CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

05 02 Bijlage Begroting 2023.pdf

Raad 10 november 2022, gemeente drimmelenBij agendapunt: Begroting 202327.045 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Deregulering en behoud bouwhal Omschrijving De voor onze dorpen belangrijke evenementen zoals Carnaval, Sinterklaas, kermis, wielerkoersen en dorpsfeesten van (sport)verenigingen blijven we ondersteunen. Samen met de organisatoren gaan we kijken van welke regeldruk we afkunnen om evenementen makkelijker te organiseren. We behouden de bouwhal voor het bouwen van carnavalswagens. Wat is het resultaat? Minder regeldruk bij de organisatie van evenementen en behoud van de bouwhal voor carnavalswagens.

Wat gaat het kosten?

29

ņyįtntnć

Tabel Prg.1-2 Realisatiel Begrotingl Begrotingl Begrotingl Begrotingl Begroting 2021

2022

2023

2024

2025

2026

Veiligheid

2.321.577

2.177.193

2.268.682

2.265.775

2.269.212

2.265.793

Dienstverlening en samenwerking met de inwoners

2.955.247

3.233.958

2.950.247

3.029.689

3.043.806

3.074.394

Totaal lasten

5.276.824 5.411.150 5.218.929 5.295.464 5.313.019 5.340.187

Veiligheid

6.225

71.560

11.350

11.350

11.350

11.350

Dienstverlening en samenwerking met de inwoners

827.658

452.505

397.864

624.283

623.466

666.756

Totaal baten

833.883

524.065

409.214

635.633

634.816

678.106

Saldo van baten en lasten excl. mutaties 4.442.941 4.887.086 4.809.715 4.659.831 4.678.203 4.662.081 reserves

Saldo mutaties reserves

-114.256

-43.429

-18.983

-18.983

-18.983

-18.983

Saldo van baten en lasten

4.328.685 4.843.656 4.790.731 4.640.848 4.659.219 4.643.098

30

Drìmme[en

2. Openbare ruimte Inleiding

Het programma is uitgewerkt in drie thema's. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema's en bijbehorende sub-doelstellingen: 1. Natuur en Groen 2. Verkeer en inrichting openbare ruimte 3. Water. Er is een duidelijke koppeling met paragraaf C. Onderhoud Kapitaalgoederen. In die paragraaf beschrijven we de maatregelen voor het in stand houden van wegen, riolering, groen, civiele kunstwerken en openbare verlichting. 2.1 Natuur en Groen Wat willen we bereiken? Wij willen meer aandacht voor biodiversiteit, streven naar dorpsbosjes in alle dorpen en willen dat onze kinderen de liefde voor de natuur van jongs af aan meekrijgen. De staat van de natuur in Nederland verslechtert in hoog tempo. Rapport na rapport toont dat aan. In Drimmelen hebben we veel mooie natuur. Het maakt ons tot de blauwgroene gemeente, met de Biesbosch als kloppend hart. Maar het moet beter en het moet meer.

Wat gaan we daarvoor doen? Natuurincíusief Bouwen Omschrijving De woningbouwopgave is een unieke gelegenheid om tegelijkertijd de groenvoorzieningen in te richten. We bouwen natuurinclusief en behouden onze hoogwaardige natuur. Zodat onze inwoners in en rondom huis fijn kunnen leven; Wat is het resultaat? Nieuwbouwwoningen hebben zo veel als mogelijk voorzieningen die terug te vinden zijn in de Richtlijnen Natuurinclusief Bouwen van de Rijksoverheid ( https://www.rvo.nl/onderwerpen/technieken%2C-beheer-en-innovatiegebouwen^atuurinclusief-bouwen#vragen-over-natuurinclusief-bouwen07o3F.) Nieuwbouwwijken zijn duurzaam ingericht en hebben minimaal 50 m2 groen per woning die verschillende insectenminnende beplanting bevatten.

Plaatsen extra bomen (Hittestress) Omschrijving Bij het (opnieuw) inrichten van onze groenvoorzieningen zien we het planten van bomen als onderdeel van de klimaatadaptatie. Door extra bomen in de dorpskernen te planten, beperken we de gevolgen van hittestress;

31

Drìmme[en

Wat is het resultaat? In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is een aantal ambitieniveaus aangegeven. Eén daarvan bestaat uit het creëren van schaduwplekken (irt Hittestress) binnen een straal van 300 tot 500 meter. In de kernen creëren we binnen een straal van 500 meter schaduwplekken van gemiddeld 200 m2 (in concept WRP). We liften mee met reconstructies.

Dorpsbosjes Omschrijving Samen met onze inwoners gaan we de mogelijkheid van de aanleg van dorpsbosjes onderzoeken. Een plaats voor iedereen om in de vrije tijd dichtbij van de natuur te genieten; Wat is het resultaat? Een plan voor het aanleggen van dorpsbosjes. Hierbij beoordelen we alle kernen.

Vergroten biodiversiteit Omschrijving Om de natuur en het landschap te versterken gaan we de biodiversiteit vergroten. Daarvoor stellen we samen met partners als Kiemkracht en de Madese natuurvrienden een plan van aanpak op en brengen dat in uitvoering; Wat is het resultaat? Plan van aanpak biodiversiteit (actualiseren). Daarnaast gebruiken we reconstructies om de biodiversiteit te vergroten. Extra kosten dekken we uit dit budget.

Ecologisch bermbeheer Omschrijving We houden vast aan het slim ecologisch beheren van bermen. Waarbij we onze leercurve benutten en waarbij oog is voor de veiligheid van dit beheer; Wat is het resultaat? Veilige, weelderige bermen en ecologisch bestrijden exoten. Dit gecombineerd met veilig gebruik van fietspaden en polderwegen. Jacobskruiskruid is ongeschikt als voedsel voor dieren. Daardoor willen we op de plaatsen waar het gevaar oplevert voor de dieren Jacobskruiskruid plukken. Samen met de ZLTO en andere belanghebbenden verwijderen we het kruid.

Verbeteren verbinding Natuur -agrariërs Omschrijving Met de agrarische sector gaan we veel meer de verbinding tussen agrariërs en natuur leggen. Goede voorbeelden genoeg!

32

Drìmme[en

Wat is het resultaat? Meer begrip voor en kennis van eikaars belangen in relatie tot biodiversiteit. Bij het halfjaarlijks overleg met de ZLTO staat dit onderwerp op de agenda.

Voorzieningen bevordering toerisme rondom de Biesbosch Omschrijving De Biesbosch is een natuurgebied dat open staat voor recreatie en ondernemerschap, maar zonder dat de unieke natuurwaarden van de Biesbosch onder druk komen te staan. Toerisme op de juiste plaats: we stimuleren recreanten om vooral aan de randen van de Biesbosch te ontspannen. Samen met Bedrijvennetwerk Drimmelen stellen we een plan op voor het gebied tussen het Gat van de Ham en Drimmelen met de aanleg van strandjes en beleefroutes. Iedereen die van de Biesbosch geniet, snapt dat ook daar geleidelijk stappen gezet moeten worden om te verduurzamen. We kijken samen met ondernemers en booteigenaren hoe we de verduurzaming kunnen stimuleren, maar houden daarbij vast aan de recente afspraken die daarover gemaakt zijn in de gemeenteraad. Wat is het resultaat? Het opstellen en uitvoeren van een inrichtingsplan voor het gebied tussen het Gat van den Ham en Drimmelen inclusief de oevers van de Amer (strandjes). Het plan heeft als doel om de recreatie én de natuur te versterken. Het plan wordt opgesteld en uitgevoerd in samenspraak met diverse stakeholders zoals Recreatief Drimmelen. Een verkenning van de mogelijkheden om de boten in de Biesbosch te verduurzamen (stil en duurzaam varen). We doen dat samen met ondernemers en booteigenaren. De maatregelen moeten 'haalbaar en betaalbaar' zijn.

Verminderen overlast Omschrijving We handhaven streng op overlast en pakken de veroorzakers aan. Wat is het resultaat? Minder overlast (zie extra boa).

Verwijderen Jacobskruiskruid Omschrijving Jacobskruiskruid is ongeschikt als voedsel voor dieren. Daardoor willen we op de plaatsen waar het gevaar oplevert voor de dieren Jacobskruiskruid plukken. Samen met de ZLTO en andere belanghebbenden verwijderen we het kruid. Wat is het resultaat? Er is geen Jacobskruiskruid meer op plaatsen waar het gevaar oplevert voor de dieren.

33

Driïïiw1 * -k

Prestatie-indicator Prestatie-indicator

Schouw openbaar groen voldoet aan afgesproken kwaliteitsniveau Tevredenheid burgers over onderhoud openbaar groen (Waar staat je gemeente)

Werkelijk 2021

Begroot 2022

Begroot 2023

940Zo

90oZo of meer

900Zo of meer

6

6,5

6,5

2.2 Verkeer en inrichting openbare ruimte Wat willen we bereiken? Stoepen, fietspaden en wegen veiliger maken zodat iedereen met een gerust hart door de dorpen heen kan. Iedereen wil dat zijn kind veilig naar school toe kan lopen en dat je 's avonds zonder zorgen naar de sportvelden kunt fietsen. Dat je na een dag werken je auto in de buurt kwijt kunt en je makkelijk kunt gaan winkelen bij onze lokale ondernemers. Daarom moet er geïnvesteerd worden om onze stoepen, fietspaden en wegen veiliger te maken zodat iedereen met een gerust hart door de dorpen heen kan. Soms vraagt dat om simpele maatregelen als zorgen dat de stoeptegels recht liggen, maar ook grotere investeringen schuwen we niet. Alleen zo houden we onze dorpen (verkeers)veilig. Daarnaast zorgen we er voor dat het er netjes uit blijft zien en het groen dus goed onderhouden wordt. De groen blauwe gemeente blijft ons visitekaartje.

Wat gaan we daarvoor doen? Realisatie bypass Zoutendijk Omschrijving We willen Hooge Zwaluwe verkeersveilig maken. Met het grote aantal tractoren, vrachtwagens en sluipverkeer dat door het dorp racet, is het nu niet veilig. Daarom investeren we in een bypass van de Zoutendijk op de Horenhilsedijk voor tractoren en vrachtwagens (bestemmingsverkeer) zodat zij niet meer door het dorp hoeven. Vrachtwagens die niks in onze dorpen te zoeken hebben, gaan we steviger aanpakken. Dit doen we door proeven te starten met camera's aan het begin van het dorp die vrachtwagens die geen bestemmingsverkeer zijn, direct op de bon te slingeren en door acties te houden samen met de politie waarbij we vrachtwagens in de ochtend- en avondspits actief weren en bekeuren. De bypass zal in eerste instantie alleen voor tractoren en vrachtwagens (bestemmingsverkeer) bedoeld zijn, daarom investeerden we nog in 2022 in verlichtende maatregelen als het stimuleren van gebruik van de alternatieve route Ruilverkavelingsweg/Zanddijk en het aanpassen van de online routing van Google Maps. Ook worden de verkeersmaatregelen om hardrijders tegen te houden samen met de bewoners verder uitgewerkt zodat er tot gedragen ingrepen kan worden gekomen. Tot slot maken we weg vanaf de rotonde van Wagenberg tot en met de Zonzeelseweg fietsveilig. De natuurcompensatie van de bypass voeren we in de gemeente Drimmelen uit.

Na aanleg van de bypass en het nemen van alle hierboven beschreven verkeersmaatregelen, vindt een nieuwe verkeersmeting plaats om te zien of er nog meer maatregelen nodig zijn om Hooge Zwaluwe verkeersveilig te maken;

34

Drìmme[en

Wat is het resultaat? Realisatie bypass Zoutendijk voor groot verkeer.

Weren vrachtverkeer Omschrijving Vrachtwagens die niks in onze dorpen te zoeken hebben, gaan we steviger aanpakken. Dit doen we door proeven te starten met camera's aan het begin van het dorp die vrachtwagens die geen bestemmingsverkeer zijn, direct op de bon te slingeren en door acties te houden samen met de politie waarbij we vrachtwagens in de ochtend- en avondspits actief weren en bekeuren. Wat is het resultaat? Alleen bestemmend vrachtverkeer in de kernen en indien mogelijk de inzet van camera's.

Visie Lage Zwaluwe (omleiding Flierstraat) Omschrijving De optie van een volwaardige rondweg bij de Flierstraat om zo de haven in Lage Zwaluwe beter bereikbaar te maken, verbinden we aan de kansen die de Louisepolder aan bedrijvigheid biedt; Wat is het resultaat? Binnen de visie Lage Zwaluwe besteden we aandacht aan de ontsluiting van de jachthaven. Dit in combinatie met de ontwikkeling in de Louisepolder.

Visie Lage Zwaluwe (verminderen vracht- en sluipverkeer) Omschrijving We onderzoeken de mogelijkheden om ook de zuidkant van Lage Zwaluwe te ontlasten van zwaar- en sluipverkeer. Dit betrekken we bij de visie op Lage Zwaluwe; Wat is het resultaat? Ruimtelijke Visie op Lage Zwaluwe; daarin komen ontsluitingsmogelijkheden terug.

Rotonde Godfried Schalckenstraat Omschrijving We leggen een rotonde ter hoogte van de Godfried Schalkenstraat-Haasdijk aan om zo de verkeersveiligheid op de doorgaande route in Made verder te verbeteren. Daarna zullen we de mogelijkheden voor de aanleg van een rotonde bij de kombocht in de Van Gilslaan/Zuideindsestraat onderzoeken; Wat is het resultaat? Een rotonde op de Godfried Schalckenstraat.

35

Drìmme[en

Reconstructie Zeggelaan Omschrijving De geplande herinrichting van de Zeggelaan in Terheijden vraagt om een evenwichtige keuze in de aanleg van groen en parkeervakken; Wat is het resultaat? Een evenwichtig en overwogen heringerichte Zeggelaan.

Behouden mobiliteit Omschrijving Het openbaar vervoer en de deeltaxi zorgen voor een optimale bereikbaarheid van onze dorpen en houden zo ook de leefbaarheid van de dorpen mede in stand; Wat is het resultaat? In stand houden mobiliteit in de kernen. Bij uitval regulier OV zorgen we voor alternatieven. Denk hierbij aan het uitbreiden van HUBS of Automaatje.

Notitie omvormen 50-km wegen Omschrijving Wij kiezen voor meer 30km^ gebieden in de dorpen en gaan hier de komende periode concreet mee aan de slag; Wat is het resultaat? Onderzoeksnotitie welke 50 km-wegen in aanmerking komen om een veiligere straat te realiseren.

Verminderen vrachtverkeer kernen Omschrijving Het vrachtwagenverbod in de diverse kernen blijft en we gaan hier gericht op handhaven; Wat is het resultaat? Minder doorgaand vrachtverkeer in de kernen. Verkeersmaatregelen Omschrijving We maken een speciaal budget vrij om knelpunten van inwoners en ondernemers snel op te lossen. Dit budget is specifiek bedoeld om hardrijders aan te pakken en onveilige/onoverzichtelijke punten op te lossen. We zetten daarbij ook een mobiele flitspaal in die inwoners kunnen ^uren';

36

Drìmme[en

Wat is het resultaat? Jaarlijkse verkeersmaatregelennota waarin we de locaties en maatregelen vastleggen. Het uitvoeren van dit programma.

Veiligere fietsroutes Omschrijving Na het aanleggen van een Rode loper/Goeiestoepkesroute in ieder dorp van Drimmelen, leggen we ook in ieder dorp ^port- en Schoolroutes' aan. Via deze routes kunnen kinderen op een veilige manier naar school en hun sportvereniging lopen en fietsen; Wat is het resultaat? Veiligere fietsroutes naar scholen en sportverenigingen (zie collegenota fietsnetwerk).

Snelfietspad Oosterhout en Breda Omschrijving Er moet een verlicht snelfietspad komen van Made naar Oosterhout. We verwerven de gronden die daarvoor noodzakelijk zijn. Met de provincie gaan we ook in gesprek over de aanleg van een snelfietspad via Wagenberg naar Breda. Zo kunnen scholieren, forenzen, toeristen en recreanten onze dorpen makkelijker bereiken; Wat is het resultaat? Haalbaarheidsonderzoek snelfietspad Breda.

Landbouwverkeer op N285 Omschrijving We starten met hulp van de Provincie nog deze collegeperiode een proef om landbouwverkeer op de N285 toe te laten en zo de dorpen te ontlasten; Wat is het resultaat? Haalbaarheidsonderzoek naar parallelstructuur (gecombineerd met fietsroute zie hierboven). Evaluatie verkeersmaatregelen Batterij Omschrijving We willen een onderzoek naar de verkeerssituatie bij de Batterij in Drimmelen, waar nu vooral vrachtverkeer voor verkeersonveilige situaties zorgt; Wat is het resultaat? Evaluatie van de genomen maatregelen door middel van een verkeerstelling.

37

Drìmme[en

Verkeerveilige boombakken Marktstraat Omschrijving De bestaande omranding van de zilverlindes in de Marktstraat in Made zorgen voor ongemak en verkeersonveilige situaties. We gaan op zoek naar een alternatief dat de zilverlindes beschermt maar ook het in- en uitstappen makkelijker maakt; Wat is het resultaat? Een alternatieve oplossing die zowel verkeersveilig als boomvriendelijk is.

Hanging baskets Omschrijving De hanging baskets zorgen voor een kleurrijke bloemenlinten en vergroten de aantrekkelijkheid om in onze dorpen te wonen en te recreëren. Daarom zetten we de baskets de komende jaren voort. Wat is het resultaat? Fleurige aankleding van de entrees en hotspots van de dorpen.

Formatie aanspreekpunt Openbare werken Omschrijving Aanspreekpunten openbare ruimte per dorp (totaal 1 fte) Wat is het resultaat? Meer duidelijkheid voor bewoners over het onderhoud aanleg en beheer van de openbare ruimte.

Formatie klimaatadaptatie Omschrijving Formatie voor klimaatadaptieve maatregelen (0,5 fte). Wat is het resultaat? Klimaatadaptatie binnen beleid waaronder Omgevingswet en (her)inrichtingsplannen en uitvoering.

Formatie PL Verkeersambities Omschrijving Formatie ten behoeve van verkeersambities uitbreiden (extra beleidswens). Wat is het resultaat? Realiseren van de verkeersonderdelen van het coalitieprogramma.

38

Driïïiw1 * -k

Prestatie-indicator Prestatie-indicator

Onderhoudsniveau wegen Kwaliteit B (ingedikt)

Werkelijk 2021

Begroot 2022

Begroot 2023

960Zo

90Zo of meer

90Z of meer

900Zo of meer

90Z of meer

7 of meer

8 of meer

Onderhoudsniveau voetpaden en hoofdfietspaden Kwaliteit B Tevredenheid burgers over onderhoud Openbare Verlichting

8

2.3 Water Wat willen we bereiken? Water veiligheid

Wat gaan we daarvoor doen? In samenwerking met het waterschap de vastgestelde voorkeursalternatieven uitvoeren. Omschrijving Het waterschap stelde de nieuwe hoogten en vorm (voorkeursalternatieven) van de dijkverzwaringen vast. We blijven onze belangen inbrengen. We onderzoeken een koppeling met goed gebruik van de openbare ruimte. Afspraken over planning en uitvoering maken we in 2022 en begin 2023. Start van de uitvoering door het waterschap vindt plaats in 2023. Wat is het resultaat? Een aantrekkelijk havengebied Terheijden met een veilig achterland.

Wat willen we bereiken? We streven naar een water- en volksgezondheidsveilige omgeving waarbij we insteken op klimaatadaptatie.

Wat gaan we daarvoor doen? Actualiseren Water- en Rioleringsplan Omschrijving We stellen in 2023 een waterplan vast. Dit plan gaat in op actuele thema's zoals Klimaatadaptatie (DPRA). Hierbij houden we rekening met droogte, intensivering van buien, hittestress en waterveiligheid. In dit plan geven we ook aan hoe we dat willen bereiken door onder meer educatie en voorlichting, vergroenen van de verhardingen, etc. Wat is het resultaat? Een water- en rioleringsplan.

Wat gaat het kosten?

39

ņyįtntnć

Tabel Prg.2-2 Realisatie

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting

2021

2022

2023

2024

Natuur en groen

2.209.515

2.571.607

2.242.813

2.265.835

2.272.034 2.276.033

Verkeer en inrichting openbare ruimte

6.227.555

4.319.269

4.395.952

4.373.616

4.383.045

4.382.103

Water

2.395.480

2.285.267

2.210.949

2.164.863

2.245.373

2.309.931

Totaal lasten

Natuur en groen

2025

2026

10.832.550 9.176.142 8.849.714 8.804.314 8.900.452 8.968.066

18.446

5.065

11.208

4.959

4.959

4.959

Verkeer en inrichting openbare ruimte

2.480.714

121.159

126.684

126.684

126.684

126.684

Water

2.994.668

3.071.054

3.093.565

3.096.852

3.183.037

3.236.445

Totaal baten

5.493.828 3.197.278 3.231.457 3.228.495 3.314.679 3.368.087

Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves

5.338.722 5.978.864 5.618.257 5.575.819 5.585.773 5.599.979

Saldo mutaties reserves

1.155.097

-658.261

-658.261

-658.261

-652.587

1.455.492

|Saldo van baten en lasten

6.493.819 4.523.372 4.959.996 4.917.559 4.927.512 4.947.392|

40

Drìmme[en

3. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie Inleiding Inleiding

Het programma is uitgewerkt in drie thema's. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema's en bijbehorende sub-doelstellingen: 1. Woningbouw en ruimte 2. Duurzaamheid 3. Economie, recreatie en toerisme. 3.1 Woningbouw en ruimte Wat willen we bereiken? Voldoende woningen bouwen in alle kernen en alle prijsklassen We zien de noodzaak van heel veel nieuwe, duurzame woningen. Jong en oud komen niet aan een woning, de druk op de woningmarkt is enorm en de komende vier jaar zijn cruciaal daarin. We moeten de bouw van nieuwe woningen dus gaan versnellen. Dat doen we ook door actievere grondpolitiek te voeren. Maar bouwen is meer dan stenen stapelen. De plannen in de dorpen en aan de randen van de dorpen moeten veel betaalbare woningen voor onze inwoners bevatten, in een groene omgeving, natuurinclusief en energieneutraal. Dat staat allemaal in het Programma Wonen. Alle andere voorzieningen (zoals scholen en sportaccommodaties) moeten dan ook klaar zijn voor meer inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? Bouw 800 woningen Omschrijving We willen per jaar starten met de bouw van gemiddeld 200 woningen. De verdeling in segmenten vindt plaats volgens het recent vastgestelde programma Wonen. Hiervoor moet het ambtelijk apparaat op sterkte zijn om ook tegenvallende projecten in de tijd op te kunnen vangen.

Aan het eind van de collegeperiode in 2026 moet Drimmelen 800 woningen rijker zijn, verdeeld over alle dorpen; Wat is het resultaat? De bouw van 800 extra woningen, in alle dorpen en uitvoering van het programma Wonen.

Bouwen volgens de Drimmelense norm Omschrijving Woningen bouwen is meer dan stenen stapelen. Het gaat om duurzaam, betaalbaar en energieneutraal bouwen. Voor de juiste doelgroepen en 41

Drìmme[en

natuurinclusief. Met meer aandacht voor ontsluiting en verkeersafwikkeling. Bij elk groot plan beschrijven we wat nodig is op het gebied van onderwijs, sport, verenigingen, speeltuinen en overige voorzieningen en handelen we daar ook naar; Wat is het resultaat? Onze woningbouwplannen voldoen aan de Drimmelense norm: duurzaam, betaalbaar, energieneutraal, natuurinclusief, voor de juiste doelgroep, stedenbouwkundig doordacht met aandacht voor ontsluiting en verkeerafwikkeling en voldoende openbaar groen en speelruimte. Per dorp vindt een leefbaarheidstoets plaats met als doel de voorzieningen aan te laten sluiten op de groei van de dorpen.

Woningbouw Hooge Zwaluwe Omschrijving De locaties die zijn opgenomen in de Omgevingsvisie zijn als kansrijke woningbouwlocaties benoemd. Die worden op hun waarde voor de lokale samenleving beoordeeld en vervolgens tot uitvoering gebracht. Voor Hooge Zwaluwe worden zo spoedig mogelijk ruime locaties gevonden om ook daar de benodigde woningen te kunnen bouwen; Wat is het resultaat? Vaststelling kansrijke woningbouwlocaties voor Hooge Zwaluwe.

Invoering Omgevingswet Omschrijving We ronden de implementatie van de Omgevingswet af. Met als leidende principes: één aanspreekpunt voor (ruimtelijke) initiatieven, meer samenhang in beleid, minder bureaucratie/minder regels en meer naar buiten; Wat is het resultaat? Implementatie van de Omgevingswet, één aanspreekpunt voor alle initiatieven en minder bureaucratie/minder regels.

Nota Grondbeleid Omschrijving Een actiever grondbeleid helpt bij het versnellen van de woningbouwopgave. We benutten eerst de gronden die al in eigendom van de gemeente zijn (Stuivezandsestraat) maar verwerven indien nodig zelf gronden om zelf invloed te hebben op soorten woningen, duurzaamheid en natuurinclusiviteit; Wat is het resultaat? Een nieuwe Nota Grondbeleid met de mogelijkheid voor actief grondbeleid.

42

Drìmme[en

Ecowijk Lage Weg Terheijden Omschrijving Aan de Lage Weg in Terheijden zal een Eco-wijk worden gerealiseerd; Wat is het resultaat? De realisatie van een Eco-wijk aan de Lage Weg in Terheijden.

100 tijdelijke woningen Omschrijving We zoeken een deel van de oplossing van de woningnood in het realiseren van tijdelijke woningen en tiny houses zodat we starters die anders onze dorpen verlaten, kunnen behouden; Wat is het resultaat? 100 tijdelijke woningen/woonunits/tiny houses realiseren voor een brede doelgroep.

Opkoopbescherming Omschrijving We voeren een opkoopbescherming in voor alle woningen onder de NHG-grens zodat deze woningen als eerste aangeboden moeten worden aan onze eigen inwoners voordat ze opgekocht worden door beleggers of uitzendbureaus; Wat is het resultaat? Opkoopbescherming voor woningen onder de NHG-grens, binnen de wettelijke mogelijkheden.

Voorrang bij nieuwbouwwoningen Omschrijving We voeren op alle bouwprojecten een binnen de wet passende systematiek in die inwoners uit onze dorpen voorrang geeft op de woningen; Wat is het resultaat? Een onderzoek naar de mogelijkheden om inwoners uit onze eigen gemeente voorrang te geven bij nieuwbouwprojecten.

Wonen en werken ZZP'ers Omschrijving Drimmelen kenmerkt zich door een hoog aantal mensen dat de kost verdient in de bouw (waaronder veel ZZP'ers). Speciaal voor die doelgroep zetten we geclusterd woningen en (gemeenschappelijke) ruimtes weg waar geklust kan worden. Zo behouden we werkgelegenheid én starters/gezinnen voor de gemeente;

43

Drìmme[en

Wat is het resultaat? Een onderzoek naar de mogelijkheden om een project op te zetten voor geclusterde woningbouw + bedrijfsruimte voor ZZP'ers. We doen dat samen met het bedrijvennetwerk Drimmelen (BND).

Regeling huisvesting aandachtsgroepen Omschrijving De Regeling huisvesting aandachtsgroepen richt zich op arbeidsmigranten, statushouders, woonwagenbewoners, dak- en thuisloze mensen, studenten en andere spoedzoekers. We geven invulling aan die regeling, voldoen samen met Woonvizier aan de reguliere taakstelling van de provincie voor de huisvesting van statushouders en dragen bij aan een taakstelling voor de huisvesting van oorlogsvluchtelingen; Wat is het resultaat? Uitvoering van de regeling huisvesting aandachtsgroepen.

Wonen met Zorg Omschrijving We omarmen initiatieven die wonen en zorg combineren zoals woningen waar meerdere generaties zelfstandig onder één dak wonen (kangoeroewoningen) en betrekken hierbij actief de ouderenorganisaties om gebruik te maken van hun expertise; Wat is het resultaat? Initiatieven op het gebied van wonen met zorg worden omarmd.

Duurzaamheidsregeling en starterslening Omschrijving We storten extra middelen in het fonds voor duurzaamheidsleningen en startersleningen. Zo maken we het voor onze inwoners makkelijker om hun woning te verduurzamen of om als starter een 1e woning aan te kopen; Wat is het resultaat? Voortzetting regeling duurzaamheidsleningen en startersleningen.

Prestatie-indicator

Prestatie-indicator

Aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen en appartementen Aantal nieuwbouwwoningen en appartementen start bouw*

Werkelijk 2021

Begroot 2022

137

150

Begroot 2023

150

299

275

* Oplevering kan in een ander jaar plaatsvinden

44

Drìmme[en

3.2 Duurzaamheid Wat willen we bereiken? We kiezen voor duurzaamheid, minder afval en nieuwe energie We kiezen voor duurzaamheid, minder afval en nieuwe energie. We willen het zwerfafval in onze gemeente terugdringen en naar circulariteit toewerken. We willen duurzame energie, voor de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen. Maar ook voor de toekomst van de westerse democratie. We moeten vol aan de bak om onze energievoorziening snel te verduurzaam en Drimmelen moet daarin zijn deel doen en voorop blijven lopen. Dat vraagt in bepaalde dossiers om stevige keuzes. De uitvoering van de Transitie Visie Warmte en het werken aan aardgasvrije wijken vergt veel mensen en middelen. Drimmelen staat voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid. De vraag is echter niet of deze transitie technisch gaat lukken, maar of deze transitie ook sociaal lukt. Zonder mensen uit het oog te verliezen die het ook moeten kunnen betalen. Het kan niet zo zijn dat sociale minima en middeninkomens met alle regelingen buiten de boot vallen. De energietransitie moet voor iederéén haalbaar en betaalbaar zijn. Ook veel direct zichtbare dingen, zoals het proactief opzetten van een laadpalenstructuur voor fiets en auto en de toepassing van LED-veldverlichting, vragen nu om beslissingen en de daarbij behorende randvoorwaarden.

Wat gaan we daarvoor doen? Programma Duurzaamheid Omschrijving Drimmelen verduurzaamt op 5 thema's: energietransitie, duurzaam ondernemen en circulariteit, klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit en duurzame mobiliteit. Dit zijn onze duurzame ^Big five' uit ons Programma Duurzaamheid. In de nieuwe bestuursperiode gaan we verder met het uitvoeren van dit programma; Wat is het resultaat? Opstellen en uitvoeren uitvoeringsplan voor de Duurzaamheids-'big five': energietransitie, duurzaam ondernemen, circulariteit, klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit en duurzame mobiliteit.

Regionale Energie Strategie (RES) Omschrijving We hebben in Drimmelen heldere kaders afgesproken in de Regionale Energiestrategie over op welke duurzame bronnen wij in gaan zetten. We houden daaraan vast. Dat betekent geen uitbreiding van de initiatieven die al lopen als het gaat om zon of wind op land. Met onze regiopartners trekken we gezamenlijk op om de bestaande transportschaarste op het elektriciteitsnet zo snel mogelijk weg te werken. Intussen werken we met dezelfde regiopartners aan de RES 2.0; Wat is het resultaat? - Realisatie van onze opgave uit de Regionale Energiestrategie (RES 1.0) - Vaststelling en uitvoering van de RES 2.0. 45

Drìmme[en

Traais Energie Collectief (TEC) Omschrijving De ambitie om Terheijden het eerste energieneutrale dorp van Nederland te maken, blijft staan en kan op onze steun rekenen. Het lokale draagvlak dat het TEC heeft gecreëerd is een voorbeeld voor andere dorpen en initiatieven; Wat is het resultaat? Voortzetting samenwerking met TEC en voortgang in de realisatie van de opgaven uit het op te stellen Masterplan Terheijden en de Transitievisie Warmte.

Zonnevelden Omschrijving Er wordt een passende oplossing gevonden voor het zonneveldendossier binnen de kaders die de uitspraak van de Raad van State ons gegeven heeft; Wat is het resultaat? Een passende oplossing voor het zonneveldendossier binnen de kaders die de uitspraak van de Raad van State ons gegeven heeft.

Energieloket ondernemers Omschrijving We zetten het ondernemersloket welke ondernemers helpt te verduurzamen voort; Wat is het resultaat? Voortzetting van het regionaal energieloket voor ondernemers.

Verduurzaming dorpslinten Omschrijving We maken het mogelijk om ook monumenten en woningen binnen beschermde dorpslinten kwaliteitsrijk te verduurzamen; Wat is het resultaat? Beleid verduurzaming beschermde dorpslinten.

Samenwerking energietransitie Omschrijving We bieden blijvende ondersteuning aan het Traais Energiecollectief, de Stichting Energietransitie Drimmelen, Opgewekt Drimmelen en de werkgroepen Energieneutrale dorpen; Wat is het resultaat?

46

Drìmme[en

- Voortzetting ondersteuning en samenwerking Traais Energiecollectief, Stichting

Energietransitie Drimmelen, Opgewekt Drimmelen, Duurzaam Drimmelen en de werkgroepen Energieneutrale Dorpen;

Dorpsgerichte aanpak aardgas vrij maken Drimmelen Omschrijving De raad heeft de Transitie Visie Warmte vastgesteld en deze bestuursperiode zetten we dan ook in op het aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving. Hiervoor zal een uitvoeringsprogramma worden opgesteld, dat beschrijft hoe en wanneer we - samen met onze inwoners en bedrijven - uiteindelijk van het aardgas afgaan. We gaan daarbij dorpsgericht te werk. De uitvoering van de Transitie Visie Warmte is niet mogelijk zonder extra middelen en mensen, bovenop de bestaande begroting en formatie. De middelen die we van het Rijk ontvangen zetten we daarvoor in; Wat is het resultaat? - Vaststelling en realisatie uitvoeringsprogramma Transitie Visie Warmte (TVW) inclusief organisatie. - Opstellen van een gemeentebrede aanpak (o.a. generieke communicatie en collectieve acties) en een gebiedsgerichte aanpak onder andere met wijkuitvoeringsplannen en bijzondere aandacht voor energiearmoede. - Inzet middelen die beschikbaar komen van het Rijk.

Verduurzaming huurwoningen Omschrijving Ook woningcorporaties staan voor de opgave om hun portefeuille aan huurwoningen snel te verduurzamen. We zijn en blijven in gesprek met Woonvizier over tempo en prioritering; Wat is het resultaat? Uitvoering prestatieafspraken met Woonvizier, gericht op verduurzaming van de woningvoorraad.

Verduurzaming gemeentelijke gebouwen Omschrijving De verduurzaming van het gemeentehuis wordt afgerond. De opgedane ervaringen gebruiken we om een ambitie op te stellen voor het toewerken naar CO2-arm en aardgasvrij van ál het gemeentelijk vastgoed. Zodat we klaar zijn om middelen van het Rijk effectief in te zetten; Wat is het resultaat? Opstellen en uitvoeren duurzaamheidsplan gemeentelijke gebouwen.

Stimuleren duurzaamheid Omschrijving

47

Drìmme[en

Bewustwording en ondersteuning: we breiden het aantal energieambassadeurs uit, behouden het Energieloket en intensiveren de collectieve acties voor onze inwoners op het gebied van besparen, isoleren en zon op dak. We bezien hoe we ook ondernemers meer mee kunnen krijgen in de verduurzamingsopgave. Verduurzaming bedrijventerreinen is hierin een mooi onderwerp; Wat is het resultaat? - Voortzetting van het regionaal energieloket voor inwoners - Organiseren van jaarlijks minimaal 2 collectieve (inkoop)acties voor inwoners - Uitbreiding van energieambassadeurs.

Inzet middelen windmolens Omschrijving De windmolens langs de A16 gaan voor opbrengsten zorgen. Die opbrengsten wenden we aan voor het verduurzamen van alle wijken in onze gemeente. Dat doen we met een revolverend fonds; Wat is het resultaat? Afspraken met de Stichting Energietransitie Drimmelen (STED) over het ondersteunen, selecteren en realiseren van projecten die in aanmerking komen voor een investering uit het fonds.

Inzet middelen Rijk voor duurzaamheid Omschrijving De rijksmiddelen voor de uitvoering van de energietransitie oormerken we voor de uitvoering van alle plannen, rekening houdend met capaciteit die al beschikbaar is. Dit geeft de mogelijkheid om het Energieteam op sterkte te brengen en de uitvoering van de energietransitie financieel af te dekken. We zien hierbij kansen voor een koppeling met andere onderwerpen, zoals de duurzame bouwopgave en dorpsgericht werken; Wat is het resultaat? Inzet Rijksmiddelen voor energietransitie en versterking van het energieteam.

Duurzaamheidsvisie Plukmade Omschrijving In het glastuinbouwgebied Plukmade ontbreekt nog een duurzame energievoorziening. We stellen daar samen met de ondernemers een visie voor op en we verbinden en concretiseren de lopende initiatieven rondom het Amernet; Wat is het resultaat? Een duurzaamheidsvisie voor het kassengebied Plukmade. We stellen de visie samen met de ondernemers op.

48

Drìmme[en

Duurzame mobiliteit Omschrijving Als gemeente hebben we een stimulerende rol in het verduurzamen van mobiliteit. We moedigen het (elektrisch) fietsen, het elektrificeren van wagenparken en het experimenteren met deelauto's aan. We faciliteren dat door het proactief uitrollen van een laadpalenstructuur; Wat is het resultaat? Intensivering van de laadinfrastructuur in alle kernen, voor alle vervoerwijzen.

Klimaatadaptatie Omschrijving Klimaatadaptatie vraagt om een betere bewustwording en maatregelen om de gevolgen te beperken. We enthousiasmeren dit met praktische acties zoals tegel eruit/plant erin en het beschikbaar stellen van regentonnen. Minder verharding en meer groen is het uitgangspunt. Bouwplannen vragen om een klimaatbestendige inrichting; Wat is het resultaat? In regionaal verband uitwerken van de DPRA-strategie (Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie) met een praktische vertaling naar lokale acties.

Subsidieregeling Groene Daken Omschrijving De nieuwe subsidieregeling Groene Daken is een succes. Daarom verlengen we de regeling voor de hele coalitieperiode. Met als doel om de inwoners die dat écht nodig hebben gericht te steunen. Met Woonvizier werken we een arrangement uit, zodat ook huurders mee kunnen doen; Wat is het resultaat? Evaluatie en verlenging subsidieregeling Groene Daken.

Beleidsplan Afval Omschrijving De afvalstroom moet verminderd worden en nóg beter worden gescheiden. We werken verder aan bewustwording, stimuleren hergebruik, verminderen afval, stimuleren scheidingsgedrag, hebben daarbij in het bijzonder aandacht voor de inzameling van luiers en beperken zwerfafval door gerichte campagnes. We trekken samen op met onze ZAPpers en ondernemers. We stimuleren de opkomst van repair cafés en tweedehands winkels en bezien of er op de milieustraat een kringloop nodig en mogelijk is. Uitgangspunt blijft: de vervuiler betaalt. Wat is het resultaat? Opstellen en uitvoeren afvalbeleidsplan gericht op verdere afname restafval.

49

Drìmme[en

3.3 Economie, recreatie en toerisme Wat willen we bereiken? Bloeiende en sterk lokaal verbonden economie Een bloeiende en sterk lokaal verbonden economie is belangrijk voor het levendig en bruisend houden van onze dorpen. Zodat je er kunt winkelen, van evenementen kunt genieten, uit eten kunt gaan, kan werken en recreëren. Lokale ondernemers moeten kunnen blijven ondernemen, kunnen groeien, zich ontwikkelen, en daarom willen we ze faciliteren in het ontplooien van nieuwe initiatieven. Op die manier zorgen we voor werkgelegenheid, een gezonde toeristisch-economische sector, en vitaliteit van onze dorpen ook richting de toekomst. Drimmelen moet zich verder ontwikkelen als recreatiegemeente. Met als aantrekkelijke pijlers de Biesbosch, de Zuiderwaterlinie en ons vitale platteland. De Biesbosch is en blijft onze troef als het gaat om natuur en recreatie. Een goede balans daartussen is belangrijk. Dat vraagt om goede samenwerking tussen alle betrokken partijen en heldere keuzes. Er moet een betere spreiding komen van toeristen en recreanten over onze gemeente. De randen van de Biesbosch moeten daar op worden ingericht en de recreatieve ontwikkeling van het Gat van den Ham moet worden gestimuleerd. Overnachtingen en bestedingen moeten verder zijn toegenomen.

De havens van Lage Zwaluwe, Terheijden en Drimmelen en het vitaal platteland vormen het zwaartepunt van onze recreatieve structuur. De gemeente werkt intensief samen met ondernemers en organisaties op het gebied van recreatie en toerisme. Er is een stichting opgericht voor marketing en promotie en er is een nieuw informatiecentrum gerealiseerd in Drimmelen. Er wordt geïnvesteerd in recreatieve verbindingen over land en water.

Wat gaan we daarvoor doen? Accountmanager bedrijven Omschrijving We nemen een fulltime bedrijfscontactpersoon aan die het aanspreekpunt, motivator en sparringspartner vanuit de gemeente is, ook voor de agrarische sector. Deze persoon zet in op samenwerking met alle ondernemers en is zo één duidelijk ondernemersloket waar ondernemers snel terecht kunnen met vragen en plannen. Ook willen we onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om deze persoon samen met de ondernemers ^an te nemen'; Wat is het resultaat? Aanstelling bedrijfscontactpersoon in nauw overleg met het bedrijvennetwerk Drimmelen (BND).

Ondernemersfonds Omschrijving We zetten samen met ondernemers een ondernemersfonds op zodat er gezamenlijke investeringen gedaan kunnen worden om onze dorpen fijn en 50

Drìmme[en

levendig te houden; Wat is het resultaat? Invoering ondernemersfonds.

Bedrijventerreinen Omschrijving We maken meer ruimte voor groeiende en nieuwe bedrijven door bedrijventerreinen deze collegeperiode uit te breiden bij de Brieltjenspolder en Thijssenweg. We zien nieuwe kansen bij de Louisepolder. Er wordt geen bedrijventerrein bij station Lage Zwaluwe ontwikkeld aan de kant van de Binnen Moerdijk. Recreatieve bedrijvigheid aan de kant van de Binnen Moerdijk is wel voorstelbaar; Wat is het resultaat? - Uitbreiding bedrijventerrein Thijssenweg - Verkenning kansen Louisepolder in visie lage Zwaluwe - Onderzoek uitbreiding Brieltjenspolder naar een bedrijventerrein.

Koop lokaal Omschrijving Lokaal kopen is het uitgangspunt. Zowel voor de gemeente bij het geven van opdrachten aan bedrijven als bij inwoners die boodschappen gaan doen. Ideeën die dit kunnen ondersteunen, zoals het lokaal organiseren van boerenmarkten, omarmen we; Wat is het resultaat? We stimuleren 'koop lokaal'.

Duurzame ontwikkeling buitengebied Omschrijving We stimuleren een duurzame agrarische sector met ontwikkelingsmogelijkheden, waaronder ook de veehouderij binnen de landelijke en lokale kaders, en belasten de reguliere agrarische sector met zo min mogelijk regeldruk; Wat is het resultaat? - Intensief overleg met onze stakeholders over een duurzame ontwikkeling van het buitengebied met ontwikkelingsmogelijkheden voor de agrarische bedrijven. - We participeren in de Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) voor de stikstofproblematiek in de Biesbosch.

Ruimte voor ondernemers Omschrijving Door ondernemers de ruimte te geven en te zorgen voor minder regels, en meer te gunnen via lokaal aanbesteden, stimuleert de gemeente levendige dorpen, 51

Drìmme[en

een gezonde lokale economie en meer banen. Zo maken we het in het terrasseizoen makkelijker om terrassen weg te zetten, mits de bereikbaarheid en veiligheid niet in het geding komt en er goed overleg met de omgeving is geweest. Met gebruik van gezond verstand kijken we naar hoe iets wél kan waarbij de gemeente flexibel meedenkt; Wat is het resultaat? Herziening van het terrassenbeleid met ruimte voor de ondernemers.

Uitvoerings- programma (vrijetijds)economie Omschrijving De nota's Economie en Vrijetijdseconomie horen bij elkaar. Het is belangrijk dat die samenhang samen komt in 1 uitvoeringsprogramma; Wat is het resultaat? Eén uitvoeringsprogramma (Vrijetijds)economie.

Voortzetting Biesboschsamenwerking Omschrijving Ondernemers die hun brood verdienen in of rondom de Biesbosch, kunnen meedenken en praten over wat er met de Biesbosch moet gebeuren. De Biesbosch moet toegankelijk blijven voor boten. Verduurzamen doen we in goed overleg met de ondernemers. Het rondje varen door de Biesbosch binnendoor moet behouden blijven voor de watersporter en de ondernemers; Wat is het resultaat? Voortzetting van de Biesboschsamenwerking met inzet voor betrokkenheid van de ondernemers, behoud van het 'rondje Biesbosch' en verduurzaming van de boten volgens het principe 'haalbaar en betaalbaar'. Beverpad Lage Zwaluwe Omschrijving Nadat het waterschap de dijk heeft verstevigd voltooien we de aansluiting van het Beverpad op Lage Zwaluwe. We onderzoeken een alternatieve aansluitingsroute als die versteviging te lang gaat duren; Wat is het resultaat? Doortrekking van het Beverpad richting Lage Zwaluwe.

Ontsluiting Hofmansplaat en Veerverbinding Drimmelen-Altena-Geertruidenberg Omschrijving We laten voor de zomer van 2023 een voetgangerspontje van Drimmelen Dorp naar de Biesbosch varen. Dat pontje wordt bemenst door onze eigen inwoners. Daarnaast ontwikkelen we deze collegeperiode een driehoeksveerverbinding in de Biesbosch, tussen Drimmelen, Altena en Geertruidenberg; 52

Drìmme[en

Wat is het resultaat? - Een verdere ontsluiting van de Hofmansplaat door een vaarverbinding van Drimmelen dorp naar de Hofmansplaat. - Een driehoeksveerverbinding tussen Drimmelen, Altena en Geertruidenberg.

Ameroever Lage Zwaluwe Omschrijving We ontwikkelen een (groene) kop van de haven in Lage Zwaluwe en plaatsen in zowel Lage Zwaluwe als Drimmelen Dorp een mooi uitkijkpunt zodat je vanuit daar vogels kunt spotten en de Biesbosch kunt bekijken als recreatieve attractie; Wat is het resultaat? Een aantrekkelijke recreatieplek aan de Ameroever in Lage Zwaluwe met als extra attractie een uitkijkpunt over de Biesbosch.

Verbreding toeristisch-recreatief aanbod Omschrijving Drimmelen heeft naast de Biesbosch ook zes geweldige cultuurrijke en gastvrije Brabantse dorpen te bieden. Daarom wordt ook volop ingezet op het ondersteunen en verder ontwikkelen van initiatieven die de geschiedenis en natuurparels van onze dorpen in het zonnetje zetten, zoals de Zuiderwaterlinie, monumentale gebouwen en natuurgebieden zoals de Zonzeelse Polder, Gat van den Ham en de Terheijdense Binnenpolder; Wat is het resultaat? Een rijke beleving van het erfgoed en de natuur in Drimmelen. Het levert een verbreding op van het toeristisch-recreatieve aanbod.

Samenwerking Recreatief Drimmelen Omschrijving De samenwerking met het recreatieve veld zoals het ondernemersplatform Recreatief Drimmelen wordt voortgezet en waar mogelijk uitgebouwd; Wat is het resultaat? - Voortzetting samenwerking Recreatief Drimmelen - Voortzetting marketing en communicatieactiviteiten door Recreatief Drimmelen

Verhoging toeristenbelasting Omschrijving De toeristenbelasting wordt ingezet voor toerisme. Deze belasting kan verhoogd worden als daarvoor draagvlak is bij ondernemers en de toeristenbelasting terechtkomt bij het ontwikkelen en ondersteunen van initiatieven die gedragen

53

Drìmme[en

worden door de ondernemers en dus bijdragen aan het op de kaart zetten van Drimmelen; Wat is het resultaat? - Onderzoek naar verhoging toeristenbelasting. - Inzet inkomsten toeristenbelasting voor toerisme en recreatie.

Kleine Schans Omschrijving We maken de plannen rond de ingang van de Kleine Schans af op een ambitieus niveau; Wat is het resultaat? Een aantrekkelijke entree voor de Kleine Schans.

Haven Terheijden Omschrijving We behouden het open karakter en de cultuurhistorische waarde van de haven van Terheijden en zetten ons daar bij het Waterschap voor in. Wat is het resultaat? Behoud en versterking van het cultuurhistorisch karakter van de haven in Terheijden.

Prestatie-indicator Prestatie-indicator

Inkomsten toeristenbelasting (x C 1.000)

Werkelijk 2021

Begroot 2022

Begroot 2023

192

119

119

Wat gaat het kosten?

54

ņyįtntnć

Tabel Prg.3-2 Realisatie

Begroting

Begroting

2021

2022

2023

Woningbouw en ruimte

7.436.765

11.038.556

Duurzaamheid

3.382.658

3.852.089

974.465

1.028.600

Economie, recreatie en toerisme Totaal lasten

Begroting Begroting Begroting 2024

2025

2026

8.587.850

5.469.978

4.867.330

4.513.390

3.339.961

3.232.006

3.218.925

3.211.210

876.032

860.974

868.452

872.226

11.793.888 15.919.245 12.803.842 9.562.958 8.954.707 8.596.826

Woningbouw en ruimte

6.102.655

9.353.761

6.406.683

2.758.595

2.054.430

1.627.875

Duurzaamheid

3.898.330

3.807.869

3.789.191

3.683.070

3.659.770

3.655.796

382.407

266.768

249.646

249.646

249.646

249.646

Economie, recreatie en toerisme Totaal baten

10.383.391 13.428.398 10.445.520 6.691.311 5.963.846 5.533.318

Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves

1.410.497

2.490.848

Saldo mutaties reserves

-1.067.047

634.900

Saldo van baten en lasten

2.358.322 2.871.648 2.990.861 3.063.509

729.336

105.808

-78.308

-78.308

343.450\ 3.125.7481 3.087.658\2.977.456\2.912.553\2.985.201

55

Drìmme[en

4. Sociaal domein Inleiding Inleiding Het programma is uitgewerkt in drie thema's. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema's en bijbehorende subdoelstellingen: 1. Onderwijs, jeugd en gezondheid 2. Participatie en schuldenproblematiek 3. Sociale structuur, sport en zorg. 4.1 Onderwijs, jeugd en gezondheid Wat willen we bereiken? We willen kwalitatief goed onderwijs in goed geventileerde scholen met groene schoolpleinen We willen kwalitatief goed onderwijs in goed geventileerde scholen met groene schoolpleinen. Wij staan voor gelijke kansen en willen samen met het onderwijs kijken hoe we dat optimaal kunnen invullen. Onze jeugd verdient meer aandacht en mag meer meedoen; aan de voorkant voor iedereen door meer activiteiten te organiseren met onze jongerenwerkers en buurtsportcoaches. Als het even niet zo goed gaat door te investeren in de samenwerking tussen o.a. onderwijs, huisartsen en jeugdzorg in alle dorpen. Zo thuis mogelijk en niet alles medisch maken. Gezondheid is een belangrijk onderwerp in en buiten het sociaal domein. In Drimmelen stimuleren we dit.

Wat gaan we daarvoor doen? Plan voor frisse scholen Omschrijving We stellen met het onderwijs (PO en VO) een plan op om te komen tot Frisse Scholen. De gemeente investeert mee om het onderwijs hierin mee te krijgen; Wat is het resultaat? Eind schooljaar 2025-2026 voldoen alle scholen aan de binnenklimaatnorm Frisse Scholen B (goed) en waar mogelijk A (uitmuntend). Dit is hoger dan de eisen uit het bouwbesluit die veelal overeenkomen met klasse C (voldoende).

Behoud Dongemond College Omschrijving We willen het Dongemond College (VO) tot 2040 voor onze gemeente behouden en onderzoeken wat daarvoor nodig is. Daarmee bieden we zekerheid voor de toekomst. Ook maken we werk van en faciliteren we de samenwerking en verbinding op inhoudelijk niveau tussen het Dongemond College (VO) en de basisscholen (PO). Daarmee creëren we een betere aansluiting van PO naar VO voor onze kinderen; Wat is het resultaat? 56

Drìmme[en

Het Dongemond komt tijdens de coalitieperiode tot de conclusie dat het VO in Made voldoende bestaansrecht/ -zekerheid en toekomstperspectief heeft om minimaal tot 2040 de school open te houden. Zowel qua huisvesting als leerlingenprognoses en wij weten wat hiervoor nodig is vanuit de gemeente.

Vergroenen schoolpleinen Omschrijving We zetten met het onderwijs in op het vergroenen van schoolpleinen en wakkeren hiervoor de liefde voor natuur aan bij onze kinderen. We stellen hiervoor budget beschikbaar; Wat is het resultaat? Alle scholen zijn voorzien van zogenaamde 'Groene Schoolpleinen'.

Energieneutrale Stuifhoek Omschrijving We bouwen een energieneutrale Stuifhoek en passen de budgetten hierop aan. Ook de stijgende bouwkosten betrekken we hierin; Wat is het resultaat? Een IKC de Stuifhoek die ENG (energieneutraal gebouw) is.

Ondersteunen vorming en ontwikkeling IKC Omschrijving We blijven de vorming en ontwikkeling van Integrale Kind Centra ondersteunen en kijken met het onderwijs hoe we cultuur, muziek en sport daaraan kunnen toevoegen. Een incidentele financiële impuls hiervoor is denkbaar; Wat is het resultaat? Iedere school is waar mogelijk een IKC waar naast onderwijs o.a. kinderopvang, zorg en/of cultuur wordt aangeboden.

Onderwijspakket natuur, duurzaamheid en milieu Omschrijving Natuur, duurzaamheid en milieu zijn dusdanig belangrijk dat we het onderwijs een pakket aanbieden, zodat alle kinderen hiermee kennis kunnen maken. We doen dit bij voorkeur met lokale (groen)partners; Wat is het resultaat? Iedere leerling komt tijdens zijn PO-periode in aanraking met natuur, zoals een bezoek aan de Biesbosch. Er wordt een (les)pakket samengesteld met groenpartners.

57

Drìmme[en

Cultuureducatie ontwikkelen en versterken Omschrijving We continueren en versterken cultuureducatie, waarbij cultuur en historie van onze dorpen en de regio een belangrijk thema is; Wat is het resultaat? Iedere school neemt deel aan Cultuureducatie, een programma begeleidt door Theek5.

Alle jongeren halen minimaal een startkwalificatie Omschrijving Alle kinderen verdienen gelijke kansen en daar zetten we samen met het onderwijs altijd op in, zodat alle jongeren minimaal een startkwalificatie behalen; Wat is het resultaat? Zoveel mogelijk leerlingen verlaten het onderwijs met een startkwalificatie. Het RBL heeft een rol hierin.

Taalstimulering Omschrijving Taalstimulering blijft een belangrijke plaats innemen in gemeentelijke beleid. Jong: consultatiebureaus, Boekstart, Voorleesexpress, VVE, bibliotheek. Oud(er): bibliotheek, (digi)taalhuis, bestrijden laaggeletterdheid; Wat is het resultaat? Zoveel mogelijk inwoners zijn voldoende taalvaardig om mee te kunnen doen in de samenleving. Taal is hiervoor geen belemmering. Jonge kinderen worden indien nodig middels VVE voorbereid op het PO. Zorgen over jeugdzorg Omschrijving We hebben zorgen om onze jeugdzorg. De kosten blijven oplopen. We willen dat de taskforce sneller tot concrete besparingen komt in de uitvoering van de jeugdzorg; Wat is het resultaat? Door de taskforce te combineren met datagestuurd werken is het doel meer inzicht te krijgen in de kosten, waardoor we sneller tot concrete besparingen komen.

Wachtlijstproblematiek bij CJG Omschrijving Structurele versteviging CJG voor wachtlijstproblematiek.

58

Drìmme[en

Wat is het resultaat? Kortere wachtlijsten voor jeugdigen en hun gezinnen die hulp nodig hebben.

Stevig netwerk om kind en gezin Omschrijving We willen dat er in ieder dorp een stevig netwerk is van professionals die om een kind/gezin heen kunnen gaan staan als dat nodig is. Hierin zit ook een grotere rol voor de huisarts en verenigingen; Wat is het resultaat? Het gezin dan wel de jongere die hulp nodig heeft, krijgt deze in een zo vroeg mogelijk stadium met inzet van vrijwilligers, zodat zwaardere (duurdere) zorg voorkomen kan worden.

Eén gezin één loket Omschrijving De problemen van de kinderen hebben vaak te maken met schuldenproblematiek, gezondheidsproblemen of relationele problemen van de ouders. Door niet alleen naar het kind te kijken maar naar het gehele gezin kunnen de kinderen beter geholpen worden. Eén gezin één loket. Het voorkomen van hulp door vroegtijdige signalering is erg belangrijk. Zo voorkomen we dat we zwaardere hulp moeten bieden; Wat is het resultaat? Het gezin dan wel de jongere die hulp nodig heeft, krijgt deze in een zo vroeg mogelijk stadium door tussenkomst en onder regie van het CJG, zodat zwaardere (duurdere) zorg voorkomen kan worden. Bij de evaluatie van het 3D-beleid is dit thema meegenomen;

Uitbreiden jeugd- en jongerenwerk Omschrijving Het uitbreiden van het jeugd- en jongerenwerk en het organiseren van extra activiteiten voor deze doelgroepen zijn nodig om de jeugdzorgkosten terug te dringen. Dit dekken we financieel uit de resterende jeugdzorgmiddelen van het Rijk. Nog slechts 750Zo daarvan is opgenomen in onze begroting; Wat is het resultaat? Voldoende fte aan jongerenwerk in relatie tot het aantal jongeren in de gemeente.

Versterken samenwerking tussen onderwijs en CJG Omschrijving Die resterende jeugdzorgmiddelen gebruiken we ook om de samenwerking tussen het onderwijs en het CJG te versterken. Dat doen we door een soort "Jeugdcoaches op School" te introduceren, zoals nu de medewerkers van het CJG 59

Drìmme[en

dat doen; Wat is het resultaat? Jeugdcoaches zijn bekend bij en actief op iedere school in de gemeente, zowel PO als VO.

Inzet praktijkondersteuners Omschrijving De inzet van praktijkondersteuners Jeugd in huisartsenpraktijken zorgt voor een snelle deskundige attentie voor jeugdproblematiek. Daarom maken we die inzet structureel; Wat is het resultaat? We zetten structureel in op de inzet van praktijkondersteuners Jeugd bij huisartsenpraktijken zodat er snel en deskundige hulp geboden wordt.

Actualiseren jeugd- en jongerenbeleid Omschrijving We actualiseren ons Jeugd- en jongerenbeleid en houden daarbij rekening met de gevolgen van Corona op de (mentale) gesteldheid van onze jeugd en jongeren. In het nieuwe beleid bedden we de aanbevelingen van de Rekenkamer in; Wat is het resultaat? Een geactualiseerd Jongerenbeleidsplan met aandacht voor mentale gezondheid, preventie en de gevolgen van corona op deze groep. Zo vroeg mogelijk signaleren Omschrijving Problemen bij kinderen en gezinnen proberen we zo vroeg mogelijk te signaleren. Sociale wijkteams, huisartsen, scholen en sportclubs hebben hierin een belangrijke rol. Met hen gaan we in gesprek om te zorgen dat deze aanpak zo effectief mogelijk wordt; Wat is het resultaat? Een snelle signalering van problemen door sociale wijkteams, huisartsen, scholen en sportclubs bij de jongeren, waardoor het beroep op duurdere zorg afneemt.

Breed aanbod sport door buurtsportcoaches Omschrijving Buurtsportcoaches gaan een breder aanbod van sporten aanbieden en meer investeren in andere sporten en relaties bij verenigingen, zodat alle verenigingen aan bod komen en er meer teamgevoel ontstaat tussen de verenigingen onderling. We financieren dat bredere aanbod uit de impulsgelden. Ook moet de drempel voor niet-leden om kennis te maken met een vereniging daardoor lager 60

Drìmme[en

worden; Wat is het resultaat? Naast de huidige activiteiten leggen de BSC's meer de verbinding met de verenigingen. We maken hierover afspraken met Surplus.

Stimuleren van sport en bewegen Omschrijving Het samen met welzijnsorganisaties stimuleren van sporten en bewegen en het zorgen voor ondersteuning bij de wandelchallenge, wandelvierdaagsen, gymnastiek op scholen en de inzet van buurtsportcoaches; Wat is het resultaat? Bepaalde vormen van bewegen en de schoolgymnastiek worden vanuit de gemeente ondersteund/ gepromoot middels de BSC's.

Jongerenparticipatie blijft belangrijk Omschrijving Jongerenparticipatie maakt blijvend onderdeel uit van de relatie gemeentejeugd. We maken wel duidelijke afspraken aan de voorkant over verwachtingen en mogelijkheden. We betrekken de jeugd nog meer bij de gemeente. Daarvoor kunnen we diverse zaken inzetten, zoals we nu bijvoorbeeld al doen met Democracity en de Jongerengemeenteraadsdag. Ook nieuwe ideeën vanuit stakeholders over de verbinding met natuur kan daarin een plaats krijgen en dit soort initiatieven omarmen we; Wat is het resultaat? Jongeren worden actief betrokken middels bepaalde programma's en activiteiten. Dit thema wordt ook meegenomen in het nieuwe jeugd- en jongerenbeleid. Jeugdadviesraad Omschrijving De stem van de jeugd moet gehoord worden. Dan doen we via een jeugdadviesraad met echte invloed op het gemeentelijke beleid; Wat is het resultaat? Jongeren worden actief betrokken bij (de uitvoering van) het gemeentelijk beleid middels een jeugdadviesraad, dit is onderdeel van het participatiebeleid. Dit thema wordt ook meegenomen in het nieuwe jeugd- en jongerenbeleid.

Herijking gezondheidsbeleid Omschrijving Maatregelen uit het Schone Lucht Akkoord die zonder betutteling bij kunnen dragen aan een schonere lucht worden bezien in de herijking van ons gezondheidsbeleid. 61

Drìmme[en

Wat is het resultaat? Een geactualiseerd gezondheidsbeleid met aandacht voor doelen uit het Schone Lucht Akkoord.

Uitvoering Veilig Thuis Omschrijving In 2023 geven we verder uitvoering aan de Gemeenschappelijke Regeling Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA). In deze GR is de samenwerking van de gemeenten in West-Brabant vastgelegd ten aanzien van: Veilig Thuis, Regionaal meldpunt Crisiszorg, Vrouwenopvang en programma Geweld Hoort Nergens Thuis. We willen de bereidheid tot het melden bij vermoedens van geweld verhogen door voorlichting, het werken met aandachtsfunctionarissen en het uitvoeren van de meldcode. Ook het onderwijs heeft een belangrijke taak in het signaleren van onveilige opgroeisituaties en het hanteren van de meldcode. Ook in 2023 zetten we hier tijdelijk op in door extra jeugdprofessionals CJG bij de scholen in Drimmelen. Wat is het resultaat? Signalen van Huiselijk geweld worden opgevangen, gemeld en betrokkenen worden via de juiste kanalen van hulp voorzien, waardoor Huiselijk geweld afneemt.

Prestatie-indicator Prestatie-indicator

Werkelijk 2021

Begroot 2022

Begroot 2023

Aantal vve-leerlingen (voor- en vroegschoolse educatie)

49

40

40

Percentage doorverwijzingen door huisartsen

50

37

40

4.2 Participatie en schuldenproblematiek Wat willen we bereiken? Iedereen heeft recht op een sociaal minimum Iedereen heeft recht op een sociaal minimum. Het Rijk is daar in de basis aan zet. Lokaal kunnen wij echter ook hier het verschil maken en veel van het (landelijk) verloren vertrouwen terugwinnen. De nieuwe vormen van armoede, zoals energiearmoede, pakken we aan en lossen we op. Ook door de verbinding tussen domeinen te leggen.

Wat gaan we daarvoor doen? Iedereen moet mee kunnen doen Omschrijving We willen dat iedere inwoner van Drimmelen voelt dat hij of zij er écht toe doet. Iedereen moet mee kunnen doen; Wat is het resultaat? 62

Drìmme[en

Iedere inwoner die mee wil doen, KAN meedoen. Iedereen die daar problemen bij ondervindt kan zich melden bij de gemeente voor ondersteuning. De gemeente werkt aan optimale toegankelijkheid, fysiek, telefonisch en digitaal. (gemeente brede visie op dienstverlening)

Zelfredzaamheid Omschrijving Zelfredzaamheid en het zoveel mogelijk mensen in hun kracht laten is het belangrijkste uitgangspunt van ons sociaal beleid; Wat is het resultaat? Zelfredzaamheid en het zoveel mogelijk mensen in hun kracht laten is het belangrijkste uitgangspunt van ons sociaal beleid en de uitvoering van dat beleid. Waarbij over en weer respectvol en doelgericht samenwerken tussen cliënt en consulent de basis is;

Zorg blijft bereikbaar voor wie dat nodig heeft Omschrijving Wie zorgt écht nodig heeft, krijgt altijd zorg. De beoordeling van persoonlijke situaties blijft daarom mensenwerk, geen systeemwerk; Wat is het resultaat? De boordeling door de gemeente gebeurt zorgvuldig. Indien nodig leiden we door naar ondersteuning. We blijven monitoren.

Maatwerk is er en misbruik wordt tegenop getreden Omschrijving We bieden maatwerk en treden op tegen misbruik daarvan; Wat is het resultaat? We bieden maatwerk en treden op tegen misbruik daarvan; met oog voor de menselijke maat.

Mensen blijven uitdagen mee te doen Omschrijving We blijven mensen uitdagen zoveel mogelijk mee te doen in de samenleving, daarom breiden we de tegenprestatie naar vermogen verder uit; Wat is het resultaat? Iedere uitkeringsgerechtigde levert naar vermogen een tegenprestatie.

Mentale gezondheid belangrijk aandachtspunt bij schuldhulpverlening Omschrijving

63

Drìmme[en

Bij schuldhulpverlening hebben we specifiek aandacht voor de mentale gezondheid van onze inwoners; Wat is het resultaat? In de contractuele afspraken met betrekking tot schuldhulpverlening nemen we op dat de schuldhulpverleners aandacht hebben voor mentale problemen en doorverwijzen naar ondersteuning indien nodig.

Ademruimte geven bij problematische schulden Omschrijving Bij problematische schulden zorgen we voor ademruimte, zodat de problemen met een schuldhulpverlener op een rij gezet kunnen worden. Zo voorkomen we verdere escalatie; Wat is het resultaat? Bij problematische schulden zorgen we voor een ademruimte van 3 maanden om zaken op een rijtje te zetten en te zoeken naar een oplossing.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=1b810492-a7cb-44bb-a174-fb3f49eb8b02