Wmo beleids- en uitvoeringsplan Drechterland (2023-22)

Waar zetten we nog meer op in? Er wordt gewerkt aan meer bekendheid rondom onafhankelijke cliëntondersteuning. De aanbieders gaan meer in gesprek met ambtenaren en medewerkers van woningcorporaties om zich te oriënteren op het aanbod in de regio, zodat zij inwoners goed bij kunnen staan bij hun hulpvragen. Verder is het belangrijk om een goed overzicht van de samenleving met al haar activiteiten te hebben zodat de aanbieders kunnen kijken of het mogelijk is mensen te helpen via maatschappelijk betrokken organisaties of mogelijk via een preventieve hulpaanbieder waarmee een individuele aanvraag bij de gemeente voorkomen wordt. In 2023 kan in de periode januari-april een subsidie worden aangevraagd bij VWS voor het versterken van de onafhankelijke cliëntondersteuning. Hiervoor moet een plan worden ontwikkeld en als dit goedgekeurd wordt, kan een eenmalige subsidie worden toegekend van

27

maximaal € 50.000. Met deze subsidie kan een projectleider worden ingezet of onderzoek worden gedaan naar wat er nodig is om de clientondersteuning te versterken.

28

5.5 Mantelzorgondersteuning Als gevolg van de transformatie binnen de Wmo zal er de komende jaren een steeds groter beroep worden gedaan op mantelzorgers in de ondersteuning van naasten. De gemeente ziet het als belangrijke taak om de mantelzorg te stimuleren en te bevorderen, de overbelasting bij mantelzorgers tegen te gaan en zorg te dragen voor een waardering voor de inzet van mantelzorgers. a. Wat willen we bereiken? Het is belangrijk dat mantelzorgers hun taak zo goed mogelijk kunnen blijven uitvoeren. Door goede ondersteuning wordt de draagkracht van de mantelzorger versterkt en overbelasting voorkomen. De gemeente vindt het daarom belangrijk om deze mantelzorgers in beeld te hebben en om de inzet van mantelzorgers te ondersteunen en te waarderen. b. Wat doen we hier al voor? De afgelopen jaren heeft de gemeente succesvol ingezet op het in beeld krijgen van zoveel mogelijk mantelzorgers. We voeren de mantelzorgondersteuning uit, onder andere door in te zetten op een individueel maatwerk door een gesprek met een sociaal werker. Deze ondersteuning helpt om de balans tussen zorg, werk en ontspanning te houden of terug te vinden. Door samen te kijken naar voorzieningen of regelingen kan de werkdruk (tijdelijk) worden verlaagd. Ook is het mogelijk gesprekken te voeren om zo zicht te houden op eigen grenzen.

Daarnaast kan er gekeken worden naar de mogelijkheid tot respijtzorg zodat de mantelzorger even ontlast wordt van de zorgtaak. Er is respijtzorg mogelijk in de vorm van het gebruik maken van vrijwilligers die bij de cliënt thuiskomen zodat de mantelzorger even tijd voor zichzelf heeft. Daarnaast is het mogelijk dat er een indicatie gesteld wordt voor dagbesteding of kortdurend verblijf om de mantelzorger te ontlasten. We subsidiëren het ‘Kennisplatform Mantelzorg West-Friesland’.22 Dit platform richt zich op zorg- en welzijnsorganisaties die werken voor mensen die langdurige zorg nodig hebben. Er wordt gestreefd naar een goede onderlinge samenwerking om het ondersteuningsaanbod op elkaar aan te laten sluiten en om de mantelzorgpositie te verbeteren. Het doel is dat elke (zorg)professional in Westfriesland oog heeft voor de mantelzorger en regelmatig vraagt: Hoe gaat het met u? En wat heeft u nodig om de zorg (samen) op een prettige manier te regelen en vol te houden? Mantelzorgers kunnen gebruik maken van een kennisbank en een sociale kaart. Daarnaast worden er kennis- en netwerkbijeenkomsten georganiseerd om mantelzorgers goede ondersteuning te bieden.

De Huishoudelijke Hulp Toelage (HHT) is een vorm van mantelzorgondersteuning en wordt in Drechterland beschikbaar gesteld aan mantelzorgers, zodat zij een deel van hun huishoudelijk werk kunnen uitbesteden om overbelasting te voorkomen. Waardering van mantelzorgers vindt op dit moment plaats in de vorm van een mantelzorgcompliment, een geldbedrag wat aan het einde van het jaar wordt overgemaakt. Daarnaast wordt een lidmaatschap aangeboden op de landelijke vereniging Mantelzorg NL, de landelijke vereniging die opkomt voor iedereen die zorgt voor een naaste. Mantelzorgers krijgen nuttige informatie direct thuisgestuurd en kunnen gebruik maken van steun, advies en een luisterend oor.

22

Kennisplatform Mantelzorg West-Friesland - KPMZ (kpmzwf.nl)

29

c. Waar zetten we nog meer op in? We proberen meer mantelzorgers te bereiken. We zetten in op een goede en brede communicatie met de mantelzorger in onze gemeente. Ook willen we meer in gesprek gaan met mantelzorgers, om zicht te houden op hoe het met ze gaat. De druk op mantelzorgers zal de aankomende jaren alleen maar toenemen dus het is erg belangrijk dat we inzichtelijk hebben hoe het gaat en wat ze nodig hebben om zich te kunnen blijven inzetten als mantelzorger. We willen weten wat de ervaringen van mantelzorgers zijn en hoe wij hen als gemeente kunnen helpen bij hun dagelijks leven. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een gesprekstafel in de week van de mantelzorg. We willen ook apart in gesprek met jonge mantelzorgers. Ook van hen willen we graag weten hoe het met hen gaat en hoe wij de ondersteuning op een goede manier kunnen regelen. Het doel is dat zij kunnen opgroeien tot een evenwichtige volwassene en evengoed de mantelzorg kunnen uitvoeren zonder dat dit een te zware taak is. Ook organiseren we vanaf 2023 mantelzorgcafés. Een mantelzorgcafé is een ontmoetingsplek voor iedereen die zorgt voor familieleden of vrienden en andere belangstellenden. In het mantelzorg café ontmoet men lotgenoten, wordt aan de hand van een thema in een ontspannen sfeer ervaringen uitgewisseld en wordt men geïnformeerd over ontwikkelingen op het gebied van mantelzorg.

30

5.6 Vrijwillige inzet De vraag naar vrijwilligers neemt toe als gevolg van de verschillende maatschappelijke ontwikkelingen. Gemeente Drechterland wil daarom zo veel mogelijk mensen stimuleren om zich vrijwillig in te zetten, en de huidige vrijwilligers zo goed mogelijk ondersteunen. b. Wat willen we bereiken? Gemeente Drechterland wil de participatie van haar inwoners bevorderen. Een belangrijke vorm van participatie is vrijwilligerswerk, of vrijwillige inzet. Om het mogelijk te maken dat kwetsbare mensen langer thuis kunnen blijven wonen, is vrijwillige inzet op het gebied van zorg belangrijk. Naar verwachting zal de vraag naar vrijwillige inzet op het gebied van zorg ook toenemen. Het is daarom belangrijk dat de gemeente het vrijwilligerswerk niet alleen stimuleert, maar ook faciliteert en waardeert. b. Wat doen we hier al voor? In Drechterland zijn diverse organisaties actief die volledig draaien op de inzet van vrijwilligers. Wij steunen deze en andere vrijwilligersorganisaties door middel van subsidies. Een belangrijke partner van de gemeente op het gebied van vrijwillige inzet is het ‘Vrijwilligerspunt Westfriesland’. Ze faciliteren en ondersteunen bij het vrijwilligerswerk in Westfriesland. Ze zorgen dat vrijwilligers leuker, makkelijker en beter hun werk kunnen doen.

Daarnaast delen ze kennis, kunde en netwerk met non-profit organisaties, zodat zij effectiever vrijwilligers kunnen aantrekken, inzetten en behouden. Vrijwilligerspunt voert de maatschappelijke stage uit om jonge mensen te stimuleren voor vrijwilligerswerk. De gemeente subsidieert deze stichting. Vrijwilligerspunt en de gemeenten bepalen per jaar de speerpunten middels de prestatieafspraken, waar gedurende het jaar over wordt afgestemd zodat ook lokale ontwikkelingen kunnen worden meegenomen. Het vrijwilligerspunt werkt vanuit haar regionale rol, maar werkt lokaal waar nodig. De wens is om samen te werken en te verbinden staat centraal. Vrijwilligerspunt heeft verschillende diensten, waaronder: Bemiddeling & Hulp Dichtbij De diensten Bemiddeling en Hulp Dichtbij matchen vrijwilligers. Bij Bemiddeling is dit tussen een maatschappelijke organisaties en een vrijwilliger. Bij Hulp Dichtbij betreft het een individuele hulpvraag die wordt gematcht aan de juiste vrijwilliger. Via regionale en lokale social media, zoals lokale facebookgroepen, worden vrijwilligers gezocht. Jong Westfriesland in Actie Een dienst voor jongeren tussen 13 en 30 jaar om hen te enthousiasmeren voor vrijwilligerswerk. De jongeren kunnen uit twee trajecten kiezen: Maatschappelijke Stage of Maatschappelijke Dienst Tijd.

Deze eerste is een verplicht onderdeel van het curriculum voor jongeren binnen het voortgezet onderwijs. Maatschappelijke Dienst Tijd kent drie pijlers: je doet iets voor een ander of de samenleving, je leert daarvan iets over jezelf en over je talenten en je ontmoet andere (leeftijds-)groepen, culturen of soorten mensen. Jongeren die hun traject succesvol hebben afgesloten ontvangen een Europees erkend certificaat. Communicatie Afdeling communicatie voert niet alleen werkzaamheden uit om Vrijwilligerspunt bekendheid te geven maar wordt ook ingezet om maatschappelijke organisaties te ondersteunen in bijvoorbeeld het vinden van vrijwilligers. Er wordt hierbij gezocht naar wat lokaal nodig is. Dit gebeurt door bijvoorbeeld fondsen te koppelen aan lokale organisaties, maar ook door het aanbieden van trainingen zoals ‘Hoe werf ik vrijwilligers?’ of ‘Hoe doe ik een subsidieaanvraag?’. Het Vrijwilligerspunt heeft een goede sociale kaart en werkt hard aan nog meer naamsbekendheid.

31

Het aanbod van Vrijwilligerspunt is breed en aanpasbaar naar waar de behoefte vanuit de maatschappelijke partners en gemeente ligt. Er wordt in de veranderende samenleving bijvoorbeeld gekeken naar de behoefte van vrijwilligers (die steeds meer kortdurend is) maar ook naar het investeren in jongeren, om meer vrijwilligers te werven en behouden. Waardering van de vrijwilligers gebeurt op dit moment via de Westfriese Beursvloer waar elk jaar vrijwilligersattenties worden aangeboden. Ook heeft de gemeente een vrijwilligersverzekering afgesloten voor vrijwilligers, mantelzorgers en maatschappelijk stagiairs. c. Waar zetten we nog meer op in? Met betrekking tot het doen van vrijwilligerswerk stimuleren wij onze inwoners om zich in te zetten als vrijwilliger en gaan we vanuit het Vrijwilligerspunt met acties aan de slag om hier vorm aan te geven. Ook zetten we meer in op het bedanken van de inzet van de vrijwilligers door middel van de campagne ‘Bedankt vrijwilligers’ met een gelijknamige website, waar iemand door middel van een kort filmpje een vrijwilliger of vrijwilligersorganisatie kan bedanken.

32

5.7 Wonen en zorg Sociaal-demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing en meer kleine huishoudens, hebben invloed op de woning- en zorgmarkt in Nederland. De afbouw van de intramurale zorg, afbouw van voormalige verzorgingshuizen, het scheiden van wonen en zorg, de ambulantisering van de GGZ, de transformatie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis, arbeidsmigratie en de huisvesting van statushouders, zorgen voor een grotere druk op de woningmarkt. Mensen ontvangen eerder en langer zorg, behandeling en begeleiding thuis. Daardoor is de vraag naar geschikte woningen toegenomen. Met name voor kwetsbare personen is het vinden van een geschikte woning lastig, omdat er onvoldoende geschikte, betaalbare woningen zijn. Bovendien zien ouderen vaak op tegen verhuizen naar een kleinere woning en kiezen ze er – soms erg laat – voor om hun woning aan te passen. Dit vraagt om een integrale woonzorgvisie, zodat vanuit verschillende beleidsterreinen naar passende oplossingen wordt gezocht. Door demografische veranderingen – toename van kleine huishoudens door vergrijzing – is er een sterke behoefte aan bijzondere woonvormen. Deze woonvorm is een tussenvorm tussen zelfstandig wonen en het wonen in een instelling. Het begrip tussenvorm kan breed opgevat worden en omvat in principe alle ondersteuningsvormen voor een combinatie van wonen en zorg thuis.

Dit zijn geclusterde woonvormen en zij maken het mogelijk om zorg bij kwetsbare inwoners efficiënt te organiseren en eenzaamheid tegen te gaan. Een ander gevolg van de demografische ontwikkelingen en toenemende hulpvraag is de groei van het aantal kwetsbare mensen in de wijk. Enerzijds sluit dit aan bij de wens van veel gemeenten om te komen tot een inclusieve samenleving, anderzijds kan dit leiden tot meer maatschappelijke onrust: bij deze kwetsbare groep is de kans op bijvoorbeeld sociaal ongewenst of onbegrepen gedrag groter. Daarom moet er voldoende aandacht zijn voor de leefbaarheid in de wijk en moet er sprake zijn van goede spreiding, zodat er voldoende draagkracht in de wijken blijft. Voor ouderen of kwetsbare inwoners is hun woon- en leefsituatie bijzonder complex. Ze hebben voor wonen, hulp en ondersteuning te maken met afzonderlijke beleidsterreinen en loketten bij de gemeente. Dit geldt ook voor aanbieders en initiatiefnemers op de woon- en zorgmarkt. De verschillende werkwijzen, regelgeving en financiering zijn vaak leidend en maken het ingewikkeld om tot een aanbod of initiatief te komen. De gemeente heeft een belangrijke rol als het gaat om de opgave voor wonen, zorg en welzijn, omdat de gemeente als een van de weinige partijen verantwoordelijkheden heeft op zowel de woning- als de zorgmarkt.

Daarbij is de gemeente verantwoordelijk voor het formuleren van beleid voor de lokale woningmarkt en voor een deel van de zorg, welzijn en ondersteuning via de Wmo. De gemeente heeft hierdoor goed overzicht van de diverse partijen die op de woning- en zorgmarkt in de praktijk toch vooral los van elkaar opereren. a. Wat willen we bereiken? Binnen de gemeente willen we integraal beleid ontwikkelen op het gebied van wonen en zorg. Samenwerking tussen verschillende afdelingen is daarvoor noodzakelijk waarbij de vraag en aanbod voldoende op elkaar zijn afgestemd. b. Wat doen we hier al voor? Met de start van de ‘Taskforce Wonen & Zorg’23 in de regio onderzoeken we oplossingen voor de zorg-woonopgave. We werken daarin als Westfriese gemeenten samen met zorgaanbieders, woningcorporaties en het zorgkantoor. Adviesraden en cliëntenraden zijn 23

https://www.taskforcewonenzorg.nl/nieuws/wonen-en-zorg-steeds-hoger-op-de-agenda-maar-we-zijn-er-nog-niet

33

hierbij ook uitgenodigd. Samenwerking is essentieel omdat de uitdagingen de individuele organisaties te boven gaat. Dat heeft niet alleen met de omvang te maken, maar ook met onderlinge afhankelijkheden. Langer thuis wonen, ondanks iemands gezondheidsstatus, stelt eisen aan de woning en woonomgeving, onder meer de voorzieningen. Omgekeerd, voor ouderen geschikte, geclusterde woningen zijn alleen op een goede wijze te benutten als er voldoende (thuis)zorg voorhanden is. Dat geldt ook voor het versterken van het sociale netwerk en het werken aan een zorgzame buurt, om de druk op de formele zorg te verminderen. We betalen mee aan een gemeentebrede communicatie/bewustwordingscampagne in waarbij we onze inwoners in de leeftijd vanaf 50-60 jaar bewust te maken dat ouder worden vraagt om na te denken over de toekomstige woonbehoefte. We maken daarbij gebruik van de website: ‘Lekker blijven wonen.’24 Hierin wordt samengewerkt tussen Wonen en het sociaal domein van de gemeente om onze inwoners te stimuleren om na zich te beseffen dat zij ook een eigen verantwoordelijkheid hebben als het gaat om zo lang mogelijk blijven wonen in hun eigen woning. c.

Waar zetten we nog meer op in? De komende jaren zal er een nauwere samenwerking moeten komen tussen diverse afdelingen van de gemeente en met projectontwikkelaars, zorginstellingen en woningcorporaties waarbij ingespeeld wordt op de groeiende vraag naar wonen en zorg. Er moet worden bekeken hoe de bestaande woningvoorraad kan worden aangepast en op welke manier er woningen, (tussen-) woonvormen en extra instellingsplekken bij kunnen komen. Een brede blik van de gemeente is hierbij van belang. Die brede blik is alleen nog niet vanzelfsprekend vanwege de strakke scheiding tussen het fysieke domein en het sociaal domein. Wonen ‘hoort’ bij fysiek, zorg bij sociaal. Beoordelingen van woonzorginitiatieven vinden nu nog veelal plaats vanuit ruimtelijke ordening, met een juridisch planologische blik vanuit de mogelijkheden van bestemmingsplannen en vergunningen. Daardoor is er binnen dit soort initiatieven nauwelijks aandacht voor de effecten op de samenleving en de woningen zorgmarkt. Juist omdat in de praktijk de thema’s wonen en zorg nauw met elkaar zijn verbonden, kunnen deze goed in samenhang met elkaar worden beoordeeld Bij zo’n integrale woonzorgbenadering biedt een woonzorgvisie met ambitie, aanbevelingen en uitvoeringsagenda uitkomst. Hierin worden de beleidsterreinen wonen, zorg, welzijn en ruimtelijke ordening met elkaar verbonden.

De woonzorgvisie geeft richting aan het beleid voor wonen en zorg, en vormt daardoor ook een afwegingskader en toetsingsinstrument waarmee de gemeente nieuwe plannen – bijvoorbeeld voor gebiedsontwikkeling – kan beoordelen. Door vervolgens vanuit de verschillende beleidsterreinen integraal uitvoering te geven aan de woonzorgopgaven kan de gemeente werken aan echt duurzame oplossingen. Vanuit de nieuwe Omgevingswet is het opstellen van een woonzorgvisie een verplichting aan de gemeenten, maar door het uitstellen van de Omgevingswet is nog niet duidelijk wanneer de Woonzorgvisie zal worden opgesteld. De komende jaren zal én moet er door projectontwikkelaars, zorginstellingen en woningcorporatiesmeer worden ingespeeld op de groeiende vraag naar wonen en zorg. Het is aan hen om te kijken hoe de bestaande woningvoorraad kan worden aangepast en op welke manier er woningen, (tussen) woonvormen en extra instellingsplekken bij kunnen komen. Willen gemeenten tot passende oplossingen komen voor hun woonzorgopgaven, dan is het belangrijk dat zij een brede blik hebben. Naast de regionale ontwikkelingen wil de gemeente Drechterland in een ontwikkeltafel een woonzorgconcept ontwerpen worden voor een woonvorm in Venhuizen. 24

https://www.lekkerblijvenwonen.nl/

34

5.8 Positieve gezondheid Op 1 januari 2020 bestond de bevolking van Nederland voor een groot deel uit mensen met een leeftijd tussen de 45 en 72 jaar. Dit zijn 6,4 miljoen inwoners, 37% van de bevolking. Deze mensen vormen voor het grootste deel de naoorlogse babyboom, geboren tussen 1946 en 1970. Het aantal jongeren (tot 20 jaar) is duidelijk kleiner dan het aantal dertigers en veertigers. In 2021 was de grijze druk 34 procent: op elke 65-plusser zijn er 3 mensen in de werkzame leeftijd (20 tot 65 jaar). De komende jaren zal dit nog toenemen tot bijna 50 procent, wat betekent er op elke 65-plusser nog maar twee mensen zich in de werkzame leeftijd bevinden.

Bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/leeftijd/ouderen

Het toekomstige potentieel van inwoners die gebruik gaan maken van een Wmo-voorziening wordt bepaald door de huidige inwoners in de leeftijd van 50 jaar. Daarom is het van belang dat het beleid zich niet alleen richt op de huidige inwoners die gebruik maken van Wmovoorzieningen maar vooral ook op de doelgroep die over 10 tot 20 jaar mogelijkerwijs gebruik zal maken van de Wmo. Juist daarom is het belangrijk om in te zetten op positieve gezondheid van de huidige inwoners. Positieve gezondheid is een benadering binnen de gezondheidszorg die niet de ziekte, maar een betekenisvol leven van mensen centraal stelt. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf. Gezondheid is voor gemeenten een belangrijk thema. Zeker in het kader van de transformatie in het sociaal domein, waarbij gezondheid niet alleen als doel, maar ook als middel gezien wordt: gezonde mensen kunnen gemakkelijker participeren. Het is onze aanname dat actieve mensen minder gebruik zullen (gaan) maken van Wmo-voorzieningen. a. Wat willen we bereiken? De gezondheid van de huidige inwoners bevorderen.

35

b. Wat doen we hier al voor? De ‘Nota lokaal gezondheidsbeleid 2020-2023’ is vastgesteld door de gemeenteraad. In de nota is positieve gezondheid het uitgangspunt. Positieve gezondheid definieert gezondheid van de inwoners in zes dimensies: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Door het toepassen van positieve gezondheid in de uitvoering ligt de nadruk op wat een inwoner kan, in plaats van dat wat een inwoner niet meer kan. Daarnaast verschuift de focus naar gezondheid en gedrag in plaats van ziekte en zorg. Dit heeft als doel om het aanbod beter te laten aansluiten bij de vraag. Om de gezondheid te bevorderen legt de gemeente de focus op de volgende speerpunten: roken, alcohol, drugs en (ongewenst) medicijngebruik, actieve leefstijl en gezond gewicht, psychische problemen, eenzaamheid, dementie, en de 6-Minutenzone (binnen 6 minuten hulp bij een hartstilstand). Het gezondheidsbeleid zet in op de thema’s zoals genoemd in de nota. Er zijn voor alle thema’s uitvoeringsplannen opgesteld. Het sportakkoord geeft mogelijkheden om voor moeilijk bereikbare doelgroepen activiteiten te organiseren. Ook wordt er wordt een verbinding gelegd tussen lokale zorg-, welzijn- en sportaanbieders bij het opzetten en aanbieden van sportstimuleringsactiviteiten.

Hierin is afstemming op de behoefte en actualiteit van kwetsbare doelgroepen zeer belangrijk. Aanvullend wordt aansluiting gezocht bij initiatieven vanuit het sportakkoord. Dit sportakkoord wordt periodiek geactualiseerd. c. Waar zetten we nog meer op in? De uitgangspunten van positieve gezondheid sluiten aan bij de principes van de transformatie in het Sociale Domein. Hierdoor leidt vernieuwde aanpak tot mogelijkheden om gezondheid, welzijn, preventie, zorg en participatie (meer) met elkaar te verbinden. Hier willen we meer op inzetten de komende jaren.

36

5.9 Wmo en Jeugdhulp De gemeente ziet het als haar taak om jongeren en volwassenen voor te bereiden op hun leven in de maatschappij en hun plaats en taak daarin. Binnen de Wmo is ook aandacht voor jeugdigen. Gebleken is dat er extra aandacht nodig is voor de overgang van jeugdigen uit de Jeugdwet naar de Wmo. Het is van belang dat de jeugdigen die jeugdhulp ontvangen, bij het bereiken van 18-jarige leeftijd, indien noodzakelijk, zo snel mogelijk de juiste hulp krijgen. Het opgroeien en opvoeden valt onder de Jeugdwet. Voor het ondersteunen in de zelfredzaamheid komt de Wmo in beeld. a. Wat willen we bereiken? We willen zorgen voor een naadloze overgang van de zogenaamde 18-/18+-doelgroep. b. Wat doen we hier al voor? We zijn regionaal bezig om het beleid rondom de 18-/18+-doelgroep te optimaliseren. Ook wordt ingezet op jeugd- en jongerenwerk. Het doel van jongerenwerk is om jongeren te ondersteunen in hun ontwikkelproces naar volwassenheid. Zij hebben daarmee voornamelijk een preventieve en signalerende functie, opdat jongeren zich goed kunnen ontwikkelen en kunnen meedoen. Naast het tiener- en jongerenwerk is het ambulant jongerenwerk meer gericht op kwetsbare jongeren en jongeren die overlast veroorzaken. In de regio Westfriesland wordt gewerkt met het ‘Model soepele overgang 18-/18+’ om continuïteit van zorg en ondersteuning te waarborgen.

Om de continuïteit van deze zorg en ondersteuning te waarborgen, is het belangrijk dat gemeente en zorgaanbieders elkaar weten te vinden en afspraken maken op de leefgebieden onderwijs, werk, inkomen, zorg, veiligheid en wonen. De overgang van minder- naar meerderjarigheid blijkt een belangrijk knelpunt bij het werken aan deze ambitie. Dit komt omdat de regie (over) en (de financiering van) hulpverlening veranderen. Met het Model soepele overgang 18-18+ wordt al ruim voor de 18e verjaardag gekeken hoe hulp en ondersteuning geregeld moet worden bij het behalen van de volwassen leeftijd. Er zijn contracten voor de maatwerk voorzieningen binnen de Jeugdwet- en Wmo. Bij de inkoop is rekening gehouden met het contracteren van aanbieders die zowel de doelgroep van de Jeugdwet als de Wmo bedienen. c. Waar zetten we nog meer op in? Een goede overgang van de Jeugdhulp naar Wmo ondersteuning kan alleen maar als de professionals vanuit de Jeugdhulp en de Wmo met elkaar samenwerken en vanuit een gezamenlijk belang, passend en nabij, een voorziening treffen voor een jongvolwassene, gericht op de toekomst van de jeugdige. We willen meer inzetten op de samenwerking tussen de domeinen Jeugd en Wmo. Zorgaanbieders en gecertificeerde instellingen spelen hier ook een rol in.

Drechterland wil in 2023 meer inzetten op jongerenwerk zodat jongeren eerder in beeld zijn wanneer zij ondersteuning nodig hebben. Dat kan dan met een lichtere vorm van ondersteuning dan wanneer gewacht wordt tot de grotere problemen zich aandienen. Er wordt, samen met onze uitvoerende partners, een plan van aanpak opgesteld waarin de inzet van jongerenwerk anders wordt vormgegeven.

37

5.10 Aanvullende ondersteuning voor wie dat nodig heeft Vanuit de Wmo zetten we in op maatschappelijke participatie en het vergroten van zelfredzaamheid. Mensen die een beter onderhouden sociaal netwerk hebben zijn gelukkiger, gezonder én leven langer dan mensen die dit niet hebben.25 Wij vinden het belangrijk dat iedereen zo zelfredzaam mogelijk door het leven kan gaan en regie voert over het eigen leven en huishouding. Ter ondersteuning van de zelfredzaamheid bieden we maatwerkvoorzieningen aan. a. Wat willen we bereiken? Aanvullende individuele ondersteuning bieden aan wie dat nodig heeft om zelfstandig te kunnen blijven functioneren. Het kan hierbij gaan om een maatwerkvoorziening, zoals bijvoorbeeld hulp bij het huishouden, begeleiding of een scootmobiel. b. Wat doen we hier al voor? Als een inwoner zich meldt bij de gemeente met een behoefte aan ondersteuning wordt een perspectiefplan opgesteld. In dit perspectiefplan wordt aangegeven in hoeverre de inwoner zelfstandig en zelfredzaam kan participeren in de maatschappij. Verder wordt gekeken of er mensen in de omgeving zijn die kunnen helpen, of er een algemene voorziening is waar hij gebruik van kan maken en of de inwoner aangewezen is op een individuele maatwerkvoorziening. Arrangementen en andere maatwerkvoorzieningen Inwoners kunnen in aanmerking komen voor een arrangement.

Vanuit dit arrangement wordt huishoudelijke hulp, individuele begeleiding en/of een vorm van dagbesteding wordt aangeboden. De cliënt/inwoner stelt samen met de zorgaanbieder een plan op hoe de ondersteuning ingezet wordt. Dit is een nieuwe manier van werken waarvan we verwachten dat die effectief en doelmatig zal zijn voor onze inwoners. Andere vormen van individuele maatwerkvoorzieningen zijn bijvoorbeeld rolstoelen, scootmobielen en woningaanpassingen. Collectief vraagafhankelijk vervoer: Regiotaxi Wanneer een inwoner niet in staat is om met het reguliere openbaar vervoer te reizen en zijn vervoer ook niet op een andere manier kan regelen kan een pas voor de Regiotaxi worden toegekend. Met de Regiotaxi vindt van deur-tot-deur vervoer plaats, eventueel rolstoel gebonden. De actieradius van de Regiotaxi betreft 25 kilometer vanaf het huisadres naar een bestemming binnen de regio Westfriesland. Wanneer iemand verder weggelegen bestemmingen wil bereiken kan er een beroep worden gedaan op de reisservice van Valys. Op dit moment wordt Regiotaxi opnieuw aanbesteed voor vier jaar. Het nieuwe contract zal ingaan op 1 augustus 2023 en kan vervolgens twee keer worden verlengd.

Ondersteuning voor mensen die aannemelijke meerkosten maken Aan inwoners die langdurig aannemelijke meerkosten maken in verband met hun beperking, chronische psychische of psychosociale problemen en die een inkomen hebben onder 120% van het sociaal minimum, kunnen in aanmerking komen voor financiële tegemoetkoming van € 250,- per jaar. Dit gaat dan om toegekende voorzieningen waarbij een eigen bijdrage betaald moet worden. Wij gaan er hierbij van uit dat zij een voorziening krijgen op grond van de Wmo en dat zij daarbij ook meerkosten maken zoals bijvoorbeeld het betalen van het volledige eigen risico aan de zorgverzekeraar, het afsluiten van een aanvullende verzekering of meerkosten van andere aard.

25

https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/statistische-trends/2020/geluk-en-persoonlijkheid?onepage=true

38

Kwijtschelding eigen bijdrage Wmo Aan inwoners met een inkomen onder 120% van het sociaal minimum wordt de eigen bijdrage Wmo niet opgelegd. De Wmo is voorziening is voor deze groep kosteloos. c. Waar zetten we nog meer op in? Sinds 2020 werken we volgens Resultaatgericht werken. Deze manier van werken met arrangementen heeft als doelstelling om beter maatwerk te kunnen leveren aan inwoners. Het eerste jaar is geëvalueerd en er is geconcludeerd dat de implementatie nog niet volledig is doorgevoerd en dat er verbeteringen nodig zijn. In 2023 wordt een regionale verbeteragenda opgesteld, die ook lokaal om verbeteringen vraagt. Aandacht is er o.a. voor uniforme monitoring en sturing, sturing op uniforme processen en blijven leren en ontwikkelen. Regionaal is een werkgroep gestart met de inkoopstrategie voor de komende jaren voor zowel Wmo als Jeugdhulp. Er wordt een projectleider aangesteld die het inkoopproces en de implementatie begeleidt. Hierbij zal voor de Wmo met name aandacht besteed worden aan de laatste jurisprudentie rondom het indiceren in resultaten. We letten ook op de rechtmatigheid van onze uitgaven. Regionaal hebben we contracten met onze WMO-aanbieders waar we toezicht houden op de rechtmatigheid.

Op 3 maart 2022 is door alle colleges van Westfriesland besloten om het toezicht uit te breiden naar rechtmatigheidscontroles voor de Jeugdwet, waardoor we beter integraal kunnen bewaken en handelen. Concreet heeft dit geleid tot een nieuwe dienstverleningsovereenkomst vanaf 2023 en aanstellen van een extra toezichthouder. Vanuit de wens en ambitie om nog meer maatwerk toe te kunnen passen, zijn er naast RGW meerdere werkvormen. Een daarvan is de Omgekeerd toets. Dit initiatief staat verder uitgewerkt op pagina 64. Bij deze manier van werken wordt gekeken wat de inwoner nodig heeft om zelfredzaam te zijn en welke voorzieningen uit welke wetten daarbij noodzakelijk zijn.

39

5.11 Een vangnet voor zeer kwetsbare inwoners Voor inwoners voor wie zelfredzaamheid (tijdelijk) buiten bereik ligt en niet beschikken over een eigen netwerk of financiële draagkracht bieden we een vangnet. Het gaat hier veelal om zeer kwetsbare mensen die dak- en thuisloos, zorg mijdend zijn en/of zware verslavingsen/of GGZ-problematiek hebben.

Bron: Waar staat je gemeente – Gemeentelijke monitor sociaal domein - Rapportage

Over de zorg voor deze groep worden in regionaal verband afspraken gemaakt. Hoorn is hiervoor centrumgemeente en ontvangt en verdeelt de middelen hiervoor. Vanaf 2024 ontvangt elke gemeente deze middelen. Daarnaast is de Wet Verplichte GGZ (WVGGZ)26 met ingang van 2020 in werking getreden. Maatschappelijke opvang, beschermd wonen en WVGGZ Onder de Wmo 2015 moet de gemeente passende maatwerkvoorzieningen bieden aan mensen die beschermd wonen (BW) of maatschappelijke opvang (MO) nodig hebben door psychische of psychosociale problemen of omdat zij de thuissituatie hebben verlaten, al dan niet in verband met risico’s voor hun veiligheid door huiselijk geweld. De WVGGZ maakt het mogelijk dat inwoners iemand kunnen aanmelden als zij zich zorgen maken en denken dat iemand verplicht GGZ nodig heeft. a. Wat willen we bereiken? Voor Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke opvang (MO) zijn ambities geformuleerd die zich richten op preventie, hersteltrajecten op maat en het versterken van zelfstandig wonen. In de visie ‘Herstel en participatie: toekomstvisie kwetsbare inwoners regio WestFriesland 2018-2023’27 staat als hoofdopgave benoemd: het bijstaan van kwetsbare inwoners in het herstellen en versterken van de eigen regie en bij participatie aan de samenleving. In de toekomstvisie staan tien uitgangspunten genoemd.

Wij bieden op basis van de WVGGZ tijdig preventief zorg en hulp aan psychisch kwetsbare inwoners. Zo voorkomen we dat de situatie uitgroeit tot een (multi-) complexe casus. b. Wat doen we hier al voor? - In 2019 hebben alle raden in de regio Westfriesland het integraal advies doordecentralisering van BW en MO Westfriesland overgenomen. Daarmee dragen we bij aan het herstel en het versterken van kwetsbare inwoners.

26

https://wetten.overheid.nl/BWBR0040635/2022-01-01

27

https://regiowestfriesland.nl/sites/default/files/2018-09/Toekomstvisie%20kwetsbare%20inwoners%20regio%20WestFriesland%202018-2023.pdf

40

-

-

In het najaar van 2018 is in opdracht van de Stuurgroep personen met verward gedrag van de Veiligheidsregio NHN gestart met het project ‘Aanpak verwarde personen met een veiligheidsrisico’. Er worden momenteel 40 casussen gevolgd via de persoonsgerichte aanpak. Hiermee zorgen we voor een sluitende ketenaanpak rondom de kwetsbare inwoners. GGD Hollands Noorden voert de gemeentelijke taken en verantwoordelijkheden binnen de WVGGZ (verkennend onderzoek en hoorplicht) uit We hebben sinds 2020 een gemeentelijk meldpunt voor signalen van overlast en een consulent die aandachtsfunctionaris WVGGZ is. Zo bieden we tijdig preventief zorg en hulp aan psychisch kwetsbare inwoners. De regionale pilot uitstroom Westfriesland is medio 2020 geëvalueerd. Daaruit komt naar voren dat er draagvlak is voor continuering van de samenwerking.

c. Waar zetten we nog meer op in? De taken Beschermd Wonen en Beschermd Thuis worden in het hele land doorgedecentraliseerd, op basis van landelijk vastgestelde kaders. Waar de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van deze taken eerder bij Hoorn als centrumgemeente lag, is de inhoudelijke verantwoordelijkheid vanaf 2022 bij de gemeenten zelf komen te liggen. Vanaf 2024 wordt ook de financiële verantwoordelijkheid aan regiogemeenten overgedragen. In Westfriesland is besloten om de taken voor Beschermd Wonen en Beschermd Thuis gezamenlijk te blijven uitvoeren (raadsbesluit doordecentralisatie 25 mei 2020). Verder ontwikkelen we een structurele samenwerkingsstructuur van gemeenten en ketenpartners uit het zorg- en veiligheidsdomein, waarbij met een persoonsgerichte aanpak gewerkt wordt. Zo zorgen we voor het bijstaan van kwetsbare inwoners in het herstellen en versterken van de eigen regie en bij participatie aan de samenleving. Daarnaast willen we blijven inzetten op de versterking van de regionale samenwerking. Afspraken worden gemaakt tussen de Westfriese gemeenten over de werkwijze van, en afstemming tussen, de regionale toegang en de lokale toegang. Verder is normalisatie ook bij de MO/BW een focuspunt; de opvang en begeleiding zou zo nabij de eigen omgeving als mogelijk (en wenselijk) moeten zijn.

Dat houdt onder andere in dat we streven naar betere spreiding van passende locaties in Westfriesland en voldoende uitstroomplekken.

41

5.12 Samenwerking met zorgverzekeraars In dit Wmo beleidsplan staat een zo integraal mogelijke werkwijze centraal. Dit geldt ook voor de samenwerking met zorgverzekeraars. Samenwerking tussen deze partijen is nodig omdat de toenemende vergrijzing, oplopende arbeidsmarkttekorten en stijgende kosten de houdbaarheid van de zorg en ondersteuning onder druk zetten, zowel in de curatieve en langdurige zorg als in het sociaal domein. De vraag naar zorg en ondersteuning neemt toe, vooral door de toename van het aantal chronisch zieken in combinatie met de vergrijzing en ontgroening. a. Wat willen we bereiken? Een zo efficiënt mogelijke samenwerking, waarin de zorgverzekeraars en de gemeente elkaar aanvullen en bijstaan waar dat nodig is. b. Wat doen we hier al voor? Er is door de gemeenten in Noord-Holland Noord en VGZ opdracht gegeven voor een Samenwerkingsagenda 2022-2024 met daarin de belangrijkste domein overstijgende maatschappelijke opgaven in Noord-Holland Noord. In deze samenwerkingsagenda wordt uitgegaan van het gedachtengoed van de juiste zorg op de juiste plek, waarin de beweging van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag benadrukt. Daarbij komen drie doelen naar voren: De stijging van de zorgkosten afremmen of zelfs doen dalen, een zo positief mogelijk effect op de gezondheid van zoveel mogelijk inwoners bereiken en de kwaliteit van de zorg zoveel mogelijk verbeteren. c.

Waar zetten we nog meer op in? De bovenregionale samenwerkingsagenda wordt per gemeente geconcretiseerd en uitgevoerd. Daarnaast werken we samen met de zorgverzekeraar binnen de Taskforce wonen en zorg.

42

5.13 Een veilig thuis a. Wat willen we bereiken? Huiselijk geweld en kindermishandeling is de meest voorkomende vorm van geweld in Nederland. Deze problematiek heeft grote negatieve gevolgen voor het welzijn van de betrokken personen en voor de maatschappij in zijn geheel. Het is een hardnekkig probleem dat vaak van generatie op generatie wordt overgedragen. Om het patroon van geweld te doorbreken is een multidisciplinaire en systeemgerichte aanpak cruciaal. Dit vereist nauwe samenwerking tussen gemeenten, inwoners, hulpverlening, maatschappelijke organisaties, politie en justitie. b. Wat doen we hier al voor? Op het gebied van huiselijk geweld voert Veilig Thuis voor ons de wettelijke taak uit. Als zij een signaal krijgen over een onveilige situatie geeft Veilig Thuis advies en ondersteuning. Indien nodig wordt een veiligheidsbeoordeling gemaakt, onderzoek gedaan of een overdracht naar een zorgverlener of lokale teams. Er zijn samenwerkingsafspraken tussen Veilig Thuis en Team Inzet en daarnaast werkt Veilig Thuis samen met de Blijf-groep, de Raad voor de Kinderbescherming, de Integrale Crisis Dienst, de rechtbank en de politie. De medewerkers binnen Team Inzet en (de) aandachtsfunctionaris(sen) worden allen getraind in de meldcode, om huiselijk geweld zo snel mogelijk te signaleren en om veiligheid te waarborgen.

In juli 2020 is de regiovisie aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Noord-Holland Noord 2020-2023 gepubliceerd. In deze visie worden de actielijnen uit het landelijke programma Geweld hoort nergens thuis vertaald naar een Noord-Holland Noord visie. Dit wordt aangevuld met een visie op preventie. De actielijnen zijn Preventie, Eerder en beter in beeld, Stoppen en duurzaam oplossen en Aandacht voor specifieke groepen. De actielijn ‘Preventie’ richt zich op het voorkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling door risico’s op huiselijk geweld te signaleren en hierop te reageren. Voorlichting wordt ingezet om het probleem bespreekbaar te maken onder de algemene bevolking. Tijdens de voorlichting wordt bijvoorbeeld aandacht besteed aan sociale normen met betrekking tot het toepassen van geweld in de opvoeding en aan de risicofactoren voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Voorbeelden van risicofactoren zijn armoede, schulden, overmatig drankgebruik of andere vormen van verslaving. In huishoudens waar deze risicofactoren aanwezig zijn, wordt tijdig ondersteuning geboden. Ook kinderen worden geïnformeerd met betrekking tot hun rechten op een veilige thuissituatie. De actielijn ‘Eerder en beter in beeld’ heeft als doel huiselijk geweld zo vroeg mogelijk te signaleren en adequaat te reageren.

Het tijdig signaleren van huiselijk geweld en kindermishandeling is van belang om schade te voorkomen. Onderdeel hiervan is de Meldcode. De meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling helpt professionals met het signaleren en handelen bij (vermoedens van) huiselijk geweld of kindermishandeling. Een ander belangrijk onderdeel is het verminderen van handelingsverlegenheid; het doel is het voorkomen dat de professional niet handelt of weet te handelen ondanks dat er zorgen of signalen zijn over de betreffende jeugdige, volwassenen en/of oudere. Hiervoor is bewustwording nodig, vaardigheden om het geweld bespreekbaar te maken en deskundigheid over hoe te handelen. De actielijn ‘Stoppen en duurzaam oplossen’ heeft als uitgangspunt het geweld zo snel mogelijk en duurzaam stoppen, schade beperken en herstel bevorderen, zodat nieuwe ontwikkelingskansen ontstaan voor de betrokkenen. Geweld wordt zo snel mogelijk gestopt, en er wordt een stabiele en duurzame veiligheid gecreëerd. Er wordt gewerkt volgens het principe ‘één gezin, één plan, één regisseur’. Professionals werken hiervoor samen op basis 43

van wat het gezin nodig heeft. Alle gezinsleden en hun sociale netwerk zijn betrokken. Er wordt zoveel mogelijk uitgegaan van eigen kracht en eigen regie. Het welzijn van de slachtoffers en plegers wordt over langere tijd gemonitord en er wordt voldoende aandacht besteed aan herstelzorg. Door het bieden van monitoring en herstelzorg kan recidive in de toekomst worden voorkomen. De laatste actielijn is ‘Aandacht voor specifieke groepen’. Deze zich richt op extra kwetsbare groepen met specifieke problemen. Voor een aantal doelgroepen met specifieke problemen is een specifieke aanpak of specifieke expertise nodig. Het gaat om groepen die extra kwetsbaar zijn. De gemeenten in Noord Holland Noord vinden het belangrijk dat er in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling aandacht is voor en kennis is van deze kleinere en grotere doelgroepen. Dit betreft in ieder geval: -

Kinderen in kwetsbare opvoedsituaties (ouders met een verstandelijke beperking of psychische problematiek) Kinderen bij complexe scheidingen Slachtoffers van ouderenmishandeling, inclusief financiële ouderenmishandeling Slachtoffers van loverboyproblematiek en mensenhandel Mannelijke slachtoffers

Een concrete uitwerking van deze actielijn is het regionaal georganiseerde Scheidingsplein, waar veel aandacht is voor de positie van kinderen. Daarnaast wordt vanuit de doorontwikkeling van de samenwerking met gecertificeerde instellingen veel nadruk gelegd op de positie van kinderen in kwetsbare opvoedsituatie, waarbij het niet alleen gaat om verstandelijk of psychische beperkingen, maar ook om verslavingsproblematiek, verlies van baan, etc. Ook ervaringsdeskundigen worden ingezet bij o.a. team Inzet om sensitiviteit voor problematiek te verbeteren. De laatste drie doelgroepen zullen onder de aandacht worden gebracht van o.a. team Inzet door middel van voorlichtingsbijeenkomsten; deze zullen regionaal opgezet worden. Altijd wordt er samengewerkt aan drie achtereenvolgende doelen: directe veiligheid, stabiele veiligheid en herstel. Om de cirkel van geweld duurzaam te doorbreken is er eerst directe veiligheid nodig. Daarna is er ruimte om de oorzaken aan te pakken door middel van risicogestuurde zorg. Vervolgens kan er gewerkt worden aan herstel van (ontwikkelings-) schade. Dit betekent dat er in vijf fases wordt samen gewerkt namelijk: 1. Werken aan directe veiligheid met een veiligheidsplan. 2. Werken aan stabiele veiligheid met een hulpverleningsplan voor risicogestuurde zorg. 3.

Werken aan herstel van de ontwikkeling van de individuele gezinsleden met herstelplannen voor trauma-geïnformeerde en herstelgerichte zorg. 4. Werken aan stabilisatie door het evalueren en bijstellen van eerder gestelde doelen. 5. Werken aan het leren omgaan met terugval met een toekomstplan. c. Waar zetten we nog meer op in? We blijven doorgaan met het uitvoeren van de samenwerkingsagenda. Daarnaast blijkt uit de zelfscans dat ons wijkteam en de consulenten sensitief zijn op (vermoedens van) mishandeling van kinderen, maar dat deze sensitiviteit bij de volwassen doelgroep achterblijft. De afgelopen jaren zijn voornamelijk trainingen gevolgd op het gebied van aanpak kindermishandeling. We willen onze aandacht de aankomende tijd daarom richten op de aanpak van mishandeling onder volwassenen. Dit omvat twee onderwerpen: geweld onder volwassen en uitbuiting van ouderen, bijvoorbeeld door financiële mishandeling. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het opzetten van een onderzoek om de mishandeling onder volwassenen/ouderen goed in kaart te brengen om de daadwerkelijke omvang van het probleem te achterhalen. Aan de hand van de uitkomst wordt het plan van aanpak met betrekking tot volwassenenmishandeling geactualiseerd. 44

6. Evaluatie Dit beleidskader geldt vanaf 2023 en beschrijft het beleid voor de komende jaren. Elke twee jaar wordt verslag gedaan in hoeverre de in dit plan genoemde ambities zijn gerealiseerd of moeten worden geactualiseerd. Mochten er ontwikkelingen zijn die tussentijds aanpassing of aanscherping vragen van dit beleidskader, dan zullen wij het beleidskader bijstellen.

45

7. Financiële beheersbaarheid van de Wmo-uitgaven We willen zorgen voor een inclusieve samenleving, een vitale gemeenschap en passende ondersteuning voor inwoners die het nodig hebben. Maar de kosten van de Wmo maatwerkvoorzieningen stijgen en zullen waarschijnlijk niet binnen afzienbare tijd afnemen. De Rijksbijdrage stijgt niet mee met onze kosten. Dit vraagt om maatregelen om de kosten beheersbaar te houden. De Wmo is een open-eind-regeling: wanneer iemand recht heeft op ondersteuning, mag de gemeente de verstrekking feitelijk niet weigeren. Door de landelijke ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld vergrijzing, is het aannemelijk dat we de komende jaren meer geld uitgeven aan Wmo-arrangementen. We proberen deze kosten echter zo veel mogelijk te beperken, bijvoorbeeld door te investeren in preventie. De netto lasten van het Sociaal Domein zijn voor gemeenten afgelopen jaren flink gestegen. De lastenstijging heeft verschillende oorzaken. Enerzijds maken meer inwoners gebruik van maatschappelijke ondersteuning, onder andere als gevolg van de invoering van het abonnementstarief en vergrijzing. Anderzijds stijgen de lasten van de zorg zelf ook. De VNG heeft in een miniprognose28 het gemiddelde beroep op de Wmo in vijf jaar uitgevraagd bij enkele gemeenten. Die lijn is doorgetrokken naar de toekomst en vermenigvuldigd met de gemiddelde kosten per cliënt.

Dat laat een verwachte stijging van Wmo-kosten van ongeveer 7% per jaar. Zoals in de tabel hieronder is weergegeven, zien we in Drechterland een veel sterkere stijging in Wmo-kosten dan de 7% per jaar die blijkt uit de mini-prognose van de VNG. De uitgaven vanaf 2018 zijn in vergelijking met de uitgaven in 2022 gestegen met ruim €1.550.000, hoofdzakelijk veroorzaakt door stijgende uitgaven op de arrangementen, een stijging van ruim 80%. Deze sterke stijging kan worden verklaard door de toename van het aantal Wmo-gebruikers. Landelijk is het aantal Wmo-gebruikers in de periode 2018-2022 gestegen met 24%, terwijl het aantal Wmo-gebruikers in Drechterland is gestegen met 150%, van 530 in 2018 naar 1330 in 2022.29 Deze stijging wordt deels veroorzaakt door de aanzuigende werking op de Wmo door de invoering van het abonnementstarief, waardoor inwoners maximaal €19,- per maand betalen voor Wmo-ondersteuning. Een andere oorzaak van de stijging is de sterkere vergrijzing in Drechterland ten opzichte van de rest van het land, zoals in hoofdstuk 4.2 is uiteengezet. Werkelijk

Werkelijk

Werkelijk

Werkelijk

Begroot

Werkelijk t/m

Prognose

2018

2019***

2020

2021****

2022

14-02-23*****

2022

Maatwerkcontracten Arrangementen*

6.500 1.767.000

2.190.000

2.512.000

2.880.000

3.309.700

17.324

25.000

3.251.746

3.330.000 10.000

Financiële tegemoetkoming

14.000

9.000

10.000

7.500

15.200

8.500

Huishoudelijke hulp toelage

9.000

16.000

22.000

31.000

31.300

29.959

32.500

Rolstoelvoorzieningen

94.000

104.000

103.000

115.000

111.000

103.877

107.000

Verblijf tijdelijk

2.000

7.000

39.000

7.000

20.500

2.335

1.000

16.000

20.000

16.921

18.000

89.000

94.000

113.000

115.500

120.000

95.481

105.000

Vervoersdiensten** Vervoersvoorzieningen Woonvoorzieningen

52.000

95.000

58.000

81.500

91.000

78.125

90.000

2.027.000

2.515.000

2.857.000

3.260.000

3.718.600

3.604.268

3.718.500

De toelichting op de tabel is te vinden op de volgende pagina. 28

VNG (2020), De gevolgen van vergrijzing in Nederland voor gemeenten: Een prognose

29

Wmo voorspelmodel (vng.nl)

46

* Om de jaren 2018 t/m 2021 met elkaar te kunnen vergelijken, zijn de categorieën Wmo voorzieningen uit de oude inkoop die in de nieuwe inkoop in een arrangement zouden zitten samengevoegd en onder arrangementen weergegeven. ** Vervoersdiensten is een nieuwe hoofdgroep en dit zijn de vervoersindicaties van en naar de dagbesteding. Tot 2021 waren deze kosten deels onderdeel van de oude producten die nu onder een arrangement vallen en deels onderdeel van de vervoersvoorzieningen. *** Per jaar zijn de uitgaven weergegeven die op dat jaar betrekking hebben gehad. De lasten die in 2019 zijn betaald over 2018 zijn in de kolom 2018 opgenomen. **** Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole / productieverantwoordingen zijn de cijfers 2021 aangepast t.o.v. de prognose uit de 4e kwartaalrapportage 2021. ***** De werkelijke kosten in 2022, voor zover bekend tot 14 februari 2023. Deze kosten zouden nog hoger kunnen uitvallen door declaraties van aanbieders die na deze datum worden ontvangen.

7.1 Investeren in preventie Omdat de stijgende uitgaven vooral worden veroorzaakt door arrangementen, is het belangrijk om in te zetten op preventie zodat deze stijging zo veel mogelijk kan worden gedempt. Investeren in preventie kan leiden tot minder druk op de maatwerkvoorzieningen. Het is echter moeilijk om goed te meten welke preventieve maatregelen daadwerkelijk leiden tot minder druk op maatwerkvoorzieningen en wat deze preventieve maatregelen dus uiteindelijk besparen. Hieronder is te zien welke preventieve activiteiten we gaan uitvoeren. Veel van deze preventieve activiteiten kosten niet direct geld, maar vooral ambtelijke capaciteit. Ook hanteren we in sommige gevallen een andere werkwijze, en proberen we op die manier kosten te besparen. Voorbeelden hiervan zijn de werkwijze rondom positieve gezondheid en het inzetten op meer samenwerking tussen de domeinen Jeugd en Wmo. -

Investeren in een goede basisstructuur van voorzieningen, verenigingen en ontmoeting; Investeren in mantelzorg; Investeren in vrijwilligers; Investeren in Welzijn op Recept; Investeren in positieve gezondheid; Aanbieden trainingen valpreventie; Investeren in een goede overgang van 18- naar 18+ jaar; Investeren in voldoende geschikte woningen; Investeren in toegankelijke kernen en gebouwen;

7.2 Rekening houden met stijgende kosten De vergrijzing zal de vraag naar Wmo voorzieningen doen stijgen. In de gemeentelijke begroting moet rekening gehouden worden met deze kosten.

7.3 Anders werken Het vraagt van alle partijen om anders te kijken naar de interpretatie van de Wmo. - De gemeente kan strenger aan de poort zijn. Maar dit vraagt wel de aanwezigheid van voorliggende voorzieningen om naar te verwijzen. - Inwoners zelf voorzieningen laten treffen voor hun ouderdom. Bewustwording bij inwoners dat de gemeente niet langer alle ouderdomsvoorzieningen kan financieren moet hoger. - De samenwerking met de medische wereld moet gericht zijn op het gezamenlijk doel van gezonde inwoners. - Besluiten over bouwen en wonen moeten meer in samenhang worden gezien met de aanwezige of nodige voorzieningen. 47

Uitvoeringsplan 2023-2025

48

Uitvoeringsplan In het beleidsplan is besproken welke koers wij de aankomende jaren willen varen op het gebied van de Wmo. Dit beleidsplan werkt als kapstok, waaraan we verschillende activiteiten kunnen ophangen die bijdragen om de doelen uit het beleidsplan te behalen. Deze activiteiten worden uiteengezet in dit uitvoeringsplan. Veel van de activiteiten worden nu al uitgevoerd, een paar staan op de agenda voor de komende jaren. Alle genoemde activiteiten worden ook benoemd en (kort) beschreven in het beleidsplan, meer informatie is te vinden in het betreffende hoofdstuk. Naast bovengenoemde lopende zaken en activiteiten, zijn er nog veel verschillende andere mogelijkheden om doelen uit het beleidsplan te behalen. Veertien andere mogelijkheden zijn uiteengezet in de bijlage. Deze initiatieven kunnen we in de komende jaren implementeren, om daarmee verdere verbeteringen door te voeren en om de doelstellingen uit het Wmo beleidsplan nog beter en sneller te behalen. Daarnaast spelen we met deze aanvullende initiatieven in op nieuwe ontwikkelingen en (ernstigere) problematiek. De initiatieven variëren van licht tot zwaar, van een korte tot een langere doorlooptijd, van meer individueel tot collectief en van makkelijk implementeerbaar tot meer ingrijpend. De komende jaren kunnen deze initiatieven verdeeld over de tijd worden ingezet om de gestelde doelen te behalen.

Er zullen keuzes gemaakt moeten worden over welke initiatieven als eerst worden ingezet, welke later, en welke naast elkaar worden ingezet. Er kan ook voor worden gekozen om dit in samenspraak met de gemeente Stede Broec en Enkhuizen te doen. Als blijkt dat een bepaald initiatief in een gemeente goed werkt, kan ervoor worden gekozen om dit initiatief ook in een andere gemeente in te zetten. Het is aan het college om een keuze te maken welke initiatieven zij wanneer willen implementeren, met de input en het advies van de raad. De initiatieven zijn nu beknopt uitgeschreven, als voor een initiatief wordt gekozen, zal er een uitgebreid projectplan worden geschreven en hieruit volgt het aanvullende uitvoeringsplan. Op basis van nieuwe ontwikkelingen of inzichten kunnen de huidige initiatieven worden aangepast en/of nieuwe initiatieven worden toegevoegd.

49

Inclusie Doel: Het realiseren van verbeteringen voor mensen die uitgesloten worden door zichtbare of niet zichtbare beperkingen. We werken samen met de werkgroep Toegankelijkheid van de Adviesraad Samenleving Drechterland We maken gebruik van een richtlijn Fysieke toegankelijkheid openbare ruimte en richtlijn Fysieke toegankelijkheid gebouwen De organisatie Ongehinderd toetst de belangrijkste gebouwen op toegankelijkheid, en op hun website en app kunnen gebruikers duidelijk zien wat ze kunnen verwachten aan toegankelijkheid We ontwikkelen een lokale inclusie agenda30 waarin we ons richten op een aantal speerpunten, vooralsnog zijn dit: Bereikbaarheid: de ruimtelijke omgeving en het openbaar vervoer moet zo ingericht zijn dat iedereen zo zelfstandig mogelijk overal kan komen; Bruikbaarheid: gebouwen, diensten en voorzieningen moeten door iedereen zo zelfstandig mogelijk gebruikt kunnen worden; Begrijpelijk: informatie moet voor iedereen beschikbaar en te begrijpen zijn We toetsen bovenstaande speerpunten (bereikbaarheid, bruikbaarheid en begrijpelijkheid) bij inwoners die belemmeringen ervaren in het meedoen in de samenleving en passen zo nodig aan

Doorlopend Doorlopend Afgerond

Gestart, Q2 2023

2023

Team Inzet Doel: Inwoners met een hulpvraag zo snel mogelijk, dicht bij huis en ‘op maat’ de ondersteuning bieden die zij nodig hebben. Team Inzet richt zich in het lokale veld op inwoners met complexe hulpvragen voor alle leeftijdsgroepen. Zij voeren ambulante ondersteuning uit, waarbij de eigen mogelijkheden van de inwoners voorop staan. Door deze inzet wordt doorverwijzingen naar specialistische hulp daar waar mogelijk voorkomen en wordt de afhankelijkheid van zorg zo snel als kan beperkt.

Doorlopend

Een sterke basis Doel: Versterken van de sociaal-culturele basis infrastructuur om de zelfredzaamheid van inwoners te versterken We faciliteren (door middel van subsidie) maatschappelijke voorzieningen en activiteiten op het gebied van sport, jeugd, cultuur, educatie of maatschappelijk welzijn We zijn een dementievriendelijke gemeente en blijven hierop inzetten middels communicatie We zetten in op het eerder signaleren en bestrijden van eenzaamheid met Steunpunt Eenzaamheid en onze partners We zetten in op het (vroeg) signaleren van diverse problematiek door een outreachende medewerker die proactief de wijk in gaat. We zetten in op Welzijn op recept

Doorlopend

Doorlopend Doorlopend 2023 e.v. 2024 e.v.

30 In de bijlage zijn er nog geen initiatieven voor de doelstelling Inclusie opgenomen, omdat wij hiervoor

uitkomsten van de Lokale inclusie agenda willen afwachten. Zodra het mogelijk is, laten wij de uitkomsten onderdeel uitmaken van uitvoeringsplan.

50

Clientondersteuning Doel: Inwoners met een hulpvraag kunnen zich laten bijstaan door onafhankelijke cliëntondersteuning We financieren verschillende aanbieders die zich richten op specifieke doelgroepen zodat elke cliënt een ondersteuner kan vinden die bij hem past We creëren meer bekendheid rondom onafhankelijke cliëntondersteuning We vragen een subsidie aan voor het versterken van de onafhankelijke cliëntondersteuning

Doorlopend 2023 e.v. Januari-april 2023

Mantelzorgondersteuning Doel: Mantelzorgers in beeld hebben zodat we ze kunnen ondersteunen en inzet van mantelzorgers ondersteunen en waarderen We bieden mantelzorgondersteuning aan, onder andere door individueel maatwerk door een gesprek met een sociaal werker. We subsidiëren het Kennisplatform Mantelzorg West Friesland We bieden een Huishoudelijke Hulp Toelage We bieden jaarlijks een mantelzorgcompliment We bieden een lidmaatschap op de landelijke vereniging Mantelzorg NL We zetten mantelzorgcafés op We zetten in op het bereiken van nog meer mantelzorgers door brede communicatie om met mantelzorgers in gesprek te gaan. Het doel van de gesprekken is om nog beter in te spelen op de ondersteuningsbehoefte van mantelzorgers.

Doorlopend Doorlopend Doorlopend Doorlopend Doorlopend 2023 2023 e.v.

Vrijwillige inzet Doel: Vrijwilligerswerk stimuleren, faciliteren en waarderen We steunen organisaties die volledig draaien op de inzet van vrijwilligers d.m.v. subsidies We subsidiëren Vrijwilligerspunt Westfriesland We hebben een Bedankt vrijwilligers campagne Via Vrijwilligerspunt stimuleren we inwoners om zich in te zetten als vrijwilliger

Doorlopend Doorlopend Doorlopend 2022 e.v.

Wonen en zorg Doel: Een integraal beleid ontwikkelen op het gebied van wonen en zorg We nemen actief deel aan de taskforce Wonen & Zorg Westfriesland We betalen mee aan de campagne en website Lekker blijven wonen We ontwikkelen een woonzorgvisie

Gestart 2022 Gestart 2021, doorlopend Vóór 1 januari 2024

Positieve gezondheid Doel: Activiteiten en voorzieningen zijn zoveel mogelijk toegankelijk voor alle inwoners Door de hele organisatie wordt het gedachtegoed van positieve gezondheid gehanteerd. We willen meer inzetten op mogelijkheden om gezondheid, welzijn, preventie, zorg en participatie (meer) met elkaar te verbinden

Doorlopend 2023 e.v.

51

Wmo en Jeugdhulp Doel: Een naadloze overgang van de zogenaamde 18-/18+ doelgroep In de regio wordt gewerkt met het Model soepele overgang 18-/18+ om continuïteit van zorg en ondersteuning te waarborgen Praktijk, voortzetten van huidig beleid We willen meer inzetten op de samenwerking tussen de domeinen Jeugd en Wmo

Doorlopend

2023 e.v.

Aanvullende ondersteuning voor wie dat nodig heeft Doel: Aanvullende individuele ondersteuning bieden aan wie dat nodig heeft om zelfstandig te kunnen blijven functioneren We bieden arrangementen en andere maatwerkvoorzieningen We bieden collectief vraagafhankelijk vervoer: Regiotaxi We subsidiëren WonenPlus als voorliggende voorziening We bieden de regeling Ondersteuning voor mensen die aannemelijke meerkosten maken We zijn onderdeel van een werkgroep voor de inkoopstrategie voor Wmo en Jeugdhulp We voeren de regionale verbeteragenda uit We voeren een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in voor huishoudelijke hulp

Doorlopend Doorlopend Doorlopend Doorlopend 2022/2023/2024 2023 e.v. 2025

Een vangnet voor dak- en thuislozen Doel: Het bijstaan van kwetsbare inwoners in het herstellen en versterken van de eigen regie en bij participatie aan de samenleving GGD Hollands Noorden voert de gemeentelijke taken en verantwoordelijkheden binnen de WVGGZ (verkennend onderzoek en hoorplicht) uit We hebben sinds 2020 een gemeentelijk meldpunt voor signalen van overlast en een consulent die aandachtsfunctionaris WVGGZ is. Zo bieden we tijdig preventief zorg en hulp aan psychisch kwetsbare inwoners.

Doorlopend

Doorlopend

Samenwerking met zorgverzekeraars Doel: Een zo efficiënt mogelijke samenwerking, waarin de zorgverzekeraars en de gemeente elkaar aanvullen en bijstaan waar dat nodig is We hebben opdracht gegeven voor de samenwerkingsagenda We werken samen in de Taskforce wonen en zorg Verdere concretisering en uitvoering van de Samenwerkingsagenda gemeenten Noord-Holland Noord en VGZ

2022 2022 e.v. 2022 e.v.

Een veilig thuis Doel: Een multidisciplinaire en systeemgerichte aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling We voeren de actielijnen uit de regiovisie aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Noord-Holland Noord uit We trainen medewerkers aandachtsfunctionaris(sen) in de meldcode

t/m 2023 2022 e.v.

52

We blijven doorgaan met de uitvoering van de regiovisie We richten ons op de aanpak van mishandeling onder volwassenen