05 02 Bijlage Begroting 2022.pdf
Tekst van het document
In het coalitieakkoord Een mooi en gezond Drimmelen maken we SAMEN ! is de aanpak van laaggeletterdheid als speerpunt opgenomen. Daarom tekenden we met alle lokale partners een intentieovereenkomst om samen laaggeletterdheid aan te pakken. De acties waar we in 2020 en 2021 mee startten, zoals scholing medewerkers en partners bij het herkennen van laaggeletterdheid, afnemen van taaltoetsen om inwoners verder te helpen bij de Nederlandse taal en een gratis bibliotheekabonnement voor minima in Drimmelen, krijgen in 2022 een vervolg. Ook stelden we een regionaal plan laaggeletterdheid op met een aantal gemeenten in West-Brabant. Hierin zijn ook activiteiten opgenomen die aansluiten bij onze lokale agenda, zoals het aanstellen van een regionale taalcoördinator als aanjager en aanspreekpunt en het inzetten op taal voor werkgevers en -nemers. Algemene voorzieningen realiseren De pilot Huiskamers verlengden we met 2 jaar, tot en met 2022. Door corona heeft de pilot in 2020-2021 onvoldoende kans van slagen gehad en was gezellig samenzijn en meedoen niet mogelijk. Door de verlenging is laagdrempelige 64
ontmoeting in Terheijden en Lage Zwaluwe mogelijk en hoeven geen maatwerkvoorzieningen voor dagbesteding verstrekt te worden aan inwoners van die dorpen. Surplus zet hierbij in op aantrekkelijke activiteiten voor de bezoekers en actieve communicatie. Als de pilot slaagt, werken we in 2022 een plan uit voor verbreding van de algemene voorzieningen voor dagbesteding naar alle kernen in Drimmelen. Consequenties abonnementstarief Het abonnementstarief zorgt vanaf de invoering in 2019 voor extra aanvragen voor Hulp bij het Huishouden en woon- en vervoersvoorzieningen. Het aantal aanvragen heeft zich iets gestabiliseerd, wellicht ook door corona. Maar de lage eigen bijdrage blijft ervoor zorgen dat inwoners minder snel zelf oplossingen voor hun beperkingen zoeken en er meer mensen een beroep doen op de Wmo. Vanzelfsprekend blijven we de Wmo-aanvragen kritisch bekijken en blijven we zoeken naar alternatieven. Zo kijken we samen met SWO naar mogelijkheden om cliëntondersteuning eerder in te schakelen, waarbij vooral gekeken wordt naar de inzet van algemene en voorliggende voorzieningen in plaats van Wmomaatwerkvoorzieningen. Ook zoeken we naar aanpassingen van het normenkader voor Hulp bij het Huishouden om zo winst te kunnen behalen.
Doordecentralisatie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Vanaf 2022 zijn alle gemeenten zelf verantwoordelijk voor beschermd wonen in plaats van de centrumgemeenten. De middelen worden vanaf 2023 herverdeeld over de gemeenten, gefaseerd over een periode van tien jaar. De gemeenten in de regio Breda hebben vooruitlopend hierop vanaf 1 januari 2021 gezamenlijk de verantwoordelijkheid genomen voor beschermd wonen. De gemeenten in de regio hebben in 2021 een regionaal beleidskader beschermd wonen voor de periode 2021-2025 vastgesteld. Op basis hiervan wordt beschermd wonen vanaf 2022 ingekocht. Ook is een (lichte) gemeenschappelijke regeling opgesteld waarin de samenwerking juridisch wordt geborgd. Deze regeling heeft zowel betrekking op de inkoop van als de toegang tot de voorzieningen. Het jaar 2022 staat in het teken van de implementatie van het beleid. De bedoeling van de doordecentralisatie is dat mensen met psychiatrische en sociaal-maatschappelijke problemen zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen en meedoen. De gezamenlijke regionale begroting voor beschermd wonen 2022 is budgetneutraal, maar er blijven onzekerheden en financiële risico’s voor de gemeente Drimmelen. Huisvesting, inburgering en re-integratie statushouders Vanaf 1 januari 2022 start de nieuwe Wet Inburgering. De regie komt bij de gemeente te liggen.
Het is belangrijk om statushouders vanaf de start te begeleiden bij taal en werk, zodat ze snel mee kunnen doen in de Nederlandse samenleving. De gemeente wordt verantwoordelijk voor de inkoop van inburgering 65
en begeleiding van statushouders. De gemeenteraad stelde medio 2021 het beleidskader voor de veranderopgave inburgering vast, dat de basis vormt voor de uitvoering per 2022. De gemeenteraad heeft een tweetal moties vastgesteld. Een motie gericht op het afgeven van een krachtig signaal aan de Rijksoverheid, dat er voldoende financiële middelen beschikbaar moeten zijn voor de uitvoering van deze nieuwe taak. We hebben deze boodschap samen met de Dongemondgemeenten overgebracht aan de overheid. De andere motie betreft de huisvestingstaakstelling statushouders. We zijn verantwoordelijk voor het huisvesten van statushouders. We hebben nog steeds een achterstand in deze taakstelling. De gemeenteraad heeft met de motie opdracht gegeven om in gesprek te gaan met de Provincie over de achterstanden met het doel om deze achterstand te laten vervallen. In 2022 zal duidelijk worden hoe we de uitkomsten van het overleg moeten gaan vertalen. Naast de reguliere huisvesting is door de mondiale ontwikkelingen landelijk behoefte aan additionele locaties ten behoeve van opvang van asielzoekers dan wel huisvesting van statushouders. Aan iedere gemeente is de vraag gesteld of er locaties beschikbaar zijn om deze personen te huisvesten. Ontwikkelingen Hulp bij het huishouden Hulp bij het Huishouden (HbH) is een maatwerkvoorziening en valt onder het abonnementstarief Wmo.
We zien groei in de aanvragen en kosten. Hoewel de coronacrisis de groei afvlakt, verwachten we dat de groei doorzet. Door de invoering van het abonnementstarief is de financiële drempel om hulp aan te vragen weggevallen. Daarom bekijken we aanvragen kritisch en zoeken ook naar alternatieven. Door vergrijzing en het langer thuis blijven wonen van oudere inwoners zal de vraag echter toenemen. In 2021 ging een nieuw contract HbH in. De AMvB Reële prijs Wmo leidt tot hogere tarieven. We zoeken, samen met de gemeenten Altena en Geertruidenberg, naar mogelijkheden om de kosten te beheersen, onder andere door innovatie en aanpassing van het normenkader. Realiseren van een inclusieve samenleving We werken aan een samenleving waarbij iedereen, ongeacht leeftijd, inkomen, afkomst of beperking, mee kan doen. Dit noemen we een inclusieve samenleving. Samen met de stuurgroep, waarin WWZ en Wmo Drimmelen deelnemen, het interne team inclusie (waarin alle afdelingen vertegenwoordigd zijn), samenwerkingspartners in de gemeente en ervaringsdeskundigen maken we een uitvoeringsprogramma voor 2021 en 2022. Hierin staan acties genoemd die we de komende periode uitvoeren om te zorgen dat iedereen ook echt mee kan doen.
De thema’s zijn: bewustwording,/sociale toegankelijkheid/communicatie, fysieke toegankelijkheid, vervoer/mobiliteit, thuis, onderwijs/ontwikkeling, welzijn/gezondheidszorg/ondersteuning, werk/inkomen, vrije tijd/sport/recreatie/cultuur. Hierbij zorgen we voor duidelijke communicatie, het delen van goede voorbeelden en bewustwording voor iedereen, zowel intern als extern. 66
Uitvoering beleidsplan sociaal domein De gemeenteraad stelde begin 2019 de beleidsnota Sociaal Domein vast voor de periode 2019-2023. Een van de onderdelen is het werken met procesregie om in complexe situaties tot één aanpak te komen: 1 gezin, 1 plan, 1 regisseur. Begin juni 2020 is een procesregisseur gestart in de vorm van een pilot. De pilot is geslaagd en sinds 1 april 2021 is een procesregisseur toegevoegd aan het team dat zorgdraagt voor de uitvoering van de gemeentelijke taken in het Sociaal domein. Daarnaast werken we in 2022 aan vernieuwing van de werkafspraken over privacy, verbetering van cliëntondersteuning en aanscherping van de Toegang tot het Sociaal domein. Als de pilot Huiskamers slaagt, werken we een plan uit voor de start van algemene voorzieningen voor dagbesteding in iedere kern. Wat willen we bereiken? Stimuleren van een gezonde leefstijl Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering lokaal gezondheidsbeleid Met ingang van 2019 hebben we een nieuwe beleidsnota lokaal gezondheidsbeleid. In 2022 geven we verder uitvoering aan de nota. Speerpunten zijn het tegengaan van roken, alcohol- en drugsgebruik onder jongeren. We stimuleren een gezonde leefstijl van zowel jong als oud. Eenzaamheid en kwetsbaarheid onder ouderen willen we voorkomen. We hebben extra aandacht voor ondersteuning bij het omgaan met dementie.
Extra aandachtspunt voor 2022 is de uitvoering van het nieuwe lokale preventieakkoord. Hierin nemen we ook nieuwe inzichten van de impact van corona op de gezondheid van onze inwoners mee. Daarnaast geven we uitvoering aan een nieuw preventieplan alcohol en drugs. Verder continueren we de inzet van de buurtsportcoaches.
Prestatie-indicator Bekendheid onafhankelijke clientondersteuning
Werkelijk 2020
Begroot 2021
Begroot 2022
geen gegevens
5
5
55
65
60
10
10
Afname aantal inwoners in traject schuldhulpverlening schuldhulpverlening Percentage overgewicht jongeren
niet beschikbaar
Percentage roken jongeren
4
2
2
Percentage problematisch alcoholgebruik jongeren
10
4
4
Percentage jongeren dat te weinig sport en beweegt (semiinactief/inactief)
53
40
40
67
4.3 Participatie door werk en maatschappelijke inzet Wat willen we bereiken? Bevorderen dat mensen die nog niet in staat zijn tot betaald werk, vrijwilligerswerk gaan doen. Dit doen we zodat iedereen actief een bijdrage levert aan de samenleving en meedoet. Wat gaan we daarvoor doen? Stimuleren en faciliteren dat mensen met een uitkering participeren door te werken of vrijwilligerswerk te doen Het doel van de Participatiewet is mensen met een uitkering weer aan het werk te krijgen, ook mensen met een arbeidsbeperking. Veel mensen met een uitkering hebben een tussenstap nodig in de vorm van opleiding, werkervaring of vrijwilligerswerk om, in ieder geval gedeeltelijk, weer aan de slag te kunnen. We begeleiden hen naar betaald werk, werkervaringsplekken of vrijwilligerswerk. En als het nodig is, zetten we loonkostensubsidie in. Voor sommigen is betaald werk niet meer mogelijk en is vrijwilligerswerk het maximaal haalbare. Voor een beperkte groep mensen met een uitkering is zelfs vrijwilligerswerk (nog) niet haalbaar. De werkmakelaars van de gemeente zorgen voor de begeleiding, zoveel mogelijk naar werk. We werken ook samen met MidZuid. Zij gaan bij werkgevers in de regio actief op zoek naar passende vacatures voor de doelgroep.
Iedereen die een uitkering ontvangt en hiertoe in staat is, levert een wederdienst door bijvoorbeeld werk of als dat nog niet mogelijk is door vrijwilligerswerk. De gevolgen van de Coronacrisis lijken, zeker ook door de aanvullende maatregelen, mee te vallen. Naar verwachting vallen enkele ondernemers, na afloop van deze maatregelen, terug op het vangnet van de Participatiewet. Naast ondersteuning bij levensonderhoud zetten we in op re-integratie en omscholing voor de Tozo doelgroep, te weten de zelfstandig ondernemers.
Wat willen we bereiken? Bevorderen dat mensen met en zonder arbeidsbeperking bij reguliere werkgevers aan het werk gaan We gaan dit doen, waar nodig met begeleiding en inzet van instrumenten, zodat ze bij reguliere werkgevers aan het werk gaan. Wat gaan we daarvoor doen? Stimuleren extra arbeidsplaatsen voor mensen met een arbeidsbeperking Om inwoners met een beperking te helpen bij het vinden van werk geven we loonkostensubsidie aan de werkgever. Het aantal inwoners dat gebruik maakt van deze regeling blijft stijgen. Het aantal banen voor inwoners met een beperking 68
blijft ook in de gemeente Drimmelen stijgen. We stimuleren dit als gemeente samen met onder andere het bedrijvennetwerk Drimmelen. Er wordt ook nauw samengewerkt met het werkbedrijf MidZuid die door de Dongemond gemeenten is opgericht om de Wet Sociale Werkvoorziening uit te voeren. Daarnaast is MidZuid een partner in de uitvoering van re-integratie trajecten voor de Participatiewet. Uitvoeren beschut werken De gemeente Drimmelen heeft een opdracht om elk jaar het aantal plekken voor beschut werk gefaseerd uit te breiden. Instroom in de Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) is niet meer mogelijk. Beschut werk biedt een beschermende werkomgeving voor inwoners die extra begeleiding nodig hebben. MidZuid voert dit voor Drimmelen uit. Wat willen we bereiken? De instroom van mensen in de participatiewet, daar waar mogelijk en nodig, beperken en misbruik en oneigenlijke gebruik van uitkeringen voorkomen en aanpakken. Wat gaan we daarvoor doen? Fraude Ook in 2022 houden we ons bezig met het voorkomen, opsporen en bestraffen van uitkeringsfraude. We informeren aanvragers van een Participatie-uitkering uitgebreid over hun rechten en plichten bij de verplichte workshops. Zo is vanaf de start duidelijk wat de aanvrager van de gemeente kan verwachten en wat wij van de aanvrager mogen verwachten.
Fraude wordt in het hele Sociaal domein bestreden door de door het college aangewezen toezichthouders. Prestatie-indicator Prestatie-indicator
Werkelijk 2020
Begroot 2021
Begroot 2022
Aantal plaatsen beschut werken
6
7
8
Aantal loonkostensubsidie
28
35
42
Aantal Wsw-ers
56
61
54
4.4 Sport en bewegen Wat willen we bereiken? Meedoen aan sport, cultuur en ontmoeting stimuleren en faciliteren Stimuleren en faciliteren van deelname aan sport en bewegen en realisatie van toegankelijke en duurzame sportaccommodaties.
69
Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren beleidsnota sport De Raad heeft op 1 juli 2021 de nieuwe nota Sport- en beweegbeleid 2021-2024 vastgesteld. Het medio 2020 vastgestelde lokale Sportakkoord en het preventieakkoord Kerngezond Drimmelen uit 2021 maken daar integraal onderdeel van uit. Voor de uitvoering van beide akkoorden ontvangen we voor 2022 middelen van het Rijk. De sportnota verankert de goede reeds bestaande initiatieven en geeft een stimulans aan sport en bewegen voor kinderen/jongeren, ouderen en mensen met een beperking. Het bestaande aanjaagbudget zetten we in om brede sportstimulering te realiseren. Ook de zogenaamde natte gymles (les voor de basisschoolleerlingen in het zwembad) gaat door. Sjors Sportief biedt in 2022 kinderen opnieuw activiteiten aan om kennis te maken met sport en cultuur. Voor de doelgroep ouderen bieden we vanaf medio 2021 een vergelijkbaar programma aan met Max Vitaal. Iedereen moet mee kunnen doen aan sport en cultuur. Voor sommige doelgroepen bieden we extra regelingen aan, zoals sport en cultuur voor statushouders en minima en zwemlessen voor kinderen van minima. Uit het oogpunt van duurzaamheid en energiebesparing bestaat bij de buitensportverenigingen in onze gemeente de vraag naar toepassing van LED veldverlichting.
De LED-verlichting zorgt bij de verenigingen tot een lagere energierekening waardoor het mogelijk is om een deel van de investeringskosten bij de vereniging als gebruiksvergoeding in rekening te brengen. Hiermee is de investering budgettair neutraal. De uitvoering start eind 2021 en wordt afgerond in 2022. Prestatie-indicator Prestatie-indicator
Werkelijk 2020
Begroot 2021
Begroot 2022
Percentage jeugdleden sportverenigingen *
41
40
39
Aantal deelnemers SjorsSportief en -creatief
419
425
425
Aantal kinderen dat na Sjors sportief en -creatief lid wordt van club/vereniging **
65
90
90
* per 1-1-2021 zijn er 4669 jongeren <18 jaar in de gemeente en zijn 1813 jongeren lid van een sportvereniging ** stabilisatie vanwege corona
4.5 Sociaal culturele accommodaties Wat willen we bereiken? De gemeenschapshuizen zijn voor iedereen toegankelijk en duurzaam, daarnaast worden ze multifunctioneel en optimaal gebruikt.
70
Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren accommodatiebeleid De gemeenteraad stelde begin 2019 de Kadernota maatschappelijke accommodaties vast. We voeren in 2022 de actiepunten verder uit. We werken aan het opstellen en uitvoeren van een uitvoeringsplan voor de maatschappelijke accommodaties in Wagenberg. Met het doel om deze accommodaties nog beter te laten gebruiken door inwoners en organisaties. We gaan met de exploitant van de Zonzeel het gesprek aan over de toekomst van het gemeenschapshuis in Hooge Zwaluwe en betrekken hierbij de sluiting van het Pluspunt na 2022. Dit alles leggen we vast in een uitvoeringsplan multifunctioneel gebruik Hooge Zwaluwe. Wat willen we bereiken? Meedoen aan sport, cultuur en ontmoeting stimuleren en faciliteren Stimuleren en faciliteren dat iedereen in Drimmelen mee kan doen aan sport, cultuur en ontmoeting. Wat gaan we daarvoor doen? Bouwhal carnaval In samenwerking met stichting Centrale Bouwhal Drimmelen en de carnavalsstichtingen startten we in 2020 met het gebruik van een bouwhal. De gemeenteraad stelde hiervoor eenmalige middelen beschikbaar. Vanwege de coronamaatregelen is de pilot in 2021 niet gecontinueerd. In overleg met de stichting kijken we naar de mogelijkheden voor 2022. Ook kijken we naar de behoefte en wensen van de verschillende carnavalsverenigingen om zo tot een duurzame oplossing te komen. Wat gaat het kosten?
71
Tabel Prg.4-2 Realisatie
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Opgroeien en opvoeden
8.724.492
9.638.542
9.720.697
9.236.919
9.152.072
9.215.180
Zorg voor kwetsbare burgers
7.987.001
8.234.035
8.243.026
8.264.821
8.415.268
8.444.364
Participatie door werk en maatschappelijke inzet
8.420.113
7.437.842
6.714.838
6.608.475
6.618.611
6.532.731
Sport en bewegen
1.684.399
1.773.698
1.687.538
1.587.860
1.613.159
1.664.857
Sociaal culturele accommodaties
1.528.793
1.603.483
1.419.303
1.423.331
1.501.649
1.500.895
Totaal lasten
28.344.798 28.687.600 27.785.402 27.121.407 27.300.759 27.358.029
Opgroeien en opvoeden
545.937
672.476
343.377
343.377
343.377
343.377
Zorg voor kwetsbare burgers
224.074
203.715
232.973
249.973
256.973
259.973
5.625.334
3.880.597
3.290.269
3.450.500
3.463.500
3.496.500
Sport en bewegen
406.986
323.410
322.377
302.377
302.377
302.377
Sociaal culturele accommodaties
300.839
290.233
295.698
265.657
265.657
265.657
7.103.169
5.370.432
4.484.694
4.611.884
4.631.884
4.667.884
Participatie door werk en maatschappelijke inzet
Totaal baten
Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves
21.241.628 23.317.168 23.300.709 22.509.523 22.668.875 22.690.145
Saldo mutaties reserves
-1.223.133 -1.563.994
Saldo van baten en lasten
20.018.495 21.753.174 22.663.096 21.842.410 21.976.221 22.029.943
-637.613
-667.113
-692.655
-660.202
72
Algemene dekkingsmiddelen Inleiding
73
Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. Het gemeentefonds (algemene uitkeringen) en de OZB (lokale heffingen) zijn de grootste onderdelen. Volgens de regels van het BBV (notitie Lokale heffingen) voegen we aan de begroting een Financiële begroting toe. Hier leest u onze baten en lasten met een toelichting. Meer informatie over de belastingen en heffingen vindt u in de paragraaf Lokale heffingen. Tabel AlgDm-1 Programma Algemene dekkingsmiddelen
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Lokale heffingen
4.061.178
-464.881
3.596.297
4.631.244
-340.006
4.291.238
5.124.129
-422.960
4.701.169
Algemene uitkeringen
34.927.167
-
34.927.167
35.075.501
-2.161
35.073.340
38.379.063
-4.175
38.374.888
Dividend
46.261
-
46.261
65.931
-
65.931
65.931
-
65.931
Saldo financieringsfunctie
30.979
-152.867
-121.888
-
-126.576
-126.576
-
-176.852
-176.852
Overige algemene dekkingsmiddelen
77.111
167.712
244.823
-
-166.279
-166.279
-
-133.942
-133.942
Onvoorzien
-
-
-
-
-5.000
-5.000
-
-5.000
-5.000
Vennootschapsbelasting
-
-879
-879
-
-2.500
-2.500
-
-2.500
-2.500
39.142.696
-450.915
38.691.781
39.772.676
-302.516
34.838.916
43.569.123
-745.429
42.823.694
Totaal algemene dekkingsmiddelen
74
Lokale heffingen/ plaatselijke belastingen De gemeente kent de volgende niet-bestedingsgebonden gemeentelijke heffingen: Tabel AlgDm-2 Gemeentelijke heffingen Omschrijving
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Onroerendezaakbelasting
4.522.451
4.820.174
5.091.065
Precariobelasting
-481.586
61.343
33.064
4.040.865
4.881.517
5.124.129
Totaal
Bij het berekenen van de onroerende zaak belasting nemen we mee:
de werkelijke baten 2021 inclusief hogere areaaluitbreiding.
de indexering
de geraamde groei van het aantal woningen periode 2021 tot en met 2025.
De gemeente Drimmelen ontvangt ook toeristenbelasting. Deze inkomsten verantwoorden we netto in programma 3. Ruimte, wonen en economie. Netto omdat we de perceptiekosten in mindering brengen, voor 2022 is dat circa € 9.000. Perceptiekosten zijn de kosten die samenhangen met de heffing en invordering van belastingen. Tabel AlgDm-3 Overige belastingen Omschrijving Toeristenbelasting
Realisatie 2020
Begroting 2021 63.846
117.125
Begroting 2022 119.000
Algemene uitkeringen Naar aanleiding van de Miljoenennota heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken een septembercirculaire 2021 uitgebracht met de onderstaande financiële gevolgen:
75
Tabel AlgDm-4 Uitkeringen gemeentefonds
Meicirculaire 2021 Stelpost ‘Uitkomst onderzoek jeugdzorg’ Compensatie Jeugdzorg Herverdeeleffect Effect septembercirculaire 2021
2022
2023
2024
2025
36.055.401
35.476.947
35.367.143
35.491.743
-
311.000
311.000
311.000
1.362.819
820.015
750.785
667.554
-
-379.602
-379.602
-379.602
960.843
767.405
793.499
879.728
38.379.063
36.995.765
36.842.825
36.970.423
Ten opzichte van de Voorjaarsnota / meicirculaire hebben er enkele belangrijke mutaties plaatsgevonden. Compensatie Jeugdzorg Op 2 juni 2021 zijn er afspraken gemaakt tussen Rijk en VNG over een Hervormingsagenda voor het Jeugdstelsel. Deze afspraken volgen op de arbitrage uitspraak van de Commissie van Wijzen. Als onderdeel van de afspraken komt er voor het jaar 2022 een bedrag van € 1,36 mln. extra beschikbaar, bovenop de eerder toegezegde € 300 mln. De structurele bekostiging vanaf 2023 is (nog steeds) overgelaten aan het nieuwe kabinet. Vanuit de koepels (IPO en VNG) is erop aangedrongen, dat gemeenten in hun meerjarenbegroting wel alvast rekening kunnen houden met 75% van de extra structurele middelen vooruitlopend op de definitieve besluitvorming door het kabinet.? De stelpost geeft nog geen absolute budgettaire garantie, omdat deze op geen enkele manier iets zegt over de hoeveelheid middelen die gemeenten nodig hebben om taken goed te kunnen uitvoeren. Dat verklaart ook het uitgangspunt, om in het kader van behoedzaamheid, 75% van de bedragen te hanteren voor de omvang van de stelpost. Echter, met deze stelpost kunnen gemeenten de structurele lasten Jeugdzorg in de meerjarenraming dekken. Er is voldoende vertrouwen, dat het nieuwe kabinet de extra middelen jeugdzorg ten minste voor de bedragen van de toegestane stelpost beschikbaar zal stellen.
Deze extra middelen komen in de plaats van de stelpost waarbij met structureel € 311.000 rekening mocht worden gehouden. Herverdeeleffect BZK en de VNG hebben de afgelopen twee jaar gewerkt aan een nieuwe verdeling van het gemeentefonds. Een nieuwe verdeling is nodig omdat de huidige verdeling niet meer goed aansluit bij de kosten van gemeenten. Dit geldt vooral voor het sociaal domein. Daarnaast is de manier waarop de verdeling rekening houdt met de verschillen in eigen inkomsten van gemeenten sinds 1997 niet meer geactualiseerd. Ook bestaat er al langer de behoefte om de verdeling eenvoudiger te maken. Het nieuwe verdeelmodel moet op 1 januari 2023 ingaan. BZK en de VNG hebben een generiek ingroeipad afgesproken waarbij het voordelig en nadelig effect in de jaren 2023 tot en met 2026 wordt gemaximeerd tot € 15 per inwoner per jaar, ofwel € 60 per inwoner gedurende die periode van vier jaar. Drimmelen valt met een verwacht nadelig effect van € 14 per inwoner per jaar binnen deze 76
maximering waardoor er van een ingroeipad geen sprake is. Het herverdeeleffect is gebaseerd op de actualisatie van 12 augustus 2021 waarbij peiljaar 2019 is gebruikt. Het nieuwe kabinet zal nog moeten besluiten over de definitieve invoering van het nieuwe verdeelmodel; de huidige verdeeleffecten zijn dus nog niet geheel zeker. Septembercirculaire 2021 Het rijk voorzag dit voorjaar in de meicirculaire nog een daling van het gemeentefonds na 2022. De Miljoenennota bevat wat dat betreft goed nieuws voor de gemeenten: in plaats van een daling de komende jaren, stijgen de accressen tot 2025 en met name in 2022. Dat komt onder andere door een hogere geraamde loon- en prijsontwikkeling van het Centraal Planbureau. De opwaartse bijstelling van het accres komt verder ook door hogere rijksuitgaven. En de afspraak is dat als het rijk meer uitgeeft dan geraamd, gemeenten – en provincies – ook meer krijgen. Zo heeft het kabinet vanaf 2022 aanvullende middelen uitgetrokken voor een aantal beleidsterreinen, waaronder voor klimaatmaatmaatregelen en zijn de kosten voor het compenseren van de gedupeerden van de kinderopvangtoeslag opwaarts bijgesteld. Ook andere uitgaven zoals die in de zorg en de EUafdrachten zijn opwaarts bijgesteld. Voor al deze uitgaven geldt dat dit ramingen betreft.
‘Op het moment dat de daadwerkelijke uitgaven lager blijken te zijn, zal dit ook leiden tot een lager accres’, zo waarschuwen de fondsbeheerders. Tevens is ook besloten de oploop van de opschalingskorting voor 2022 te schrappen wat leidt tot een hogere Algemene Uitkering. Tot slot heeft het Rijk voor 2022 nog beperkte middelen i.h.k.v. Coronacompensatie ter beschikking gesteld, worden de gemeenten gecompenseerd voor de inflatie en ontvangt de gemeente een tweetal bedragen t.b.v. de gezondheidszorg. Voorgesteld wordt deze bedragen te oormerken in lijn met eerdere besluitvorming. Tabel AlgDm-5 Geoormerkte gelden 2022
2023
2024
2025
Toezicht en handhaving gastouderschap
6.156
6.122
6.110
6.142
Rijksvaccinatieprogramma HPV mannen
3.708
3.682
3.669
3.687
66.000
66.000
66.000
Coronacompensatie Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden
7.572
Gemeentelijk schuldenbeleid
23.418
Bijzondere bijstand
11.709
Loon/prijsmutatie
66.000
Totaal te oormerken bedragen
118.563
75.804
75.779
75.829
Netto effect septembercirculaire
842.280
691.601
717.720
803.899
Dividend
77
Tabel AlgDm-6 Dividend Omschrijving
Realisatie 2020
Bank Nederlandse gemeenten
Begroting 2021
46.261
Begroting 2022
65.931
65.931
De gemeente bezit 0,065% van de totale aandelen van de bank en bezit daarmee 36.426 aandelen met een nominale waarde van € 91.065 in totaal. Saldo financieringsfunctie Tabel AlgDm-7 Saldo financieringsfunctie Omschrijving
Realisatie 2020
Financieringsresultaat
Begroting 2021
-120.332
Begroting 2022
-118.471
-176.852
Het ‘Saldo financieringsfunctie’ in tabel AlgDm-1 bestaat uit het financieringsresultaat (€ 177.000) en de kosten van treasury uren (€ 9.000). Het financieringsresultaat is het resultaat van de externe rentekosten- en opbrengsten. De stijging wordt veroorzaakt door extra rentekosten vanaf 2022 door een nieuw afgesloten lening in 2021. Overige algemene dekkingsmiddelen Tabel AlgDm-8 Overige algemene dekkingsmiddelen Omschrijving
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Saldo kostenplaatsen
-167.712
286.929
67.942
Correctie overhead/btw
-77.111
-871
8.367
Loon/prijscompensatie Totaal
-
11.374
66.000
-244.823
297.432
142.309
Onder de overige algemene dekkingsmiddelen staan bedragen die nog niet specifiek aan een programma toegewezen zijn, zoals inzet van het inhuurbudget (€ 44.000) en vacatures (€ 24.000), een correctie op de overhead welke niet meer op het programma kon worden verwerkt en loon/prijscompensatie (€ 66.000) o.b.v. de septembercirculaire. Onvoorzien Tabel AlgDm-9 Onvoorzien Omschrijving Onvoorzien
Realisatie 2020
Begroting 2021 -
Begroting 2022 -5.000
-5.000
Het BBV verplicht ons om een post onvoorzien op te nemen. Als binnen de begroting geen andere dekkingsmiddelen beschikbaar zijn, kan de gemeente een 78
beroep doen op deze post. Dit kan alleen als de last onvoorzienbaar, onvermijdbaar, onuitstelbaar en incidenteel is. Vennootschapsbelasting Tabel AlgDm-10 Vennootschapsbelasting Omschrijving Vennootschapsbelasting
Realisatie 2020
Begroting 2021 -879
-2.500
Begroting 2022 -2.500
Sinds 2016 zijn gemeenten belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. De belastingplicht gaat over alle opbrengsten die de gemeenten ontvangen voor diensten die niet rechtstreeks in verband staan met de uitoefening van het openbaar bestuur. Voor Drimmelen zijn dit inkomsten uit (actieve) grondexploitatie en opbrengsten uit de reststromen afval. Voor 2022 gaan we uit van een belastingplicht van € 2.500. Reserves De verwachting is dat de reserves ultimo 2021 ca. € 40,6 miljoen bedragen en in de loop van 2022 afnemen tot ca. € 40,1 miljoen. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar de Financiële begroting onderdeel B2.
79
Overhead Inleiding Het doel van het onderdeel overhead is de gemeenteraad meer inzicht te geven in de totale overheadkosten van de organisatie. In de programma’s leest u de kosten van het primaire proces. Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces noemen we overhead. Deze overheadkosten rekenen we direct toe aan de betreffende taken en activiteiten door middel van een overheadopslag per uur. Zie voor de berekening onderdeel 'Overhead > Wat gaat het kosten' Bedrijfskosten voor activiteiten gericht op de externe klant registreren we in de betreffende taakvelden. Het totaalbedrag van de overhead staat in het overzicht van baten en lasten in de financiële begroting en in de hierna volgende tabellen in 'Overhead > Wat gaat het kosten'. Wat gaat het kosten?
80
Tabel Prg.1-2 Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 Management en bestuursondersteuning Huisvesting
2021
1.034.474
932.059
2022
2023
2024
2025
1.000.651
1.012.838
1.025.447
1.038.065
843.083
813.343
715.196
781.394
759.191
759.032
1.393.833
1.952.656
1.886.088
1.867.211
1.886.672
1.926.240
Planning & Control
461.531
345.592
389.651
389.651
386.651
386.651
Facilitaire zaken
1.244.985
1.354.397
1.298.763
1.284.907
1.274.735
1.274.735
Financiele administratie
449.866
610.640
594.549
594.549
605.739
605.739
Personeel en organisatie
1.547.921
1.554.331
1.166.602
1.124.247
1.122.680
1.126.106
Communicatie
472.576
578.539
500.598
470.598
467.598
467.598
Front-office
208.106
229.812
229.102
229.102
229.102
229.102
Automatisering
Totaal lasten
Management en bestuursondersteuning Huisvesting
7.656.373 8.371.369 7.781.198 7.754.496 7.757.815 7.813.267
0 121.896
Automatisering
0
Planning & Control
0
Facilitaire zaken
110
Financiele administratie
147
Personeel en organisatie
28.895
Communicatie Front-office Totaal baten
Saldo van baten en lasten excl. mutaties reserves
Saldo mutaties reserves
Saldo van baten en lasten
74.400
77.400
77.400
77.400
77.400
77.400
77.400
77.400
77.400
22
0 0 151.048
74.422
7.505.325 8.296.947 7.703.798 7.677.096 7.680.415 7.735.867
-8.146
-456.774
-119.774
-119.774
-103.738
-103.738
7.497.178
7.840.173
7.584.024
7.557.322
7.576.677
7.632.129
81
Berekening overhead tarieven Omschrijving
2022
2023
2024
2025
Totaal volume Overhead (voor inzet reserves) 7.793.712 7.699.270 7.702.599 7.758.210 Directe verrekening met grondexploitaties (programma 3.)
89.914
22.174
22.184
22.342
Totaal volume overhead na verrekening (zie bovenstaande tabel)
7.703.798 7.677.096 7.680.415 7.735.867
Totaal volume Overhead (voor inzet reserves en verrekening met grondexploitaties)
7.793.712 7.699.270 7.702.599 7.758.210
Salariskosten 3.633.794 3.633.794 3.633.794 3.633.794 Overige kosten 4.159.917 4.065.475 4.068.804 4.124.415 Totaal geraamde uren organisatie (o.b.v. 1.400 uur per FTE)
232.304
232.304
232.304
232.304
T.b.v. Overhead
65.274
65.274
65.274
65.274
Overige programma's
167.030
167.030
167.030
167.030
Uurtarief Overhead
46,66
46,10
46,12
46,45
Uurtarief Salariskosten binnendienst
55,67
55,67
55,67
55,67
Uurtarief Salariskosten buitendienst
38,74
38,74
38,74
38,74
Het overheadtarief wordt bepaald door het totaal volume aan overheadkosten te delen door het totaal aan productieve uren van de primaire afdelingen (de programma's exclusief het programma overhead).
82
Basisset beleidsindicatoren Inleiding Het Besluit Begroting en Verantwoording en de Regeling Beleidsindicatoren gemeenten schrijven voor dat gemeenten een uniforme set van beleidsindicatoren in hun begroting (en jaarstukken) opnemen. Gemeenten kunnen daarmee de maatschappelijke effecten van hun beleid toelichten. Bovendien wordt het mogelijk gemaakt om gemeentebegrotingen onderling beter te vergelijken. Beleidsindicatoren en taakvelden De basisset is ingedeeld naar de taakvelden die een gemeente kent:
Bestuur en ondersteuning (taakveld 0)
Veiligheid (1)
Economie (3)
Onderwijs (4)
Sport, cultuur en recreatie (5)
Sociaal Domein (6)
Volksgezondheid en milieu (7)
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (8)
Voor het taakveld Verkeer, vervoer en waterstaat (2) zijn voor 2022 landelijk geen beleidsindicatoren verplicht gesteld. Leeswijzer Leeswijzer In dit onderdeel treft u een overzicht aan van de geldende beleidsindicatoren: 34 in totaal. Per indicator geven wij achtereenvolgens inzicht in
Het taakveld waarop de beleidsindicator betrekking heeft
De naam van de beleidsindicator
De eenheid waarin de beleidsindicator wordt uitgedrukt
De laatste bekende gerealiseerde waarde over een afgesloten jaar
De waarde die voor 2022 wordt begroot
Een uitleg wat met de beleidsindicator wordt bedoeld.
83
De toepassing van de definitie van de kosten voor externe inhuur (indicator 4) is herzien. De kosten worden nu op een eenduidige manier vastgelegd wat een zuiverder beeld geeft t.o.v. voorgaande jaren.
84
Tabel Indic-1 Verplichte beleidsindicatoren N Taak Indicator r. veld
Eenh Peri eid ode
Waa rde
Begro Bron ting 2022
Beschrijving
Toelichting
1
0
Formatie
Fte 2020 per 1.000 inwon ers
5,7
6,2 Eigen gegevens
2
0
Bezetting
Fte 2020 per 1.000 inwon ers
5,5
5,8 Eigen gegevens
3
0
Apparaatskosten Koste 2020 n per inwon er
636
688 Eigen gegevens
4
0
Externe inhuur
Koste 2020 n als % van totale loons om + totale koste n inhuu r exter nen
4%
10% Eigen gegevens
5
0
Overhead
% 2020 van totale lasten
13%
12% Eigen gegevens
6
1
Verwijzingen Halt
per 2020 1.000 inw. 12-18 jr
14
13 Bureau Halt
Het aantal verwijzingen naar Halt, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 12 tot 18 jaar.
Begroot is het gemiddelde van afgelopen 5 jaar.
7
1
Winkeldiefstal per 1.000 inwoners
aantal 2018 per 1.000 inwon ers
0,4
0,4 CBS Diefstallen
Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.
8
1
Geweldsmisdrijv aantal 2020 en per 1.000 per inwoners 1.000 inwon ers
3,5
1,7 CBS Criminaliteit
Het aantal De cijfers zijn geweldsmisdrijven, gebaseerd op de per 1.000 cijfers van de inwoners. politie. Er is een Voorbeelden van daling geweldsmisdrijven waarneembaar, zijn seksuele mogelijk als misdrijven, gevolg van levensdelicten corona en het zoals moord en feit dat mensen doodslag en dood meer thuis zijn. en lichamelijk Het relatief
85
letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).
goede weer is ook een factor.
9
1
Diefstal uit woning per 1.000 inwoners
aantal 2019 per 1.000 inwon ers
2
1,1 CBS Diefstallen
Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners.
Idem a.g.v. corona. Meer mensen zijn thuis wat positieve invloed heeft op de afname van het aantal woninginbraken.
1 0
1
Vernieling en beschadiging per 1.000 inwoners
aantal 2020 per 1.000 inwon ers
4,4
1,7 CBS Criminaliteit
Het aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 inwoners.
Door corona zijn veel meer mensen thuis en is er meer sociale controle. Dit heeft vermoedelijk geleid tot een daling van het aantal vernielingen..
1 1
3
Functiemenging %
2019
44,7
45,2 CBS - BAG/LISA De De functiemengingsin functiemenging dex (FMI) is een vrij weerspiegelt de constante verhouding tussen waarde. banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
1 2
3
Vestigingen
per 2019 1.000 inw 1564jr
149, 9
128 LISA
1 3
4
Absoluut verzuim
per 2019 1.000 leerlin gen
1,4
1 DUO - Dienst Het aantal Begroot op Uitvoering leerplichtigen basis van Onderwijs/Ingra en/of jaarverslag do kwalificatieplichtig 2019-2020 e jongeren die niet Regionaal staan Bureau ingeschreven op Leerplicht. een school of instelling, per 1.000 leerlingen.
1 4
4
Relatief verzuim per 2018 1.000 leerlin gen
14
14 DUO - Dienst Het aantal Uitvoering leerplichtigen dat Onderwijs/Ingra wel staat do ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is. Ook
Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar.
Drimmelen is een aantrekkelijke gemeente voor bedrijven om zich te vestigen.
Begroot op basis van jaarverslag 2019-2020 Regionaal Bureau Leerplicht.
86
veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend, per 1.000 leerlingen. 1 5
4
Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)
%
2019
1,6
2 DUO - Dienst Het percentage Uitvoering van het totaal Onderwijs/Ingra aantal leerlingen do (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.
Begroot op basis van jaarverslag 2019-2020 Regionaal Bureau Leerplicht.
1 6
5
Niet-sporters
%
2016
47,5
46 Gezondheidsmo nitor volwassenen (en ouderen), GGD, CBS en RIVM
Verwachting is een lichte afname van het percentage nietsporters: 2012/49,3%, 2016:/47,5%
1 7
6
Banen
per 2019 1.000 inw 1564jr
551, 1
500 CBS Het aantal banen, Basis zijn cijfers Bevolkingsstatis per 1.000 2020 (463) met tiek/LISA inwoners in de groei na corona leeftijd van 15 t/m 64 jaar.
Het percentage niet wekelijkse sporters ten opzichte van het totaal aantal inwoners.
Verplichte beleidsindicatoren N Taak Indicator r. veld
Eenh Peri eid ode
1 8
6
Jongeren met delict voor rechter
%
2019
1
1 9
6
Kinderen in uitkeringsgezin
%
2019
2
2 0
6
Netto % arbeidsparticipat ie
2020
70,8
2 1
6
Werkloze jongeren
2019
1
2 2
6
Personen met per 2020 een 10.00 bijstandsuitkerin 0 inw g 18jr eo
12
%
Waa Begro Bron rde ting 2022
Beschrijving
Toelichting
1 CBS - Jeugd
Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.
Recente cijfers niet beschikbaar.
2 CBS - Jeugd
Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen.
In 2020 was het 2%, de verwachting is dat dit gelijk blijft
71 CBS Het percentage Arbeidsdeelnam van de werkzame e beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking.
Verwachting is stijging na coronacrisis
1 CBS - Jeugd
Verwachting is verlaging na coronacrisis
Het percentage werkeloze jongeren (16-22 jaar).
12,4 CBS Het aantal Participatie Wet personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand en de Participatiewet,
Voorheen verkeerd aantal opgenomen. Het betreft aantal personen met bijstandsuitkerin g per 1.000
87
per 10.000 inwoners.
inwoners van 18 jaar en ouder
2 3
6
Aantal reintegratievoorzi eningen
per 2020 10.00 0 inw 1564jr
8,6
8,6 CBS Het aantal Voorheen Participatie Wet reintegratievoorzie verkeerd aantal ningen, per 10.000 opgenomen. Het inwoners in de betreft aantal leeftijd van 15 t/m reintegratievoor 64 jaar zieningen per 1.000 inwoners voor 15-64 jaar
2 4
6
Jongeren met jeugdhulp
% 2020 van alle jonge ren tot 18 jaar
8,8
9,5 CBS - Jeugd
Het percentage CBS percentage jongeren tot 18 wijkt af van jaar met jeugdhulp onze eigen data ten opzicht van uit het alle jongeren tot berichtenverkee 18 jaar. r. Werkelijke aantallen liggen hoger. Wsjg 2020 is 8,8. Door stijging aantallen is % voor 2022 hoger ingeschat.
2 5
6
Jongeren met % jeugdbeschermi ng
2019
0,6
1,2 CBS - Jeugd
Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbescherming smaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar.
2 6
6
Jongeren met % jeugdreclasserin g
2018
0,3
0,3 CBS - Jeugd
Het percentage Geen recente jongeren (12-23 gegevens jaar) met een beschikbaar. jeugdreclasserings maatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar).
2 7
6
Cliënten met per 2020 een 10.00 maatwerkarrang 0 inw ement WMO
730
740 CBS - Monitor Sociaal Domein WMO
Aantal per 10.000 We zien de inwoners in de afgelopen jaren betreffende een stijging van bevolkingsgroep. het aantal Een maatwerkvoorzi maatwerkarrange eningen. Dit ment is een vorm heeft mede te van specialistische maken met ondersteuning toename binnen het kader doelgroep en van de Wmo. Voor aanzuigende de Wmo-gegevens werking van het geldt dat het abonnementstar referentiegemiddel ief eigen de gebaseerd is op bijdragen 327 deelnemende gemeenten
2 8
7
Omvang huishoudelijk restafval
84
100 CBS - Statistiek De hoeveelheid Huishoudelijk restafval per afval bewoner per jaar (kg)
kg per 2019 inwon er
We zien een toename van jeugdbeschermi ng sinds 2020. Hier zou de coronacrisis aan ten grondslag kunnen liggen.
Er wordt (langzaam) steeds meer fijn- en vooral grof huishoudelijk
88
restafval aangeboden. 2 9
7
Hernieuwbare elektriciteit
%
2019
5,5
4,2 Rijkswaterstaat Klimaatmonitor
Hernieuwbare Begroot op elektriciteit is basis van de elektriciteit die is klimaatmonitor opgewekt uit wind, Rijkswaterstaat waterkracht, zon en een of biomassa. inschatting van de verwachtingen.
3 0
8
WOZ-waarde woningen
dzd euro
2020
268
298 CBS - Statistiek Waarde Onroerende Zaken
De gemiddelde WOZ waarde van woningen (x€1.000).
Begroting gebaseerd op berichtgeving taxateur.
3 1
8
Nieuw gebouwde woningen
aantal 2020 per 1.000 wonin gen
4,8
15 BAG
Het aantal nieuwbouwwoning en, per 1.000 woningen.
Taakstelling bedraagt gemiddeld 150 nieuwbouwwoni ngen per jaar.
3 2
8
Demografische druk
%
2021
74,8
74,3 CBS De som van het Bevolkingsstatis aantal personen tiek van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.
Beroepsbevolkin g daalt licht ten opzichte van de nietberoepsbevolkin g. Waarschijnlijk door de vergrijzing.
3 3
8
Woonlasten euro éénpersoonshuis houden
2021
756
574 COELO, Groningen
Het gemiddelde Daling van riooltotaalbedrag in en afvalheffing. euro's per jaar dat een éénpersoonshuisou den betaalt aan woonlasten.
3 4
8
Woonlasten euro meerpersoonshu ishouden
2021
871
676 COELO, Groningen
Het gemiddelde Daling van riooltotaalbedrag in en afvalheffing. euro's per jaar dat een meerpersoonshuis ouden betaalt aan woonlasten.
89
Paragrafen
90
Inleiding paragrafen Inleiding paragrafen In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten is in artikel 9 bepaald dat de begroting naast de programma’s, paragrafen dient te bevatten waarin de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Paragrafen zijn ingesteld om een dwarsdoorsnede van de begroting te geven van onderwerpen die versnipperd in de begroting staan.
91
A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding De gemeente Drimmelen vindt het belangrijk om risico’s te beheersen. Het gaat om risico’s die van invloed zijn op het behalen van de programmadoelstellingen. Door inzicht in de risico’s kunnen we op een verantwoorde manier besluiten nemen. In deze paragraaf leest u:
het beleid over de weerstandscapaciteit en risico’s
een inventarisatie van de risico’s
een inventarisatie van de weerstandscapaciteit
weerstandsvermogen
financiële kengetallen
een beoordeling van de verhouding tussen kengetallen en de financiële positie.
Inventarisatie van de risico’s Risicomanagement Dit is een continu proces van identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden en/of de gevolgen van risico’s beheersbaar houdt/maakt. Risicomanagementbeleid In de nota risicomanagement en weerstandsvermogen (2021) stellen we kaders voor de reikwijdte en toepassing van risicomanagement. De belangrijkste elementen uit dit beleid zijn:
We houden een zekerheidspercentage van 90% aan voor het berekenen van de benodigde weerstandcapaciteit.
We streven naar een ratio weerstandsvermogen van minimaal 1.0.
Risico Een risico is een obstakel (of een bedreiging) in het bereiken van onze doelen. Risicoprofiel De afdelingen van de gemeente Drimmelen stellen een dynamisch risicoprofiel op. Hiervoor gebruiken we het softwareprogramma NARIS® (NAR Risicomanagement 92
Informatie Systeem). Dit systeem inventariseert en beoordeelt risico’s. In totaal zijn er op dit moment 61 risico's die het realiseren van onze programmadoelstellingen kunnen bedreigen. Risicokaart De tabel (‘risicokaart’) geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans en financieel gevolg. De nummers in de risicokaart komen overeen met de geïnventariseerde risico’s (61). Tabel Par.A-1 Gevolg x > € 500.000
4
1
3
€ 250.000 < x < € 500.000
3
1
2
€ 100.000 < x < € 250.000
2
3
6
€ 25.000 < x < € 100.000
3
4
6
7
1
x < € 25.000
6
5
2
1
50%
70%
90%
1
Geen financiële gevolgen 10%
30%
Kans
Risico top 10 In het overzicht hieronder ziet u de 10 risico’s die de meeste invloed hebben op het berekenen van de weerstandscapaciteit. Het invloed percentage geeft de invloed van een risico op het totale risicoprofiel weer.
93
Tabel Par.A-2 Risico top 10 Progr.
2022 2021 2020 begroting begroting rekening
2022 2022 Kans Invloed
2
1
2
3
Nadelige gevolgen klimaatverandering. Overstromingen, wateroverlast, droogte en hitte.
50%
9.29%
3
2
1
2
Dijkverzwaring van de Mark
50%
9.29%
4
3
8
*
Het begrote budget voor jeugdzorg is ontoereikend
70%
9.05%
4
4
*
*
Dure woningaanpassing Wmo
50%
6.52%
4
5
3
6
Overschrijding krediet renovatie zwembaden
50%
5.53%
4
6
4
4
Garantstelling verlenen aan Stichting de Wijngaerd
30%
5.49%
4
7
*
9
Insolventie van BOEI i.r.t. Sociaal Cultureel Dorpshart Made
5%
4.18%
4
8
7
*
Decentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang leidt tot extra invoeringskosten
50%
2.92%
4
9
*
*
Landelijke herverdeling van Buig budget
30%
2.76%
3
10
10
*
Bepaling doelvermogen stortplaats Zevenbergen
50%
2,57%
* = Dit risico is nieuw opgenomen
Totaal financieel risico In het overzicht hieronder ziet u het financiële risico dat de gemeente Drimmelen loopt uitgesplitst in de top 10 en overige risico’s. Tabel Par.A-3 Totaal financieel risico Omschrijving
2022 begroting
2021 begroting
2020 rekening
Totaal top 10 risico's
8.436.210
5.526.210
8.710.000
Overige risico's
8.745.182
7.798.000
9.754.458
17.181.392
13.324.210
18.464.458
Totaal alle risico's
Voor het afdekken van de nu bekende risico’s is een hoger bedrag nodig dan bij de begroting 2021. Dit heeft twee belangrijke oorzaken:
Het risico dat het budget voor de decentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang niet toereikend zal zijn.
Het risico dat de lening voor de restauratie en herbestemming van de Bernarduskerk niet meer door BOEi betaald kan worden. De gemeente zal in dat geval het verschuldigde (rest)bedrag aan rente en aflossing moeten betalen en als verlies op de gemeentelijke begroting moeten nemen.
94
Toelichting bij risico’s De organisatie van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang is de verantwoordelijkheid van centrumgemeente Breda die hiervoor ook de financiële middelen ontvangt. Deze verantwoordelijkheid verschuift gefaseerd naar alle gemeenten. Mensen met psychiatrische en sociaal-maatschappelijke problemen moeten zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen. Vanaf 2021 zijn de gemeente in regio Breda gezamenlijk verantwoordelijk voor beschermd wonen, zowel inhoudelijk als financieel. Dit betekent dat tekorten op het regionale budget door de gemeenten gezamenlijk gedragen worden, naar rato van het aantal inwoners. Voor 2021 en 2022 worden geen tekorten voorzien. De begroting/meerjarenraming is echter met grote onzekerheden omgeven. Daarom is er het risico dat het gemeentelijke aandeel in het regionale tekort hoger uitvalt. Toelichting bij risico's 1. Nadelige gevolgen klimaatverandering. Overstromingen, wateroverlast, droogte en hitte Door extreme buien, stijging van het oppervlaktewater en het grondwater is er kans op waterschade aan particuliere en gemeentelijke eigendommen. Door extreme droogte is er kans op schade aan panden als door uitdrogen de bodem daalt. Ook is er kans op schade aan planten en bloemen door de hitte. 2.
Dijkverzwaring van de Mark In 2018 is het waterschap Brabantse Delta begonnen met de voorbereiding van de dijkverzwaring van de Mark ter hoogte van Terheijden. Eind 2019 is er een besluit genomen over de manier waarop de dijkverzwaring plaats vindt. Het waterschap heeft aangegeven een bepaalde financiële bijdrage van de gemeente Drimmelen te willen ontvangen. Hierover zijn geen afspraken gemaakt. Het is niet onmogelijk dat een financiële bijdrage noodzakelijk is. 3. Het begrote budget voor jeugdzorg is ontoereikend als gevolg van excessen in zorgvraag De druk op de jeugdwet is al meerdere jaren toenemend. Met het inzetten van een 'taskforce jeugd' streven we naar het doorbreken van deze trend. Ook regionaal wordt volop ingezet op transitie en kostenbeheersing. Echter hebben we te maken met het na-ijleffect van corona. Daarnaast zien we een stijging van de kosten in zorgvorm landelijke transitie arrangementen. Dit betreft dure zorgproducten waar we zeer beperkte invloed op hebben. Ook de kosten jeugdbescherming/jeugdreclassering stijgen, waarbij het aantal en de trajectduur toenemen. Het vermoeden bestaat dat deze toename samenhangt met corona en nog enige tijd zal na-ijlen. Ook de kosten van ambulante zorg stijgen. We zetten stevig in op de inkoop van ambulante zorg per 2023, omdat dit een belangrijk sturingsinstrument is.
Ook kan sprake zijn van incidentele excessen in (omvang) van zorgvraag met "dure" indicaties als gevolg. 4. Dure woningaanpassing WMO 95
Een Wmo-cliënt heeft een uitzonderlijk dure woningaanpassing aangevraagd. Juridische procedure loopt maar de uitkomst daarvan is onzeker. 5. Overschrijding krediet renovatie zwembaden Door de late oplevering liggen er claims van aannemers en exploitant voor extra kosten en derving van inkomsten. Er is nog geen definitieve afronding van werkzaamheden door afkeuring en geen overeenstemming van meer en minderwerk met de hoofdaannemer. Indien niet verrekenbaar vormt dit een potentieel risico. Renovatiekrediet kan nog niet worden afgesloten i.v.m. onzekerheid over de uitspraak c.q. uitkomsten van de rechtszaak tegen de hoofdaannemer. Vóór de aanvang van het nieuwe zwemseizoen 2022 moeten nog een aantal herstelwerkzaamheden plaatsvinden. 6. Activering garantstelling Stichting De Wijngaerd De gemeenteraad besloot op 16 juli 2015 een gemeentegarantie te verlenen aan stichting de Wijngaerd. Zo kon de stichting de renovatie van haar huisvestiging en tijdelijke huisvesting financieren. Indien De Wijngaerd haar rente- en aflossingsverplichtingen jegens de geldverstrekker niet kan voldoen, volgt in de plaats stelling door de gemeente. 7. Insolventie van BOEi i.r.t. Sociaal Cultureel Dorpshart Made De gemeenteraad heeft op 28 januari 2021 een besluit genomen over de ontwikkeling van het sociaal cultureel dorpshart Made.
BOEi heeft een borgstelling van de gemeente gekregen voor een lening die zij afsluit bij de BNG voor de restauratie en herbestemming van de Bernarduskerk. Daarnaast legt de gemeente een lening door aan BOEi. Indien BOEi de lening niet meer zou kunnen betalen, zal de gemeente het verschuldigde (rest)bedrag aan rente en aflossing moeten betalen aan de BNG en als verlies op de gemeentelijke begroting moeten nemen. 8. Decentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang leidt tot extra invoeringskosten De organisatie van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang is de verantwoordelijkheid van centrumgemeente Breda die hiervoor ook de financiële middelen ontvangt. Deze verantwoordelijkheid verschuift gefaseerd naar alle gemeenten. Mensen met psychiatrische en sociaal-maatschappelijke problemen moeten zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen. De gemeenten in de regio Breda kiezen 1 januari 2021 als startdatum voor de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor beschermd wonen, zowel inhoudelijk als financieel. De regionale begroting voor beschermd wonen in 2021 laat een tekort zien. Deze begroting is echter met veel onzekerheden omgeven. In de begroting is vooralsnog structureel een bedrag opgenomen voor de bijdrage aan het regionale tekort. Vanwege de vele onzekerheden is het risico dat het gemeentelijke aandeel in het regionale tekort hoger uitvalt. 9.
Landelijke herverdeling Buigbudget
96
De Buig middelen worden bijna jaarlijks via een nieuwe rekenformule herverdeeld. De huidig gehanteerde formule maakt gemeente Drimmelen tot een voordeel gemeente waarbij er meer budget wordt ontvangen dan nodig is om de bijstand uitgaven te financieren. Bij een nieuwe herverdeling kan het voordeel komen te vervallen. 10. Bepaling doelvermogen stortplaats In 2024 is het mogelijk dat de stortplaats in Zevenbergen (vanuit de GR Nazorg Gesloten Stortplaatsen) wordt overgedragen naar de provincie. Op dat moment zal opnieuw worden bepaald welk vermogen de provincie nodig heeft om de nazorg kostendekkend uit te kunnen voeren. Niet uit te sluiten valt dat zal worden geconstateerd dat het dan beschikbare vermogen ontoereikend is. In dat geval zullen de bij de GR aangesloten gemeenten een aanvullende vermogensdotatie moeten doen. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit is het geheel aan middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken. We maken onderscheid in: Incidentele weerstandscapaciteit Het vermogen om calamiteiten en andere eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van taken op het geldende niveau.
Structurele weerstandscapaciteit De middelen die permanent kunnen worden ingezet om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de bestaande taken. Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van de onderkende risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie passen we toe omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 17,1 miljoen - zie tabel A-4) ongewenst is. De risico’s treden namelijk niet allemaal tegelijk op. In de tabel hieronder leest u de kansverdeling en de resultaten van de risicosimulatie. Conclusie: Het is 90% zeker dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 3,8 miljoen (begroting 2020: 3,3 miljoen).
97
Tabel Par.A-4 Statistieken
Waarde
Minimum
455.397
Maximum
7.994.859
Gemiddeld
2.705.069
Absolute maximum
17.181.392
Zekerheids-percentage
Bedrag 10%
1.684.741
25%
2.083.181
50%
2.588.066
75%
3.172.774
80%
3.334.735
90%
3.828.343
95%
4.370.869
99%
5.654.154
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare middelen om de risico’s op te vangen, noemen we weerstandscapaciteit. We maken onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit.
98
Tabel Par.A-5 Beschikbare weerstandscapaciteit Omschrijving
bedragen x € 1.000 2020 rekening
2021 begroting
2022 begroting
2023 begroting
2024 begroting
Incidentele weerstandscapaciteit (in vermogen)
13.600
11.353
12.801
12.326
12.544
Algemene reserve
13.237
11.271
11.522
11.522
11.856
Algemene dienst
11.748
10.871
10.237
10.237
10.237
Grondbedrijf
1.489
400
1.285
1.285
1.619
Reserve bovenwijkse voorzieningen Grondbedrijf
82
82
82
82
82
Stille reserve (besloten te incasseren)
-
-
-
-
-
282
00
1.197
722
606
Structurele weerstandscapaciteit (in exploitatie)
2.473
2.274
2.734
2.734
2.734
Onbenutte belastingcapaciteit
2.473
2.269
2.729
2.729
2.729
-
05
05
05
05
16.073
13.627
15.535
15.060
15.278
Bestemmingsreserve
Resultaat
Onvoorzien Totale weerstandscapaciteit
Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s waar geen maatregelen voor zijn getroffen of waar na het treffen van maatregelen nog restrisico’s overblijven en de capaciteit die een gemeente heeft om die niet begrote kosten op te vangen. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.
99
Tabel Par.A-6 Ratio weerstandsvermogen Omschrijving
2020 rekening
2021 begroting
2022 begroting
Beschikbare weerstandscapaciteit
16.072.818
13.839.746
15.534.733
Benodigde weerstandscapaciteit
4.438.339
3.296.181
3.828.343
3,62
4,20
4,06
Ratio weerstandsvermogen
Om het weerstandsvermogen te beoordelen gebruiken we waarderingstabel A7. Een algemeen aanvaarde norm voor de hoogte van het weerstandsvermogen is er niet. Gemeente Drimmelen wil zo weinig mogelijk risico lopen en zolang het financieel verantwoord is risico’s afdekken. Dit betekent dat een we een weerstandsvermogen nastreven dat ten minste voldoende is. Dit betekent een ratio weerstandsvermogen van minimaal 1,0 (minimaal waarderingscijfer C). De ratio van de gemeente Drimmelen valt in de voorliggende begroting met 4,1 in klasse A. Dit betekent een uitstekend weerstandsvermogen. De hoogte van de ratio houdt in dat op dit moment geen beheersmaatregelen nodig zijn. Tabel Par.A-7 Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
A
>2.0
uitstekend
B
1.4-2.0
ruim voldoende
C
1.0-1.4
voldoende
D
0.8-1.0
matig
E
0.6-0.8
onvoldoende
F
<0.6
ruim onvoldoende
Financiële kengetallen Financiële kengetallen (en beoordeling van de onderlinge verhouding tussen deze kengetallen in relatie tot de financiële positie) Bij de vernieuwing van de BBV is, op basis van advies van de commissie Depla, voorgeschreven dat er in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De invoering van de kengetallen is voornamelijk bedoeld om de financiële positie voor raadsleden
100