m2
Havens
269.280
m2
Bomen
17.968
stuks
Beplanting
532.151
m2
Gras
499.954
m2
Bermen
912.360
m2
Ecologische VerbindingsZones (EVZ)
3
stuks
b. Openbare verlichting c. Civiele kunstwerken
d. Riolering
e. Water
f. Groen
Aantal
Eenheid
a. Wegen De basis voor de wegenplanning vormt de weginspectie. De hieruit volgende werkzaamheden zijn onder te verdelen in klein onderhoud (exploitatie), groot onderhoud (voorziening) en reconstructies / rehabilitaties (investeringen). Iedere twee jaar stellen we een beheer- en uitvoeringsplan wegen op. Hierbij houden we rekening met de degeneratie van verhardingen. Bij het ontbreken van onderhoud gaat de kwaliteit van asfalt sneller achteruit dan bij elementenverharding. Daarom krijgt asfaltonderhoud een hogere prioriteit dan elementenverhardingen. Verder maken we integrale afwegingen in relatie tot andere werkzaamheden zoals rioleringen, groen en werken door andere partijen. Klein onderhoud (exploitatie) Bestaat uit het oplossen van meldingen en kleine gebreken aan de verhardingen die uit inspecties naar voren komen. We besteden klein onderhoud voor meerdere jaren uit. Daarnaast hebben we een aantal vaste partijen voor het bermenonderhoud (uitvullen en afbermen). Groot onderhoud (voorziening) Groot onderhoud dekken we uit de voorziening. Zoals vermeld nemen we dit op in het beheer- en uitvoeringsplan. In 2024 besteden op basis van het uitvoeringsplan een bedrag van ca. € 880.000 aan groot onderhoud asfalt en een bedrag van ca. € 60.000 aan elementenverharding.
Groot onderhoud aan elementenverhardingen voeren we meestal uit bij integrale projecten zoals rioolvervangingen ( zijn niet meegenomen in het bedrag van 60K). In 2024 inspecteren we weer de wegen. b. Riolering Ieder jaar inspecteren we ongeveer 10% van het rioolstelsel. Jaarlijks maken we een uitvoeringsplanning. We maken onderscheid in klein onderhoud, groot onderhoud en reconstructies. Klein onderhoud bestaat uit kleine reparaties, verwijderen wortel-ingroei en kleine reliningen. Groot onderhoud houdt in dat er grotere lengtes riool één op één vervangen of voorzien van een relining. Reconstructies zijn rioleringen waarvan de buisdiameter verandert of een geheel stelsel wordt vervangen.
77
We onderhouden de drukriolering frequent. Het onderhoud aan de IBA's (Individuele behandeling afvalwater) besteedden we gedeeltelijk uit. c. Water Jaarlijks onderhoud watergangen en stedelijk water. Dit houdt in dat we onze watergangen in het buitengebied en de dorpen maaien en baggeren. Samen met andere gemeenten en het waterschap stelden we in 2020 een nieuw bestek op. In dit bestek passen we ecologisch maaibeheer toe dat de biodiversiteit verbetert. We hebben vooral aandacht voor de haven van Lage Zwaluwe. We monitoren daar intensiever (laatste peiling 2022) om de aangroei van baggerspecie te beoordelen. d. Groen Klein onderhoud bestaat uit het oplossen van meldingen, kleine gebreken en regulier aan de plantsoenen, bomen, EVZ 's en ander groen. We besteden klein onderhoud voor meerdere jaren uit. Voor het onderhoud groen werken we met een effectbestek. Dat voert MidZuid uit. De bermen maaien we ecologisch mits dit de veiligheid niet beperkt. Daarnaast beperken we de overlast van Jacobskruiskruid door die apart te verwijderen. Groot onderhoud bestaat uit het vitaliseren van groen. Hierbij denken we aan intensief snoeien van bomen, het opknappen van plantsoenen en gazons of het inboeten van struiken. We bereiden samen met het waterschap de aanleg van de EVZ Mark Zwaluwse Haven verder voor. We maakten met het waterschap de afspraak dat zij leidend in planning en uitvoering.