05 02 Bijlage Begroting 2024
Tekst van het document
We werken daar graag aan mee. e. Gebouwen Er wordt onderscheid gemaakt tussen goot onderhoud (voorziening) en klein onderhoud (exploitatie). Klein onderhoud bestaat uit jaarlijks terugkerend onderhoud (contracten) en klein technisch onderhoud. Onder klein technisch onderhoud wordt verstaan het vervangen of repareren van onderdelen van het vastgoed die geen planmatige investering vragen. Groot onderhoud gaat over grotere werkzaamheden aan gebouwen en installaties. Deze werkzaamheden komen naar voren uit het beheerplan. Bij een aantal geplande werkzaamheden toetsen we of het noodzakelijk is. Zo niet dan stellen we de werkzaamheden uit. f. Civiele kunstwerken In 2024 zetten we de data uit het beheerprogramma kunstwerken over naar het integrale beheerprogramma Obsurv. Zodra dat op orde is, maken we in 2025 een nieuw beheerplan. Op basis van de technische inspectie van 2023 stellen we een uitvoeringsplan 2024 op.
78
D. Financiering Inleiding Het financieringsbeleid van de gemeente betreft het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Voor iedere gemeente zijn de wettelijke kaders vastgesteld volgens de wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO), wat uitgewerkt is in het Treasurystatuut 2017. A 1. Renterisico's Renterisico’s verdelen we in het renterisico van de vlottende schuld (kortlopende leningen) en het renterisico van de vaste schuld (langlopende geldleningen). A 1.1. Renterisico vlottende schuld (kortlopende leningen) Voor het kasgeldlimiet is een wettelijk maximum vastgesteld in de wet FIDO, wat neer komt op 8.5% van het begrotingstotaal. Als we deze limiet meer dan twee kwartalen achter elkaar overschrijden, word er vanuit de wet Fido aangegeven dat er een langlopende lening aangegaan dient te worden. Door het hoge gebruik van kortlopende leningen in 2023, was het renterisico hoog, wegens herfinanciering en de gevolgen van de inflatie die resulteerde in een oplopende rente. Tabel Par.D-1 Toets kasgeldlimiet
Bedragen x € 1.000
Omschrijving
Bedrag (€)
Begrotingstotaal m.u.v. mutaties in reserves
77.047
Toegestane kasgeldlimiet (8,5% begrotingstotaal)
6.549
A 1.2 Renterisico vaste schuld (langlopende leningen): renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen, volgens de wet Fido, niet 20% van het begrotingstotaal overschrijden. De vaste schuld is hierbij omschreven als de opgenomen leningen met een rentevaste periode van één jaar of langer. Tabel Par.D-2 Toets renterisiconorm Omschrijving 1. Renteherziening op vaste schuld 2. Aflossingen
Bedragen x € 1.000 2024
2025
2026
-
-
-
2027 -
1.296
1.146
3.146
1.146
3. Renterisico (1+2)
1.296
1.146
3.146
1.146
4. Begrotingstotaal
77.047
71.603
69.691
68.363
5. Renterisiconorm (20% begrotingstotaal)
15.409
14.321
13.938
13.673
Ruimte (+) / overschrijding (-) (5 - 3)
14.113
13.175
10.792
12.527
In 2024 vinden geen renteherzieningen op vaste geldleningen plaats. Ditzelfde jaar zal een lening van € 3.000.000 volledig afgelost zijn. Om na te gaan of de gemeente Drimmelen de vlottende schulden van 2024 kan bekostigen, is een liquiditeitsprognose voor dat jaar opgesteld. Daardoor is de keuze gemaakt in 2023 een langlopende lening aan te trekken. Om te zorgen dat het kasgeldlimiet niet overschreden zal worden en het renterisico van de gemeente Drimmelen binnen de normen blijft, is er gekozen voor een langlopende lening die voldoende dekkend is. Voor de periode is rekening gehouden met de verwachte ontwikkelingen van de rentepercentages en de verwachting van een daling in komende jaren. Rentevisie Het doen van voorspellingen van de rentetarieven over een half jaar, over een jaar of later in de tijd, is met nog meer onzekerheid omgeven dan anders. Bij een normale rentestructuur (rentepercentage langlopende leningen is hoger dan van kortlopende leningen) is het beleid dat zoveel mogelijk tot de kasgeldlimiet met kortgeld (<= 1 jaar) gefinancierd wordt. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de keuze gemaakt de rente sinds 2022 te verhogen. Met een verhoogde rente zijn mensen en bedrijven
79
minder geneigd om geld te lenen of uit te geven. Wat resulteert in een nadeliger rentetarief voor kortlopende leningen ten opzichte van langlopende leningen. Met deze ontwikkeling, houd de gemeente rekening bij het aangaan van een langlopende lening. In de macro-economische projecties van juni 2023 verwacht het Eurosysteem dat de totale inflatie uitkomt op gemiddeld 5,4% in 2023, 3,0% in 2024 en 2,2% in 2025. De ECB heeft per juli 2023 besloten de drie basisrentetarieven met 25 basispunten te verhogen. Dit betekent dat het rentetarief voor de depositofaciliteit met ingang van aug 2023 verhoogd zijn tot respectievelijk 3,75%. Wij verwachten dat de rente mogelijk nog eenmaal met 25 basis punten verhoogd wordt en daarna voorlopig stabiel zal blijven. A 2. Kredietrisico's Het kredietrisico bepaalt het risico dat de gemeente loopt door tegenpartijen die verplichtingen niet (tijdig) kunnen nakomen. De wet Fido stelt eisen aan tegenpartijen en producten op de geld- en kapitaalmarkt waardoor kredietrisico’s beperkt worden. Er zijn meerdere kredietrisico's waar de Gemeente Drimmelen rekening mee houd, waaronder; het risico dat de gemeente loopt door verstrekte leningen en beleggingen en het verstrekken van gemeentegaranties. Sinds 2013 is de gemeente verplicht om tijdelijk overtollige financieringsmiddelen aan te houden in de schatkist (=schatkistbankieren).
Het kredietrisico blijft hierdoor onveranderd laag maar het rendement is marginaal. A 2.1 Kredietrisico ten aanzien van gemeentegaranties (borgstellingen) De gemeente Drimmelen staat borg tegenover geldgevers voor de betaling van rente en aflossing op langlopende geldleningen die door organisaties, instellingen of verenigingen zijn aangevraagd. De activiteiten die deze partijen verzorgen moeten dan wel in het verlengde liggen van de gemeentelijke taken. Deze borgstellingen beperken zich vooral tot de woningbouwvereniging en sportverenigingen. Voor de borgstellingen aan de woningbouwvereniging staat de gemeente Drimmelen garant als achtervang op het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Tabel Par.D-3 Direct gewaarborgde geldleningen
Bedragen x € 1.000
Omschrijving
Begr. 31-12-2022
Begr. 31-12-2023
Begr. 31-12-2024
Zorginstellingen
713
609
560
1.559
1.325
1.282
422
405
389
2.694
2.339
2.231
Woningbouwvereniging Sportverenigingen Totaal Indirect gewaarborgde geldleningen Omschrijving
Bedragen x € 1.000 Aflossing 2022
Rek. 31-12-2022
Woningbouwverenigingen onder WSW verband
5.776
112.849
Totaal
5.776
112.849
De gemeente Drimmelen hanteert voor garantiestellingen het volgende uitgangspunt: Geen gemeentegarantie verlenen voor geldleningen die worden aangegaan door derden zoals stichtingen en verenigingen, behalve:
de herfinanciering van al bestaande geldleningen waarvoor we in het verleden gemeentegarantie verleenden.
geldleningen voor sportverenigingen of welzijns-en zorginstellingen. Die beoordelen we apart.
Financieringsbeleid De financiering van de gemeentelijke uitgaven word gedaan door het aantrekken van financiële middelen en het eventueel uitzetten van tijdelijke overschotten. Dit is afhankelijk van het tempo van de uitvoering van de programma’s binnen de door de gemeenteraad vastgestelde kaders van de begroting.
80
Financieringsbehoefte Op basis van de geprognosticeerde balans komen we tot onderstaand inzicht van onze financieringsbehoefte. Tabel Par.D-4 Financieringsbehoefte
Bedragen x € 1.000
Omschrijving
2024
2025
2026
2027
exploitatiesaldo vóór toevoeging c.q. onttrekking aan reserves
-259
-16
-3.123
-2.440
bij: afschrijving materiële vaste activa
4.370
4.493
4.547
4.558
af: investering materiële vaste activa
-15.316
-4.906
-3.621
-4.442
Financiële vaste activa - ontvangen aflossing leningen
49
104
117
117
Mutatie voorraden en voorzieningen
277
-259
1.142
-972
Vaste schulden aflossing
-1.296
-1.146
-3.146
-1.146
Financieringsbehoefte
-12.176
-1.730
-4.084
-4.325
Uit de aangegeven financieringsbehoefte blijkt meer financiering nodig te zijn, daardoor zal er aanvullende financiering aangetrokken worden. Hierbij zal er gekeken worden naar de huidige ontwikkelingen betrekkende de rente, zoals eerder aangegeven.
Renteschema Om ervoor te zorgen dat in de begroting de totale rentelasten en de daaraan gekoppelde financieringsbehoefte inzichtelijk zijn, wordt in de Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) voorgeschreven dat de paragraaf financiering ook in ieder geval inzicht geeft in de rentelasten, het renteresultaat en de manier waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend. Renteomslagpercentage Het te hanteren renteomslagpercentage wordt voor de begroting en de jaarrekening berekend op basis van: de rentelasten van kortlopende en langlopende geldleningen, de eventuele rente van eigen financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) en het totaal geïnvesteerd vermogen (boekwaarde per 1 januari). De renteomslag voor de gemeente Drimmelen voor dit jaar bedraagt 0,5%. Deze blijft binnen de bandbreedte van 0,5% en wordt afgerond op 0,0%. Tabel Par.D-5 Renteschema Omschrijving
2024
2025
2026
2027
a.
De externe rentelasten over de korte en lange financiering
550.734
505.685
405.041
378.397
b.
De externe rentebaten
-61.838
-59.640
-57.441
-55.242
c1. De rente die aan de grondexploitatie
0
0
0
0
c2. De rente van projectfinanciering
0
0
0
0
Toe te rekenen externe rente
488.896
446.045
347.600
323.155
d1. Rente over eigen vermogen
0
0
0
0
d2. Rente over voorzieningen Aan de taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
0
0
0
0
488.896
446.045
347.600
323.155
Rente-omslag Omschrijving
2024
2025
2026
2027
91.613.415
99.762.842
87.913.404
83.324.484
Saldo door te rekenen rente
488.896
446.045
347.600
323.155
Rente-omslag percentage
0,5%
0,4%
0,4%
0,4%
0%
0%
0%
0%
Totaal boekwaarde investeringen
Toe te rekenen rente-omslag
81
E. Bedrijfsvoering
Informatievoorziening
In 2023 is het informatiebeleid 2024 -2027 opgesteld. Hierin hebben we inspanningen geformuleerd die aansluiten op geconstateerde problematiek in de bestaande organisatie. In 2024 realiseren we het volgende: 1. Professionaliseren van informatiemanagement. Voor functioneel beheer wordt in 2024 de formatie uitgebreid en de positie herwaardeerd. Het beheerteam moet uitgebouwd worden. In 2024 gaan we eerst met de nieuwe formatie het niveau van het beheer verbeteren, waarna wij onderzoeken of er nog posities binnen informatiemanagement moeten worden versterkt voor een solide toekomst. Indien nodig komen we langs de raad met een voorstel. 2. Ontwikkeling van procesmanagement en procesbeheer. In 2024 zetten we een kernteam neer dat processen helpt slimmer te organiseren (waaronder digitalisering en automatisering). Daarbij zoeken we ook de juiste applicatie. De lijnorganisatie gaat ervaring opdoen met de procesgerichte manier van werken door een aantal processen in de praktijk te verbeteren en te digitaliseren. In de loop van 2024 zal dit tot inzichten leiden welke procesverbeteringen er mogelijk zijn, competenties die we nodig hebben, rollen die vervuld moeten worden en werkafspraken die nodig zijn. 3. Een verbeterplan voor informatiebeheer. De beschikbaarheid van informatie voor zowel de burger als de interne organisatie moet beter.
In 2024 gaat het Documentair Structuur Plan (DSP) een belangrijke rol vervullen in deze doorontwikkeling. In het DSP is eind 2023 onder meer vastgelegd welke informatie in kwalitatief goede dossiers hoort te zitten, welke systemen betrokken zijn en wat de bewaartermijnen zijn. Op basis hiervan doen we een gap-analyse richting de huidige informatiehuishouding. De verwachting is dat er veel moet gebeuren. In 2024 werken we een plan uit met de benodigde inspanningen. 4. In 2024 brengen we het aantal applicaties terug onder de 200 (nu 256) om weer een beheersbaar aantal te krijgen en daarmee ook het beheer beter op orde te kunnen krijgen. Informatiebeveiliging en Privacy De gemeente Drimmelen verwerkt veel gegevens van inwoners en bedrijven en vindt het belangrijk om op een zorgvuldige manier met deze gegevens om te gaan. Daarom wordt ingezet op de juiste beveiliging van deze gegevens en de bescherming van de privacyrechten van inwoners, ondernemers en werknemers van de gemeente. Voor de structurele borging heeft de gemeente het Informatiebeveiligingsbeleid 2020-2023 en het Privacybeleid 2020-2023 opgesteld. In 2024 worden deze stukken geactualiseerd. Hiervoor geldt de wettelijke grondslag op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).
Sinds 2016 is in de Europese Unie de NIS-richtlijn (Network and Information Systems) van kracht. Deze richtte zich vooral op de beveiliging van kritieke infrastructuren. De maatschappelijke impact van verstoringen van deze infrastructuren neemt steeds verder toe doordat ICT steeds meer is verweven met bedrijfsprocessen. Daarnaast raken organisaties onderling steeds meer met elkaar verweven in ketenprocessen. Dit is aanleiding geweest om de oorspronkelijke NIS-richtlijn op te frissen en qua scope flink uit te breiden tot wat de NIS2-richtlijn is gaan heten. Lidstaten moeten deze richtlijn uiterlijk in oktober 2024 hebben omgezet in lokale wetgeving. In Nederland gaat deze wet NIB2 heten (Netwerk- en Informatiebeveiliging). Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de verwerking van persoonsgegevens bij opsporingstaken. Sinds 2021 is het voor gemeenten verplicht om een audit uit te voeren ingevolge de Wet politiegegevens ten aanzien van technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen van politiegegevens. In 2023 dient een her-audit plaats te vinden en een toezichtplan te worden opgesteld. In 2024 worden voorbereidingen getroffen voor de verplichte privacy-audit in 2025. Door de snelle maatschappelijke- en technologische ontwikkelingen en toenemende cybercriminaliteit worden de risico’s op dit gebied steeds groter.
Om deze risico’s te verkleinen worden de wettelijke eisen en richtlijnen voor overheidsorganisaties steeds verder aangescherpt met als gevolg dat we nieuwe en aanvullende organisatorische en technische maatregelen dienen te implementeren om onze processen hieraan te laten voldoen. 82
2024 zal worden benut om verdere beveiligingsmaatregelen uit de BIO te treffen en onverminderd te voldoen aan de privacywetgeving. Dit zal worden vorm gegeven door:
Voortzetting programma bewustwording
Opleiding en training (nieuwe) medewerkers
Uitvoering geven aan het informatieveiligheidsplan (inrichten van de governance voor informatiebeveiliging en privacy, verder inrichten van het managementsysteem (ISMS) voor de Eenduidige Normatiek Single Information Audit en actualiseren van register van verwerkingen)
Uitvoeren van penetratietesten (toets op kwetsbaarheden)
Uitvoeren van risicoanalyses en Data Protection Impact Assessments
Interne beheersing De Wet versterking decentrale rekenkamers is per 1 januari 2023 in werking getreden. Volgens deze nieuwe wet legt niet langer de accountant maar het college verantwoording aan de raad af over de rechtmatigheid van het gevoerde beleid. Dat zal voor het eerst gebeuren bij het aanbieden van de jaarstukken 2023 in juni 2024. Drimmelen zet in op een goede beheersing van haar werkprocessen, het inrichten van ‘checks and balances’ en een verdere versteviging van haar interne controlefunctie. Met als basis het geactualiseerde kaderplan Interne Beheersing. Risicomanagement Drimmelen onderkent het belang van het identificeren van risico's, onzekere gebeurtenissen die de ambities uit het bestuursakkoord en andere opgaven kunnen bedreigen of verstoren. Risicomanagement zal onderdeel uit gaan maken van het introductieprogramma voor nieuwe beleidsmedewerkers. Daarnaast zal in 2024 meer aandacht worden besteed aan het toepassen van beheersmaatregelen. Sturing op gemeenschappelijke regelingen Drimmelen neemt aan een groot aantal gemeenschappelijke regelingen (GR’en) deel. Een aantal van die GR’en deden de afgelopen jaren in toenemende mate een beroep op een hogere financiële bijdrage van de deelnemende gemeenten. Deze beweging verhoudt zich moeilijk tegenover de onzekerheid over de hoogte van de financiële bijdrage van het Rijk aan gemeenten vanaf 2026.
Om die reden heeft Drimmelen maatregelen getroffen om meer grip op haar gemeenschappelijke regelingen te krijgen. Het effect daarvan moet voor het eerst in volle omvang in 2024 zichtbaar worden. Dienstverlening We ontwikkelen onze dienstverlening verder door naar een dienstverlening die mensgericht, betrouwbaar, interactief en efficiënt is. Wat hiervoor nodig is op het gebied van organisatie, processen en informatievoorziening hebben we vastgelegd in een dienstverleningsconcept. Wat we hiervoor moeten gaan doen hebben we vastgelegd in een uitvoeringsplan. Hierin staan heel concrete projecten voor de korte termijn en de contouren voor projecten voor de lange termijn. Hiermee werken we stap voor stap naar een betere dienstverlening en kunnen we onderweg nog bijsturen waar nodig. In 2024 werken we aan: - Het organiseren van de regie op dienstverlening in de organisatie; - Zorgen dat onze klanten weten wat ze van ons mogen verwachten; - Zorgen dat onze medewerkers weten wat er van hen verwacht wordt; - Opleiden van onze medewerkers in de methodiek van klantreizen; - Een aantal processen met deze methodiek evalueren en verbeteren; - Het modelleren van dienstverleningsprocessen waardoor inzicht ontstaat in taken en verantwoordelijkheden, werkwijze en servicetermijnen van onze dienstverlening; - Een onderzoek naar de benodigde telefooncentrale voor het nieuwe dienstverleningsconcept.
Voor het begeleiden van de nodige verandering in de organisatie wordt, voor 2 dagen per week (1/2 jaar), een verandermanager ingezet.
83
Inkoop Om onrechtmatige inkoop verder terug te dringen en de beheersing te verbeteren zullen een aantal zaken die in 2023 in gang zijn gezet verder geïmplementeerd en ontwikkeld worden. Het betreft het structureel werken met spendanalyses, het trainen van alle medewerkers en het inrichten van contractbeheer. Duurzaamheid zal in 2024 extra aandacht gaan krijgen bij inkoop. Hiertoe zullen we beter gaan toezien op de uitvoering van de afspraken die in het inkoopbeleid 2021 zijn gemaakt. Juridisch Het aantal Wet Open Overheid (WOO) verzoeken neemt toe. Dit kost steeds meer capaciteit van de organisatie. Vooralsnog lossen we dit binnen de bestaande capaciteit op. Ook het aantal bezwaren tegen de OZB nemen toe onder invloed van de zogeheten no-cure no-pay bureau's. Dit leidt tot extra kosten. Financiën, Planning en control Nadat in 2023 het team weer op orde is gebracht qua bezetting is er in 2024 ruimte om te werken aan een nieuw financieel systeem. Dit is hard nodig omdat niet alleen het onderhoud op de oude applicatie gestopt is en het ook nog de enige applicatie is die op een uitgefaseerde type server draait. De werkprocessen zijn erg omslachtig omdat automatisering en koppelingen ontbreken. De voorbereidingen in 2024 zullen leiden tot een livegang van het nieuwe systeem op 1 januari 2025. De planning en control Cyclus wordt herzien.
In 2023 wordt een evaluatie uitgevoerd die gaat leiden tot een vernieuwde opzet die minder tijd kost van het ambtelijk apparaat en die meer sturing op het juiste niveau mogelijk maakt. Personeel en organisatie Er liggen grote maatschappelijke opgaven op het bord van de gemeenten. Of het nu gaat om taken op het terrein van armoede, energie, klimaat en fysieke leefomgeving; in de gemeentelijke uitvoering komt het samen. Daarnaast helpen gemeenten in crisissituaties om zaken snel voor elkaar te krijgen, zoals bijvoorbeeld de opvang van Oekraïense ontheemden en het uitkeren van een energietoeslag. Dit terwijl gemeenten ook kampen met krapte op de arbeidsmarkt en financiële onzekerheid. Het personeelsbestand van de gemeenten is relatief vergrijsd en er is de afgelopen jaren niet geïnvesteerd in de uitvoeringscapaciteit. In 2024 wordt de in 2023 ingezette organisatie ontwikkeling doorgezet. Dit bestaat uit verschillende onderdelen. In 2023 is besloten tot het samenvoegen van de afdelingen Middelen en Dienstverlening & Ondersteuning tot één ondersteunende afdeling. Hiermee borgen we de samenhang en efficiëntie van de ondersteuning. Tevens wordt in 2024 extra geïnvesteerd in deze onderdelen door het op peil brengen van de kwantitatieve en kwalitatieve formatie. Deze is nodig omdat enkele onderdelen door het ijs zakten.
Met deze extra formatie kan de ondersteuning steviger vorm krijgen en verdwijnt een bottleneck voor de verdere ontwikkeling van de organisatie. Daarnaast ronden we in 2024 de implementatie af van de coördinatoren nieuwe stijl waarmee we de besturing van de organisatie en aandacht voor medewerkers een impuls geven. Een belangrijk onderdeel in 2024 is de verdere training van medewerkers die op enigerlei wijze leiding geven. De gereedschapskist waarmee we op het personele vlak sturing geven is aan verbetering toe. In 2024 werken we verder aan strategische personeelsplanning om te kijken wat we op middellange en lange termijn nodig hebben aan personele capaciteit. Het huidige functiehuis is erg verouderd. Daarom implementeren we in 2024 een nieuw functiehuis. Dit proces is in 2023 gestart en zal eind 2024 zijn afgerond. Inmiddels zijn we gestart met het binnen halen van generalistisch jong talent. Hiervoor zetten we het in 2023 opgestart traineeprogramma voort en gaan we ervaring opdoen met de impact die deze nieuwe mensen gaan hebben op de organisatie. Doel is om goede mensen vast te houden. Hiervoor is in 2023 een introductieprogramma ontwikkeld, wat gebruikt wordt voor alle nieuwe medewerkers. We investeren niet alleen in nieuwe medewerkers. Opleiden en ontwikkelen van alle medewerkers is belangrijk.
In 2024 ontwikkelen we een strategisch opleidingsplan waarbij ruimte is voor organisatie brede, taakgerichte en individuele opleidingen. Zoals al gezegd zal in 2024 ook aandacht worden geschonken aan verdere ontwikkeling van leidinggevenden. Belangrijk voor de sturing van de organisatie. De in de begroting opgenomen salariskosten bestaan uit het brutoloon met individueel keuzebudget (IKB) volgens de CAO gemeenten. Daarbij worden ook alle werkgeverslasten meegenomen. De 84
salariskosten betreffen de ambtelijke organisatie én de griffie. De totale loonkosten stijgen met € 1.200.000 van € 15.325.000 naar € 16.525.000. Dit is het gevolg van de nieuwe CAO, ad € 805.000, de toename van de formatie ad € 150.000 (gedekt uit inkomsten), premiewijzigingen en overige verschillen ad € 245.000. Zoals voorgesteld in de kadernota breidt de formatie uit van 212,46 fte naar 218,90 fte. De formatie uitbreidingen zijn hieronder toegelicht.
85
F. Verbonden partijen Visie en beleidsvoornemens In 2015 is regionaal een nota Verbonden Partijen vastgesteld. In deze nota hebben regionale gemeenten samenwerkingsafspraken gemaakt, zodat gemeenten samen kunnen sturen op verbonden partijen in het algemeen en gemeenschappelijke regelingen in het bijzonder. De West-Brabantse gemeenten evalueerden deze regionale kadernota Verbonden Partijen in 2020. De evaluatie heeft geleid tot een nieuwe nota Verbonden Partijen die op 1 januari 2024 in werking zal treden. De nieuwe nota gaat uit van de visie van de West-Brabantse gemeenten dat het aangaan van een duurzame financiële en bestuurlijke relatie een middel kan zijn om taken op afstand te zetten en (meer) maatschappelijk rendement te realiseren. De gemeenten gaan daarbij uit van het principe van good governance, een vanzelfsprekende samenhang tussen de wijze van sturing, beheersing, toezicht en samenwerking tussen gemeenten en gemeenschappelijke regelingen onderling gericht op het behalen van een zo groot maatschappelijk rendement. Een verbonden partij is volgens het Besluit Begroting en Verantwoording een privaat- of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. In Drimmelen gaat het hierbij met name om gemeenschappelijke regelingen. Op gemeenschappelijke regelingen is de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) van toepassing.
Wet gemeenschappelijke regelingen Op 1 juli 2022 is de nieuwe Wgr in werking getreden. De wetswijzigingen verbeteren de betrokkenheid van volksvertegenwoordigers bij het bestuur van een samenwerkingsverband. De gemeenschappelijke regelingen moeten vóór 1 juli 2024 aangepast zijn aan de nieuwe Wgr. Gemeenteraden krijgen eind 2023 de gelegenheid om een zienswijze af te geven bij de aangepaste ontwerpregelingen. Lijst verbonden partijen Het BBV schrijft voor welke informatie een gemeente minimaal over haar verbonden partijen in de begroting en de jaarstukken op moet nemen. In de volgende tabel wordt die informatie per verbonden partij weergegeven. In het geval van de gemeenschappelijke regelingen is die informatie gebaseerd op de begrotingen 2024 van de regelingen. Nieuw in de lijst van verbonden partijen is de gemeenschappelijke regeling Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling. De gemeenteraad stemde op 11 mei 2023 in met toetreding per 1 januari 2024. De regio West-Brabant Oost heeft een gemeenschappelijke regeling voor de jeugdhulp in voorbereiding. Die nieuwe regeling zal in 2024 aan de raden van de deelnemende gemeenten worden voorgelegd.
86
Tabel Par.VP-1 Regio West-Brabant Belang
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024
Vreemd vermogen 31-12-2024
Versterking van de regio op de gebieden economie en arbeidsmarkt, mobiliteit, duurzaamheid, zorg, welzijn, onderwijs, ruimtelijke ordening en wonen. Daarnaast is de RWB strategische gesprekspartner voor o.a. de provincie, de nationale overheid en Europa.
713.000
6.386.000
692.000
6.386.000
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024 0
947.964
Risico's
Type GR
Portefeuillehouder
Bedrijfsvoering: niet voldoen aan subsidievereisten. Strategische agenda: langdurige ziekte. Kleinschaling collectief vervoer: capaciteitstekort waardoor niet aan de vraag wordt voldaan. Mobiliteitscentrum: geen vraag naar flexibele interne inhuur en langdurige ziekte. Overig: afnemend commitment vanuit de deelnemende gemeenten en ontwikkelingen Baroniesamenwerking.
Openbaar lichaam
Burgemeester Scholtze
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024
MidZuid Belang
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024
Het uitvoeren van de Wet sociale werkvoorziening en het zo doelmatig mogelijk door de gemeente gegeven opdrachten op het terrein van de werkgeversdienstverlening, beschut werk, gesubsidieerde arbeid en arbeidsreintegratie die voortvloeien uit de Participatiewet uit te voeren.
1.279.000
997.000
7.608.000
Vreemd vermogen 31-12-2024 8.045.000
-282.000
273.075
Risico's
Type GR
Portefeuillehouder
Beperkt macrobudget, lagere rijksbijdrage per arbeidsjaar, lagere uitstroom van Wswmedewerkers, onvoldoende compensatie van een stijging van het wettelijk minimumloon, tegenvallende omzet op het lage inkomens voordeel, transitievergoeding voor werknemers die ziek uit dienst gaan, niet geheel realiseren begrote netto-opbrengst en terugloop aantal Wswmedewerkers en daardoor lagere omzet.
Openbaar lichaam
Wethouders Bakker en Simons
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024
Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Belang
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024
De OMWB werkt aan een leefbare en duurzame regio en maakt omgevingsvergunningen voor de deelactiviteit milieu. Bovendien controleert de OMWB op de naleving van milieuregelgeving in het algemeen en bedrijven in het bijzonder.
2.829.000
3.148.000
3.004.000
Vreemd vermogen 31-12-2024 5.386.000
0
723.815
Risico's
Type GR
Portefeuillehouder
Inhuur versus vast personeel, transitie mens en systeem, problematiek arbeidsmarkt, bovenmatig langdurig verzuim a.g.v. long COVID, kostenverhogend effect invoering Omgevingswet en onvolledige benutting besparingspotentieel.
Openbaar lichaam
Burgemeester Scholtze
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024
Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Doelstelling
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024
Vreemd vermogen 31-12-2024
Zorgen voor veiligheid: crisisbeheersing, rampenbestrijding, brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij rampen en handhaving van openbare orde en veiligheid.
5.276.000
54.555.000
5.078.000
55.277.000
0
1.690.103
Risico's
Type GR
Portefeuillehouder
Onvoldoende vrijwilligers, ontoereikende vakbekwaamheid medewerkers, datalek, hoge kosten tweede loopbaanbeleid, impact invoering Omgevingswet, normalisering rechtspositie vrijwilligers,
Openbaar lichaam
Burgemeester Scholtze
87
aansprakelijkheid in dossier Chemie-Pack, uitval ICT-infrastructuur tijdens crisis en ontroereikend weerstands-vermogen. Openbare Gezondheidheidszorg West-Brabant (GGD) Belang
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024
Vreemd vermogen 31-12-2024
De GGD verzorgt de openbare gezondheidszorg en heeft als doel het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid en veiligheid van alle inwoners van West-Brabant. Daarbij heeft de GGD extra aandacht voor kwetsbare mensen in onze samenleving.
6.183.000
11.701.000
6.106.000
11.701.000
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024 0
1.070.190
Risico's > € 100.000
Type GR
Portefeuillehouder
Frictiekosten door vermindering gemeentelijke bijdragen voor basistaken algemeen en JGZ4+, onvoldoende uitvoering van basistaken door tekortschietende beschikbaarheid personeel, frictiekosten door vermindering van gemeentelijke opdrachten/afname van plustaken, frictiekosten door vermindering van de gemeentelijke bjidrage voor JGZ 0-4, minder opbrengsten door lagere afzet van reizigersproducten, ontvlechting gezamenlijke dossiervorming Kidos, toenemende compliance eisen (AVG), wegvallende verhuuropbrengsten vastgoed en mobiliteit personeel.
Openbaar lichaam
Wethouder Vissers
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024
Regionaal Bureau Leren West-Brabant Belang
Zorgen voor een effectieve en efficiënte leerplichtadministratie waardoor schooluitval en verzuim worden voorkomen.
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024 -
-
Vreemd vermogen 31-12-2024
723.301
723.301
0
110.766
Risico's
Type GR
Portefeuillehouder
Uittreding van een deelnemende gemeente, doorontwikkeling richting preventie, outreachend werken etc. kan tot een hogere gemeentelijke bijdrage leiden.
Openbaar lichaam
Wethouder Vissers
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024
Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen Belang
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024
Vreemd vermogen 31-12-2024
De GR behartigt de belangen van de deelnemers bij de eeuwig durende nazorg voor de regionale stortplaats Zevenbergen en de afvalstoffenberging Bavel-Dorst.
1.015.309
24.240.332
1.002.998
24.656.038
0
38.926
Risico's
Type GR
Portefeuillehouder
Verontreiniging van grond- en oppervlaktewater en lucht door calamiteiten op of rond de voormalige stortplaatsen, waarbij gevaarlijke chemische stoffen vrijkomen. Aanvulling doelvermogen bij overdacht beheer aan Provincie
Openbaar lichaam
Wethouder Vissers
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024
Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord Belang
Het verlenen of doen verlenen van ambulancezorg.
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024
Vreemd vermogen 31-12-2024
28.702.000
33.917.000
0
0
14.369.000 14.369.000
Risico's
Type GR
Portefeuillehouder
Budgettering NZa lager dan werkelijke kosten, niet realiseren prestatieafspraken, afhankelijkheid bedrijfsvoering van ICT, omzetting meeruren medewerkers in Persoonlijk Levensfase Budget en effect ingevoerde Tijdspaarregeling.
Openbaar lichaam
Wethouder Vissers
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024
Geweld in afhankelijkheidsrelaties en meldpunt Crisiszorg West-Brabant Belang
Zorgen voor een advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling en het bevorderen van een goede
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024 N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Vreemd vermogen 31-12-2024 N.v.t.
N.v.t.
301.851
88
samenwerking tussen dit advies- en meldpunt, de hulpverlenende instanties, de politie, de gecertificeerde instellingen en de raad voor de kinderbescherming. Risico's Hogere kosten door uittreden van een gemeente, krapte op de arbeidsmarkt en hoog ziekteverzuim.
Type GR
Portefeuillehouder
Centrumregeling
Wethouder Vissers
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024
Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen en Geertruidenberg Belang
De ondersteuning en uitvoering van taken van de colleges in het kader van de Jeugdwet.
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024 0
0
274.631
Vreemd vermogen 31-12-2024 388.091
Risico's Informatiebeveiliging, wijziging van wet- en regelgeving, eigen risicodragerschap WW, krapte op de arbeidsmarkt, hoog langdurig ziekteverzuim, haperende samenwerking tussen beide deelnemende gemeenten en loon- en prijsinflatie.
0
1.219.100
Type GR
Portefeuillehouder
Bedrijfsvoeringsorganisatie
Wethouder Vissers
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024
Beschermd Wonen regio Breda Belang
Het bestaan van een maatwerkvoorziening beschermd wonen voor inwoners die vanwege een combinatie van psychische, psychosociale problematiek en langdurig gebrek aan zelfregie niet in staat zijn om zelfstandig te wonen en 24 uur per dag een vorm van zorg in nabijheid nodig hebben
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024 N.v.t.
N.v.t.
N.v.t
Vreemd vermogen 31-12-2024 N.v.t.
Risico's Verwacht wordt dat de rijksbijdrage ruim toereikend zal zijn om de kosten van beschermd wonen en zorg te compenseren. Ook andersoortige risico's worden niet voorzien.
0
0
Type GR
Portefeuillehouder
Centrumregeling
Wethouder Bakker
Financieel resultaat 2024
Bijdrage Drimmelen 2024
Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) Belang
Een zo doelmatig mogelijk uitvoering van werkzaamheden m.b.t. de heffing en invordering van belastingen, heffingen en rechten, de Wet waardering onroerende zaken, de Wet basisregistraties adressen en gebouwen, de administratie van vastgoedgegevens en het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden.
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2024 31-12-2024 1-1-2024 700.000
700.000
5.482.000
Vreemd vermogen 31-12-2024 5.384.000
0
296.000
Risico's
Type GR
Portefeuillehouder
Herziening landelijk stelsel van basisregistraties, hogere kosten voor scholing van medewerkers in toepassing van artificial intelligence, kosten voor koppelingen tussen SaaS-software en andere systemen.
Openbaar lichaam
Wethouder Bakker
Brabant Water N.V. (bedragen x € 1.000) - Begroting 2024 onbekend; cijfers gebaseerd op jaarrekening 2022 Belang
Het verzorgen van de drinkwatervoorziening in Noord-Brabant. De gemeente Drimmelen bezit 1,4% van het aandelenkapitaal van Brabant Water.
Eigen Eigen Vreemd vermogen Vermogen vermogen 1-1-2022 31-12-2022 1-1-2022 684.676
690.022
534.399
Vreemd vermogen 31-12-2022 575.801
Financieel resultaat 2022
Bijdrage Drimmelen 2023
5.347
0
Risico's
Programma
Portefeuillehouder
Brabant Water heeft een aantal strategische risico's (bijv. verontreiniging van de drinkwaterbron, leveringszekerheid), operationele risico's (bijv. storingsgevoeligheid van de waterleidingen,
Burger en Bestuur
Wethouder Bakker
89
onbetrouwbare informatievoorziening door cybercriminaliteit), financiële risico's (bijv. het aan moeten wenden van het weerstandsvermogen om klimatologische risico's af te dekken) en compliance risico's (bijv. het niet naleven van de Drinkwaterwet) benoemd. Voor alle risico's zijn beheersmaatregelen getroffen. Het weerstandsvermogen van Brabant Water is ruim voldoende. N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (bedragen x € 1.000) - Begroting 2024 onbekend; cijfers gebaseerd op jaarrekening 2022 Belang
Eigen Eigen Vreemd vermogen Vermogen vermogen 1-1-2022 31-12-2022 1-1-2022
De BNG is de bank van en voor overheden en voor instellingen met een maatschappelijk belang. Het doel daarbij is om duurzaam bij te dragen aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. De gemeente Drimmelen bezit 0,065% van het aandelenkapitaal van de BNG.
5.062.000
Vreemd vermogen 31-12-2022
4.615.000
Financieel resultaat 2022
Bijdrage Drimmelen 2023
300.000
0
143.995.000 107.459.000
Risico's
Programma
Portefeuillehouder
De bank beschikt over een uitgebreid risicomodel, waarmee alle risico's goed in beeld zijn en binnen de (wettelijke) normen blijven. Ook de beheersmaatregelen zijn op orde.
Burger en Bestuur
Wethouder Bakker
Eerste Traais Warmtebedrijf b.v. (begroting 2024 nog niet beschikbaar, cijfers o.b.v. concept-jaarrekening 2022; bedragen x € 1.000) Belang
ETW b.v. heeft binnen het Programma aardgasvrije wijken van de Rijksoverheid gebruik gemaakt van een door de gemeente aangevraagde proeftuinsubsidie om in 2019 en 2020 een deel van de dorpskern van Terheijden aardgasvrij te maken. De gemeente is houder van 1 prioriteits-aandeel van ETW b.v.
Eigen Eigen Vreemd vermogen vermogen vermogen 1-1-2022 31-12-2022 1-1-2022 -272
-517
3.000
Vreemd vermogen 31-12-2022
Financieel resultaat 2022
5.121
-245
Risico's Gebrek aan liquiditeit in de opstartfase van de bedrijfsactiviteiten, onvoldoende aansluitingen op het warmtenet om tot een structureel sluitende exploitatie te komen en onvoorziene technische belemmeringen in het beheer van het warmtenet.
Bijdrage Drimmelen 2021 0
Programma
Portefeuillehouder
Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie
Wethouder Vissers
90
G. Grondbeleid In deze paragraaf staat onze visie op het grondbeleid en de verwachte uitvoering daarvan. Daarnaast leest u hier de verwachte financiële resultaten en de risico’s van de gemeentelijke exploitaties. Naast onze grondbedrijf projecten zijn er projecten waarbij we alleen faciliteren. Deze woningbouwprojecten leest u in programma 3 - thema Woningbouw en ruimte. Het grondbedrijf heeft 5 eigen grondbedrijf projecten waarvoor u een grondexploitatie vastgesteld heeft. Naast deze grondexploitaties zijn er 4 eigen grondexploitaties in wording. Naast onze grondbedrijf projecten zijn er projecten waarbij we alleen faciliteren. De woningbouwprojecten leest u in programma 3.3 Wonen. a. Visie op het grondbeleid Het grondbeleid is een instrument dat we inzetten om beleidsdoelen van ruimtelijke ordening, wonen, economie, maatschappelijke ontwikkeling en verkeer en vervoer te realiseren. Dit is vastgelegd in de nota Grondbeleid 2023. In deze nota staat dat de gemeente grondbeleid voert dat past bij de voorliggende opgaven. Veel Initiatieven laten we over aan particuliere grondexploitanten. De gemeente beperkt zich tot haar publiekrechtelijke rol, zoals het zorgen van voldoende woningen voor alle doelgroepen, het vaststellen van de kaders, de randvoorwaarden voor de ontwikkeling van gronden en controle hierop. In 2023 stelde de raad de nota Kostenverhaal vast.
Hiermee legden we de basis voor de manier waarop we de kosten voor grondexploitaties verhalen op de ontwikkelende partij. b. Uitvoering grondbeleid Gehanteerde parameters In de geactualiseerde grondexploitaties is rekening gehouden met de onderstaande parameters: Tabel Par. G-1 2023
2024
2025
2026
2027
2028
Rente
0,72%
0,90%
0,80%
0,70%
0,82%
0,82%
Opbrengststijging
0,00%
0,00%
0,00%
0,00%
0,00%
0,00%
Kostenstijging
2,00%
2,00%
2,00%
2,00%
2,00%
2,00%
De renteparameter in grondexploitaties bepalen we volgens de renteomslag (zie paragraaf D. Financiering - onderdeel B. Financieringspositie - Renteschema) voor verdere informatie. De parameter voor kostenstijging baseren we op de jaarlijkse publicatie Outlook Grondexploitaties van bureau Metafoor. Deze publicatie zet de meest recente jaarcijfers en prognoses van toonaangevende instanties op een rij. Zo ontstaat een goed beeld van de kosten- en de grondwaardeontwikkeling in de komende jaren. De laatste cijfers van Metafoor dateren van eind 2021. De parameter kostenstijging bedraagt in 2022 12%, voor de jaren daarna 2%. Het percentage opbrengstenstijging wordt voor de nog niet verkocht kavels in de huidige markt veiligheidshalve gezet op nul procent (0%). Waarom: de gemeente verkoopt haar bouwkavels tegen de actuele marktwaarde op het moment van verkoop. De spanning op de woningmarkt is erg hoog dat ons noopt om voorzichtig om te gaan met prognoses voor opbrengsten in die woningmarkt. c. Prognose actieve grondexploitaties Onderstaand tabel geeft een overzicht van de verwachte planresultaten van 2024 tot en met 2028. Het jaar 2023 is inclusief actualisatie van de lopende grondexploitaties (verwerking middels de Najaarsnota van 2023).
91
Tabel Par. G-2 Project
Kern
Degaterrein
Lage Zwaluwe
E-veld
Terheijden
Kavels Antwerpsestraat/ Geraniumstraat Dorpshart Van Hooijdonklaan
Lage Zwaluwe
2023
2024
2025
2026
2027 2028
71.467
-
-
-
328.252 328.252
-
-
-
Made
-
-4.059
-
-
-
-
Made
-167.715
-
-
-
-
-
-
-
- 87.149
-
-
160.538 395.660
- 87.149
-
-
Totaal resultaat vastgestelde grondexploitaties
-
-
De Ligne - Hoogerheide
Made
-
-
-
Norbartstraat - Romboutsstraat
Made
-
-
-
-
-
-
Eco-wijk Lageweg
Terheijden
-
-
-
-
-
-
Tuinbouwweg
Made
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
- 87.149
-
-
Totaal nog vast te stellen grondexploitaties (in voorbereiding) Totaal
160.538 395.660
Toelichting vastgestelde grondexploitaties Degaterrein (Lage Zwaluwe) De verkoopprocedure voor het resterende perceel/percelen is in 2019 opgestart. In 2021 is een gedeelte verkocht. In 2023 is het restant verkocht en wordt in het voorjaar van 20245 getransporteerd. Na de verkoop van het restant perceel en het woonrijp maken in 2022-2023, verwachten we een voordeel te behalen van € 71.467 (€ 71.467 voordelig ten opzichte van begroting 2023). E-veld (Terheijden) In het 4e kwartaal van 2020 heeft u voor de ontwikkeling E-veld te Terheijden een grondexploitatie vastgesteld. In 2021 is de ontwikkeling met een uitvraag in concurrentie vermarkt en is een ontwikkelaar gecontracteerd. Daarnaast zijn in 2022 een 5-tal kavels voor Tiny-houses verkocht. Ten aanzien van de Tiny-houses loopt het afname proces wat trager dan gepland. Dit vindt hoofdzakelijk haar oorzaak in de sterk gestegen bouwkosten in 2022. Wel is terugname voor een individuele kavel aangeboden. Dit project zal naar verwachting in 2025 klaar zijn. Het totaal te verwachten resultaat is € 1.346.081 (vermeerdering resultaat van € 71.951 ten opzichte van begroting 2023). Gemeld dient te worden dat de gronden “om niet” in de grondexploitatie ingebracht zijn. De verdienste vertegenwoordigd een grondwaarde van ca. € 68,- per vierkante meter kale grond.
Kavels Antwerpsestraat / Geraniumstraat (Made) In 2019 is een bestemmingsplan vastgesteld voor twee woningbouwlocaties aan de Antwerpsestraat en Geraniumstraat in Made. In 2021 zijn de kavels verkocht. Bij de jaarrekening 2021 is een positief resultaat van € 330.000 genomen. In 2023 verwachten wij nog wat werkzaamheden in het kader van woonrijp maken te moeten uitvoeren. En verwachten wij in 2023 het project met nog een voordeel van € 5.424 af te sluiten. Dorpshart (Made) In januari van 2021 heeft de gemeenteraad een grondexploitatie vastgesteld voor de ontwikkeling van het Dorpshart in Made. Eind augustus 2022 is een samenwerkings-koopovereenkomst SociaalCultureel Dorpshart Made tussen de gemeente en de ontwikkelaar ondertekend. Deze gebiedsontwikkeling laat momenteel een tekort van € 614.418 zien (vermeerdering verliesvoorziening van € 167.715 ten opzichte van bijstelling grondexploitaties najaarsnota 2022). Dit verschil wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door toenemende plankosten voor dit complexe project dat naar verwachting in 2026 klaar zal zijn. Van Hooijdonklaan (Lage Zwaluwe) Voor de Van Hooijdonklaan in Lage Zwaluwe is in mei 2023 een grondexploitatie vastgesteld. Deze grondexploitatie liet een voordeel zien van € 220.693.
Omdat de feitelijke verkoopopbrengst van de bouwkavels lager dan de geprognotiseerde opbrengst uitvalt, is deze bijgesteld naar een winstneming van € 87.149 (vermindering winstneming van € 133.544). Dit project zal naar verwachting in 2025 klaar zijn. Toelichting nog vast te stellen grondexploitaties De Ligne – Hoogerheide (Made) Dit project verkeert in een voor verkennende fase waardoor er op dit moment nog weinig concreet is.
92
Norbartstraat – Romboutsstraat (Made) Voor de ontwikkeling Norbartstraat – Romboutstraat in Made (Stuifhoek) is in september 2023 een verlieslatende grondexploitatie vastgesteld. Deze ontwikkeling laat momenteel een tekort van € 480.986 zien. Voor dit tekort is een verliesvoorziening getroffen. Eco-wijk Lageweg De haalbaarheid van een eco-wijk aan de Lageweg wordt onderzocht. We stemmen af met de Provincie en er worden diverse (planologische) onderzoeken gedaan. Tuinbouwweg (Made) Ook voor de Tuinbouwweg in Made worden de mogelijkheden voor uitbreiding van woonwagen standplaatsen onderzocht om de locatie zo rendabel mogelijk te ontwikkelen. Dit onderzoek heeft uitgewezen dat in december van 2023 een grondexploitatie ter vaststelling aan de raad aangeboden wordt. Dit is een verlieslatende grondexploitatie. d. Winst- en verliesnemingen In Tabel G-2 zijn de verwachte planresultaten per project opgenomen. Met betrekking tot de grondexploitatie van het dorpshart is de huidige voorzieningen van € 317.412 bij de begroting van 2023 onvoldoende. Zij loopt op naar € 614.418. bij de begroting voor 2024. Het risicoprofiel aan deze grondexploitatie neemt af. De oorzaak is het gevolg van dalende verkoopprijzen Vrij Op Naam en stijgende bouwkosten. In de overeenkomst was hiervoor een risicopost opgenomen en als verwoordt en zo overgenomen in ons risicoprofiel van de grondexploitatie.
Voorts zijn de kosten van externe adviseurs voor de contractvorming met externen (niet de ontwikkelaar) ten laste van deze grondexploitatie gebracht. e. Risico’s en weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van het grondbedrijf is de financiële buffer om de mogelijke risico’s vanuit de vastgestelde actieve grondexploitaties op te vangen. De omvang van het weerstandvermogen is voldoende groot om het saldo van de risico’s en de kansen op de actieve grondexploitaties te kunnen bestrijden indien zij zich voordoen. Het weerstandvermogen per 31 december 2024 is als volgt berekend: Tabel Par. G-3 Weerstandscapaciteit actieve grondbedrijfexploitaties Algemene Reserve Grondbedrijf (per 31.12.2024)
Bedrag 1.025.426
Berekende risico's lopende projecten
883.820
Verwacht overschot Algemene reserve Grondbedrijf (per 31.12.2024)
141.606
Het overschot aan benodigd weerstandsvermogen per 31 december 2024 heeft een verwacht positief resultaat van € 141.606. Volgens vastgesteld beleid wordt bij de jaarrekening het daadwerkelijk resultaat boven het benodigde weerstandsvermogen afgeroomd naar de Algemene Reserve.
93
H. Wet Open Overheid (WOO) Wet Open Overheid Per 1 mei 2022 is de wet Open Overheid (Woo) in werking getreden. Deze wet vervangt de eerdere Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De Woo is bedoeld om de overheid nog transparanter te maken. Drimmelen ambieert het niveau ‘Basis’, een niveau waarbij de wettelijke vereisten en implementatiestappen worden gevolgd. In 2022 is daarom een Woo contactfunctionaris aangesteld die coördineert bij het tijdig afhandelen van Woo verzoeken (passieve openbaarheid) en maandelijks een voortgangsrapportage oplevert aan het managementteam. Passieve openbaarheid De “Managementrapportage-Woo verzoeken” maakt duidelijk dat het aantal Woo verzoeken per maand gemiddeld op 4 verzoeken ligt. Dit lijkt een klein aantal dat regelmatig toch veel inspanning in de afhandeling, communicatie en coördinatie vraagt. In het afgelopen jaar is duidelijk geworden dat Woo-verzoeken regelmatig bij de gemeente worden gedaan bij actuele en relevante ontwikkelingen in de gemeenschap. Vooral op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling vraagt dit veel capaciteit. Deze ervaringen hebben ertoe geleid om een aantal wijzigingen door te voeren in het proces en ervoor te kiezen om samen te werken met een externe partner voor de afhandeling. Actieve openbaarheid De cultuur binnen de overheid verandert.
Landelijk gezien wordt de komende jaren wordt gefaseerd en per informatiecategorie het actief openbaar maken van overheidsinformatie wettelijk ingevoerd. Uit de impactanalyse Wet open overheid Drimmelen (2022) is gebleken dat een aantal randvoorwaarden nog niet op orde is om informatie in onze gemeente actief openbaar te kunnen maken. Daarom zijn in 2023 binnen het Informatievoorzieningsportfolio een aantal projecten gestart die ervoor zorgen dat we de informatiehuishouding op orde kunnen brengen en informatie daarna volgens afgesproken processen actief openbaar te maken: 1) De vernieuwing en verdere doorontwikkeling van de (nieuwe) website; 2) Het implementeren van een zogeheten Documentair Structuurplan (DSP) -systeem waarmee een logische ordening van processen, producten, diensten, documenten en informatiecategorieën ontstaat en vanuit overzicht bekeken kan worden hoe informatie openbaar te maken. Doelen 2024 In het Coalitieakkoord (2022) en Dienstverleningsconcept (2023) zien we aansluiting bij de doelen die ook de Wet Open Overheid beoogt. In het Coalitieakkoord wordt gesproken over het terugverdienen van vertrouwen van inwoners en in het nog vast te stellen Dienstverleningsconcept “We zeggen wat we doen en we doen wat we zeggen”.
In het bijbehorende uitvoeringsplan is concreet gemaakt hoe we invulling kunnen geven aan openheid en transparantie en welke doorontwikkelingen nodig zijn. Drimmelen vindt het belangrijk een betrouwbare partner te zijn voor inwoners en bedrijven en afspraken na te komen duidelijk te zijn. Het actief openbaar maken van informatie kan hieraan een belangrijke bijdrage leveren. In 2024 stellen we de volgende activiteiten voor: 1) Invoering van software om gegevens in documenten die gepubliceerd mogen worden te verwijderen of duurzaam onleesbaar te maken; 2) Invoering van een workflowsysteem waarmee het mogelijk wordt Woo-verzoeken digitaal te ontvangen en af te handelen. Ook is het mogelijk de afhandeling en servicenormen hiermee te bewaken. Benodigd budget: In het projectbudget van informatievoorziening voor 2024 is rekening gehouden met de invoering van deze systemen, er wordt nu geen extra budget gevraagd. Voorstel is om via het in het uitvoeringsplan dienstverlening voorgestelde regieteam de landelijke ontwikkelingen te volgen op het gebied de Woo en projectmatig het actief openbaar maken van de wettelijk verplichte informatiecategorieën te implementeren. Eventueel benodigde budgetten worden dan via het reguliere projectmatig werken proces geïnventariseerd en aangevraagd.
94
Financiële begroting
95
A. Overzicht baten en lasten en toelichting A. Overzicht baten en lasten en toelichting
96
In de begroting en de jaarrekening is, conform artikel 17 van het BBV, een overzicht opgenomen met de baten en lasten per programma, de algemene dekkingsmiddelen, de overhead, de post onvoorzien, de vennootschapsbelasting en de reservemutaties. Tabel Finbgr-A.1 (in € 1.000)
Realisatie 2022 Baten
Lasten
Begroting 2023 Saldo
Baten
Lasten
Begroting 2024 Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Programma's 1 Burger en Bestuur
523
5.635-
5.112-
635
5.718-
5.083-
677
5.697-
5.020-
2 Openbare ruimte
3.355
9.112-
5.757-
3.733
10.395-
6.662-
3.872
10.629-
6.757-
3 Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie
11.493
13.477-
1.984-
13.550
17.179-
3.629-
13.129
16.262-
3.133-
4 Sociaal domein
6.802
31.813-
25.010-
6.248
32.064-
25.817-
6.574
33.001-
26.427-
22.174
60.037-
37.863-
24.165
65.356-
41.191-
24.252
65.589-
41.337-
Lokale heffingen
5.397
464-
4.933
5.506
531-
4.975
5.736
371-
5.365
Algemene uitkeringen
42.784
3-
42.780
43.981
5-
43.976
46.591
6-
46.586
Saldo financieringsfunctie
138
213-
75-
146
403-
257-
168
561-
393-
Overige alg. dekkingsmiddelen
142
138-
3
-
1.638-
1.638-
-
295-
295-
Subtot. alg. dekkingsmiddelen
48.460
818-
47.642
49.633
2.577-
47.056
52.496
1.233-
51.263
Overhead
21
8.183-
8.162-
29
9.105-
9.075-
40
10.209-
10.168-
Onvoorzien
-
-
-
-
5-
5-
-
5-
5-
Subtotaal programma's Algemene dekkingsmiddelen
Heffing vennootschapsbelasting Saldo van baten en lasten
-
8-
8-
-
13-
13-
-
13-
13-
70.655
69.046-
1.609
73.828
77.056-
3.229-
76.788
77.047-
259-
Beoogde toevoegingen en onttrekking aan reserves 1 Burger en Bestuur
43
23-
21
41
-
41
19
-
19
2 Openbare ruimte
941
183-
758
665
-
665
1.003
-
1.003
3 Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie
1.302
2.714-
1.412-
2.963
2.891-
72
28
581-
553-
4 Sociaal domein
1.744
787-
957
2.535
1.455-
1.080
846
-
846
-
-
-
1.404
307-
1.097
-
-
-
776
267-
509
273
-
273
81
-
81
4.807
3.974-
833
7.882
4.653-
3.229
1.977
581-
1.395
Alg. dekkingsmidd. en onvoorzien Overhead Subtotaal mutaties reserves Geraamde resultaat
2.442
0
1.136
97
De begroting 2023 is de door de raad vastgestelde begroting en alle vastgestelde begrotingswijzigingen t/m de Voorjaarsnota 2023. Uit dit overzicht blijkt dat in 2024 de baten lager zijn dan de lasten (saldo van baten en lasten). De per saldo onttrekkingen uit de reserves zorgen ervoor dat er in 2024 een positief begrotingssaldo (Geraamde resultaat) is. Deze onttrekkingen zijn het gevolg van eerder genomen raadsbesluiten. In bijlage 3 zijn de begrotingscijfers conform de voorschriften ook over de taakvelden verdeeld. A1. Meerjarenperspectief
De begroting 2024 is de eerste jaarschijf van de meerjarenraming 2024-2027. De gemeenteraad stelt door het vaststellen van de begroting 2024 alleen de budgetten vast van 2024. De presentatie van cijfers van de latere jaren heeft als doel inzicht te geven in de financiële positie. Tabel Finbgr-A1.1 (in € 1.000) Omschrijving
Begroting 2025 Baten
1 Burger en Bestuur
Begroting 2026
Saldo
5.704-
5.017-
2 Openbare ruimte
3.858 10.314-
3 Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie
8.254 11.715-
4 Sociaal domein
6.217 32.068- 25.851-
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
687
Lasten
52.531
Overhead
1.601-
71.587 71.603-
Beoogde toevoeg./onttrekk.res.
1.729
Geraamde resultaat
-
741
Lasten
Saldo
5.714-
4.973-
6.456-
3.809 10.439-
3.461-
6.939 10.3221.277-
1.729
1.653
87-
1.713
766
Lasten
Saldo 4.960-
6.630-
3.940 10.432-
6.492-
3.383-
6.206
3.402-
9.608-
5.991 31.534- 25.543-
47.394 48.980
40 10.146- 10.106-
16- 66.569 69.691-
Begroting 2027 Baten
5.726-
6.368 31.792- 25.424-
50.930 48.671
40 10.201- 10.161-
Saldo van baten en lasten
Baten
961-
48.019
40 10.103- 10.062-
3.123- 65.923 68.363-
2.440-
1.566
1.520
1.520
-
1.556-
920-
Bovenstaand overzicht laat zien dat de begroting voor 2025 sluitend is. Als de begroting het eerste begrotingsjaar sluitend is (na correctie van de incidentele baten en lasten, zie A4) of als het laatste begrotingsjaar sluitend is, zal de provinciale toezichthouder naar verwachting de begroting goedkeuren (repressief toezicht i.p.v. preventief toezicht). A2. Financiële uitgangspunten
De (financiële) vertrekpunten van de voorliggende begroting 2024 zijn: 1. het coalitieakkoord 2022-2026 Bouwen aan een duurzaam, sociaal en veilig Drimmelen; 2. de programmabegroting 2023; 3. de Voorjaarsnota 2023; 4. de Kadernota 2024; 5. de septembercirculaire 2023; 6. alle overige raadsbesluiten tot september 2023.
Financieel beleidskader In deze paragraaf beschrijven we de spelregels, uitgangspunten en grondslagen die we bij de opstelling van de begroting. De uitgangspunten zijn gebaseerd op het BBV of gemeentelijk beleid in overeenstemming met wetgeving. Dit beleidskader bestaat uit de volgende onderdelen:
Algemene uitgangspunten
98
Uitgangspunten specifieke begrotingsonderdelen
Financiële positie
Verbonden Partijen.
Algemene uitgangspunten Structureel sluitende begroting De meerjarenbegroting moet minimaal structureel sluitend zijn. Indien bij de Kadernota blijkt dat er begrotingstekorten ontstaan, geeft de gemeenteraad oplossingsrichtingen aan om de tekorten terug te dringen. Bij de begroting kan besluitvorming plaatsvinden over de uitwerking van deze oplossingsrichtingen. Behoedzame en reële ramingen Bij het begroten gaan we uit van behoedzame en reële ramingen. We streven er naar dat het jaarrekeningsaldo zo min mogelijk afwijkt van de bijgestelde begroting. Structurele uitgaven worden structureel gedekt Tegenover structurele uitgaven kunnen geen incidentele inkomsten of incidentele meevallers staan. Uit de post Onvoorzien (omvang € 5.000) worden géén structurele uitgaven gedaan. Financiële tegenvallers binnen programma's opvangen Tegenvallers door hogere lasten of lagere baten dienen door verlaging van lasten of hogere baten binnen het eigen programma opgevangen te worden. De inzet van hogere baten wordt integraal afgewogen binnen het college. Het initiatief hiertoe ligt in eerste instantie bij de betreffende/verantwoordelijke portefeuillehouder(s). Financiële meevallers Bestemming van niet voorziene voordelen in de exploitatie gedurende het jaar worden expliciet ter besluitvorming aan het college voorgelegd.
Integrale afweging De raad weegt wensen voor nieuw beleid tegen elkaar en tegen de beschikbare financiële beleidsruimte af bij de begroting die in het najaar voorafgaand aan het begrotingsjaar aan de raad wordt voorgelegd. Het college werkprogramma is hierbij uitgangspunt. De Kadernota biedt inzicht in de ontwikkeling van de financiële beleidsruimte en in de wensen voor nieuw beleid. De Kadernota is daarmee kader stellend voor de inhoud van de Programmabegroting voor het komende jaar. Afwijking hiervan is slechts mogelijk met toestemming vooraf van de raad. Definitieve besluitvorming en inpassing in de begroting vindt plaats bij de begrotingsbehandeling in het najaar. Oud voor nieuw In geval het college of de raad een voorstel voor extra budget doet op een ander moment dan bij de integrale afweging, moet dekking worden aangewezen. Tenzij er sprake is van reëel aanwezige dekking, moet in het raadsvoorstel aangegeven worden welk bestaand beleid wordt geschrapt of verminderd.
Uitgangspunten specifieke begrotingsonderdelen Algemene uitkering De septembercirculaire is financieel verwerkt in deze begroting. De door het rijk gehanteerde aantallen voor bijv. woningen, leerlingen, etc. zijn overgenomen. In de begroting wordt aangegeven welke specifieke middelen worden geoormerkt. Investeringen Uitgangspunt voor het investeringsvolume is de meerjarige investeringsprognose welke bij de Kadernota wordt geactualiseerd. Kapitaallasten
99
De kapitaallasten van de vaste activa berekenen we op basis van de boekwaarde en de (restant) looptijd. Het rente-omslagpercentage (kosten verdeelsystematiek) dat we hierbij in 2024 gebruiken is 0,0%. De rente berekenen we over de boekwaarde aan het begin van het jaar (zie ook Paragraaf Financiering). In de begroting wordt in het jaar van investeren de afschrijving berekend over de helft van de investering. Alle materiële activa worden lineair afgeschreven. Voor de bepaling van de afschrijvingslasten van reeds gevoteerde kredieten gaan we er van uit dat alle nog niet gerealiseerde investeringen uit voorgaande jaren in het volgende begrotingsjaar gerealiseerd worden. Lokale lasten/heffingen De OZB tarieven worden verhoogd met een percentage dat is gebaseerd op de algemene kostenstijging, bestaande uit het gewogen gemiddelde van de verwachte inflatie en een inschatting van de loonkostenstijging van het ambtelijk apparaat, gecorrigeerd met het verschil tussen de inschatting en de werkelijke cijfers van het voorgaande begrotingsjaar. Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing geldt het systeem van gesloten financiering o.b.v. 100% kostendekkendheid, waarbij gebruik gemaakt wordt van egalisatievoorzieningen, op zowel voor- als nacalculatorische basis. Overige heffingen worden geïndexeerd o.b.v. de verwachte prijsontwikkeling (zie ook Indexering).
Loonkostenontwikkeling Het loonkostenniveau is gebaseerd op de salaristabellen van mei. Cao-ontwikkelingen en periodieken in de periode vanaf juni worden tevens verwerkt in de begroting van het komende jaar. Voor de indexering van de loonkosten wordt ook de informatie uit de septembercirculaire gebruikt. Te verstrekken subsidies De subsidies worden geïndexeerd met hetzelfde percentage als de gemeentelijke kostenontwikkeling. Indexering De gemeentelijke begroting wordt jaarlijks bijgesteld voor de verwachte prijsontwikkelingen, gebaseerd op inflatiepercentages van het Centraal Planbureau (CPB). Gerekend is met constante prijzen, dit wil zeggen dat alleen voor het eerste begrotingsjaar met prijsontwikkelingen rekening wordt gehouden. Bovenstaande uitgangspunten leiden o.a. tot het volgende overzicht.
1) De leges burgerzaken zijn voor een belangrijk deel bepaald door het Rijk. De overige tarieven stijgen niet. 2) Voor de kostendekkende tarieven wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Van deze indices kan afgeweken indien hiervoor gegronde redenen zijn, zoals bv contractuele afspraken.