CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

05 02 Bijlage Begroting 2023.pdf

Raad 10 november 2022, gemeente drimmelenBij agendapunt: Begroting 202327.045 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

pŗįmfflć

Begroting 2023 5 7

-J-... -

1-

n#

; j. -- fm

■' sr *

- TH

çpąjp ŕ

■;:-

-İ1ĹL 5pkí - -

-.

3ÈŠfi^v

Drìmme[en

2

primmed

Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE.................................................................................... 3 BEGROTING IN ÉÉN OOGOPSLAG............................................................8 INLEIDING............................................................................................ 10 Voorwoord............................................................................................11 Samenvatting.......................................................................................12 Algemeen..........................................................................................12 Programma 1 - Burger en bestuur........................................................12 Programma 2 - Openbare ruimte..........................................................13 Programma 3 - Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie....................14 Programma 4 - Sociaal domein............................................................16 Algemene dekkingsmiddelen................................................................17 Paragrafen.........................................................................................18 Financiële begroting........................................................................... 20 Beleidswensen..................................................................................

21 PROGRAMMA'S...................................................................................... 22 Inleiding programma's.......................................................................... 23 1. Burger en bestuur............................................................................. 24 Inleiding........................................................................................... 24 1.1 Veiligheid.................................................................................... 24 1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners.......................... 26 1.3 Levendige dorpen......................................................................... 28 Wat gaat het kosten?......................................................................... 29 2. Openbare ruimte.............................................................................. 31 Inleiding........................................................................................... 31 2.1 Natuur en Groen.......................................................................... 31 2.2 Verkeer en inrichting openbareruimte..............................................34 2.3 Water......................................................................................... 39 Wat gaat het kosten?......................................................................... 39 3.

Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie......................................... 41 Inleiding........................................................................................... 41 3.1 Woningbouw en ruimte................................................................. 41 3.2 Duurzaamheid............................................................................. 45 3.3 Economie, recreatie en toerisme.................................................... 50

3

primmed

Wat gaat het kosten?......................................................................... 54 4. Sociaal domein................................................................................. 56 Inleiding........................................................................................... 56 4.1 Onderwijs, jeugd en gezondheid..................................................... 56 4.2 Participatie en schuldenproblematiek.............................................. 62 4.3 Sociale structuur, sport en zorg...................................................... 66 Wat gaat het kosten?......................................................................... 69 Algemene dekkingsmiddelen.................................................................. 70 Inleiding........................................................................................... 70 Lokale heffingen/ plaatselijke belastingen............................................. 72 Algemene uitkeringen........................................................................ 72 Dividend........................................................................................... 74 Saldo financieringsfunctie................................................................... 74 Overige algemene dekkingsmiddelen....................................................

74 Onvoorzien....................................................................................... 75 Vennootschapsbelasting..................................................................... 75 Reserves .......................................................................................... 75 Overhead............................................................................................ 76 Inleiding........................................................................................... 76 Wat gaat het kosten?......................................................................... 76 Basisset beleidsindicatoren.................................................................... 79 Inleiding........................................................................................... 79 Beleidsindicatoren en taakvelden......................................................... 79 Leeswijzer........................................................................................ 79 PARAGRAFEN ........................................................................................ 84 Inleiding paragrafen............................................................................. 85 A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing............................................ 86 Inleiding...........................................................................................

86 Inventarisatie van de risico's............................................................... 86 Toelichting bij risico's......................................................................... 87 Inventarisatie van de weerstandscapaciteit........................................... 89 Weerstandsvermogen......................................................................... 90 Financiële kengetallen........................................................................ 91 B. Lokale heffingen............................................................................... 94 Inleiding........................................................................................... 94 Beleid en hoofdlijnen.......................................................................... 94 4

primmed

Lokale lastendruk..............................................................................104 Inkomsten en kostendekkendheid.......................................................105 Kwijtschelding..................................................................................110 C. Onderhoud kapitaalgoederen.............................................................111 Inleiding..........................................................................................111 a. Wegen.........................................................................................112 b. Civiele kunstwerken ......................................................................114 c. Riolering......................................................................................115 d. Water..........................................................................................117 e. Groen..........................................................................................118 f. Gebouwen....................................................................................119 D. Financiering ....................................................................................122 Inleiding ..........................................................................................122 A.

Risicobeheer...........................................................................122

B. Financieringspositie .......................................................................127 E. Bedrijfsvoering................................................................................131 Inleiding..........................................................................................131 A.

Personeel en organisatie............................................................131

B.

Informatievoorziening en automatisering.....................................133

C.

Huisvesting en facilitaire zaken...................................................135

D.

Financiën en Planning & Control..................................................136

E.

Inkoop....................................................................................138

F. Juridische Zaken...........................................................................138 F. Verbonden partijen...........................................................................139 Inleiding..........................................................................................139 Visie en doelstellingen.......................................................................139 Wet gemeenschappelijke regelingen....................................................139 Nota Verbonden Partijen....................................................................139 Richtlijnen begrotingen 2024 gemeenschappelijke regelingen.................139 Lijst verbonden partijen.....................................................................140 Informatie per verbonden partij..........................................................141 G. Grondbeleid....................................................................................147 Inleiding..........................................................................................147 Visie gemeentelijk grondbeleid...........................................................147 Ontwikkelingen.................................................................................147 Wonen............................................................................................149

5

primmed

Werken/ bedrijventerreinen................................................................150 Gehanteerde parameters...................................................................150 Planresultaten..................................................................................151 Risico's en weerstandsvermogen.........................................................154 FINANCIËLE BEGROTING..................................................................... 155 Inleiding financiële begroting.................................................................156 Inleiding financiële begroting..............................................................156 A. Overzicht baten en lasten en toelichting..............................................157 A. Overzicht baten en lasten en toelichting...........................................157 A1. Meerjarenperspectief...................................................................160 A2. Financiële uitgangspunten............................................................160 A3. Verschillen lasten en baten ten opzichte van de Voorjaarsnota 2022 ..165 A4. Overzicht incidentele baten en lasten 2023-2026.............................166 A5. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves..................169 B. Financiële positie.............................................................................170 B.

Financiële positie..........................................................................170 B1. Investeringen.............................................................................170 B2. Stand en verloop van de reserves en voorzieningen.........................170 B3. Financiering................................................................................173 B4. Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume.........................................................................173 B5. Geprognosticeerde balans............................................................175 B6. EMU-saldo..................................................................................177 BIJLAGEN............................................................................................ 179 1. Overzicht actuele beleidsstukken .......................................................180 Programma 1. Burger en Bestuur........................................................180 Programma 2. Openbare ruimte..........................................................180 Programma 3. Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie...................181 Programma 4. Sociaal domein............................................................182 Algemene beleidsdocumenten.............................................................184 2.

Baten en lasten per taakveld.............................................................185 2. baten en lasten per taakveld...........................................................185 3. Taakvelden per programma...............................................................188 3. Taakvelden per programma............................................................188 4. Afkortingenlijst................................................................................191

6

primmed

4. Afkortingenlijst.............................................................................191 5. Investeringsprognose 2023 - 2027.....................................................195 5. Investeringsprognose 2023 - 2027 ..................................................195 6. Afschrijvingstermijnen investeringen................................................. 207 6.Afschrijvingstermijnen investeringen................................................ 207 7. Specifieke beleidsrichtl ijnen.............................................................. 211 Inleiding ......................................................................................... 211 Specifieke beleidsrichtlijnen Regio West-Brabant (RWB)........................ 211 Specifieke financiële richtlijn Regio West-Brabant (RWB)....................... 211 Specifieke beleidsrichtlijnen OMWB.................................................... 211 Specifieke beleidsrichtlijnen voor deVeiligheidsregio............................. 211 Specifieke financiële richtlijn voor de Veiligheidsregio........................... 212 Specifieke beleidsrichtlijnen GGD....................................................... 212 Specifieke beleidsrichtlijnen RegionaleAmbulancevoorziening (RAV)........ 213

7

Drìmme[en

Begroting in één oogopslag

8

au 2023: oog voor een duurzaam, sociaal en veilig Drimmelen Het college bouwt in 2023 verder aan een samenleving die veilig is en waarin naar elkaar wordt omgekeken. Dorpen die verduurzamen en waarin het fijn is om te wonen, te werken, te ondernemen, naar school te gaan en te recreëren. Met een gemeente die samen met inwoners, ondernemers en organisaties de grote opgaven tegemoet treedt die ons te wachten staan.

Harry Bakker, wethouder Financiën

Inwoneraantal 1-1-2023: 27.476

Op basis van programma’s

Het grootste deel

De rest krijgen we

De totale inkomsten

krijgen we van

uit lokale heffingen

in 2023 zijn begroot

het Rijk

en andere inkomstenbronnen

op C 69,4 miljoen

ÿįi

Burger en Bestuur

Qģ

Openbare Ruimte

6

Ruimte. Wonen. Duurzaamheid

t 12.8 mihoen

5,2 miljoen

en Economie Sociaal Domein

lokale heffingen Onroerendezaakbelasting

(e

6

8,4 miljoen

fēïïļ Algemene dekkingsmiddelen

C

1,7 miljoen

t 1.048

Bijdragen uit reserves 1,5 mihoen

ţjļj Ríoolheffing

Huren en pachten

2,3 mn oen

Afvalstoffenheffing

128,9 miljoen

FH Overhead

andere inkomsten

5,4 miljoen

ţįļĵ

8,8 miljoen

0,9 mn oen \çļ

3,0 miljoen

Inkomsten

Uitgaven

0,1 mn oen

Hoeveel betaal ik Omgevingsvergunnmgen 1,3 miljoen

Resultaat

Dividend

^ Overige inkomsten 7,5 miljoen

2023 aan.*

Rioolh effing

Leges burgerzaken 0,3 mu oen

Afvalstoffenheffing

Overige heffingen 0,3 mil oen

Nieuw beleid 2023

Lisp.ö

Alle kernen Aanleggen dorpsbosjes vergroten biodiversiteit

Start aanleg rotonde Godfried Schalkenstraat Haalbaarheidsonderzoek snelfietspad naar Breda

Ontwikkelen integrale visie Wagenberg Ontwikkeling woningbouw Verlengde Elsakker

Maatregelen om verkeersveiligheid te bevorderen

Voorbereiden rioolmaatregelen Stationstraat e.o

Vaststellen water- en rioleringsplan

Verduurzammg Amerwarmtenet Inrichten sociaal-cultureel dorpshart Made

©2022, Soet en Blank Tekst en Communicatie, Breda

Ecologisch bermbeheer Verminderen vrachtverkeer in alle kernen (meer handhaven)

Rioolmaatregelen Nachtegaalstraat

Actualiseren afvalbeleidsplan Realisering van 200 nieuwbouwwoningen, verdeeld over de kernen

Ontwikkeling woningbouw Kloosterhof

Fietsvei liger maken Zeggelaan

Bouwplannen duurzaam, natuurinclusief, energieneutraal

Ontwikkeling woningbouw Made-Oost Ontwikkeling woningbouw dorpshart

Start dijkverzwaring langs de Mark

Invoering Omgevingswet Transitievisie Warmte

Herontwikkeling toegang Kleine Schans Ontwikkeling woningbouw E-veld

Ontwikkeling woningbouw De Ligne Bouw tijdelijke woningen

Ontwikkeling woningbouw Lage weg

Bouw windmolens A16

Nieuwbouw IKC De Stuifhoek

Ontwikkeling woningbouw Kalkvliet-Munmkenhof

OndersteunmgTraais Energie Collectief en Opgewekt Drimmelen Uitvoering programma Duurzaamheid

Bouw tijdelijke woningen Vaststellen visie onderwushuisvesting Visie omleiding Flierstraat Visie verminderen vracht- en sluìpverkeer Rioolmaatregelen Griendwerkerstraat Ontwikkelen integrale visie Lage Zwaluwe

Start realisatie bypass Zoutendijk Woningbouw Hooge Zwaluwe

Herinrichting Ameroever Buitenhaven Doortrekken Beverpad

Aanleg trapveldje

Ontwikkelen participatiebeleid Voortzetting Samen aan de Slag Voortzetting starterslenmg Voortzetting duurzaamheidslening Voortzetting subsidie regeling groene daken Zoveel mogelijk leerlingen met een startkwalificatie Stimulering taalvaardigheid Versterking samenwerking tussen CJG en het onderwijs

Ontwikkeling woningbouw Lage Zwaluwe West

Kortere wachtlijsten in de jeugdzorg Start pilot met participatiebudget voor inwoners met een laag inkomen

Ontwikkeling woningbouw Willibrorduslocatie Bouw tijdelijke woningen

Uitvoeringsplan energie-neutrale dorpen

Evaluatie verkeersmaatregelen Batterij

Verhogen subsidies voor verenigingen

Realisatie voetveer tussen Drimmelen en de

Verlenging van het project inclusie Onderzoek naar bredere inzet sportaccommodaties

Hofmansplaat Ontwikkeling woningbouw Landtongen

Groene schoolpleinen

Visie op gebied Drimmelen - Gat van den Ham

9

Drìmme[en

Inleiding

10

Drìmme[en

Voorwoord Het college heeft de begroting 2023 in een bijzonder tijdsbeeld opgesteld. Na lange onderhandelingen formeerde premier Rutte eerder zijn vierde kabinet. Er werd een nieuw regeerakkoord opgesteld dat richting geeft aan de toekomst van Nederland. Na de gemeenteraadsverkiezingen werd ook in Drimmelen een nieuwe coalitie gevormd, gevolgd door het opstellen van het coalitieakkoord bouwen aan een duurzaam, sociaal en veilig Drimmelen'. Het regeerakkoord en het coalitieakkoord benadrukken de grote opgaven waar de samenleving voor staat. We moeten voorzien in voldoende, passende en betaalbare woningen en zetten in op verduurzaming en klimaatadaptie om onze samenleving leefbaar te houden voor toekomstige generaties. De asielketen is verstopt, hetgeen op vaak schrijnende wijze zichtbaar wordt. Het Rijk, het COA, Veiligheidsregio's en gemeenten zetten zich in om de toestroom, doorstroom en uitstroom van asielzoekers en statushouders beter te beheersen. Voor steeds meer mensen wordt het leven in financiële zin steeds complexer. De prijzen van grondstoffen en energie zijn fors gestegen, mede door de oorlog in Oekraïne. De koopkracht van grote groepen mensen staat onder druk. Het kabinet Rutte IV heeft daarom voor 2023 maatregelen aangekondigd die voor koopkrachtbescherming bij de meest kwetsbaren moet gaan zorgen.

Ook de gemeente Drimmelen zal links- of rechtsom aan de lat staan, zowel qua uitvoering als het leveren van maatwerk voor verenigingen, organisaties en mensen die het nodig hebben. Deze nieuwe begroting houdt rekening met die opgaven voor de gemeente Drimmelen. Brede maatschappelijke opgaven en specifieke lokale opgaven. Waarbij het college zorgt voor een duurzame, sociale en veilige Drimmelse samenleving. Met als basis het coalitieakkoord en de uitwerking daarvan door het college in een werkprogramma. En met vanaf later dit jaar een nieuwe burgemeester. De begroting sluit. Niet alleen in 2023 maar ook in de daaropvolgende jaren en ook in de situatie waarin de raad de beleidswensen van het college overneemt. Wel zal het college bij de verwerking van het coalitieprogramma en het collegewerkprogramma in toekomstige jaren nadrukkelijk oog hebben voor continuering van sluitende begrotingen, met name t.a.v. het jaar 2026. Vanaf dat jaar zal een nieuwe financieringssystematiek voor medeoverheden gaan gelden. De impact voor de Nederlandse gemeenten is vooralsnog in nevelen gehuld. Harry Bakker Wethouder Financiën

11

Drìmme[en

Samenvatting Algemeen

In deze samenvatting leest u de belangrijkste beleidsvoornemens uit de 4 lokale programma's en hoe we die beleidsvoornemens financieel dekken. Vervolgens staan we stil bij opvallende ontwikkelingen in de paragrafen die het BBV verplicht stelt, van weerstandsvermogen tot en met grondbeleid. Daarna geven we u inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente.

Programma 1 - Burger en bestuur

Veiligheid Het college zet de komende bestuursperiode in op behoud van een leefbare en veilige samenleving. Waarbij we als gemeente in verbinding staan met onze dorpen. We denken samen met onze inwoners na over veiligheidsvraagstukken en oplossingen. Onze BOA's handhaven samen met de politie de veiligheid in situaties waarin dat wordt gevraagd. De gemeente is alert op ondermijning en witwaspraktijken. We onderzoeken de mogelijkheden voor een eigen drugsmeldpunt, organiseren de voorlichting aan kinderen en jongvolwassenen over de schadelijke effecten van drugsgebruik en subsidiëren verenigingen die hier actief in participeren. Met een campagne vragen we aandacht voor de Meldcode Huiselijk Geweld om zo nog beter zicht te krijgen op huiselijk geweld en kindermishandeling. We gaan de mogelijkheden na om geavanceerde technieken toe te passen om (gevoelens van) onveiligheid weg te nemen en stellen een extra BOA aan om het toezicht op en de handhaving in de openbare ruimte te verbeteren. Dienstverlening en samenwerking met de inwoners De steeds lagere opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen maakt het noodzakelijk dat college en ambtenaren meer investeren in de relatie met inwoners. We investeren in een eigentijds en toekomstgericht dienstverleningsconcept, gericht op een zo digitaal mogelijke dienstverlening.

In het nieuwe dienstverleningsconcept formuleren we wat Drimmelen wil bereiken met dienstverlening door de uitgangspunten van de visie te vertalen naar concrete doelen en acties. Daarbij worden de gevolgen voor producten en diensten en hoe die via dienstverleningskanalen worden aangeboden in beeld gebracht. Het concept kan niet los worden gezien van informatiebeleidsplan dat in 2023 zal worden herzien. Door het gelijktijdig ontwikkelen van het dienstverleningsconcept en het informatiebeleidsplan zal een wisselwerking ontstaan die synergie oplevert. De gemeente staat open voor andere vormen van burgerparticipatie, zodat we ook de zwijgende meerderheid gaan vinden. De visie op dorpsgericht werken zal worden geactualiseerd en we worden beter zichtbaar door per dorp vaste aanspreekpunten voor de openbare ruimte aan te stellen. We werken van buiten naar binnen en gebruiken taal die iedereen begrijpt. Levendige dorpen Om sociale structuren te herstellen die in de Coronaperiode zijn beschadigd, moet de sociale samenhang van onze dorpen worden versterkt. 12

Drìmme[en

Daartoe wordt het nieuwe sociaal cultureel dorpshart van Made met de afgesproken ambities opgeleverd. Met de inwoners en ondernemers ronden we de visie op de toekomst van Lage Zwaluwe af en starten we met eenzelfde visie op de toekomst van Wagenberg. Samen met de organisatoren gaan we kijken hoe we de regeldruk van belangrijke evenementen kunnen verminderen. De bouwhal voor carnavalswagens blijft behouden. Programma 2 - Openbare ruimte

Natuur en groen In Drimmelen hebben we veel mooie natuur. Maar er is meer aandacht nodig voor biodiversiteit, voor het creëren van groenplekken met dorpsbosjes en voor het aan kinderen meegeven van liefde voor de natuur. Het bouwen van woningen doen we natuurinclusief en met behoud van onze hoogwaardige natuur. In de dorpskernen plaatsen we extra bomen om de gevolgen van hittestress te beperken, we maken een plan voor het aanleggen van dorpsbosjes en een plan om de biodiversiteit te vergroten. We houden vast aan het slim ecologisch beheren van bermen en overleggen met agrariërs over hun rol in natuurbehoud. Er komt een plan voor de inrichting van het gebied tussen het Gat van den Ham en Drimmelen waarbij zowel recreatie als natuur zullen worden versterkt. De mogelijkheden om stil en duurzaam in De Biesbosch te varen zullen worden verkend. Verkeer en inrichting openbare ruimte Iedereen die in Drimmelen woont, werkt of recreëert moet zich op een verkeersveilige kunnen verplaatsen. In Hooge Zwaluwe investeren we daarom in de aanleg van een by-pass van de Zoutendijk op de Horenhilsedijk. In eerste instantie bedoeld voor tractoren en vrachtwagens (bestemmingsverkeer). We staan alleen nog bestemmend vrachtverkeer in al onze dorpskernen toe en bewaken dat met camera's als dat kan.

Bij de hiervoor genoemde visie op Lage Zwaluwe onderzoeken we of de zuidkant van het dorp van zwaar- en sluipverkeer kan worden ontlast. Om de verkeersveiligheid van de doorgaande route in Made te verbeteren leggen we een rotonde ter hoogte van de Godfried Schalkenstraat-Haasdijk aan. Voor wat betreft de herinrichting van de Zeggelaan in Terheijden maken we een evenwichtige keuze tussen de aanleg van groen en parkeervakken. Onze dorpen worden voorzien van meer 30 km-zones en we stellen een specifiek budget beschikbaar om eenvoudig te verhelpen knelpunten uit de jaarlijkse verkeersmaatregelennota snel op te lossen. Alle fiets- en looproutes naar scholen en sportverenigingen worden verkeersveilig en we doen een haalbaarheidsonderzoek naar de aanleg van een snelfietspad van Made via Wagenberg naar Breda. Met hulp van de provincie bereiden we een proef voor om landbouwverkeer op de N285 toe te laten. Daarnaast evalueren we de verkeersmaatregelen bij de Batterij in Drimmelen, gaan op zoek naar een alternatief voor de boombakken in de Marktstraat in Made en zorgen met de hanging baskets voor kleurrijke bloemenlinten in alle dorpen. Water Klimaatverandering zorgt wereldwijd voor stijgende waterspiegels en kan in de toekomst een bedreiging gaan vormen voor de inwoners van onze waterrijke gemeente. 13

Drìmme[en

In de gesprekken met het waterschap brengen we onze wensen naar voren voor nieuwe hoogten en vormen van dijkverzwaring, zodat onder meer het havengebied van Terheijden aantrekkelijk en veilig blijft. Het college zal een waterplan aan de raad aanbieden, een plan dat in zal gaan op de effecten van droogte, intensivering van buien, hittestress en waterveiligheid. Programma 3 - Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie

Woningbouw Nederland staat voor een grote woningbouwopgave. Ook Drimmelen. De komende bestuursperiode bouwen we 800 woningen in alle kernen en in alle prijsklassen met het Programma Wonen als basis. We bouwen duurzame, betaalbare, energie neutrale en natuur inclusieve woningen. Stedenbouwkundig doordacht en voorafgegaan door een leefbaarheidstoets. Voor Hooge Zwaluwe worden zo spoedig mogelijk ruime woningbouwlocaties gevonden. De Omgevingswet zal naar verwachting op 1 januari 2023 van kracht worden. Onze leidend principes zijn daarbij: één aanspreekpunt voor (ruimtelijke) initiatieven, meer samenhang in beleid, minder bureaucratie en meer naar buiten. Een actiever grondbeleid helpt bij het versnellen van de woningbouwopgave. Onze nieuwe nota grondbeleid zal ruimte bieden aan een actiever grondbeleid. We leggen een Eco-wijk in Terheijden aan en voorzien in 100 tijdelijke woningen en tiny houses voor de brede doelgroep die gebruik maakt van de Regeling huisvesting aandachtsgroepen en starters op de woningmarkt. Bij nieuwbouwprojecten bezien we steeds hoe eigen inwoners maximaal voorrang bij de toewijzing kan worden gegeven. Voor alle woningen voeren we - binnen de wettelijke mogelijkheden - een opkoopbescherming onder de NHG-grens in. Initiatieven waarbij wonen en zorg worden gecombineerd worden omarmd, in samenspraak met de lokale ouderenorganisaties.

Om het voor huiseigenaren makkelijker te maken om hun woning te verduurzamen verruimen we het fonds voor duurzaamheidsleningen. Datzelfde doen we met het fonds voor startersleningen en de subsidieregeling Groene Daken. Duurzaamheid Duurzaamheid, minder afval en nieuwe energie staan hoog op de agenda. Waarbij het college de transitie naar een duurzame samenleving niet alleen technisch maar ook sociaal wil laten lukken. Zonder mensen uit het oog te verliezen die steun nodig hebben bij de lokale duurzaamheidsopgave. Het programma Duurzaamheid geeft richting. De duurzame Big Five vraagt aandacht voor energietransitie, duurzaam ondernemen en circulariteit, klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit en duurzame mobiliteit. De rijksmiddelen voor de energietransitie oormerken we voor personele capaciteit en uitvoering van de transitie. We voeren de opgaven uit de Regionale Energiestrategie 1.0 uit en stellen met de regiopartners een versie 2.0 op. De ambitie van het Traais Energie Collectief om van Terheijden het eerste energie neutrale dorp van Nederland te maken kan op de steun van het college rekenen en we ondersteunen dit collectief en andere lokale initiatieven op het gebied van energietransitie. Er wordt een oplossing voor het zonneveldendossier gevonden die past binnen de kaders die de Raad van State ons gegeven heeft. 14

Drìmme[en

Het regionale energieloket voor inwoners en dat voor ondernemers blijven ook voor de inwoners en ondernemers uit onze gemeente geopend. Voor het verduurzamen van monumenten en woningen binnen beschermde dorpslinten maken we daarop toegesneden beleid. We maken prestatieafspraken met Woonvizier over het verduurzamen van de woningvoorraad, stellen een duurzaamheidsplan voor de gebouwen van de gemeente op en een duurzaamheidsvisie voor het kassengebied Plukmade. Binnen de Transitievisie Warmte wordt een dorpsgerichte aanpak ontwikkeld om Drimmelen aardgasvrij te maken. De windmolens langs de A16 gaan voor opbrengsten zorgen, opbrengsten die via een revolverend fonds voor het verduurzamen van alle wijken zullen worden aangewend. We moedigen het (elektrisch) fietsen, het elektrificeren van wagenparken en het experimenteren met deelauto's aan. De afvalstroom zal worden verminderd en nog beter gescheiden, met als uitgangspunt: de vervuiler betaalt. Economie, recreatie en toerisme De economie van Drimmelen moet bloeiend en sterk lokaal verbonden zijn. Drimmelen moet zich verder ontwikkelen als recreatiegemeente met als aantrekkelijke pijlers de Biesbosch, de Zuiderwaterlinie en ons vitale platteland. We nemen een fulltime bedrijfscontactpersoon aan die het aanspreekpunt, de motivator en de sparring partner voor onze (agrarische) ondernemers is.

Samen met de ondernemers zetten we een fonds op om gezamenlijk te investeren in de levendigheid van de dorpen. Er wordt meer ruimte gemaakt voor groeiende en nieuwe bedrijven door in deze collegeperiode uit te breiden bij de Brieltjenspolder en Thijssenweg. Het college ziet nieuwe kansen bij de Louisepolder, wat terug gaat komen in de visie op Lage Zwaluwe. De voorbereidingen op het uitbreiden van bedrijventerreinen worden in 2023 gestart. Lokaal kopen is het uitgangspunt, zowel bij de inwoners als - binnen wet- en regelgeving - bij de gemeente bij het geven van opdrachten. Het buitengebied wordt duurzaam ontwikkeld, in samenspraak met de agrarische sector en andere stakeholders. We participeren in de Gebiedsgerichte Aanpak voor de stikstofproblematiek in de Biesbosch. Door ondernemers de ruimte te geven en te zorgen voor minder regels en meer te gunnen via lokaal aanbesteden, stimuleert de gemeente levendige dorpen, een gezonde lokale economie en meer banen. In het bijzonder herzien we het terrassenbeleid met (meer) ruimte voor de ondernemers. De nota's Economie en Vrijetijdseconomie horen bij elkaar en om die reden zullen beide nota's samen komen in één uitvoeringsprogramma. Het college zal de Biesboschsamenwerking met inzet voor betrokkenheid van de ondernemers voort zetten. Het 'rondje Biesbosch' blijft behouden .

Nadat het waterschap de dijk heeft verstevigd, voltooien we de aansluiting van het Beverpad op Lage Zwaluwe; als die versteviging te lang gaat duren onderzoeken we een alternatieve aansluitingsroute. Voor de zomer van 2023 vaart er een voetgangerspontje tussen Drimmelen Dorp en de Hofmansplaat in de Biesbosch. Er wordt een (groene) kop van de haven in Lage Zwaluwe ontwikkeld en daar en in Drimmelen Dorp worden uitkijkpunten geplaatst. Het college zet in op het ondersteunen en verder ontwikkelen van initiatieven die de geschiedenis en natuurparels van onze dorpen uitdragen zoals de Kleine Schans in Terheijden, de Zuiderwaterlinie, de monumentale gebouwen en de natuurgebieden. We werken daarin samen met onder meer Recreatief

15

Drìmme[en

Drimmelen. In de gesprekken met het waterschap dringen we aan op het behoud van het open karakter en de cultuurhistorische waarde van de haven in Terheijden. We onderzoeken het draagvlak bij ondernemers om de toeristenbelasting te verhogen en die verhoging ten goede te laten komen aan het verder op de toeristische kaart zetten van onze gemeente. Programma 4 - Sociaal domein

Onderwijs, jeugd en gezondheid Het college staat voor kwalitatief goed onderwijs in goed geventileerde scholen met groene schoolpleinen. In het onderwijs hebben leerlingen en scholieren gelijke kansen en dat geldt ook voor deelname aan de activiteiten die jongerenwerkers en buurtsportcoaches organiseren. Gezondheid is een belangrijk onderwerp in en buiten het sociaal domein. Om te komen tot Frisse Scholen stellen we een plan op met het primair en voortgezet onderwijs gericht op minimaal de binnenklimaatnorm B (goed). Het college gaat onderzoeken hoe het Dongemond College tot in ieder geval 2040 voor onze gemeente behouden kan blijven. We faciliteren de samenwerking tussen het college en het primair onderwijs. Het college stelt budgetten beschikbaar voor het vergroenen van de schoolpleinen en bouwt een energieneutraal Integraal Kindcentrum (IKC) De Stuifhoek. Waar mogelijk is iedere basisschool een IKC waar naast onderwijs ook kinderopvang, zorg en cultuur worden aangeboden. Tijdens de primair onderwijsperiode komt iedere leerling in aanraking met de natuur en iedere school neemt deel aan Theek5-programma Cultuureducatie. Alle jongeren behalen minimaal een startkwalificatie. Zoveel mogelijk inwoners zijn voldoende taalvaardig om mee te kunnen doen in de samenleving.

Door de taskforce Jeugd met Geertruidenberg te combineren met datagestuurd werken krijgen we meer inzicht in het gebruik en de kosten van jeugdzorg, waardoor we sneller en gerichter op de jeugdzorg kunnen besparen. Om de wachtlijsten te verkorten verstevigen we het CJG en we voorkomen verzwaring van zorg door in een zo vroeg stadium een goed netwerk om een kind en het gezin te organiseren. Gezinnen met multiproblematiek hoeven zich maar bij één loket te melden. Het jeugd- en jongerenwerk wordt uitgebreid, de samenwerking tussen onderwijs en CJG versterkt en inzet van praktijkondersteuners wordt de standaard. Het college actualiseert haar jeugd- en jongerenbeleid met specifieke aandacht voor de mentale gezondheid van deze groep. Problemen bij kinderen en gezinnen proberen we samen met sociale wijkteams, huisartsen, scholen en sportclubs zo vroeg mogelijk te signaleren. Buurtsportcoaches maken meer verbinding met de sportclubs en samen met welzijnsorganisaties stimuleren we sporten en bewegen. Het college betrekt de jeugd en de jongeren nog meer bij de vorming en de uitvoering van beleid, bijvoorbeeld via Democracity, de gemeenteraadsdag voor jongeren en een jeugdadviesraad. We herzien het gezondheidsbeleid en letten daarbij op de doelen uit het Schone Lucht akkoord. Participatie en schuldenproblematiek Iedereen heeft recht op een sociaal minimum.

Het Rijk moet daar in voorzien maar ook lokaal kunnen we hierin bijdragen door oog te hebben voor nieuwe 16

Drìmme[en

vormen van armoede zoals energiearmoede. Daarbij leggen we de verbinding tussen verschillende domeinen. Het college wil dat iedere inwoner voelt dat hij of zij er écht toe doet en mee kan doen. Vanuit een gemeente brede visie op dienstverlening is de gemeente optimaal toegankelijk om te ondersteunen als de zelfredzaamheid van inwoners onder druk komt te staan. Zorg blijft bereikbaar voor wie dat nodig heeft, maar tegen misbruik wordt opgetreden. We blijven mensen uitdagen om zoveel mogelijk mee te doen in de samenleving en breiden daarom de tegenprestatie naar vermogen uit. Bij schuldhulpverlening besteden we in het bijzonder aandacht aan de mentale gezondheid van onze inwoners en bij problematische schulden zorgen we voor een ademruimte van 3 maanden om escalatie van de schuldenlast te voorkomen. Het college organiseert een pilot om het effect te achterhalen van het verstrekken van een participatiebudget aan inwoners met een uitkering of een laag inkomen. Een sociaal minimum, een humane behandeling, goede Wmovoorzieningen en hulp naar nieuwe kansen zijn de uitgangspunten bij onze maatschappelijke ondersteuning. We nemen deel aan de werkgroep eenzaamheid om vereenzaming van inwoners te voorkomen en starten een onderzoek onder ouderen naar eenzaamheid. Vanaf 2022 zijn gemeenten zelf verantwoordelijk voor beschermd wonen in plaats van centrumgemeenten.

De gezamenlijke regionale begroting voor beschermd wonen voor 2023 is budgetneutraal. Het college zal haar inspanningen continueren om de achterstand in de huisvesting van statushouders in te lopen en te voldoen aan de door het Rijk vastgestelde taakstelling. In algemene zin zal volgend jaar weer uitvoering worden gegeven aan het beleidsplan Sociaal Domein zoals de raad die begin 2019 vaststelde. Sociale structuur, sport en zorg De zorgvraag neemt toe. Op alle zorgterreinen. Het moment is aangebroken om meer te investeren in onze sociale structuur, het voorliggend veld. Meer en hogere subsidies voor onze verenigingen, regelingen om gezondheid, bewegen en sport te stimuleren en vernieuwde afspraken met onze welzijnsinstellingen. Dorpshuizen vervullen een cruciale functie in het behoud en het versterken van de sociale structuur. Een inclusieve samenleving en toegankelijkheid van voorzieningen gelden voor iedereen. Bij al het gemeentelijk beleid toetsen we of er fysieke of mentale drempels voor inwoners zijn om gebruik te kunnen maken van dat (nieuwe) beleid. Veel verenigingen hebben in Coronatijd hun ledenaantal zien dalen. Samen met verenigingen maken we een plan om weer meer mensen bijvoorbeeld te laten sporten of muziek te laten maken. We stimuleren de talentontwikkeling binnen sport- en andere verenigingen.

Om woningbouw op actieve grondposities mogelijk te maken onderzoeken we de mogelijkheden om de BMX-vereniging in Made te verplaatsen. Daarnaast onderzoeken we hoe we sportaccommodaties een bredere maatschappelijke betekenis kunnen geven. We ondersteunen mantelzorgers en bereiden een verhoging van de mantelzorgwaardering naar C 200 per mantelzorger in 2024 voor. Algemene dekkingsmiddelen

17

Drìmme[en

Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten van een gemeente waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. Dit betekent dat de gemeente deze middelen vrij kan besteden, in tegenstelling tot de specifieke dekkingsmiddelen. In 2023 kent Drimmelen de volgende algemene dekkingsmiddelen: *

Lokale heffingen zoals OZB, toeristenbelasting en precario. Zie paragraaf B. Lokale heffingen

*

Algemene uitkeringen, met name de algemene uitkering uit het Gemeentefonds

*

Dividend. In het geval van Drimmelen dividend van de Bank Nederlandse Gemeenten

*

Saldo van de financieringsfunctie (renteresultaat): het verschil tussen de rekenrente die aan programma's wordt toegerekend en de werkelijk betaalde rente over lang- en kortlopende leningen

*

Overige algemene dekkingsmiddelen

Drimmelen begroot voor 2023 een opbrengst van C 48,9 miljoen aan algemene dekkingsmiddelen. Waarvan C 43,3 miljoen aan algemene uitkeringen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties werkt aan een nieuwe systematiek om gemeenten, provincies en waterschappen te financieren. Die systematiek zal in 2026 van kracht worden. Hangende de komst van die systematiek heeft het ministerie in 2026 eenmalig C 1 miljard aan het Gemeentefonds toegevoegd om daarmee de nu voorziene terugval van de algemene uitkering te dempen. Paragrafen

A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Organisaties worden geconfronteerd met risico's die de realisatie van doelen (kunnen) bedreigen. De gemeente identificeert en kwantificeert doorlopend de risico's die bedreigend zijn voor haar ambities. En zet de weerstandscapaciteit die ze nodig heeft om risico's af te dekken af tegen de daadwerkelijk beschikbaarheidscapaciteit. Waarbij de uitkomst van dit weerstandsratio minimaal 1 moet zijn volgens de nota weerstandsvermogen en risicomanagement die de raad vaststelde. Voor 2023 wordt een weerstandsratio van 3,83 begroot, ruim boven de minimaal vereiste norm. Gemeenten meten hun financiële gezondheid af aan de set aan vijf kengetallen die de "Regeling vaststelling waarop kengetallen worden vastgesteld en opgenomen in begroting en jaarverslag provincies en gemeenten" voorschrijft. De begrote uitkomsten van en de samenhang tussen deze financiële kengetallen bevestigen het beeld van een solide financiële positie, niet in het laatst vanwege de omslag naar een positieve structurele exploitatieruimte (60Zo). B. Lokale heffingen Gemeenten leggen belastingen, heffingen en retributies op. De onroerend zaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn daar de bekendste voorbeelden van. Die Deze eigen opbrengsten vormen een belangrijk element in de methode van de verdeling van het Gemeentefonds die in de toekomst zal gaan gelden .

De omvang van de totale lokale lastendruk stijgt ten opzichte van het 18

Drìmme[en

begrotingsniveau 2022 maar blijft onder het niveau van 2021. Voor 2023 wordt, mede dankzij het dempende effect van de voorzieningen voor afvalstoffenheffing en rioolheffing, een lokale lastendruk van C 749,25 per huishouden verwacht (begroot 2022: C 675,63, werkelijk 2021: C 812,00). C. Onderhoud kapitaalgoederen Kapitaalgoederen laten zich onderscheiden in wegen, openbare verlichting, civiele kunstwerken, riolering, water, groen en gebouwen. Op grond van de vigerende meerjarige plannen voor groot onderhoud wordt de komende jaren steeds C 1,8 miljoen aan voorzieningen voor groot onderhoud gedoteerd. De exploitatielast voor de kosten van klein onderhoud zullen ca. C 2,5 miljoen per jaar bedragen. 2023 zal een jaar met een gematigd investeringsvolume zijn (C 4,4 miljoen waarvan riolering C 3,9 miljoen). In 2024 zal het volume aan uitbreidings- en vervangingsinvesteringen hoger liggen, met name door de investering in de nieuwbouw van IKC De Stuifhoek (C 5,3 miljoen). D. Financiering De Wet financiering decentrale overheden (Fido) bevat richtlijnen voor een adequaat beheer van in- en uitgaande geldstromen. Ingevolge de Wet Fido werken gemeenten die richtlijnen uit in een Treasurystatuut. Het college zal niet zoals eerder voorzien in 2022 maar in 2023 het bestaande statuut vernieuwen en daar een borgstellingsbeleid aan toevoegen.

Het college voorziet voor 2023 geen substantiële financieringsrisico's, anders dan dat zij samen met het Rijk en andere gemeenten als achtervang fungeert in een situatie dat het Waarborgfonds Sociale Woningbouw niet aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. Rekening houdend met het verwachte investeringsvolume, zal er in 2023 naar verwachting geen aanvullende financieringsbehoefte ontstaan naast de om de begroting opgenomen langlopende financiering. E. Bedrijfsvoering De grote maatschappelijke en lokale opgaven vragen om een ambtelijke bezetting die bij het belang van die opgaven past. Dat vraagt om het aantrekken en begeleiden van jong generalistisch talent, mede als voorbereiding op het toekomstige vertrek van pensioengerechtigde collega's. 2023 zal bovendien in het teken staan van het inrichten van een opleidingsprogramma, een nieuw functiegebouw en een daarbij passend salarishuis. De informatiehuishouding van gemeenten wordt omvangrijker, complexer, steeds meer digitaal en interessanter voor kwaadwillende derden. Dat vraagt om goed informatiemanagement en een maximale informatiebeveiliging. In 2022 is door NCOD onderzoek gedaan naar de wijze waarop de gemeente haar informatievoorziening kan verbeteren. De aangereikte verbetermaatregelen zullen in 2023 worden geëffectueerd. In 2023 zal het nieuwe werkplekconcept volledig worden omarmd.

Niet alleen zal dan hybride worden gewerkt, maar het gemeentehuis zal ingericht zijn om elkaar in allerlei (werk)vormen te ontmoeten. Vanaf het verslagjaar 2023 zal - als de Eerste Kamer hiermee instemt - het college in plaats van de accountant verantwoording aan de raad af gaan leggen over de rechtmatigheid van het gevoerde beleid. De daarvoor benodigde kwaliteitsimpuls van de interne beheersing is in 2022 in gang gezet. F. Verbonden partijen De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) wordt vernieuwd. De nieuwe wet 19

Drìmme[en

beoogt om de kaderstellende en controlerende rol van gemeenteraden bij gemeenschappelijke regelingen te verstevigen. De Tweede Kamer heeft met het wetsvoorstel ingestemd en het voorstel ligt nu voor in de Eerste Kamer. Na afronding van de parlementaire goedkeuring zullen gemeenten zich in 2023 voor gaan bereiden op de gewijzigde Wgr, die met een overgangstermijn van twee jaar in zal gaan. In navolging van de wetswijziging zal ook de regionale nota verbonden partijen worden herzien. Gemeenten stelden op 10 juni 2020 een norm voor opdrachtgeverschap voor de jeugdzorg vast. De norm stelt dat gemeenten een regiovisie moeten opstellen en tot een vorm van governance moeten komen, bijvoorbeeld in de vorm van een GR. Het college zal haar voorstel daartoe op een later moment aan de raad voorleggen. Gebruikelijk is dat gemeenten in hun begroting richtlijnen aan gemeenschappelijke regelingen meegeven voor hun kadernota en begroting voor, in dit geval, 2024. De algemene richtlijnen zijn gelijk aan die van eerdere jaren. Het college geeft in overweging om specifieke richtlijnen mee te geven aan de Regio West-Brabant, de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant, de Veiligheidsregio, de GGD en de Regionale Ambulancevoorziening. G. Grondbeleid Op grond van de vigerende grondnota voert de gemeente vooralsnog een faciliterend grondbeleid.

De áctieve grondposities zijn beperkt tot het E-Veld (Terheijden), het Degaterrein (Lage Zwaluwe), kavels aan de Antwerpsestraat/Geraniumstraat (Made) en het centrum van Made. Daarnaast zijn er andere grondposities in voorbereiding: Norbartstraat (Terheijden), Van Hooijdonklaan (Lage Zwaluwe), De Ligne/Hoogerheide (Made) en Norbartstraat/Romboutsstraat (Made). Voor 2023 wordt voor deze grondposities een positief exploitatieresultaat van C 0,4 miljoen verwacht. Dit resultaat zal zoals gebruikelijk worden verrekend met de algemene reserve van het grondbedrijf. Financiële begroting

De primaire begroting 2023 heeft een exploitatieoverschot van C 3.647.000 en een structureel overschot van C 4.426.000. Anders gezegd: de structurele lasten worden gedekt door structurele baten, wat voorwaardelijk is voor behoud van het repressieve toezicht door de provincie. De resultaatoverschotten zijn nodig voor het afdekken van de beleidswensen uit het coalitieakkoord, het collegewerkprogramma en aanvullende wensen. Daarnaast zullen de resultaatoverschotten aangewend moeten worden voor het financieren van de pro memorie-posten uit het coalitieakkoord en het collegewerkprogramma. Tot slot zullen er middelen nodig voor het aanpassen van personeel en organisatie op de toekomstige gemeentelijke opgaven. Dat structurele overschot neemt in 2026 in omvang af. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties studeert nog op een andere methode om gemeenten, provincies en waterschappen te financieren. Die nieuwe systematiek moet in 2026 ingaan.

20

Driïïiw1 * -k in C 1.000

Begroting 2023 2023

2024

2025

2026

2.908 V

2.457 V

2.966 V

740 V

1.373 V

1.524 V

216 V 1.469 V

Begrotingssaldo na bestemming

3.647 V

3.830 V

4.491 V

1.685 V

Waarvan incidentele baten en lasten

778 L

134 L

Saldo baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen reserves

Structureel begrotingssaldo

4.426

3.964

4.491 V

1.685 V

Beleidswensen

Het college zal bij de raadsbehandeling van de begroting separaat een voorstel doen voor nieuwe beleidswensen voortkomend uit het Coalitieakkoord, het Collegewerkprogramma en enkele aanvullende beleidswensen.

21

Drìmme[en

Programma's

22

Drìmme[en

Inleiding programma's Inleiding Het programmaplan omvat de programma's uit het coalitieakkoord "Bouwen aan een duurzaam, sociaal en veilig Drimmelen". Dat zijn: *

Programma 1 - Burger en bestuur

*

Programma 2 - Openbare ruimte

*

Programma 3 - Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie

*

Programma 4 - Sociaal domein

Elk van deze vier programma's is uitgewerkt in: *

de thema's uit het coalitieakkoord;

*

per thema: de beoogde maatschappelijke effecten (Wat willen we bereiken?), de wijze waarop die effecten bereikt gaan worden (Wat gaan we ervoor doen?) en het te bereiken resultaat;

*

prestatie-indicatoren;

*

de raming van baten en lasten (Wat gaat het kosten?)

De programma's en de doelstellingen uit het coalitieakkoord gelden voor de gehele raadsperiode. In de begroting zijn alleen die ambities opgenomen die voor het betreffende begrotingsjaar gelden. In dit geval 2023.

23

Drìmme[en

1. Burger en bestuur Inleiding

Het programma is uitgewerkt in drie thema's. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema's en bijbehorende sub-doelstellingen: 1. Veiligheid 2. Dienstverlening en samenwerking met de inwoners 3. Levendige dorpen. 1.1 Veiligheid Wat willen we bereiken? Een leefbare en veilige samenleving Een leefbare en veilige samenleving. Waarbij we als gemeente in verbinding staan met onze dorpen. We denken samen met onze inwoners na over veiligheidsvraagstukken en oplossingen. Onze BOA's handhaven samen met de politie de veiligheid in situaties waarin dat wordt gevraagd. Wat gaan we daarvoor doen? Controles op leegstand/vergunning verlening Omschrijving Crimineel geld mag de bovenwereld niet bereiken. De gemeente is scherp op ondermijning en witwaspraktijken. We weigeren een vergunning of trekken deze in als deze misbruikt wordt voor het faciliteren van criminele activiteiten. We besteden speciale aandacht aan kwetsbare leegstand in ons buitengebied; Wat is het resultaat? Inzicht in het ondermijningsvraagstuk, bewustwording bij medewerkers. BIBOB toetsing voor meerdere sectoren dan alleen Alcoholwet. Hiervoor is extra personele capaciteit nodig.

(Drugs)Meldpunt Omschrijving Er komt een (drugs)Meldpunt waarbij je als inwoner makkelijk en anoniem een melding kunt doen van activiteiten die je niet vertrouwt en vertrouwelijk advies kunt vragen over wat je het beste kunt doen als je er zelf mee te maken krijgt. We volgen de meldingen actief op en informeren de melder over de uitkomsten daarvan. Het initiatief voor een betrokken vertrouwenspersoon dat de ZLTO hiervoor ontwikkeld heeft, is een waardevolle. Wat is het resultaat? Meer kenbaarheid van bestaande meldpunten. Onderzoek naar mogelijkheid eigen drugsmeldpunt.

24

Drìmme[en

Voorlichting Omschrijving Voorkomen dat kinderen en jong volwassenen aan de drugs gaan of op het slechte pad belanden is een topprioriteit. Voorkomen is beter dan genezen. Scholen, verenigingen en jeugdwerkers hebben samen met de ouders een belangrijke rol in voorlichting en het vroeg signaleren van problemen. Hier moeten we meer op inzetten. Moedige Moeders moet onderdeel blijven van het standaard aanbod van de gemeente zodat ook ouders, broers en zussen goed geïnformeerd worden over de gevaren van drugs en bij elkaar terecht kunnen voor steun en advies. Wat is het resultaat? Kinderen en jongvolwassenen worden op diverse manieren, bijvoorbeeld door voorlichting, geïnformeerd over drugs.

Extra subsidie Omschrijving Verenigingen die actief aan voorlichting en preventie van drugsgebruik doen, krijgen een extra subsidie van de gemeente bovenop hun bestaande subsidie voor jeugdleden; Wat is het resultaat? De subsidieregeling is aangepast, subsidie voor voorlichting en preventie van drugsgebruik is mogelijk.

Geavanceerde technieken Omschrijving We zetten in op geavanceerde technieken en methoden om maatregelen te nemen in situaties die bij herhaling voor overlast en (gevoelens van) onveiligheid bij onze inwoners zorgen. Hierbij sluiten we een - binnen de mogelijkheden van de privacywetgeving - preventieve toepassing van cameratoezicht niet uit; Wat is het resultaat? Onderzoek naar de inzet van geavanceerde technieken. Aan de hand van dit onderzoek uitvoeringsmogelijkheden oppakken.

Aandacht voor meldingen Omschrijving We onderkennen dat de beperkingen in bewegingsvrijheid tijdens de Coronaperiode tot spanningsvolle thuissituaties voor onze inwoners hebben kunnen leiden. Daarom hebben we nog nadrukkelijker aandacht voor meldingen over huiselijk geweld en kindermishandeling; Wat is het resultaat? Campagne om extern én intern duidelijkheid te geven hoe te melden. Met de Meldcode Huiselijk geweld als basis. 25

Drìmme[en

Extra Boa Omschrijving De huidige capaciteit BOA's is met 2 fte onvoldoende om genoeg aandacht te geven aan de handhaving op kleine ergernissen en voor goede handhaving in de Biesbosch. Er moet dus capaciteit bij. Wat is het resultaat? Verbetering van toezicht en handhaving in de openbare ruimte door het aannemen van een derde BOA.

1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners Wat willen we bereiken? Investeren in de relatie met onze inwoners Door de steeds lagere opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen wordt de noodzaak om te investeren in de relatie met onze inwoners alleen maar groter. Bovendien heeft de landelijke toeslagenaffaire het vertrouwen in de overheid ernstig beschadigd. We zullen meer de dorpen in moeten om met onze inwoners het gesprek aan te gaan, het vertrouwen te verdienen en initiatieven meer en meer te omarmen. Het dorpsgericht werken met vaste aanspreekpunten per dorp moet daar een belangrijke rol in spelen. De energietransitie en het werken aan aardgasvrije wijken zijn bij uitstek onderwerpen die we op die manier aan moeten gaan pakken.

Wat gaan we daarvoor doen? Dienstverleningsconcept Omschrijving We investeren in een eigentijds en toekomstgericht dienstverleningsconcept, waarbij de inwoner veel vanuit zijn stoel thuis KAN regelen. We maken afspraken over kwaliteitsnormen en opvolging van klachten (afhandeling, reactie etc.); Wat is het resultaat? Een informatievoorziening die up-to-date is. Een dienstverleningsconcept, m.n. gericht op digitale dienstverlening. Een geactualiseerd kwaliteitshandvest.

Burgerparticipatie Omschrijving We staan open voor andere vormen van burgerparticipatie. En willen hierover in gesprek gaan met de raad. We leggen hierover afspraken goed vast in de (verplichte) participatieverordening. Het vinden van de zwijgende meerderheid is één van de doelen;

26

Drìmme[en

Wat is het resultaat? Een beleidsnota burgerparticipatie met nieuwe vormen van burgerparticipatie.

Visie dorpsgericht werken Omschrijving We leggen de verbinding tussen de energietransitie en dorpsgericht werken om een dorps- en wijkgerichte aanpak mogelijk te maken rondom de opgave "aardgasvrij". Met als doel om woningen snel te verduurzamen en energiearmoede te voorkomen; Wat is het resultaat? Een geactualiseerde visie op dorpsgericht weken en een dorpsgerichte aanpak van de energietransitie.

Aanspreekpunt Omschrijving Vanuit het gemeentehuis en de buitendienst werken we met vaste aanspreekpunten per dorp over zaken in de openbare ruimte of andere zaken. Deze aanspreekpunten of coördinatoren hebben enige vorm van doorzettingsmacht binnen de organisatie; Wat is het resultaat? Meer duidelijkheid voor bewoners over het onderhoud aanleg en beheer van de openbare ruimte.

Versterken contact burgers Omschrijving We zoeken onze inwoners op en werken van buiten naar binnen (bijvoorbeeld door op locatie te vergaderen). Op deze manier versterken we het contact met onze inwoners en vergroten we het vertrouwen; Wat is het resultaat? Meer zichtbaarheid, contact en vertrouwen.

Begrijpelijk communiceren Omschrijving We willen begrijpelijke taal in alle uitingen van de gemeenten als uitgangspunt. Extra aandacht hierbij geven we aan laaggeletterden. Dit doen we met beelden, de voorleesfunctie en een lettertype voor mensen met dyslexie. Wat is het resultaat? Structurele aandacht voor begrijpelijke taal met beelden en toegankelijkheid in alle uitingen, online en offline, zoals op de nieuwe website. Jaarlijks werken aan bewustwording bij medewerkers hierover. Samen met ervaringsdeskundigen onderzoeken en verbeteren we communicatiemiddelen voor mensen met dyslexie 27

Drìmme[en

en verbeteren we jaarlijks minimaal één gemeentelijk product met het oog op laaggeletterden.

Prestatie-indicator Prestatie-indicator

Werkelijk 2021

Begroot 2022

Begroot 2023

Digitalisering, aantal producten online totaal*

34

39

36

Invulbare pdf's

0

9

20

Digitalisering, aantal producten online als pdf

46

42

46

Wachttijd in minuten in de hal

2

2

2

Afhandeltijd in minuten, aan de balie**

10

10

10

* Het begrote aantal is lager dan voor 2022 i.v.m. de nieuwe website die eind 2022 live gaat. ** Uitreiken van rijbewijzen en ID's is hierin niet meegenomen, dit gebeurt aan de Servicebalie, zonder afspraak.

1.3 Levendige dorpen Wat willen we bereiken? De sociale samenhang van onze dorpen moet worden versterkt De sociale samenhang van onze dorpen moet worden versterkt, ook om negatieve effecten van de Coronaperiode zoveel mogelijk te beperken. Ieder dorp moet een gezellig dorpshuis hebben dat toegankelijk is en goed wordt onderhouden.

Wat gaan we daarvoor doen? Sociaal cultureel dorpshart Made Omschrijving Het Sociaal Cultureel Dorpshart in Made wordt deze collegeperiode met de afgesproken ambities opgeleverd. We doen dat in samenspraak met onze samenwerkingspartners en toekomstige gebruikers van de Bernarduskerk; Wat is het resultaat? In 2023 wordt de Bernarduskerk binnen de (financiële) kaders opgeleverd en naar tevredenheid in gebruik genomen. In 2025 is het hele plangebied ingericht en opgeleverd.

Visie Lage Zwaluwe Omschrijving We gaan in gesprek met de inwoners van Lage Zwaluwe om een visie op het Lage Zwaluwe van de toekomst te ontwikkelen. Samen denken we na over locaties voor woningbouw, een goede ontsluiting van het dorp, een dorpshart, de kerk, sporthal De Rietgors, gemeenschapshuis Den Domp, de winput en de daar actieve vrijwilligers en andere maatschappelijke voorzieningen. Door hier samen met de inwoners aan te werken, ontstaan er kansen en draagvlak; Wat is het resultaat? Een integrale visie op de ontwikkeling van Lage Zwaluwe. Opgesteld in nauw overleg met de bewoners en bedrijven. Een toekomstvisie op de locaties voor 28

Drìmme[en

woningbouw, de energietransitie, een goede ontsluiting van het dorp, de Louisepolder, een dorpshart, de toekomst van de kerk, sporthal De Rietgors, gemeenschapshuis Den Domp, de winput en de actieve vrijwilligers en andere maatschappelijke voorzieningen.

Visie Wagenberg Omschrijving Het vraagstuk van een leefbare samenleving speelt zeer zeker ook binnen Wagenberg. In overleg met de inwoners buigen we ons over behoud van het dorpshart, het opknappen van het Van Den Elsenplein, sporthal Driedorp, gemeenschapshuis Plexat en andere maatschappelijke voorzieningen; Wat is het resultaat? Een integrale visie op de ontwikkeling van Wagenberg. Opgesteld in nauw overleg met de bewoners en bedrijven. Een toekomstvisie op Wagenberg met onderwerpen zoals de energietransitie, het dorpshart, het Van den Elzenplein, Sporthal Driedorp, gemeenschapshuis Plexat en andere maatschappelijke voorzieningen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=1b810492-a7cb-44bb-a174-fb3f49eb8b02