CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

05 02 B‎ijlage Begroting 2022.pdf

Raad 11 november 2021, gemeente drimmelenBij agendapunt: Programmabegroting 202225.575 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Regelmatig terugkerende controlelocaties zijn de Gaete in Lage Zwaluwe (overtredingen vrachtwagenverbod) en de Lageweg in Terheijden (overtredingen geslotenverklaring gemotoriseerd verkeer) Alternatief voor landbouwverkeer door Wagenberg en Terheijden zoeken De grootte van het probleem is in kaart gebracht, evenals mogelijke oplossingen. De onderhandelingen met de provincie over landbouwverkeer op de N285, dan wel op parallelwegen, vond in 2021 plaats. Met de provincie voeren we overleg over een proef met landbouwverkeer op de N285. De proef valt dan samen met de omleidingsroute. Onderdeel van de proef is het monitoren van de doorstroming op

35

de provinciale weg, zodat het effect van landbouwverkeer goed in beeld kan worden gebracht. Parkeren We willen dat er vanaf 2022 niet meer geparkeerd wordt op het Dorpsplein in Terheijden. We leggen hiervoor in 2021 ter compensatie parkeervakken aan, in de Hofjesweg. Na realisatie kan het Dorpsplein parkeervrij worden gemaakt. Voor doelgroepen maken we een uitzondering. Voorbereiden alternatief tracé Zoutendijk In het najaar van 2021 is de gemeenteraad voorgesteld een heroverweging te maken voor de bypass Zoutendijk. Uit onderzoek is gebleken dat de kosten voor de bypass aanmerkelijk hoger uitvallen dan het beschikbare budget, dat de bypass nadelig is voor de natuur en dat de bypass naast positieve effecten ook nadelige effecten heeft op de verkeersintensiteit op een aantal wegen in Hooge en Lage Zwaluwe. De vervolgacties in dit dossier zijn afhankelijk van de heroverweging die de raad maakt. Verbeteren landbouwnetwerk Wij zijn een landelijke gemeente waar landbouwverkeer logischerwijs voorkomt. Dit verkeer vraagt meer ruimte dan andere verkeersdeelnemers. Menging met langzaam verkeer willen we tegengaan. Daarom benoemden we een landbouwnetwerk in het Beleidsplan Verkeer en Vervoer. Deze routes maken we aantrekkelijker en beter bruikbaar voor landbouwverkeer. Onderdeel van deze aanpak is de aanleg van o.a. passeerstroken.

In 2022 brengen we passeerstroken aan op de Poolsedreef, Munnikenhof en Schuivenoordseweg. Wat willen we bereiken? Het openbaar vervoer zorgt voor een goede bereikbaarheid van de verschillende kernen Het openbaar vervoer en de deeltaxi zorgen voor een optimale bereikbaarheid van onze kernen. Wat willen we bereiken? Voldoende parkeerruimte voor fiets en/of auto op korte loopafstand van woningen, winkelgebieden, (maatschappelijke) voorzieningen (zoals sportverenigingen) en openbaar vervoer knooppunten De openbare parkeerplaatsen zijn goed vindbaar door goede bewegwijzering. Bij de winkelcentra, belangrijke maatschappelijke voorzieningen, horecavoorzieningen, toeristische attracties en recreatiegebieden bieden we 36

mogelijkheden voor het opladen van auto’s en fietsen. De gemeente vervult hierin een faciliterende en stimulerende rol. Bij parkeren sluiten we geen doelgroepen uit: er zijn voldoende toegankelijke parkeergelegenheden voor minder valide mensen. Hierbij gaan we minimaal uit van de richtlijnen uit het ASVV: één algemene gehandicaptenparkeerplaats op 50 reguliere parkeerplaatsen en één algemene gehandicaptenparkeerplaats binnen een loopafstand van maximaal 100 meter van belangrijke voorzieningen. We bieden maatwerk als daar behoefte aan is. Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering geven aan parkeeronderzoek In 2020 is een nachtelijke parkeerdrukmeting in de hele gemeente uitgevoerd. Op basis hiervan weten we in welke woongebieden er nog een te hoge parkeerdruk bestaat. We selecteren de gebieden met de ernstige parkeerproblemen. In die gebieden zoeken we naar een gerichte oplossing, waaronder uitbreiding van parkeermogelijkheden. In 2021 stelde het college de meerjarenplanning vast. Afhankelijk van het beschikbare budget starten we met de uitvoering van deze meerjarenplanning. Parkeeronderzoek havengebied In 2017 voerden we een parkeeronderzoek uit in het havengebied van Drimmelen. Naar aanleiding daarvan troffen we diverse maatregelen, waaronder de aanleg van een nieuw parkeerterrein bij de Oude Haven in 2021.

Het college besloot destijds om na uitbreiding van het aantal parkeerplaatsen het gebruik te monitoren. Dit kan door middel van een nieuw parkeeronderzoek. In 2022 voeren we een parkeerdrukmeting uit. Wat willen we bereiken? We willen speciale aandacht voor de doelgroep Langzaam verkeer (fietsers en voetgangers, minder validen). Door de mogelijkheden te bevorderen willen we minder gemotoriseerd verkeer binnen en tussen de kernen bereiken. Wat gaan we daarvoor doen? Fietsveilig maken van de Zeggelaan (Terheijden) De voorbereiding van dit werk vond in 2021 plaats. De uitvoering volgt in 2022.

37

Netwerk prioritaire looproute (rode loperroute) In 2021 voerden we het grootste deel van de dorpsgewijze aanpak van de Goeiestoepkes uit . We sluiten de werkzaamheden in de andere kernen zoveel mogelijk aan op de aanleg van glasvezel. Hierdoor loopt het werk nog door in 2022. Transitie openbaar vervoer naar gedeelde mobiliteit De provincie Noord Brabant herijkt haar concessie Openbaar vervoer. Een van de onderdelen die overwogen worden is een transitie naar gedeelde mobiliteit. Niet meer alleen de traditionele vormen van trein en bus, maar ook flexibeler vormen van vervoer. Allerlei vormen van deelmobiliteit maken hier onderdeel van uit. Belangrijk hierin zijn de overstappunten, de zogenaamde Hubs. In onze gemeente zijn vier Hubs benoemd, namelijk station Lage Zwaluwe, Kruispunt Wagenberg, halte gemeentehuis Made en op termijn de halte Zeggelaan / N285 nabij de carpoolplaats in Terheijden. De eerste stappen qua uitvoering van de haltes tot hubs verwachten we in 2022. Uitvoeren geven aan het fietsonderzoek In 2020 rondden we het onderzoek naar de hoofdfietsroutes in onze gemeente af. Hieruit is een meerjarig actieplan Fiets gekomen. In 2021 startten we met de voorbereiding en uitvoering, o.a. door de al geplande fietsroutes Zeggelaan en Drimmelenseweg. De uitvoering loopt door in 2022.De Crullaan rondden we

in 2021 af. Prestatie-indicator Prestatie-indicator Onderhoudsniveau wegen Kwaliteit B (ingedikt)

Werkelijk 2020 Begroot 2021 Begroot 2022 96%

90% of meer

8

7 of meer

Onderhoudsniveau voetpaden en hoofdfietspaden Kwaliteit B Tevredenheid burgers over onderhoud Openbare Verlichting

90% of meer 90% of meer 7 of meer

2.3 Groen en speelvoorzieningen Wat willen we bereiken? Bescherming van de bomen om op langere termijn een leefbare omgeving te behouden. Wat willen we bereiken? Bij (her)inrichting van het openbaar groen streven we naar bruikbaarheid, aantrekkelijkheid, duurzaamheid en het verhogen van de biodiversiteit door groenblijvend en kleurrijk groen.

38

Wat gaan we daarvoor doen? Boomplantdag en andere activiteiten In 2022 planten we samen met de kinderen weer bomen. Ook willen we samen met onder andere Kiemkracht en Madese Natuurvrienden de biodiversiteit vergroten. We zien dat het onderhoud aan het groen op zich voldoet aan de kwaliteitsnormen, maar dat open plekken of minder vitaal groen een minder positief totaal beeld geeft. Dat willen we verbeteren door stukken groen te vitaliseren door bodemverbetering en een lokatiegeboden keuze van plantmateriaal (geen droogtegevoelige planten op zandgrond). Bij reconstructies voeren bovengenoemde werkwijze al uit. Die aanpak breiden we uit. Hierbij betrekken we Midzuid. In het effectbestek is hiervoor ook een passage opgenomen. Keuze van geschikt plantmateriaal waaronder bomen We besteden extra aandacht aan het verbeteren van het biotoop van insecten. Hiervoor planten we insectenvriendelijke bomen en planten. Onderzoeken uitvoeren en het ontwerpen van de Ecologische Verbindingszone (EVZ) Mark Zwaluwse Haven De voorbereidingen startten we in 2019. De planning hangt sterk af van de grondverwerving. De projectleiding en coördinatie brachten we onder bij onze partner het waterschap Brabantse Delta. Door de tragere grondverwerving is de uitvoering vertraagd. In 2023 maken we na de grondverwerving het ontwerp, voeren we onderzoeken uit en doorlopen we de (vergunning)procedures.

De uitvoering vindt plaats in 2024. Wat willen we bereiken? Door bewegen in de openbare ruimte aantrekkelijk te maken voor jong en oud de vitaliteit van de bewoners te vergroten Wat gaan we daarvoor doen? Inrichting openbare ruimte Bij de inrichting van de openbare ruimte wordt veel aandacht besteed aan de mogelijkheid om actief gebruik te maken van de openbare ruimte. Daarbij kan gedacht worden aan speelvoorzieningen voor kinderen en wandel- en fietspaden. In 2022 realiseren we een kunstgrastrapveld met kooiconstructie in Hooge Zwaluwe.

39

Verder worden in 2022 diverse speeltoestellen en ondergronden vervangen. Het programma wordt opgesteld op basis van een veiligheidsinspectie. Wat willen we bereiken? Het beschermen van de volksgezondheid door ongediertebestrijding Wat gaan we daarvoor doen? Bestrijden van de bruine rat De overlast door de bruine rat neemt toe. We houden ons aan het protocol dat we alleen de ratten bestrijden in de openbare ruimte. De inwoners bestrijden de ratten op eigen terrein. Wat willen we bereiken? Het stimuleren van de voorzieningen voor honden in de openbare ruimte, daarmee de sociale cohesie verbeteren en overlast door honden beperken Wat gaan we daarvoor doen? Stimuleren en toezien op juist gebruik hondenvoorzieningen We beperken de overlast en stimuleren de hondenvoorzieningen. Dit doen we door onderhoud aan de voorzieningen te handhaven en “overtreders” aan te spreken. Prestatie-indicator Prestatie-indicator Schouw openbaar groen voldoet aan afgesproken kwaliteitsniveau Tevredenheid burgers over onderhoud openbaar groen (Waar staat je gemeente)

Werkelijk 2020

Begroot 2021

Begroot 2022

92% 90% of meer 90% of meer 6,0

6,5

6,5

2.4 Water Wat willen we bereiken? Afvalwater: Om de volksgezondheid te beschermen zamelen we afvalwater in en transporteren dit naar en een overnamepunt van het waterschap tegen de laagst maatschappelijke kosten

40

Wat gaan we daarvoor doen? Afvalwater Lopende rioolvervangingsprojecten ronden we in 2022 af (Burgemeester Van Campenhoutstraat-Made, Nachtegaalstraat -Made, Griendwerkerstraat-Lage Zwaluwe). In 2022 starten we met de vervanging en voorbereiding van de riolering in de Molenstraat van Terheijden . De uitvoering is afhankelijk van het dijkverbeteringstraject en toestemming van het waterschap. Bij de voorbereiding van rioolwerkzaamheden wordt rekening gehouden met de maatregelen die nodig zijn op het gebied van klimaatadaptatie. Wat willen we bereiken? Dijken en regionale keringen: In samenwerking met waterschap en andere aanliggende gemeenten voldoende veiligheid bieden aan de achterliggende gebieden Het waterschap heeft de wettelijke verplichting de dijken en keringen op de juiste hoogte en sterkte te houden. Omdat het achterliggende gebied tot de gemeente behoort, is de bijdrage vanuit de gemeente essentieel. Wat gaan we daarvoor doen? In samenwerking met het waterschap de vastgestelde voorkeursalternatieven uitvoeren. Op 19 december 2019 en 1 juli 2020 stelde het waterschap de voorkeursalternatieven voor de dijkverzwaringen vast. We blijven onze belangen inbrengen. We onderzoeken een koppeling met goed gebruik van de openbare ruimte. Afspraken over planning en uitvoering maken we in 2022. De uitvoering verwachten we in 2023.

Wat willen we bereiken? Educatie en voorlichting: Mensen bewust te maken van de afvalwaterketen Wat gaan we daarvoor doen? Klassen uitnodigen voor uitleg over de afvalwaterketen We nodigen verschillende klassen van de basisscholen uit. Ook de onderbouw van het voortgezet onderwijs krijgt een uitnodiging.

41

Bewustwording en educatie Om de bewustwording van klimaatverandering te bevorderen ondernemen we verschillende acties. We communiceren en geven educatie via onderstaande acties: 

Tegel eruit plant erin

Regentonnen

Week van het water

Intensiveren publicaties over riolering en water.

Wat willen we bereiken? Grondwater: Het beperken van grondwateroverlast en -onderlast De gemeente is bij wet verplicht het grondwater van perceel eigenaren te ontvangen in het openbaar gebied. De gemeente kan wel regels stellen aan de manier waarop het water wordt aangeboden. Wat gaan we daarvoor doen? Het aanbrengen van overnamepunten grondwater voor inwoners bij wateroverlast. Nemen inwoners maatregelen om grondwater af te voeren dan zorgt de gemeente dat het grondwater afgevoerd kan worden. Bij droogte streven we naar maatwerk. Infiltreren van regenwater Binnen klimaatadaptatie infiltreren we zoveel mogelijk hemelwater. Dit doen we door minder verharding, meer groen, wadi's en infiltratieriolen aan te leggen. Bij investeringen beschrijven we de specifieke maatregelen. Verminderen aantal aangesloten vierkante meters verharding Bij de herinrichting van de openbare ruimte proberen we de verharding te verminderen. De verhardingen vervangen we door groen. De overgebleven verharding koppelen we af. De te nemen maatregelen zijn afhankelijk van het infiltrerend vermogen van de bodem. Wat willen we bereiken? Hemelwater: Het beperken van wateroverlast Het klimaat verandert. Daarom rekenen we het rioolstelsel door met intensievere buien. Er is wateroverlast als inwoners en bedrijven schade krijgen aan hun eigendommen door neerslag. Water op straat is dus geen overlast, alleen lastig.

42

Wat gaan we daarvoor doen? Aanleggen gescheiden stelsel met een capaciteit van minimaal bui 9 (bui komt gemiddeld eens per vijf jaar voor). Deze capaciteitsvergroting beperkt de wateroverlast. Intensievere buien kunnen nog steeds overlast veroorzaken. Bij investeringen gaan we verder in op de expliciete projecten. Wat willen we bereiken? Oppervlaktewater: Het watersysteem biedt voldoende veiligheid tegen hoogwater en is klimaatbestendig ingericht Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren van het baggerbeheerplan. We baggeren B-watergangen binnen stedelijk gebied. Dit werk voeren we verdeeld over enkele jaren uit. Wat willen we bereiken? Samenwerking: Door samen te werken met drie gemeenten en twee waterschappen de kosten voor waterbeheer minder te laten stijgen De doelstelling minder meerkosten is bereikt. Wel zetten we de samenwerking voort. De thema’s die spelen richten zich steeds meer op de toekomst. Wat gaan we daarvoor doen? Voortzetten van de regionale samenwerking klimaat Op regionaal niveau (Samenwerking in de waterketen) gelden een aantal uitgangspunten om klimaatadaptatie mogelijk te maken . Deze uitgangspunten namen we op in het Bestuursakkoord Water "Water met vuur" (ondertekend voorjaar 2011). Sinds 2021 geven we invulling aan de uitwerking van het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (DPRA 2018).

Om in aanmerking te komen voor cofinanciering door het rijk en provincie stelt ons college een uitvoeringsprogramma DPRA vast. Actualiseren Water- en Rioleringsplan 2022 is het einde van de planperiode van het Water- en Rioleringsplan 20182022. In 2022 actualiseren we het plan. Hierbij bekijken we of we de koppeling met het omgevingsplan al kunnen maken. Tevens nemen we de Deltaplan 43

ruimtelijke adaptatie (DPRA) mee. Het DPRA doen we gezamenlijk met andere gemeenten. Wat gaat het kosten? Tabel Prg.2-2 Realisatie

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Wegen en Verkeer

5.975.041

3.963.456

4.026.840

3.987.003

3.978.022

3.986.607

Groen en speelvoorzieningen

2.388.533

2.340.646

2.539.784

2.252.420

2.274.168

2.260.850

Water

2.374.924

2.016.876

2.139.779

2.082.665

2.036.745

2.117.942

Totaal lasten

Wegen en Verkeer

10.738.497 8.320.977 8.706.403 8.322.089 8.288.936 8.365.398

2.388.665

207.839

95.909

95.909

95.909

95.909

85.062

119.826

119.179

119.179

119.179

119.179

Water

3.164.373

2.817.269

2.897.904

2.880.095

2.868.406

2.944.786

Totaal baten

5.638.100 3.144.934 3.112.992 3.095.183 3.083.494 3.159.874

Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves

5.100.397 5.176.044 5.593.411 5.226.906 5.205.442 5.205.524

Saldo mutaties reserves

-421.424

Saldo van baten en lasten

4.678.973 4.101.763 4.662.965 4.577.605 4.556.141 4.556.223

Groen en speelvoorzieningen

1.074.281

-930.446

-649.301

-649.301

-649.301

44

3. Ruimte, wonen en economie Inleiding Inleiding De hoofddoelstelling van het programma is: 

Het bevorderen van economische vitaliteit en werkgelegenheid in Drimmelen in een proactieve houding

Drimmelen recreatief op de kaart zetten en de kansen benutten van het Nationaal Park De Biesbosch

Drimmelen profileren als aantrekkelijke woongemeente

Zorgen voor de bouw van voldoende woningen in alle kernen en in alle prijsklassen. Hierbij is gasloos en energie neutraal bouwen het uitgangspunt. Waar mogelijk wordt levensloopbestendig gebouwd

Drimmelen energie neutraal in 2040.

In het coalitieprogramma Een mooi en gezond Drimmelen maken we SAMEN ! staat: Het bevorderen van de economische vitaliteit en werkgelegenheid in Drimmelen in een proactieve houding. Drimmelen recreatief op de kaart zetten en de kansen benutten van Nationaal Park De Biesbosch. We zorgen voor de bouw van voldoende woningen in alle kernen en in alle prijsklassen. Hierbij is gasloos en energie neutraal bouwen het uitgangspunt en waar mogelijk levensloopbestendig. Het programma is uitgewerkt in vijf thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende sub-doelstellingen: 1. Versterken vrijetijdseconomie 2. Versterken economische structuur 3. Wonen 4. Duurzaamheid 5. Leefomgeving. 3.1 Versterken vrijetijdseconomie Wat willen we bereiken? Drimmelen recreatief op de kaart zetten Drimmelen recreatief op de kaart zetten en de kansen benutten van Nationaal Park De Biesbosch.

45

Wat gaan we daarvoor doen? Biesboschjaar 2021 In 2021 was het 600 jaar geleden dat de Sint-Elisabeths-vloed (19 november 1421) plaatsvond. In 2021 en 2022 worden diverse activiteiten georganiseerd om dit te herdenken. Het programma wordt opgesteld en uitgevoerd door actieve bewoners, bedrijven en organisaties. Omdat de herdenking van de SintElisabeths-vloed een regionale aangelegenheid is vindt er regionaal afstemming plaats over het programma. Nota Vrijetijdseconomie In juni 2021 is de nota Vrijetijdseconomie en het bijbehorende uitvoeringsplan vastgesteld door de gemeenteraad. De uitvoering doen we samen met de recreatieondernemers en belangenverenigingen. Als eerste zullen de onderwerpen ‘toeristisch profiel’ en ‘marketing en communicatie’ worden opgepakt. Realisatie voetveer en verkenning toeristische mogelijkheden Hofmansplaat In 2020 is in overleg met Staatsbosbeheer een ambitieplan opgesteld voor de Hofmansplaat. Op basis van dit ambitieplan is in 2021 aan bureau Bloc opdracht gegeven om de haalbaarheid te onderzoeken van het in de vaart zetten van een pontje en de ontwikkeling van de Hofmansplaat. In 2021/2022 zal gestart worden met de uitvoering van fase 1. Deze eerste fase omvat in ieder geval een voetveer van Drimmelen naar de Hofmansplaat. Op de Hofmansplaat komen onder meer voetpaden en informatiepanelen.

De plannen passen binnen het concept-zoneringsplan van de Biesbosch. Samenwerking NLDelta De partners in NLDelta werkten in de afgelopen jaren toe naar de status van Nationaal Park nieuwe stijl. In 2021 is gebleken dat een breed draagvlak voor deze statusaanvraag nog ontbrak. Er worden gesprekken gevoerd over de reikwijdte en governance of organisatiestructuur. Voor onze gemeente zijn een duidelijke positionering van de Biesbosch, een compacte structuur en een duidelijke focus van NLDelta van groot belang. In 2022 worden de gesprekken over NLDelta voortgezet en moet blijken of dit leidt tot een statusaanvraag voor een Nationaal Park nieuwe stijl. Samenwerkingsvorm De Biesbosch In 2020 is een nieuwe samenwerkingsovereenkomst (SOK) vastgesteld voor de Biesbosch. In de SOK participeren Staatsbosbeheer en de drie Biesboschgemeenten. Vanuit de SOK partners is een Biesboschregisseur aangesteld die in 2021 heeft gebouwd aan een breed Biesboschnetwerk. In dit netwerk participeren alle partijen die zich betrokken voelen bij het gebied. 46

Ondernemers, watersporters, andere gebruikers, vrijwilligers, natuurorganisaties sluiten zich hierbij aan. Een gebiedsvisie en een uitvoeringsprogramma zijn opgesteld om richting te geven aan het Biesboschnetwerk. Begin 2022 zal de Biesboschvisie worden voorgelegd aan de gemeenteraad. In 2022 wordt gestart met de uitvoering van het uitvoeringsplan van de Biesboschvisie. Wat willen we bereiken? Verbeteren toeristische infrastructuur en bereikbaarheid Wat gaan we daarvoor doen? Aanlegplaatsen en afmeervoorzieningen Biesbosch Op basis van het vast te stellen recreatief zoneringsplan voor de Biesbosch wordt in 2022, in overleg met Staatsbosbeheer en de twee andere Biesboschgemeenten, in beeld gebracht hoe het staat met de kwaliteit van en de behoefte aan aanlegplaatsen en afmeervoorzieningen. Herinrichting Ameroever kop buitenhaven Lage Zwaluwe In 2021 is er een plan ontwikkeld voor een groene en recreatieve inrichting van de kop van de buitenhaven Lage Zwaluwe. Het plan is opgesteld in samenwerking met betrokken ondernemers en inwoners van Lage Zwaluwe. In 2022 wordt het plan uitgevoerd. Herontwikkeling Kleine Schans / Zuidwaterlinie In 2021 is het plan voor de Kleine Schans bijgesteld op basis van het beschikbaar budget. Het plan wordt in 2022 uitgevoerd. Om meer bekendheid te geven aan de Kleine Schans wordt samengewerkt binnen het project Zuiderwaterlinie.

Jachthaven Biesbosch Met de ontwikkelaar, Jachthaven Biesbosch, loopt overleg over De Schakel en De Amerlandtong. Die gesprekken hebben tot doel het havenhart recreatief te versterken en recreatiewoningen te realiseren. Naar verwachting zullen de plannen voor de Schakel in 2022 worden vertaald in een bestemmingsplan. Ontwikkeling Degaterrein en omstreken Voor het Degaterrein in Lage Zwaluwe is in 2018 een bestemmingsplan vastgesteld voor zogeheten watergebonden bedrijvigheid. In 2021 is één kavel op het Degaterrein verkocht. Er staat dan nog één kavel van 1050 m2 in de verkoop. Voor deze kavel is belangstelling vanuit de markt. Als het gebied is

47

ingevuld met bedrijven wordt de wandelroute 'het rondje om de haven' aangelegd en kan het project worden afgerond. Toeristische infrastructuur In 2020 is een Toeristisch-recreatief Effect Onderzoek (TEO) uitgevoerd. De resultaten zijn verwerkt in de nota Vrijetijdseconomie. De inzet is om het aantal overnachtingsmogelijkheden verder te vergroten. Vanuit de gemeente stimuleren en faciliteren we initiatieven op dat gebied. Verbetering jachthaven Terheijden In 2020 zijn er verbeteringen doorgevoerd in de haven van Terheijden. De plannen voor de dijkverzwaring rond de haven zijn in voorbereiding. De dijkverzwaring is een project van het waterschap en heeft grote invloed op het beeld van de haven Terheijden. Onze inzet is om de overlast zoveel mogelijk te beperken en de kwaliteit van de haven en zijn omgeving zoveel mogelijk in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren. Verbetering parkeren en openbare ruimte Oude Haven Drimmelen In 2021 is het parkje aangelegd. Het kreeg de naam Het Havenpark. Dit jaar start ook de aanleg van de Wandelpromenade en de Havenkade. In 2022 is de Biesboschweg aan de beurt om heringericht te worden. Verkenning nieuw Biesbosch bezoekerscentrum Drimmelen In 2021 is een verkenning opgestart naar de toekomst van het bezoekerscentrum in Drimmelen. De verkenning wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met Staatsbosbeheer en andere betrokkenen.

De verkenning wordt in 2022 afgerond. Zonering Biesbosch In 2021 is het concept-plan voor de recreatieve zonering van de Biesbosch toegelicht door Staatsbosbeer. Op aandringen van de gemeenteraad gaat Staatsbosbeheer het concept-zoneringsplan herzien en bespreken met de Biesboschgemeenten (Altena, Dordrecht en Drimmelen) en het Biesboschnetwerk (ondernemers, gebruikers en vrijwilligers uit het gebied). Het aangepaste zoneringsplan zal begin 2022 worden aangeboden aan de gemeenteraad. De gemeenteraad krijgt daarbij de gelegenheid om wensen en bedenkingen kenbaar te maken.

48

Prestatie-indicator Prestatie-indicator

Werkelijk 2020

Begroot 2021

Begroot 2022

64

117

119

Inkomsten toeristen-belasting (x € 1.000)

3.2 Versterken economische structuur Wat willen we bereiken? Bevorderen vitaliteit en werkgelegenheid Het bevorderen van de economische vitaliteit en werkgelegenheid in Drimmelen (met een proactieve houding). Wat gaan we daarvoor doen? Arbeidsmigranten De gemeenteraad heeft aangegeven de verhuur van kamers in goedkope woningen niet meer te willen toestaan in de kernen, zodat goedkope woningen niet meer kunnen worden verhuurd aan arbeidsmigranten. Om dit mogelijk te maken wordt in 2022 een paraplubestemmingsplan opgesteld. 'Kamergewijze verhuur' aan arbeidsmigranten en andere doelgroepen is dan niet meer toegestaan. Nota economie De gemeenteraad stelde in juni 2021 de Economisch nota en een bijbehorend uitvoeringsprogramma vast. Het uitvoeringsprogramma kent acties op het gebied van ondernemerschap en werkgelegenheid, centrumgebieden, bedrijventerreinen en buitengebied. Samen met ondernemers, ondernemersverenigingen en stakeholders zoals het onderwijs zijn we aan de slag om de acties uit het uitvoeringsprogramma te realiseren. De nota en het uitvoeringsprogramma worden in 2023 geëvalueerd. In 2020 zijn we gestart met het ondernemersloket. Dit bouwen we de komende tijd verder uit. Samen met de ondernemers(verenigingen) onderzoeken we de mogelijkheid om een platform ZZP’ers te creëren.

De nota EZ en de Omgevingsvisie voorzien uitbreiding voor de bedrijventerreinen Brieltjenspolder en Thijssenweg. In 2022 worden de mogelijkheden verder in beeld gebracht. Voor het kernwinkelgebied van Made wordt onderzocht of de centrumfunctie kan worden versterkt door het toevoegen van andere functies zoals wonen. Realisatie Breedband in buitengebied In 2021 startten we met de aanleg van glasvezel in het buitengebied. De netbeheerder heeft inmiddels ook besloten de kernen aan te sluiten. Het glasvezelproject wordt in 2022 afgerond.

49

Sociaal- cultureel dorpshart Made Na jaren van voorbereiding zal in 2022 daadwerkelijk de bouwwerkzaamheden in het dorpshart van Made van start gaan. Naast de restauratie en herbestemming van de Bernarduskerk tot nieuw sociaal cultureel centrum zal in het zuidelijk deel van het Gaymansplantsoen ook de bouw van 9 sociale huurwoningen en 2 grondgebonden woningen beginnen. 3.3 Wonen Wat willen we bereiken? Voldoende woningen bouwen in alle kernen en alle prijsklassen Wat gaan we daarvoor doen? Realisatie van CPO en modulaire bouwen We zetten in op realisatie van een CPO-project in Lage Zwaluwe. Verder lopen er gesprekken met CPO-Ecowijk Drimmelen en ontwikkelaars. Op het E-veld in Terheijden realiseren we 5 tiny houses. De belangstelling hiervoor is groot. In het najaar 2021 wordt het Programma Wonen opgesteld. In dit programma wordt onder andere aandacht besteed aan CPO, tiny houses en modulair bouwen. Realisatie van minimaal 100 nieuwbouwwoningen In het Coalitieakkoord is vastgelegd om gemiddeld 100 woningen per jaar te bouwen. De raad heeft onder andere bij de behandeling van de ontwerp Omgevingsvisie de ambitie uitgesproken om ook voor de regio een aantal woningen te willen bouwen. De ambitie is om tot 2030 150 woningen per jaar te bouwen. De nadruk ligt daarbij op de periode tot 2025. Dat is gemiddeld 150 woningen per jaar.

Om deze aantallen te kunnen halen worden meerdere plannen in procedure gebracht. Qua planvorming is er een overcapaciteit omdat ongeveer een derde van de plannen niet doorgaat. In 2022 wordt weer een woon- en energiebeurs georganiseerd. Plannen in procedure Voor de grote plannen zoals de Verlengde Elsakker, de Kloosterhof en Dorpshart Made, zijn de bestemmingsplannen in 2022 naar verwachting onherroepelijk. Ook worden voor een aantal kleinere (particuliere) bouwplannen de procedures afgerond. Het gaat om bijna 200 woningen. Daarmee is er een flinke toevoeging van 'harde plancapaciteit' in 2022. In 2022 worden ook stappen gezet in de procedures voor woningbouw op onder andere de locaties Made Oost II, Vogelstraat in Wagenberg, de Lageweg en Kalkvliet-Munnikenhof in Terheijden en de landtongen in Drimmelen. Voor Hooge Zwaluwe wordt samen met het dorp gekeken naar mogelijke bouwlocaties. Nieuwbouw In 2022 verwachten we, onder andere op basis van verleende vergunningen, dat 50

er 175 à 200 woningen worden opgeleverd. Deze worden gebouwd in verschillende (lopende) bouwprojecten in de verschillende dorpen. We informeren de raad regelmatig over de voortgang door middel van raadsinformatiebrieven. Eén van de aandachtpunten is het woonwagenkamp Plukmade. Er is grote behoefte aan uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen. Onderzocht wordt of uitbreiding mogelijk is binnen de financiële kaders van de gemeente en de regelgeving van de Provincie. Programmering In 2021 wordt op basis van de woonvisie en de dan vastgestelde omgevingsvisie een actualisering van de woningbouwprogrammering opgesteld. Met de woningbouwprogrammering zal per dorpskern actief gestuurd worden op de verdeling van woningen en de realisatie van projecten in de komende jaren. Het programma Wonen is één van programma’s in het kader van de nieuwe Omgevingswet. Organisatie De ambitie om gemiddeld 150 woningen per jaar te bouwen vraagt om versterking van de gehele keten van de woningbouwprogrammering. Van planjurist tot verkeersadviseur en bouwplantoetser. We hebben voldoende capaciteit nodig om de ambities waar te maken. In 2021/2022 zullen maatregelen genomen worden om de organisatie te versterken. Verder zullen de projecten worden geprioriteerd. Nota Grondbeleid In samenhang met de actualisatie van de woningbouwprogrammering zal ook de nota Grondbeleid worden herzien.

Daarin staat de vraag centraal of wij in de toekomst en een actiever grondbeleid willen voeren. Prestatie-indicator

Prestatie-indicator Aantal opgeleverde nieuwbouw woningen en appartementen

Werkelijk 2020 Begroot 2021 Begroot 2022 89

100

150

3.4 Duurzaamheid Wat willen we bereiken? Drimmelen energieneutraal in 2040 In 2018 is het werkveld van de Energietransitie enorm sterk in beweging gekomen. Om actief aan de slag te gaan met de raadsmotie 'dorpen in 2040 energieneutraal’ en om initiatieven van bewoners en bedrijven te ondersteunen, is bij de Kadernota 2020 extra ambtelijke capaciteit beschikbaar gesteld voor 2020 en 2021.

51

Wat gaan we daarvoor doen? Afvalscheiding De looptijd van het beleidsplan afvalinzameling verlengden we tot eind 2022. In 2022 werken we aan een nieuw beleidsplan, waarbij de focus niet alleen ligt op afvalinzameling, maar ook op afvalverwerking en recycling. We werken regionaal samen om te kijken of we m.b.t. inzameling, verwerking en recycling stappen kunnen zetten door de krachten te bundelen. We namen in 2021 maatregelen rond communicatie en het vergroten van het gemak voor onze inwoners rond afvalscheiding. Deze zetten we door in 2022. Drimmelense Energie Agenda (DEA) Het Drimmelens Energie Akkoord (DEA) is in 2020 afgerond en door diverse partijen ondertekend. De uitvoering van het DEA krijgt in 2022 verder vorm via het project 'Plan van aanpak Energieneutrale Dorpen'. Daarnaast sluiten de collectieve acties van de gemeente, gericht op besparen en isoleren, goed aan bij de ambities van dit akkoord. Dat geldt ook voor onze opgave binnen de Regionale Energie Strategie (RES) West-Brabant: het stimuleren van (grootschalig) zon op dak. In 2022 geven we ook concreet handen en voeten aan het project ‘Slimme Stappen A16’. Dat project doen we samen met de provincie en de gemeenten Zundert, Breda en Moerdijk. Dit project heeft als doel om een deel van de opbrengst van de windmolens langs de A16 aan te wenden voor verduurzaming van woningen en vermindering van aardgasverbruik.

Hiermee geven we gehoor aan één van de belangrijkste wensen van lokale bewonersgroepen. Energie neutrale dorpen In 2020 en 2021 hebben de vijfwerkgroepen gewerkt aan actieplannen voor het realiseren van energie-neutrale dorpen. De actieplannen zijn in juni 2021 gepresenteerd aan de raad. De werkgroepen pakken hun acties op met de gemeente in 2021 en 2022. We stellen hiervoor een uitvoeringsagenda op. Sommige acties zijn specifiek voor een bepaald dorp, andere acties gelden voor de hele gemeente. De werkgroepen worden ook in 2022 ondersteund vanuit de gemeente, waarbij hun input ook wordt meegenomen in het project Transitievisie Warmte. Proeftuin aardgasvrije wijken Het Traais Energie Collectief (TEC) en de gemeente Drimmelen werken intensief samen om het dorp Terheijden energieneutraal te maken. TEC richt zich als energiecoöperatie op vier pijlers: warmte, wind, zon en besparing. De eerste fase (1.1) van dit ambitieuze traject - een warmtenet van een kilometer in het centrum - is inmiddels afgerond, waardoor 126 woningen kunnen worden aangesloten op het duurzame netwerk.

52

De planning is dat na Fases 1.2 en 1.3 (najaar 2021) en Fases 2 en 3 (voorjaar 2022) het aantal aardgasvrije panden uitkomt op ruim 500. De verwachting is dat deze woningen en gebouwen tussen 2022 en 2024 worden aangesloten op het warmtenet. Daarna volgen de overige 2.000 panden in Terheijden. De planning van de werkzaamheden én de aansluitingen is sterk afhankelijk van een aantal factoren, waaronder de realisatie van de zogeheten energiebrouwerij en zonnepark De Bergen. Zonder dit 'warmtestation' aan de Schansstraat, kan TEC geen warmte leveren en dus geen aansluitingen realiseren. Programma Duurzaamheid Op 25 maart 2021 stelde de gemeenteraad het Programma Duurzaamheid (de Duurzame Big Five van Drimmelen) vast. In dit programma staan ambities, doelstellingen en maatregelen voor de thema’s: energietransitie, duurzaam ondernemen en circulariteit, natuur en biodiversiteit, klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit. Een programmateam bewaakt de voortgang van de uitvoering, stemt af, benut koppelkansen en houdt overzicht. Er wordt ook een plan van aanpak gemaakt voor de periode tot en met 2022. Daarnaast worden in 2021/eerste helft 2022 nog indicatoren opgesteld. Met deze indicatoren kunnen we de uitvoering van het programma meten en bijsturen waar nodig. Een communicatieaanpak is onderdeel van dit plan van aanpak.

Het jaar 2022 staat in het teken van de uitvoering van dit plan van aanpak en daarmee dus het Programma Duurzaamheid. Hierbij wordt nadrukkelijk de samenleving van Drimmelen betrokken, de gemeente kan dit niet alleen. Ook ondersteunen we initiatieven die bijdragen aan het halen van onze ambities en doelstellingen zoveel als mogelijk. Het programmateam combineert de uitvoering en de communicatie/participatie waar het kan op een slimme manier. In 2022 bekijkt het programmateam ook nog wat er nog meer nodig is om de ambities en doelstellingen uit het Programma Duurzaamheid te halen. Energieloket Drimmelen Via het energieloket kunnen eigenaren van bestaande woningen informatie vinden over energiebesparingsmogelijkheden een huisscan laten uitvoeren, een afspraak maken met een energieambassadeur en offertes aanvragen voor energiebesparingsmaatregelen. In 2021 zetten we de samenwerking met het Regionaal Energieloket naar verwachting voort. Regionale energiestrategie (RES) De RES 1.0 van West-Brabant is door alle 16 gemeenteraden, twee waterschappen en de provincie vastgesteld en inmiddels aangeboden aan het rijk. De gemeenten scharen zich achter de regionale opgave, ook al zijn bij een aantal gemeenten moties en/of amendementen aangenomen. Voor de gemeente

53

Drimmelen blijft de opgave voor 2030: 8 windmolens langs de A16, een zonnepark in Terheijden en de realisatie van grootschalig zon op dak (23 GWh). De RES-organisatie en wij als gemeente zien echter wel een tweetal serieuze knelpunten voor 2022 en verder, die een succesvolle uitvoering van de regionale opgave in de weg kunnen staan. Zo is de transportschaarste op het elektriciteitsnet in West-Brabant het afgelopen jaar onverwacht en enorm toegenomen, waardoor energieprojecten in de knel komen. Daarnaast is de conclusie dat de energietransitie voor gemeenten - vanwege de zeer hoge uitvoeringskosten - onhaalbaar is zonder een forse bijdrage van het rijk. Beide knelpunten zijn formeel teruggekoppeld aan rijk en provincie. Transitievisie Warmte In 2021 is de Transitievisie Warmte (TVW) opgesteld, samen met diverse stakeholders. In de visie wordt opgenomen welke dorpen / buurten wanneer aardgasvrij zullen worden. Voor de korte termijnplanning wordt ook opgenomen aan welke alternatieve bronnen gedacht wordt. In 2022 werken we de TVW uit in Wijk Uitvoeringsplannen (WUP), waarbij bewoners, de werkgroepen END en andere stakeholders nadrukkelijk worden betrokken. Verduurzaming Amerwarmtenet In 2021 starten meerdere toestemmingsprocedures voor het Geothermieproject Plukmade (=diepe aardwarmte) in het glastuinbouwgebied Plukmade.

Concrete ontwikkeling van een Biomassainstallatie is afhankelijk van de procedure rond de natuurvergunning. Met de partners van de Samenwerking Verduurzaming Amernet werken we samen aan het duurzaam voortzetten van het Amerwarmtenetwerk (waar onze glastuinders 33% van afnemen) op basis van het Transitieplan Amernet. Verduurzaming bedrijven De hoofdlijnen en ambities van duurzaam ondernemen uit de sessies van de omgevingsvisie zijn uitgewerkt in concrete acties en projecten. Deze zijn opgenomen in de nota's Economie en Vrijetijdseconomie. In 2022 gaan we aan de slag met een energieloket voor bedrijven, omdat we veel kansen zien voor bijvoorbeeld het verduurzamen van bedrijfsgebouwen en we onze ondernemers daarbij graag willen ondersteunen. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed De verduurzaming van het gemeentehuis is afgerond. Vanwege covid-19 heeft een aanpak van andere gemeentelijke gebouwen stilgelegen, maar de verwachting voor 2022 is dat we hierin, samen met de beheerders, duurzame stappen maken.

54

Windenergie De Raad van State heeft uitspraak gedaan in de beroepsprocedure van het provinciaal inpassingsplan Wind A16 en de gecoördineerd behandelde omgevingsvergunningen. De door de provincie Noord-Brabant verleende vergunningen zijn onherroepelijk. In 2021 zijn de ontwikkelaars gestart met de voorbereidingen van de bouw van de windmolens. In 2022 worden de windmolens opgeleverd. De lokale participatie wordt verder uitgewerkt. Subsidieregeling Groene Daken De gemeenteraad besloot bij de Kadernota 2022 om subsidie te gaan verlenen voor de aanleg van groene daken. De regeling wordt uitgewerkt, waarna de gemeenteraad deze vast kan stellen. De uitvoering van de regeling, en daarmee het verstrekken van de subsidies aan onze inwoners, vindt plaats in 2022 en 2023. 3.5 Leefomgeving Wat willen we bereiken? Drimmelen profileren als een aantrekkelijke woongemeente met een vitaal buitengebied Wat gaan we daarvoor doen? Inventarisatie VAB-locaties Door bureau Beeckk wordt in 2021 een onderzoek uitgevoerd naar de VABlocaties en ontwikkelmogelijkheden in onze gemeente. Dat onderzoek geeft inzicht in de omvang van de problematiek en biedt bouwstenen voor mogelijke oplossingen. Op basis van deze bouwstenen worden in overleg met betrokken eigenaren locatiegerichte oplossingen ontwikkeld. Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 juli 2022.

In 2021 vind het grootste deel van de invoering plaats. Vanaf 1 januari 2022 tot 1 juli 2022 werken we al zoveel mogelijk in de geest van de Omgevingswet. Door het uitstel loopt een aantal invoeringsactiviteiten door in 2022. Het gaat dan om: • het testen van de nieuwe werkprocessen. Dit doen we al in 2021, maar dit loopt door in 2022; • het testen en aanpassen van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en de gemeentelijke software; • het maken van vragenbomen (soort vergunningencheck) voor onze top 10activiteiten (zoals de aanvraag voor het kappen van een boom). Dit willen we in het eerste kwartaal van 2022 afronden, zodat we daarna nog de tijd hebben om dit te testen. 55

• borging in de organisatie van het werken volgens de Omgevingswet; • vaardigheidstrainingen. De trainingen basiskennis worden in 2021 afgerond. In 2021 wordt ook een start gemaakt met de vaardigheidstrainingen, dit loopt door in 2022; • het opstellen van het participatiebeleid. Door het uitstel schuiven de volgende werkzaamheden door naar 2022: • de verdiepingsopleidingen voor onze medewerkers. Deze kunnen het beste zo kort mogelijk op de inwerkingtreding plaatsvinden; • het vaststellen van de legesverordening op basis van de Omgevingswet. De voorbereiding hiervoor start al wel in 2021; • het vaststellen van de aangepaste verordeningen, de voorbereidingen starten al wel in 2021; • het kantelmoment voor het niet meer aannemen van bestemmingsplanprocedures voor nieuwbouwprojecten schuift een half jaar door (naar 1 januari 2022); • de communicatiecampagnes voor onze inwoners en ondernemers. Ook de voorbereidingen voor het omgevingsplan lopen door in 2022. Vanaf 1 juli 2022 hebben we een tijdelijk omgevingsplan. Maar uiterlijk 31 december 2029 moet er een omgevingsplan nieuwe stijl (een omgevingsplan dat volledig voldoet aan de Omgevingswet) zijn. Het plan van aanpak (transitieplan) hiervoor maken we in 2022 af en leggen we dan ter besluitvorming voor. Daarna volgt uitvoering van dit plan van aanpak.

Het kan zijn dat het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) op 1 juli 2022 nog niet helemaal op orde is. Naast het DSO moeten we dan werken met tijdelijke alternatieve maatregelen. Als dit zo is, moeten wij deze in het laatste kwartaal van 2021 en in de eerste helft van 2022 invoeren en testen. Ook moeten medewerkers hiermee oefenen. In de eerste helft van 2022 komt er een nazorgplan. In dit plan staat hoe we de invoering van en het werken met de Omgevingswet na 1 juli 2022 kunnen doorontwikkelen. Voor de invoering van de Omgevingswet is een invoeringsbudget beschikbaar gesteld van bijna 1 miljoen euro over de jaren 2017 t/m 2021. Uit dit invoeringsbudget zijn/worden onder andere de omgevingsvisie, het transitieplan omgevingsplan, de opleidingen, de implementatie van de digitaliseringskant (plansoftware, vergunningen- , toezicht- en handhavingssysteem, DSO, toepasbare regels/vragenbomen top 10-activiteiten en diverse koppelingen) en communicatie-activiteiten betaald. Vanwege uitstel van de Omgevingswet is het de bedoeling het restant van het invoeringsbudget over te hevelen naar 2022.

Ook voor de structurele effecten is al een en ander geborgd: • 2 fte voor functioneel beheer; • structureel € 130.000 voor beheer van het DSO, de bruidsschat, koppelingen en dergelijke; • structureel budget voor het opstellen van het omgevingsplan nieuwe stijl (circa € 50.000 structureel); • € 100.000 structureel voor invulling (nieuw) beleid.

56

Toezicht en handhaving In 2020 is het vernieuwde VTH beleid 2020-2024 vastgesteld door het college. jaarlijks wordt het VTH-beleid door vertaald in een integraal uitvoeringsprogramma voor VTH. Zo ook in het jaar 2022. Prestatie-indicator Prestatie-indicator

Werkelijk 2020

Reguliere procedure omgevingsvergunning: gemiddelde doorlooptijd vergunningverlening (in weken)

Begroot 2021

Begroot 2022

7,0

7,0

Wat gaat het kosten? Tabel Prg.3-2 Realisatie

Begroting

Begroting

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Versterken vrijetijdseconomie

499.642

937.605

477.597

477.943

477.754

483.147

Versterken economische structuur

278.831

280.461

221.976

223.916

223.840

223.754

Ruimte

1.289.879

1.756.030

1.043.941

1.060.286

1.062.768

1.052.478

Wonen

4.038.586

4.814.795

6.977.265

3.075.767

2.027.300

893.936

Duurzaamheid

3.975.960

3.779.189

3.033.950

2.991.511

2.969.343

2.959.507

Leefomgeving

1.410.568

1.607.032

1.770.667

1.459.076

1.322.320

1.337.521

Totaal lasten

Begroting Begroting Begroting

11.493.466 13.175.112 13.525.397 9.288.499 8.083.325 6.950.343

Versterken vrijetijdseconomie

190.240

227.368

231.580

231.580

231.580

231.580

Versterken economische structuur

664.393

45.776

36.338

36.338

29.488

29.488

Ruimte

14.438

5.350

20.631

20.631

20.631

20.631

Wonen

3.647.151

4.702.617

7.543.540

2.368.643

1.771.218

274.712

Duurzaamheid

3.940.487

3.678.067

3.569.580

3.561.096

3.554.446

3.540.642

Leefomgeving

851.917

1.047.180

1.299.078

929.078

602.373

602.373

Totaal baten

9.308.626

9.706.358 12.700.748 7.147.367 6.209.737 4.699.427

Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves

2.184.840

3.468.755

Saldo mutaties reserves

-717.382 -1.059.577

1.239.770

Saldo van baten en lasten

1.467.458

2.064.418 2.101.413 2.151.136 2.181.821

2.409.178

824.649 2.141.132 1.873.588 2.250.915

-39.719

277.548

-69.094

57

4. Sociaal domein Inleiding Inleiding De hoofddoelstelling van het programma is: We hebben een inclusieve samenleving, waarbij iedereen ongeacht leeftijd, sociale klasse, afkomst of beperking, in de gemeente Drimmelen mee kan doen aan activiteiten op het gebied van onderwijs, werk, sport en ontmoeting, zorg en welzijn. Iedereen neemt hierbij zijn eigen verantwoordelijkheid en ondersteunt de mensen in zijn omgeving. Mensen die het niet redden met hulp van mensen uit hun omgeving of algemene voorzieningen, krijgen ondersteuning van de gemeente. In het coalitieprogramma Een mooi en gezond Drimmelen maken we SAMEN ! staat: Drimmelen is een gemeenschap waar mensen naar elkaar omkijken en waar we er samen voor zorgen dat iedereen mee kan doen aan alles wat een samenleving maakt. Om dat in de toekomst ook zo te houden, willen we stevig inzetten op preventie en innovatie binnen alle onderdelen. Sport en cultuur met sportieve en culturele evenementen zijn belangrijke dragers van een gezonde, gelukkige en vitale samenleving. We willen een relatie leggen met de ambities in het sociale domein. Onze buurthuizen dragen bij aan ontmoeten, meedoen en gezelligheid. Het stimuleren van sport, ontmoeten, cultuur en hiervoor ruimten faciliteren die zo optimaal mogelijk benut worden. De gemeente richt zich primair op breedtesport en faciliteert evenementen.

Het programma is uitgewerkt in vijf thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende subdoelstellingen: 1. Opgroeien en opvoeden 2. Zorg voor kwetsbare burgers 3. Participatie door werk en maatschappelijke inzet 4. Sport en bewegen 5. Sociaal culturele accommodaties. 4.1 Opgroeien en opvoeden De gemeenteraad heeft begin 2021 de aanbevelingen van het Rekenkameronderzoek naar “jeugdhulp onder de loep Drimmelen” overgenomen. Een van de aanbevelingen betreft het uitwerken van beleid, uitvoering en financiering in drie delen: voorliggende voorzieningen en preventie, toegang tot jeugdhulp en inzet gespecialiseerde jeugdhulp. De programmabegroting 2022 is de laatste van deze coalitieperiode. Het is

58

daarom niet wenselijk om de opzet van programma 4.1 aan te passen. We zullen dit doen vanaf de nieuwe coalitieperiode bij de begroting 2023. Wat willen we bereiken? Bevorderen gelijke onderwijskansen Het bevorderen van gelijke onderwijskansen voor alle jongeren, zodat zij minimaal een startkwalificatie (= een havo-, vwo- of mbo-diploma vanaf niveau 2) behalen. Wat gaan we daarvoor doen? Uitbreiden Integrale Kind Centra In het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020-2023 staan de uitgangspunten voor de vorming van de Integrale Kind Centra (IKC) in de gemeente Drimmelen. Bij een Integraal Kind Centrum staat de ontwikkeling van kinderen centraal. Onderwijs en kinderopvang werken samen aan een doorgaande leerlijn. Op basis van de uitgangspunten blijven het onderwijs en de kinderopvang in 2022 werken aan de verdere ontwikkeling van IKC's in Drimmelen. Tevens zijn we voortvarend gestart met de voorbereiding van nieuwbouw IKC De Stuifhoek in Made. Daar wordt in 2022 verder aan gewerkt, gericht op een opening van de school in 2023/2024. Verder terugdringen van schoolverzuim en -uitval in nauwe samenwerking met RBL (Regionaal Bureau Leren) We financieren het RBL voor de uitvoering van de leerplichttaken. Voor 2022 heeft het RBL hiervoor de volgende speerpunten vastgesteld: 

Thuiszitters: geen enkel kind zit langer dan drie maanden thuis zonder een passend aanbod van onderwijs en/of zorg. Een sluitende thuiszittersaanpak past bij de ambitie om te komen tot een kanteling van leerplicht naar leerrecht, wat staat voor meer aandacht voor preventie van schooluitval en schoolverzuim.

Sluitend regionaal vangnet voor jongeren van 12 tot 23 jaar: het RBL, onderwijs, sociaal domein en alle andere partners in de verzuimketen spannen zich in om het recht op onderwijs voor alle jongeren te waarborgen. Daarmee wordt geprobeerd jongeren zoveel mogelijk de kans te bieden om een startkwalificatie te behalen.

Overstap onderwijs (aansluiting po en vo, aansluiting vo en mbo en overstap mbo-mbo): de uitval rond de overgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs en in het eerste jaar van het mbo is nog te hoog. Het doel is om door een gezamenlijke inspanning van gemeenten, het onderwijs, de leerlingen en ouders te komen tot een weloverwogen keuze voor vervolgopleidingen.

Aanpak oud-voortijdig schoolverlaters: jongeren die in een eerder schooljaar het onderwijs voortijdig hebben verlaten en hun werk dreigen 59

te verliezen of geen werk hebben, zijn oud-vsv’er. Het RBL brengt deze jongeren in beeld om hen samen met de ketenpartners een beter perspectief te bieden. Onder meer via de NEET-aanpak (Not in Education, Employment or Training). In dit project worden jongeren tussen de 18 en 23 jaar zonder werk, onderwijs, startkwalificatie en uitkering benaderd door middel van huisbezoeken. Het bezoek heeft tot doel om jongeren terug naar school, dus naar een startkwalificatie of naar arbeid te begeleiden. Vergroten bereik voor- en vroegschoolse educatie De gemeente ontvangt extra middelen van het Rijk voor voor- en vroegschoolse educatie (vve). We helpen kinderen met een taalachterstand in de kinderopvang en peuterwerk. Zo krijgen ze een betere start in het basisonderwijs. De gemeenteraad stelde begin 2020 een nieuw beleidsplan vast. Hierin verwerkten we de aanbevelingen van de Onderwijsinspectie en de veranderingen van het landelijke vve-beleid. Zo krijgen kinderen meer uren vve-begeleiding: 16 uur per week in plaats van de huidige 10 uur. Tevens geldt er een verplichte HBO-er voor de kinderopvangorganisaties die VVE aanbieden. In 2022 richten we ons met name op het verbeteren van het netwerk rondom de VVE-kinderen en het inpassen van de verplichte HBO-er. De kinderopvangorganisatie Kibeo is voornemens om ook in Wagenberg weer VVE aan te gaan bieden.

Wat willen we bereiken? Onderwijs faciliteren Het onderwijs in de gemeente in nauw overleg met het werkveld op een goede wijze faciliteren. Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2019-2022 De gemeente is wettelijk verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting binnen haar grenzen op het terrein van nieuwbouw, uitbreiding en vervanging. In 2020 startten we met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) 2020-2023, nadat de gemeenteraad het plan voorjaar 2020 had vastgesteld. Belangrijkste actiepunten zijn de zaken voortvloeiend uit de Visie Made (nieuwbouw voor De Stuifhoek en daarna Den Duin) en de verdere uitvoering van de Integrale Kindcentra (IKC’s). Daarnaast verkennen we de mogelijkheden tot de samenwerking tussen Openbaar en Bijzonder onderwijs in Terheijden op basis van de Visie Terheijden en maken we hierover in 2022 keuzes. Begin dit jaar heeft het Rijk ventilatiesubsidie voor scholen beschikbaar gesteld. Onlangs is de tweede subsidietranche ingegaan. Stichting Katholiek Onderwijs Drimmelen (SKOD) verwacht een subsidieaanvraag te doen voor nog 2 scholen. Daarbij is naar verwachting een bijdrage van de gemeente nodig om de gehele casus haalbaar te maken. Een nadere uitwerking volgt later.

60

Verbreding natuur- en cultuureducatie Natuur- en cultuureducatie is belangrijk binnen het onderwijs en een bezoek aan de Biesbosch hoort daarbij. Dit staat opgenomen in het coalitieakkoord. De meeste basisscholen in Drimmelen nemen deel aan het zogenaamde Schoolbootproject, waarbij iedere groep 6 een bezoek brengt aan de Biesbosch en een educatief programma volgt. Vanwege de coronamaatregelen is in 2021 geen gebruik gemaakt van dit project. In 2022 geven we hieraan weer uitvoering en vragen we de scholen een bezoek te brengen aan de Biesbosch. Daarnaast promoten we als gemeente zogenaamde groene schoolpleinen, zoals bij basisschool De Windhoek in Terheijden al is gerealiseerd. In samenwerking met de groenpartners zetten we in 2022 de extra middelen voor vergroening schoolpleinen in. Wat willen we bereiken? Ouderen en kinderen helpen in het zelfstandig oplossen van problemen Ouderen en kinderen helpen in het zelfstandig oplossen van uiteenlopende problemen waardoor de instroom van jongeren in de geïndiceerde jeugdzorg zoveel mogelijk wordt beperkt. Wat gaan we daarvoor doen? Beheersing kosten jeugdzorg De gemeente Drimmelen maakt onderdeel uit van de samenwerkingsregio jeugdzorg West-Brabant Oost (WBO). Binnen deze regio maken we samen beleid en regelen we de inkoop van de specialistische jeugdzorg volgens de in 2020 door de gemeenteraad vastgestelde kaders.

De vraag naar jeugdzorg blijft groot en de druk op budgetten hoog. Daarom zijn we medio 2020 gestart met de Taskforce jeugd in samenwerking met gemeente Geertruidenberg. We zijn immers gezamenlijk verantwoordelijk voor de toegang van jeugdzorg, het Centrum Jeugd en Gezin (CJG). De opdracht aan de Taskforce is om lokale beheersmaatregelen in te zetten, in aanvulling op de regionale beheersmaatregelen. Het doel is om kwalitatief goede jeugdzorg te blijven bieden aan jeugdigen in onze gemeenten die dat nodig hebben. Maar hierbij de groei van de kosten voor de niet vrij toegankelijke jeugdzorg te beperken. De jeugdzorg bevindt zich in een belangrijke fase. We ontvangen extra middelen van het rijk voor de jeugdzorg onder voorwaarde van medewerking aan de transformatie van de jeugdzorg. Deze hervorming sluit aan bij de Taskforce en de regionale beheersmaatregelen. Daarnaast gaan we vanaf 2022 extra inzetten op versterking van de zogenaamde voorkant (preventie) om zo te besparen op dure zorg en te voldoen aan de landelijke transformatieopdracht. Dit doen we door continuering en verruiming van de inzet van een praktijkondersteuner jeugd bij de huisarts, uitbreiding formatie jongerenwerk, versteviging van het CJG voor wachtlijstbeheer, extra inzet CJG voor de samenwerking met de scholen in Drimmelen. Voor het laatste onderdeel zetten we de extra Rijksmiddelen NPO 61

(Nationaal Plan Onderwijs) in met als doel normalisering van de zorgvragen en het beter toerusten van de scholen om proactief te kunnen handelen. Per 1 januari 2022 vindt een verandering plaats in het woonplaatsbeginsel. De wijziging heeft alleen (financieel) effect op jeugdigen met een vorm van verblijf. Pas begin 2022 kunnen we zien wat het (financiële) effect werkelijk zal zijn van deze wijziging. Voor de persoonsgebonden budgetten (PGB) wordt een systeemwijziging doorgevoerd (invoering PGB2.0) wat tot meer werk gaat leiden voor onze gemeente, maar wel zorgt voor meer inzicht. In 2022 zal hard gewerkt gaan worden aan het vormgeven van de nieuwe inkoop die gaat gelden vanaf 11-2023. Wij vinden het belangrijk om hier stevig op in te zetten omdat dit een belangrijk sturingsmechanisme is. Daarnaast wordt in jeugdzorgregio WBO geïnvesteerd in de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO). Met de Norm voor Opdrachtgeverschap kunnen gemeenten in de regio, samen met regionale partners, werken aan de ambitie(s) om voor hun inwoners betaalbare, duurzame en kwalitatief goede zorg en ondersteuning mogelijk te maken die aansluit bij de behoeften en mogelijkheden van jeugdigen, ouders en gezin. In regio WBO wordt deze opgave gekoppeld aan het projectplan inkoop 2023. Tevens wordt de toegang verder versterkt.

Met verdere doorontwikkeling van het Jeugd Advies Team (JAT), de Spoed Eisende Zorg (SEZ) en het verder vormgeven van de (regionale) expertise functie geven we de transitie verder vorm en maken we een duidelijke kwaliteitsslag. Doorontwikkeling CJG Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Drimmelen-Geertruidenberg is sinds 2020 een Bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO). Het CJG is hiermee als organisatie klaar voor de toekomst. Er is continuïteit van hulp en ondersteuning met als uitgangspunt: één gezin, één plan, één regisseur. Naar verwachting gaat de opgerichte Taskforce Jeugd (financiële) effecten bereiken. Op basis van voortgangsrapportages rapporteren we de voortgang. We werken aan de zichtbaarheid en bekendheid van het CJG door verbetering van de website en het versterken van de samenwerking tussen het CJG, huisartsen, consultatiebureaus en onderwijs. Per 2022 wordt het nieuwe woonplaatsbeginsel Jeugdwet van kracht en heeft het CJG een nieuwe registratiesysteem. De voorbereidingen zijn in volle gang. In de Gemeenschappelijke Regeling staat opgenomen om de verdeling financiële bijdrage gemeenten (nu 50-50 voor Drimmelen en Geertruidenberg) na twee jaar te evalueren. Met de vaststelling van de CJG begroting 2022 kiest het CJG bestuur ervoor om de evaluatie door te schuiven naar medio 2022. De evaluatie kan leiden tot een aanpassing van de financiële verdeling.

Uitvoering jeugd- en jongerenbeleid We voeren de beleidsnota Jeugd- en jongerenbeleid 2018-2021 ook in 2022 uit. Na de gemeenteraadsverkiezingen gaan we in 2022 aan de slag met actualisatie van het beleidsplan. Hierin nemen we in ieder geval de impact van corona op

62

jongeren en de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek mee. In 2022 wordt de extra inzet jongerenwerk gecontinueerd, zodat er meer ruimte is voor activiteiten en coaching van jongeren. Ook het eenzaamheidsproject The social zone wordt voortgezet. In 2022 krijgt de participatie van jongeren de nodige aandacht. Jeugdigen en jongeren in onze gemeente moeten zich kunnen ontplooien en mee kunnen doen in de samenleving. Zo groeien ze op tot zelfstandige volwassenen die hun steentje bijdragen aan de maatschappij. We vinden het daarom belangrijk jongeren te betrekken bij ontwikkelingen in de gemeente. Het is aan het onderwijs om participatie structureel te borgen in het lesprogramma. Voor de basisscholen bieden wij het programma “Democracity” aan. Samen met het Dongemond College Made organiseren we in 2022 wederom de jongeren gemeenteraadsdag. Ook reiken we het jeugdlintje uit aan jonge helden in onze gemeente. Uitvoering Veilig Thuis Samen met 18 gemeenten in West-Brabant zorgen we sinds 2015 voor de organisatie van Veilig thuis West-Brabant. In 2022 geven we verder uitvoering aan de Gemeenschappelijke Regeling Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA). In deze GR is de samenwerking van de gemeenten in West-Brabant vastgelegd ten aanzien van: Veilig Thuis, Regionaal meldpunt Crisiszorg, Vrouwenopvang en programma Geweld Hoort Nergens Thuis.

We willen de bereidheid tot het melden bij vermoedens van geweld verhogen door voorlichting, het werken met aandachtsfunctionarissen en het uitvoeren van de meldcode. Ook het onderwijs heeft een belangrijke taak in het signaleren van onveilige opgroeisituaties en het hanteren van de meldcode. Vanaf 2022 zetten we hier tijdelijk op in door extra jeugdprofessionals CJG bij de scholen in Drimmelen. Prestatie-indicator Prestatie-indicator

Werkelijk 2020 Begroot 2021 Begroot 2022

Aantal vve-leerlingen (voor- en vroegschoolse educatie)

42

30

40

Percentage doorverwijzingen door huisartsen

42

37

37

4.2 Zorg voor kwetsbare burgers Wat willen we bereiken? Helpen bij het terugdringen van schulden Helpen bij het terugdringen van schulden waarbij de eigen verantwoordelijkheid van mensen voorop staat. Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering beleidsplan minimabeleid en schuldhulpverlening De gemeenteraad stelde begin 2019 het beleidsplan minimabeleid en schuldhulpverlening vast. Vanaf dat moment geven we uitvoering aan dit plan. Zo 63

bieden we abonnementen aan voor minima voor sport en bibliotheek. Voor 2022 voeren we het plan verder uit. Zo verhuist het lokale uitdeelpunt van de voedselbank naar een andere locatie om de continuïteit te waarborgen. Verder voeren we het communicatieplan uit om zo nog meer inwoners te bereiken met onze voorzieningen. We monitoren de resultaten van de ingezette maatregelen en hebben aandacht voor de armoedeval. Wat willen we bereiken? Ondersteuning van mensen Door ondersteuning kunnen mensen zich beter redden en hebben ze een betere kwaliteit van leven. Wat gaan we daarvoor doen? Aanpak eenzaamheid De aanpak van eenzaamheid is een van de speerpunten uit het project Geluk en maakt onderdeel uit van de uitvoering aan het ondertekende landelijke actieprogramma Een tegen eenzaamheid. In 2021 ontvingen we coronagelden van het Rijk om eenzaamheid onder ouderen tegen te gaan en kwetsbare groepen te begeleiden. In overleg met de werkgroep eenzaamheid zetten we in op extra activiteiten, zoals een groot (kunst-) project tijdens de week van de eenzaamheid en extra aandacht voor het herstarten van diverse mogelijkheden tot ontmoeting. Daarnaast verlengden we de pilot Huiskamers met 2 jaar, tot en met 2022. Hierdoor is laagdrempelige ontmoeting in Terheijden en Lage Zwaluwe mogelijk. Aanpak laaggeletterdheid Taal is één van de belangrijkste voorwaarden om mee te kunnen doen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=f56d9585-0d96-4388-bf7a-61503d14c38c